Nöbetçi Eczaneler
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 19 Mart 2026 tarihli “Uluslararası Rezervler ve Döviz Likiditesi Gelişmeleri” raporu, rezervlerde dikkat çekici bir gerilemeye işaret etti. Resmi rezerv varlıkları bir haftada yüzde 6,4 azalarak 177,5 milyar ABD dolarına düştü. Aynı dönemde altın rezervlerindeki sert gerileme öne çıkarken, döviz varlıklarında sınırlı bir toparlanma görüldü. Kamu sektörünün kısa vadeli döviz yükümlülüklerinde ise gerileme yaşandı.
Bir haftada 12,2 milyar dolarlık rezerv kaybı
TCMB verilerine göre şubat 2026 sonunda 210 milyar 260 milyon dolar düzeyinde olan resmi rezerv varlıkları, 6 Mart’ta 197 milyar 478 milyon dolara, 13 Mart’ta 189 milyar 625 milyon dolara ve 19 Mart itibarıyla 177 milyar 458 milyon dolara geriledi. Böylece yalnızca bir haftada 12 milyar 167 milyon dolarlık düşüş yaşandı. Şubat ayı sonuna göre kayıp ise 32 milyar 802 milyon dolara ulaştı. Bu gerileme oranı haftalık bazda yüzde 6,4, şubat ayına göre ise yüzde 15,6 olarak kaydedildi.
Bu tablo, mart ayı boyunca rezervlerde aşağı yönlü baskının hızlandığını ortaya koydu. Özellikle üst üste üç haftada yaşanan geri çekilme, rezerv birikiminde belirgin bir zayıflamaya işaret etti.
Altın rezervleri sert düştü, döviz varlıkları arttı
Raporun en dikkat çekici başlıklarından biri rezerv kompozisyonunda yaşanan değişim oldu. 19 Mart haftasında döviz varlıkları yüzde 12,2 artışla 53 milyar 591 milyon dolara yükselirken, altın cinsinden rezerv varlıkları yüzde 13,4 azalarak 116 milyar 166 milyon dolara indi. IMF rezerv pozisyonu ve SDR toplamı ise 7 milyar 701 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.
Şubat sonuna göre bakıldığında ise döviz varlıklarında 12 milyar 94 milyon dolarlık, yani yüzde 18,4’lük düşüş; altın rezervlerinde 20 milyar 661 milyon dolarlık, yani yüzde 15,1’lik azalma görüldü. IMF rezerv pozisyonu ve SDR kalemi de 47 milyon dolar geriledi. Bu görünüm, rezerv kaybının büyük ölçüde altın tarafındaki çözülmeyle birlikte genel rezerv stokuna yayıldığını gösterdi.
Tablo 1 ne söylüyor?
TCMB’nin yayımladığı Tablo 1: Resmi Rezerv Varlıkları verileri, dört temel sonucu ortaya koyuyor:
Resmi rezerv varlıkları 210,3 milyar dolardan 177,5 milyar dolara geriledi.
Döviz varlıkları 65,7 milyar dolardan 53,6 milyar dolara indi.
Altın rezervleri 136,8 milyar dolardan 116,2 milyar dolara düştü.
IMF rezerv pozisyonu ve SDR toplamı ise 7,7 milyar dolar civarında yatay seyretti.
Bu tablo, rezerv erimesinin sadece tek bir kalemden kaynaklanmadığını; ancak en sert baskının altın rezervlerinde yoğunlaştığını gösteriyor. Döviz varlıklarında haftalık artış olsa da şubat sonuna göre tablo halen aşağı yönlü.
Kamu sektörünün döviz yükümlülükleri 124 milyar dolara indi
Rapora göre kamu sektörünün, yani Merkez Bankası ve merkezi yönetimin, kısa vadede döviz likiditesini etkileyen döviz yükümlülükleri geçen haftaya göre yüzde 2,3 azalarak 124 milyar 21 milyon ABD doları oldu. Önceden belirlenmiş döviz yükümlülükleri yüzde 0,9 azalışla 58 milyar 307 milyon dolara gerilerken, şarta bağlı döviz yükümlülükleri yüzde 3,5 düşüşle 65 milyar 714 milyon dolar seviyesine indi.
Merkez Bankası’nın toplam yabancı para swap işlemlerinden kaynaklanan döviz yükümlülükleri ise aynı hafta itibarıyla 16,4 milyar dolar olarak açıklandı. Bu veri, rezerv tarafında düşüş sürerken yükümlülükler cephesinde sınırlı da olsa bir rahatlama yaşandığını ortaya koydu.
Tablo 2’de öne çıkan kalemler
Tablo 2: Döviz Yükümlülükleri verilerine göre toplam yükümlülükler şubat sonunda 125 milyar 68 milyon dolar seviyesindeyken 19 Mart’ta 124 milyar 21 milyon dolara indi. Önceden belirlenmiş yükümlülükler şubat sonuna göre 2 milyar 325 milyon dolar artarken, şarta bağlı döviz yükümlülükleri 3 milyar 372 milyon dolar azaldı. Böylece toplam yükümlülüklerde şubat sonuna göre 1 milyar 47 milyon dolarlık gerileme gerçekleşti.
Alt kalemlere bakıldığında, döviz kredileri, menkul kıymetler ve mevduatlar 43,9 milyar dolar düzeyinde bulunurken; döviz swapları kaynaklı açık/fazla pozisyon 16,35 milyar dolar seviyesinde yer aldı. “Diğer” başlığı altında izlenen kalemde ise negatif görünüm sürdü.
Grafikler ne anlatıyor?
Grafik 1: Resmi Rezerv Varlıklarının Kompozisyonu, 2020’den 2026 martına uzanan dönemde rezervlerin bileşimini gösteriyor. Grafikte 2026’nın başında 200 milyar doların üzerine çıkan toplam rezervlerin, 6 Mart, 13 Mart ve 19 Mart haftalarında art arda düşerek 177,5 milyar dolar seviyesine gerilediği açık biçimde görülüyor. Grafik ayrıca, rezerv yapısında altının yüksek ağırlığını koruduğunu ancak son haftalardaki çözülmenin toplam rezervleri aşağı çektiğini ortaya koyuyor.
Grafik 2: Resmi Rezerv Varlıkları ve Döviz Yükümlülükleri ise bir yandan resmi rezervlerdeki aşağı yönlü hareketi, diğer yandan yükümlülüklerde daha sınırlı bir gerilemeyi yansıtıyor. Grafikte, önceden belirlenmiş ve şarta bağlı yükümlülüklerden oluşan toplam yükümlülük stokunun 124 milyar dolar bandında seyrettiği; buna karşılık resmi rezervlerin mart ayı içinde daha hızlı gerilediği dikkat çekiyor. Bu görünüm, rezerv-yükümlülük dengesinde tampon alanın daraldığı yönünde yorumlanabilir. Bu son cümle rapordaki verilerden yapılan bir değerlendirmedir.
Rezervlerdeki gerileme neden önemli?
Resmi rezervler, merkez bankalarının dış şoklara karşı dayanıklılığını gösteren en önemli göstergelerden biri olarak kabul ediliyor. Rezervlerdeki sert düşüş, kur oynaklığına karşı kullanılabilecek alanın daralması, dış finansman baskılarının daha görünür hale gelmesi ve piyasalarda rezerv yeterliliğine ilişkin tartışmaların yeniden güçlenmesi anlamına gelebiliyor. Bu nedenle 19 Mart haftasında kaydedilen düşüş, yalnızca istatistiki bir değişim değil, para politikası ve finansal istikrar açısından da yakından izlenecek bir gelişme olarak öne çıkıyor. Bu paragraf, TCMB verilerinin ekonomik anlamına dair genel bir haber değerlendirmesidir; raporun doğrudan ifadesi değildir.