Nöbetçi Eczaneler
Nörogelişimsel bozukluklar, çocukluk döneminde başlayan ve gelişimin birden fazla alanını etkileyebilen durumlar arasında yer alıyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, çocuklarda görülebilecek ortak belirtiler hakkında aileleri uyardı.
Kilit, her çocuğun gelişim hızının farklı olabileceğini ancak bazı belirtilerin uzun süre devam etmesi ve günlük yaşamı etkilemesi halinde uzman değerlendirmesinin önemli olduğunu ifade etti.
Nörogelişimsel bozukluklar altı ana grupta inceleniyor
Nörogelişimsel bozuklukların çocukların bilişsel, sosyal, dil, motor ve davranışsal gelişimini etkileyen bir grup gelişimsel durum olduğunu belirten Kilit, bu bozuklukların tıbbi sınıflandırmada farklı başlıklar altında ele alındığını söyledi.
Dr. Öğr. Üyesi Kilit, nörogelişimsel bozuklukları şöyle sıraladı:
- Otizm Spektrum Bozukluğu
- Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu
- Özgül Öğrenme Güçlüğü
- Dil ve İletişim Bozuklukları
- Anlıksal yetersizlikler
- Motor bozukluklar
Özgül öğrenme güçlükleri arasında disleksi ve disgrafi gibi durumlar yer alırken, motor bozukluklar grubunda tik bozuklukları ve Tourette Sendromu gibi tablolar bulunabiliyor.
Motor becerilerde gerilik önemli bir işaret olabilir
Her nörogelişimsel bozukluğun kendine özgü belirtileri bulunduğunu kaydeden Kilit, bazı ortak işaretlerin aileler tarafından gözlemlenebileceğini aktardı.
Çocuklarda ince motor becerilerle ilgili güçlükler görülebileceğini ifade eden Kilit, el yazısı yazma, kalem kullanma ve düğme ilikleme gibi günlük işlerde yaşıtlarına göre zorlanmanın dikkatle izlenmesi gerektiğini belirtti.
Denge kurma, yürüme ve koşma gibi kaba motor becerilerde gecikme ya da koordinasyon sorunları da nörogelişimsel farklılıkların belirtileri arasında değerlendirilebiliyor.
Günlük yaşam becerilerinde zorlanma görülebilir
Nörogelişimsel bozukluklarda yalnızca okul başarısının değil, çocuğun günlük yaşam becerilerinin de etkilenebileceğini belirten Kilit, çocukların yaşına uygun sorumlulukları yerine getirmekte güçlük yaşayabileceğini söyledi.
Giyinme, kişisel bakım, eşyalarını düzenleme, verilen bir görevi tamamlayabilme ve günlük rutinlere uyum sağlama gibi alanlarda belirgin zorlanmalar ortaya çıkabiliyor.
Bu durumun çocuğun bağımsız hareket etmesini sınırlayabileceği ve aile desteğine daha fazla ihtiyaç duymasına neden olabileceği bildirildi.
Tekrarlayıcı davranışlar ve yeniliklere direnç
Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, kısıtlı ve yoğun ilgi alanlarının, yeniliklere karşı direnç göstermenin, takıntılı özelliklerin ve tekrarlayıcı davranışların nörogelişimsel bozukluklarda görülebilen ortak belirtiler arasında bulunduğunu söyledi.
Çocukların belirli oyuncaklara, konulara ya da faaliyetlere olağan dışı yoğunlukta ilgi göstermesi, alışılmış düzenin değişmesine sert tepki vermesi ve aynı hareketleri tekrar etmesi dikkate alınması gereken işaretler arasında yer alıyor.
Kilit, bu belirtilerin tek başına tanı koymak için yeterli olmadığını ancak gelişimsel değerlendirme gerektirebileceğini ifade etti.
Otizm Spektrum Bozukluğu en sık görülen tablolardan biri
Otizm Spektrum Bozukluğu’nun nörogelişimsel bozukluklar arasında en sık karşılaşılan durumlardan biri olduğunu belirten Kilit, otizmde hem davranışsal hem de fiziksel belirtilerin birlikte değerlendirildiğini söyledi.
Otizm belirtilerinin her çocukta aynı şekilde ortaya çıkmayabileceğine dikkat çeken Kilit, belirtilerin şiddetinin ve çocuğun ihtiyaç duyduğu desteğin kişiden kişiye değişebildiğini aktardı.
Parmak ucunda yürüme dikkat çekebilir
Otizm Spektrum Bozukluğu’nda görülebilen fiziksel belirtilere değinen Kilit, parmak ucunda yürümenin dikkat çekici bulgulardan biri olduğunu ifade etti.
Kilit, bu durumun kaba motor gelişim farklılıklarıyla bağlantılı olabileceğini ancak parmak ucunda yürüyen her çocuğun otizmli olduğu anlamına gelmediğini belirtti.
Belirtinin uzun süre devam etmesi veya başka gelişimsel bulgularla birlikte görülmesi durumunda uzman değerlendirmesi yapılması önem taşıyor.
El çırpma ve sallanma gibi hareketler görülebilir
Otizmde el çırpma, öne ve arkaya sallanma ya da aynı hareketleri sürekli tekrar etme gibi davranışların gözlemlenebildiğini belirten Kilit, bazı çocukların belirli konulara karşı yoğun ve sınırlı ilgi geliştirebildiğini söyledi.
Günlük rutinlere aşırı bağlılık ve düzenin bozulması halinde belirgin huzursuzluk yaşanması da öne çıkan belirtiler arasında bulunuyor.
Bazı çocuklarda ince motor becerilerin akranlarına göre daha yavaş gelişebileceğini aktaran Kilit, bu çocukların günlük yaşam becerilerinde desteğe ihtiyaç duyabileceğini kaydetti.
Erken tanı ve uygun destek önemli
Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, nörogelişimsel farklılıkların erken dönemde fark edilmesinin çocuğun gelişimini desteklemek açısından önemli olduğunu vurguladı.
Ailelerin çocuklarını yaşıtlarıyla kıyaslamak yerine gelişim alanlarını düzenli olarak takip etmeleri, uzun süre devam eden veya günlük yaşamı etkileyen belirtiler karşısında çocuk ve ergen psikiyatri uzmanına başvurmaları öneriliyor.
Erken dönemde yapılacak değerlendirme sayesinde çocuğun ihtiyaçlarına göre özel eğitim, dil ve konuşma terapisi, ergoterapi, psikolojik destek veya farklı gelişimsel programların planlanabileceği belirtiliyor.