Nöbetçi Eczaneler
Karaciğer hastalıkları yıllarca belirti vermeden ilerleyebilirken, özellikle viral hepatitler erken teşhis edilmediğinde siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Memorial Göztepe Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Aslı Çiftcibaşı Örmeci, 28 Temmuz Dünya Hepatit Günü kapsamında hepatitlerle ilgili toplumda doğru sanılan yanlış bilgileri anlattı.
Viral hepatitlerle yaşayan kişilerin önemli bir bölümünün enfeksiyon taşıdığının farkında olmadığını belirten Örmeci, Hepatit B ve Hepatit C’nin uzun yıllar belirgin bir şikâyete yol açmadan ilerleyebileceğini söyledi.
Yanlış bilgilerin hem tanının gecikmesine hem de korunma yöntemlerinin ihmal edilmesine neden olabileceğine dikkat çeken Örmeci, hepatitlerle ilgili doğru bilinen 11 yanlışı şöyle sıraladı:
1. “Hepatit yalnızca sarılık yapan bir hastalıktır”
Doğrusu: Her hepatit hastasında sarılık görülmez. Hepatit, karaciğer dokusunun iltihaplanması anlamına gelir. Özellikle Hepatit B ve Hepatit C enfeksiyonları yıllarca herhangi bir belirti vermeden ilerleyebilir. Sarılık görülmemesi, kişinin hepatit olmadığı anlamına gelmez.
2. “Hepatit sadece alkol kullananlarda görülür”
Doğrusu: Viral hepatitlerin temel nedeni virüslerdir. Hepatit B ve Hepatit C, enfekte kan ve bazı vücut sıvıları yoluyla bulaşabilir. Alkol kullanımı ise mevcut karaciğer hasarını artırarak hastalığın daha hızlı ilerlemesine neden olabilir.
3. “Kendimi iyi hissediyorsam hepatit olamam”
Doğrusu: Hepatit uzun yıllar sessiz kalabilir. Kişi kendisini sağlıklı hissetse bile karaciğerdeki hasar ilerleyebilir. Risk grubunda bulunanların herhangi bir şikâyet beklemeden tarama testlerini yaptırması önem taşıyor.
4. “Hepatit yalnızca yetişkinleri ilgilendirir”
Doğrusu: Hepatit her yaş grubunda görülebilir. Enfeksiyonlar yetişkinlerin yanı sıra çocukları ve bebekleri de etkileyebilir. Doğumdan sonra uygulanan Hepatit B aşısı, hastalıktan korunmada önemli bir halk sağlığı uygulaması olarak öne çıkıyor.
5. “Hepatit B aşısı tüm hepatit türlerinden korur”
Doğrusu: Hepatit B aşısı yalnızca Hepatit B virüsüne karşı koruma sağlar. Hepatit A için farklı bir aşı bulunurken, Hepatit C’ye karşı günümüzde koruyucu bir aşı bulunmuyor. Korunma yöntemleri hepatitin türüne göre değişiyor.
6. “Hepatit C’nin tedavisi yoktur”
Doğrusu: Hepatit C, geliştirilen modern ilaçlar sayesinde yüksek başarı oranlarıyla tedavi edilebiliyor. Erken tanı alan birçok hasta, hekim kontrolünde uygulanan tedavilerle virüsten tamamen kurtulabiliyor.
7. “Hepatit tanısı alan herkes siroz olur”
Doğrusu: Hepatit tanısı almak, kişinin mutlaka siroz veya karaciğer kanseri olacağı anlamına gelmez. Düzenli takip, uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle karaciğerdeki hasarın ilerlemesi önemli ölçüde önlenebilir.
8. “Hepatit günlük sosyal temasla kolayca bulaşır”
Doğrusu: Tokalaşmak, sarılmak, aynı ortamda bulunmak veya aynı tabaktan yemek yemek viral hepatitlerin bulaşmasına neden olmaz. Bulaşma şekli hepatitin türüne göre farklılık gösterir. Bu konudaki yanlış inanışlar, hastalara karşı gereksiz önyargıların oluşmasına yol açabilir.
9. “Karaciğer ağrımıyorsa sağlıklıdır”
Doğrusu: Karaciğer hastalıkları uzun süre ağrıya neden olmayabilir. Ağrı bulunmaması, karaciğerin tamamen sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Düzenli kontroller ve gerekli kan testleri, hastalığın erken dönemde belirlenmesinde önemli rol oynar.
10. “Hepatit hastaları normal yaşamlarına devam edemez”
Doğrusu: Hepatit hastalarının büyük bölümü düzenli hekim takibi ve uygun tedaviyle çalışma hayatına, sosyal yaşamına ve günlük faaliyetlerine devam edebilir. Hastalığın kontrolünde tedaviye uyum büyük önem taşıyor.
11. “Hepatitten korunmak mümkün değildir”
Doğrusu: Hepatit B aşısı, hastalıktan korunmanın en etkili yöntemlerinden biri olarak gösteriliyor. Steril olmayan tıbbi veya kozmetik işlemlerden kaçınmak, güvenli sağlık uygulamalarına dikkat etmek ve risk grubundaki kişilerin düzenli tarama yaptırması da korunmada önemli rol oynuyor.
Belirti ortaya çıkmasını beklemeyin
Karaciğer hastalıklarının önemli bir bölümü ancak ileri evrelerde belirti vermeye başlıyor. Bu nedenle yalnızca şikâyet oluştuğunda doktora başvurmak yerine, risk faktörü taşıyan kişilerin düzenli sağlık kontrollerinden geçmesi öneriliyor.
Ailesinde hepatit öyküsü bulunanlar, sağlık çalışanları, kan veya kan ürünleriyle temas riski taşıyanlar ile diğer risk gruplarındaki kişilerin tarama programlarını ihmal etmemesi gerektiği belirtiliyor.
Erken tanı ciddi sonuçların önüne geçebiliyor
Viral hepatitler, erken tanı, düzenli takip ve modern tedavi yöntemleriyle büyük ölçüde kontrol altına alınabiliyor. Doğru bilgiye ulaşmak, risk durumuna göre tarama yaptırmak, Hepatit B aşısını ihmal etmemek ve sağlık kontrollerini sürdürmek karaciğer sağlığının korunmasında önem taşıyor.
Uzmanlar, hepatitlerde erken tanının yalnızca hastalığın ilerlemesini engellemediğini, siroz ve karaciğer kanseri gibi ciddi sonuçların ortaya çıkma riskini de azaltabildiğini vurguluyor.