Nöbetçi Eczaneler
Peynir tüketimi ile beyin sağlığı arasındaki ilişkiyi inceleyen uzun süreli bir araştırma dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. İsveç’teki Lund Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen çalışmada, yüksek yağ oranına sahip peynirleri düzenli tüketen kişilerde demans riskinin daha düşük olduğu görüldü.
Bilimsel çalışma kapsamında İsveç’te yaşayan 27 bin 670 yetişkinin beslenme alışkanlıkları incelendi. Katılımcıların araştırmanın başlangıcındaki yaş ortalaması 58,1 olarak kaydedilirken, grubun yüzde 61’ini kadınlar oluşturdu. Yaklaşık 25 yıllık takip süresinde 3 bin 208 kişiye demans tanısı konuldu.
Günde 50 gram tüketenlerde risk daha düşük çıktı
Araştırmada, yağ oranı yüzde 20’nin üzerinde olan peynirlerden günde en az 50 gram tüketenlerle, günlük tüketimi 15 gramın altında kalan kişiler karşılaştırıldı.
Yaşam tarzı, fiziksel aktivite, sigara ve alkol kullanımı ile genel beslenme düzeni gibi etkenler dikkate alındıktan sonra, günde en az 50 gram yüksek yağlı peynir tüketenlerin tüm demans türlerine yakalanma riskinin yüzde 13 daha düşük olduğu hesaplandı.
Araştırmanın kapsadığı yüksek yağlı peynir grubunda cheddar, gouda, brie ve mozzarella gibi yağ oranı yüzde 20’nin üzerinde bulunan peynir çeşitleri yer aldı.
Vasküler demans riskinde yüzde 29’luk fark
Çalışmada demans türleri ayrı ayrı değerlendirildiğinde daha dikkat çekici bir sonuç ortaya çıktı. Yüksek yağlı peynir tüketimi fazla olan katılımcılarda, beyne giden kan akışının azalması veya damarların zarar görmesiyle ilişkilendirilen vasküler demans riskinin yüzde 29 daha düşük olduğu belirlendi.
Yüksek yağlı peynir tüketimi ile Alzheimer hastalığı arasında da ters yönlü bir ilişki tespit edildi. Ancak bu ilişki yalnızca Alzheimer açısından önemli bir genetik risk faktörü olan APOE-e4 varyantını taşımayan kişilerde görüldü.
Her süt ürününde aynı sonuç görülmedi
Araştırmanın öne çıkan sonuçlarından biri de söz konusu ilişkinin bütün süt ürünlerinde görülmemesi oldu.
Düşük yağlı peynir, süt, tereyağı ve fermente süt ürünlerinin tüketimi ile genel demans riski arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir bağlantı bulunamadı. Buna karşılık, yağ oranı yüzde 30’un üzerinde olan kremadan günde en az 20 gram tüketenlerde demans riskinin hiç tüketmeyenlere göre yüzde 16 daha düşük olduğu hesaplandı.
Araştırmacılar, sonuçların yüksek yağlı peynirlerin yapısı, fermantasyon süreci veya içerdiği bazı besin bileşenleriyle bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor. Bununla birlikte söz konusu mekanizmanın kesin olarak açıklanabilmesi için yeni klinik çalışmalara ihtiyaç bulunduğu belirtiliyor.
Araştırma neden önemli?
Demans; hafıza, düşünme, karar verme ve günlük yaşam becerilerinde ilerleyici kayıplara yol açan hastalıkları kapsayan genel bir kavram olarak biliniyor. Alzheimer hastalığı ise demansın en yaygın nedenleri arasında bulunuyor.
Dünya nüfusunun yaşlanmasıyla birlikte demans vakalarının gelecek yıllarda önemli ölçüde artacağı tahmin ediliyor. Bu nedenle beslenme, fiziksel aktivite, kalp ve damar sağlığı, tansiyon kontrolü ve sosyal yaşam gibi değiştirilebilir faktörlerin beyin sağlığı üzerindeki etkileri bilim dünyasının önemli araştırma alanlarından birini oluşturuyor.
“Peynir demansı önlüyor” sonucu çıkarılmamalı
Uzmanlar, araştırmanın gözlemsel nitelikte olduğuna dikkat çekiyor. Bu tür çalışmalar iki unsur arasında bağlantı bulunduğunu gösterebilse de bir gıdanın hastalığı doğrudan önlediğini kanıtlayamıyor.
Katılımcıların beslenme bilgilerinin büyük ölçüde araştırmanın başlangıcında alınması, 25 yıllık süreç içerisinde beslenme alışkanlıklarının değişmiş olabilmesi ve ölçülemeyen başka yaşam tarzı faktörleri sonuçları etkilemiş olabilir.
Bu nedenle araştırmadan, “Daha fazla yağlı peynir yemek demansı kesin olarak önler” sonucu çıkarılmaması gerekiyor. Özellikle yüksek kolesterol, hipertansiyon, kalp ve damar hastalığı ya da tuz kısıtlaması bulunan kişilerin beslenme düzenlerini değiştirmeden önce doktor veya beslenme uzmanına danışmaları öneriliyor.
Araştırma, yüksek yağlı peynir tüketimi ile daha düşük demans riski arasında dikkat çekici bir ilişkiye işaret etse de beyin sağlığının korunmasında tek bir besine değil, dengeli beslenme ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının bütününe odaklanılması gerektiğini ortaya koyuyor.