Türk Silahlı Kuvvetleriyle ilgili önemli değişiklikler içeren “Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yeni kanun; uzman erbaşların sicil sistemi ve astsubaylığa geçişinden sözleşmeli erbaş ve erlerin kamu kurumlarına atanmasına, subayların yeniden Türk Silahlı Kuvvetleri hizmetine alınmasından askeri tesislerin hukuki statüsüne kadar geniş bir alanda düzenlemeler getiriyor.
Kanunda ayrıca Milli Savunma Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarında ödenen ek ders ücretleri, güvenlik soruşturmalarına ilişkin idari davalar, eski tarihli kamulaştırma işlemleri ve yabancı ülkelere yapılacak savunma ve güvenlik yardımlarına yönelik hükümler de yer aldı.
Yükümlülüğünü tamamlamadan ayrılan doktorlara meslek sınırlaması
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’da değişikliğe gidildi.
Buna göre, Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı adına tıp ve diş hekimliği fakültelerinde eğitim görerek subaylığa atananlardan yükümlülük süresini tamamlamadan görevden ayrılanlar hakkında belirli süreyle mesleklerini yapamama yaptırımı uygulanacak.
Mahkeme veya disiplin kurulu kararıyla ilişiği kesilenler ile tabi oldukları mevzuat kapsamında istifa edenler, devlet adına eğitim gördükleri sürenin toplam yükümlülük süresine oranlanmasıyla belirlenecek süre boyunca hekimlik veya diş hekimliği mesleğini icra edemeyecek.
Süreye ilişkin hesaplamalar gün üzerinden gerçekleştirilecek.
Harekat harcırahlarında konaklama gideri düzenlemesi
Harcırah Kanunu’nda yapılan değişiklikle askeri birliklerde harekat kapsamında gündelik alan personele yapılacak konaklama ödemelerine ilişkin esaslar yeniden düzenlendi.
Denizaltı gemilerinde görev yapan ve yurt içindeki limanlarda gemide konaklama imkanı sağlanamayan personel düzenlemenin dışında tutuldu.
Bunun dışındaki personele, yurt içi gündelik ödemelerinin yanı sıra ayrıca konaklama gideri ödenmeyecek.
Orduevleri ve eğitim merkezleri askeri mahal sayılacak
Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nda yapılan değişiklikle bazı tesislerin askeri mahal niteliği açık şekilde düzenlendi.
Buna göre;
- Orduevleri,
- Askeri gazinolar,
- Kışla gazinoları,
- Vardiya yatakhaneleri,
- Gazi uyum evleri,
- Özel eğitim merkezleri,
- Yerel eğitim merkezleri,
- Kış eğitim merkezleri
askeri bina olmaları nedeniyle askeri mahal vasıf ve mahiyetine sahip olacak.
Düzenlemeyle söz konusu alanların güvenliği, giriş ve çıkış işlemleri ile hukuki statüsüne ilişkin tereddütlerin ortadan kaldırılması amaçlanıyor.
TSK’den ayrılan subaylar yeniden muvazzaf olamayacak
Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nda, görevinden herhangi bir nedenle ayrılan astsubayların yeniden muvazzaf olarak Türk Silahlı Kuvvetlerine alınamayacağına ilişkin açık hüküm bulunmasına rağmen subaylar için benzer bir düzenleme bulunmuyordu.
Yeni kanunla subaylara ilişkin bu eksiklik giderildi.
Askeralma Kanunu kapsamında askerlik hizmetini yapanlar hariç olmak üzere, Türk Silahlı Kuvvetlerinden herhangi bir nedenle ayrılan subaylar, kanunda belirtilen istisnalar dışında yeniden muvazzaf subay olarak Silahlı Kuvvetler hizmetine alınamayacak.
Askeri eğitim kurumlarındaki ek ders ödemeleri uzatıldı
Milli Savunma Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarının bünyesindeki eğitim ve öğretim kurumlarında ders veren kişilere yönelik ek ders ücreti uygulamasının süresi uzatıldı.
İdarece belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda, gerekli şartları taşıyan kişilere yapılan ek ders ödemeleri daha önce 2024-2025 eğitim ve öğretim dönemi sonuna kadar uygulanıyordu.
Kanunla bu süre 2029-2030 eğitim ve öğretim dönemi sonuna kadar uzatıldı.
Göreve iade kararları kesinleşmeden uygulanmayacak
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yapılan değişiklikle, bazı kamu personeli ve adayları hakkında verilen göreve iade kararlarının uygulanma zamanı yeniden belirlendi.
Düzenleme;
- Milli Savunma Bakanlığı personeli ve personel adaylarını,
- Milli Savunma Üniversitesi askeri öğrencileri ve adaylarını,
- Jandarma Genel Komutanlığı personelini,
- Sahil Güvenlik Komutanlığı personelini,
- Emniyet teşkilatı personelini,
- Polis Akademisi öğrencileri ve adaylarını,
- Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi öğrencilerini,
- Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı personelini
kapsıyor.
Terör örgütleriyle eylem birliği içinde olmak, örgütlere yardım etmek, kamu kaynaklarını örgütleri desteklemek amacıyla kullanmak, propaganda yapmak, örgütlerle irtibatlı veya iltisaklı olmak gerekçeleriyle kamu görevine alınmayan, görevden çıkarılan ya da sözleşmesi feshedilen kişilerin açtığı davalarda verilen göreve iade kararları, nihai karar kesinleştikten sonra uygulanacak.
Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle açılan ve göreve dönüş sonucunu doğuran davalar da aynı kapsamda değerlendirilecek.
1956 öncesi kamu hizmetine ayrılan taşınmazlara yeni düzenleme
Kamulaştırma Kanunu’na eklenen geçici maddeyle, 8 Ekim 1956 tarihine kadar herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmaksızın fiilen kamu hizmetine tahsis edilen taşınmazların hukuki durumu düzenlendi.
Bu taşınmazlar, tahsis edildikleri tarihte ilgili kamu kurum veya kuruluşu adına kamulaştırılmış sayılacak.
Taşınmaz üzerinde kamu hizmetinin amacına uygun bir tesis veya yapı inşa edilmiş olması, fiili tahsis olarak kabul edilecek.
Hak sahipleri, şartların oluşması halinde yalnızca taşınmazın kamu hizmetine ayrıldığı tarihteki rayiç bedelini talep edebilecek.
12 Ocak 1963 tarihinden sonra açılan ve halen devam eden davalar dahil olmak üzere, bu taşınmazlara yönelik bedel ve benzeri talepler kabul edilmeyecek.
Kamulaştırılmış sayılan taşınmazların ilgili kamu kurumları adına tapuya tescili için dava açılabilecek. Tapu kaydı bulunmayan taşınmazlar da tescile tabi olmaları halinde idare adına kaydedilecek. Bu işlemlerden harç alınmayacak.
Askerlikten muaf tutulanlara uzman erbaşlık imkanı
Uzman Erbaş Kanunu’nda yapılan değişiklikle, askerlik hizmetinden muaf tutulan kişilerin uzman erbaşlığa başvuru süreçleri yeniden düzenlendi.
Düzenlemenin özellikle şehit yakınları gibi askerlik hizmetinden muaf tutulan kişilerin uzman erbaşlık başvurularında yaşayabileceği hak kayıplarını önlemeyi amaçladığı belirtildi.
Uzman erbaşlık başvurularında, başvurunun yapıldığı yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla 27 yaşını doldurmamış olma şartı uygulanacak.
Uzman erbaşlara yeni sicil sistemi
Kanuna uzman erbaşların değerlendirme süreçlerini düzenleyen “Sicil” başlıklı yeni bir hüküm eklendi.
Uzman erbaşlar için sicil yılı, ilgili yılın 2 Mayıs tarihinde başlayacak ve takip eden yılın 2 Mayıs tarihine kadar devam edecek.
Sözleşmesi imzalanarak göreve başlayan uzman erbaşlar için takip eden ilk 2 Mayıs itibarıyla sicil belgesi hazırlanacak.
Ancak göreve başlama tarihi ile 2 Mayıs arasındaki sürenin üç aydan kısa olması durumunda ilk sicil belgesi, üç aylık sürenin tamamlandığı tarihte düzenlenecek.
Uzman erbaşlar için sicil tam notu 100 olarak belirlendi. Sicil üstlerinin verdiği notların ortalaması, personelin yıllık sicil notunu oluşturacak.
Sicilin olumlu kabul edilmesi için personelin en az 60 puan alması gerekecek.
Sicil üstlerinin belirlenmesi, ayrılış sicilleri, değerlendirme belgelerinin şekli ve uygulama esasları yönetmelikle düzenlenecek.
Uzman erbaşların astsubaylığa geçiş şartları belirlendi
Kanunla uzman erbaşların astsubay sınıfına geçirilmesine ilişkin usul ve esaslar da yeniden düzenlendi.
Astsubaylık sınavına başvuran uzman erbaşların, göreve başladıkları tarihten itibaren en az dört yıl sicil almış olmaları gerekecek.
Personelin mevcut sicil notlarının ortalamasının ise sicil tam notunun yüzde 90’ı veya üzerinde olması şartı aranacak.
Bu koşulları sağlayanlar arasından kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığının ihtiyaç duyduğu sayıdaki personel astsubay çavuşluğa atanacak.
Astsubay meslek yüksekokullarına alınacak uzman erbaşlarda da mevcut sicil notu ortalamasının en az yüzde 90 olması gerekecek.
Bu kişiler, astsubay meslek yüksekokullarında verilecek eğitim ve öğretimi başarıyla tamamlamalarının ardından astsubay çavuş olarak görevlendirilecek.
Personelde aranacak nitelikler, başvuru tarihleri, sözleşme işlemleri, görevde başarısızlık, intibak edememe, sözleşme uzatma ve fesih işlemleri ile astsubaylığa geçişin diğer ayrıntıları Milli Savunma ve İçişleri bakanlıklarının müştereken hazırlayacağı yönetmelikle belirlenecek.
Savunma amaçlı dış yardımlarda bakanlara hesap yönetme yetkisi
Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle, yabancı ülkelere yapılacak savunma ve güvenlik amaçlı hibe ve yardımlara ilişkin mali süreçler yeniden düzenlendi.
Türkiye adına yabancı ülke ve kuruluşlarla görüşme yapmaya ve anlaşma imzalamaya Cumhurbaşkanı veya Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenecek kişi ve kurumlar yetkili olacak.
Yapılacak yardımlar Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı bütçelerine konulacak ödeneklerden karşılanacak.
Anlaşmalarda belirlenen nakdi hibe ve yardım tutarları, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasında döviz cinsinden açılacak hesaplara aktarılabilecek.
Bu hesapları yönetme yetkisi, ödeneğin bulunduğu bakanlığa göre Milli Savunma Bakanına veya İçişleri Bakanına ait olacak.
Sözleşmeli erler için kamuda yüzde 10 kontenjan
Kanunun en dikkat çekici bölümlerinden biri sözleşmeli erbaş ve erlerin kamuda istihdamına ilişkin düzenleme oldu.
Sözleşmeli erbaş veya er olarak en az yedi yıl görev yaptıktan sonra ayrılan ve nitelik belgesi olumlu olan kişiler, başvuru tarihinde 41 yaşını doldurmamış olmaları şartıyla belirli kamu görevlerine atanabilecek.
Bu kapsamda atama yapılabilecek kadro ve pozisyonlar şöyle sıralandı:
- İnfaz ve koruma memuru,
- Çarşı ve mahalle bekçisi,
- Orman muhafaza memuru,
- İdari gözetim personeli,
- Koruma ve güvenlik görevlisi,
- Zabıta memuru,
- İtfaiye eri,
- Şoför,
- Destek personeli.
Kamu kurumları, bu ünvanlarda gerçekleştirecekleri personel alımlarının toplam kontenjanı ve atama izinlerinin yüzde 10’unu, en az yedi yıl görev yapan sözleşmeli erbaş ve erler için ayıracak.
Kurumlar, ayırdıkları kadroları ve alım şartlarını aralık ayının sonuna kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirecek.
Başvurular her yıl yenilenecek
Düzenlemeden yararlanmak isteyen sözleşmeli erbaş ve erlerin başvuruları her yıl alınacak.
Başvuru sahiplerine ilişkin bilgiler, İçişleri Bakanlığı veya Milli Savunma Bakanlığı tarafından ekim ayının son gününe kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına iletilecek.
Başvuruların her yıl yenilenmesi gerekecek. Personelin isminin listeye bildirilmesi, doğrudan atanma hakkı oluşturmayacak.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, kamu kurumlarının bildirdiği kontenjanlara sözlü sınava çağrılacak adayları her yıl 1 Mart’a kadar yerleştirecek veya yerleştirme işlemini yaptıracak.
Kontenjanın dört katı kadar aday, tercihleri dikkate alınarak kura yöntemiyle belirlenecek.
Adaylar sözlü sınava alınacak
Kura sonucunda belirlenen adaylar, ilgili kamu kurumu tarafından oluşturulacak komisyonlarca üç ay içerisinde sözlü sınava alınacak.
Sözlü sınavda adaylar;
- Genel kültür ve genel yetenek,
- Bir konuyu kavrama ve özetleme,
- İfade ve muhakeme gücü,
- Liyakat ve temsil kabiliyeti,
- Göreve uygun tutum ve davranış,
- Öz güven ve ikna yeteneği,
- Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklık
başlıklarında değerlendirilecek.
Komisyon üyeleri her değerlendirme alanı için 20 puan verecek. Üyelerin 100 tam puan üzerinden verdiği notların aritmetik ortalaması adayın sözlü sınav puanını oluşturacak.
Özel güvenlik eğitiminde bazı şartlar aranmayacak
Yedi hizmet yılını tamamlayarak görevden ayrılan sözleşmeli erbaş ve erlerden, özel güvenlik görevlisi olarak atanacak kişiler için bazı eğitim ve mezuniyet şartları uygulanmayacak.
Bu kişilerde 120 saatten az olmamak üzere teorik, pratik ve silah eğitiminden oluşan özel güvenlik temel eğitimini tamamlama şartı aranmayacak.
Ayrıca silahsız görev yapacaklar için ortaokul, silahlı görev yapacaklar için lise veya dengi okul mezunu olma şartı da uygulanmayacak.
Askerlikte geçen süre derece ve kademeye yansıtılacak
Ataması yapılan personel, göreve başladığı tarihten itibaren atandığı kadro veya pozisyonun mali ve sosyal haklarından yararlanacak.
Sözleşmeli erbaş ve er olarak geçen hizmet süreleri, öğrenim durumuna göre ulaşılabilecek en yüksek dereceyi aşmamak kaydıyla memuriyet derece ve kademe hesabında dikkate alınacak.
Her hizmet yılı için bir kademe, her üç hizmet yılı için ise bir derece ilerlemesi uygulanacak.
Bu kapsamda memur kadrolarına atanan kişiler, en az dört yıl boyunca başka bir ünvana atanamayacak.
Atama onayı alınmasına rağmen görevine başlamayanlar veya göreve başladıktan sonra herhangi bir nedenle ayrılanlar, aynı haktan yeniden yararlanamayacak.
Uzman erbaşlığa geçişte yazılı, fiziki ve mülakat sınavı
Sözleşmeli erbaş ve erlerin uzman erbaşlığa geçirilmesinde fiziki yeterlilik testi ile yazılı sınav ve mülakat aşamaları uygulanabilecek.
Yazılı sınav yapılması durumunda sınav genel kültür ve meslek bilgisi konularını kapsayacak.
Adayların yazılı sınavdan 100 tam puan üzerinden en az 50 puan alması gerekecek.
Yazılı sınav, Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı tarafından yapılabileceği gibi diğer kamu kurumlarına veya üniversitelere de yaptırılabilecek.
Fiziki yeterlilikte en az 60 puan şartı
Fiziki yeterlilik ve değerlendirme testinde adayların uygulanan her testten en az 50 puan alması gerekecek.
Testlerden alınan puanların aritmetik ortalamasının ise en az 60 olması şartı aranacak.
Mülakat yapılması halinde adaylar 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek. Başarılı sayılmak için mülakattan en az 70 puan alınması gerekecek.
Adaylar mülakatta genel görünüş, kendisini ifade edebilme, öz güven, kişilik, psikolojik yapı, beden dili, duygusal denge, uyumluluk, sorumluluk, mesleğe uygunluk ve görev isteği gibi kriterlere göre değerlendirilecek.
Eşit puanda fiziki yeterlilik sonucu belirleyici olacak
Başarı sıralamasında adayların puanlarının eşit çıkması halinde öncelikle fiziki yeterlilik ve değerlendirme testi puanına bakılacak.
Eşitliğin devam etmesi durumunda sırasıyla;
- Fiili hizmet süresi,
- Öğrenim düzeyi,
- Rütbe durumu,
- Ödül ve ceza puanları
dikkate alınacak.
Fiziki yeterlilik testi, yazılı sınav ve mülakat puanlarının başarı sıralamasındaki ağırlıkları, personelin bağlı olduğu kuruma göre Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Uygulama ayrıntıları yönetmelikle düzenlenecek
Sözleşmeli erbaş ve erlerin kamuda istihdamına ilişkin başvuru, bildirim, kura, sınav ve atama süreçlerinin ayrıntıları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.
Uygulamada oluşabilecek tereddütlerin giderilmesi, kurum ve kuruluşlardan bilgi ve belge istenmesi, araştırma ve inceleme yapılması konularında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkili olacak.




