Nöbetçi Eczaneler
9 Şubat Sigarayı Bırakma Günü, sigarayı bırakmak isteyenler için yalnızca bir farkındalık tarihi değil; aynı zamanda profesyonel destekle yeni bir başlangıcın kapısını aralayan bir fırsat olarak öne çıkıyor. Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Pelin Taş, sigara bağımlılığının toplumda hâlâ “irade eksikliği” üzerinden okunduğunu belirterek, “Sigara sadece kötü bir alışkanlık değil; beyin kimyasını değiştiren, duygusal düzenlemeyi bozan ve profesyonel destekle tedavi edilmesi gereken bir bağımlılıktır” ifadelerini kullandı.
“Nikotin, ödül sistemini hedef alıyor”
Sigaranın beyindeki ödül mekanizmasını doğrudan etkilediğini vurgulayan Dr. Taş, nikotinin dopamin salınımını artırarak kısa süreli bir rahatlama ve haz oluşturduğunu, ancak bu etkinin geçici olduğunu söyledi. Taş’a göre beyin zamanla nikotini “normal” kabul ediyor; nikotin yokluğunda huzursuzluk, gerginlik ve mutsuzluk ortaya çıkıyor. Bu noktada kişi sigarayı keyif için değil, yoksunluk belirtilerini bastırmak için içmeye başlıyor.
Toplumsal kabul bırakmayı zorlaştırıyor
Bağımlılığın yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda duygusal bir yönü olduğuna dikkat çeken Taş, stres, kaygı, öfke ve yalnızlık gibi duyguların sigarayı tetiklediğini belirtti. “Sigara bırakıldığında kişi bu duygularla baş etmeyi öğrenmek zorunda kalır. Kişi sadece nikotinden değil, sigarayı bir baş etme yöntemi olarak kullanmaktan da vazgeçmektedir” diyen Taş, bu nedenle destek alınmadan yapılan bırakma girişimlerinin sıkça başarısız olabildiğini dile getirdi.
Dr. Taş ayrıca sigarayı diğer bağımlılıklardan ayıran önemli bir faktörü de “toplumsal olarak kabul görmesi ve her an ulaşılabilir olması” şeklinde ifade ederek, bunun hem bırakma sürecini zorlaştırdığını hem de yeniden başlama riskini artırdığını vurguladı.
En kritik dönem: İlk 3–7 gün
Sigarayı bırakan kişilerin ilk günlerde huzursuzluk, sinirlilik, dikkat dağınıklığı, uyku sorunları ve yoğun sigara isteği yaşayabileceğini kaydeden Taş, belirtilerin genellikle ilk 3–7 günde en yoğun seyrettiğini, birkaç hafta içinde belirgin şekilde azaldığını söyledi. Bu dönemin geçici olduğunun bilinmesinin motivasyon açısından kritik olduğuna işaret etti.
“Bir taneden bir şey olmaz” tuzağına dikkat
Bırakma sürecindeki en büyük risklerden birinin “Bir taneden bir şey olmaz” düşüncesi olduğunu söyleyen Dr. Taş, “Bağımlılıkta ‘bir tane’ diye bir şey yoktur. Beyin, tek bir sigarayı bile eski bağımlılık devresini yeniden başlatmak için yeterli bir sinyal olarak algılayabilir” uyarısında bulundu.
Tek bir yöntem yok: Kişiye özel plan
Sigara bırakmanın tek bir yolunun olmadığını belirten Dr. Taş, sürecin kişiye özel planlanması gerektiğini vurgulayarak öne çıkan seçenekleri şöyle sıraladı:
- Nikotin replasman tedavileri: Nikotin bandı, sakız, pastil ve sprey gibi ürünlerle kontrollü nikotin desteği sağlanabildiğini, doğru doz ve sürede kullanıldığında süreci kolaylaştırdığını belirtti.
- Psikolojik danışmanlık: Tetikleyicilerin belirlenmesi, stres ve zor duygularla baş etme becerilerinin güçlendirilmesiyle davranışsal bağımlılığın hedeflendiğini ifade etti.
- İlaç tedavileri: Bazı kişilerde bağımlılığın daha yoğun seyrettiğini, bu nedenle ilaç tedavisinin hekim değerlendirmesiyle planlanabileceğini kaydetti.
Elektronik sigara uyarısı
Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin “bırakma yöntemi” olarak sunulmasının doğru olmadığını belirten Taş, bu ürünlerin yeni bir nikotin bağımlılığına dönüştüğünü ve uzun vadeli etkilerinin hâlâ tam olarak bilinmediğini söyledi.
“Sigarasız yaşam ruh sağlığını da güçlendirir”
Sigarayı bırakmanın yalnızca bedensel değil, ruhsal açıdan da iyileştirici etkiler taşıdığını dile getiren Dr. Taş, 9 Şubat’ın “doğru zamanı” bekleyenler için bir hatırlatma olduğunu vurguladı: “Zorlanmanız bir zayıflık değil, bağımlılığın doğal bir sonucudur. Bir randevu almak, bilgiye ulaşmak, bir adım atmak bile yeterlidir. 9 Şubat bunun için iyi bir başlangıç olabilir.”