Nöbetçi Eczaneler
Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Haziran ayında üretici ile market fiyatları arasındaki farkları ve tarımsal girdi maliyetlerinde yaşanan değişimleri açıkladı. Bayraktar’ın değerlendirmesine göre, Haziran ayında üretici ile market arasındaki fiyat makası birçok üründe dikkat çekici seviyelere ulaştı.
Üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla görüldüğü ürün yüzde 379,3 ile elma oldu. Elmayı yüzde 284,2 ile havuç, yüzde 283,5 ile çilek, yüzde 251,3 ile yeşil fasulye ve yüzde 246,9 ile kiraz takip etti.
Bayraktar, üreticide 18 lira 75 kuruş olan elmanın markette 89 lira 87 kuruşa satıldığını belirterek, “Elma 4,8 kat, havuç ile çilek 3,8 kat, yeşil fasulye ise 3,5 kat fazlaya satıldı” ifadelerini kullandı.
Elma markette üretici fiyatının 4,8 katına satıldı
Haziran ayı verilerine göre üreticide 18,75 TL olan elma, markette 89,87 TL’ye ulaştı. Üreticide 22,50 TL olan havuç markette 86,45 TL’den, 43 TL olan çilek ise 164,91 TL’den satıldı.
Yeşil fasulyede de benzer bir tablo yaşandı. Üreticide kilogram fiyatı 46,25 TL olan yeşil fasulye markette 162,45 TL’ye çıktı. Kirazda ise üretici fiyatı 57,50 TL olurken, market fiyatı 199,48 TL’ye ulaştı.
Bu tablo, üreticiden tüketiciye uzanan zincirde fiyat farkının bazı ürünlerde birkaç kata çıktığını ortaya koydu.
Üretici, hal, pazar ve market fiyatları
Haziran ayında seçilmiş ürünlerde üretici, hal, pazar ve market fiyatları şöyle gerçekleşti:
| Ürün | Üretici Fiyatı | Hal Fiyatı | Pazar Fiyatı | Market Fiyatı | Hal/Üretici Farkı (%) | Pazar/Üretici Farkı (%) | Market/Üretici Farkı (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Elma | 18,75 | 54,80 | 63,00 | 89,87 | 192,3 | 236,0 | 379,3 |
| Havuç | 22,50 | 35,90 | 52,00 | 86,45 | 59,6 | 131,1 | 284,2 |
| Çilek | 43,00 | 77,63 | 95,00 | 164,91 | 80,5 | 120,9 | 283,5 |
| Yeşil Fasulye | 46,25 | 76,75 | 91,00 | 162,45 | 65,9 | 96,8 | 251,3 |
| Kiraz | 57,50 | 75,00 | 123,75 | 199,48 | 30,4 | 115,2 | 246,9 |
| Domates | 17,00 | 25,40 | 33,06 | 52,83 | 49,4 | 94,4 | 210,8 |
| Maydanoz (adet) | 7,66 | 8,63 | 17,50 | 23,78 | 12,7 | 128,6 | 210,5 |
| Marul (adet) | 17,00 | 20,38 | 37,50 | 52,63 | 19,9 | 120,6 | 209,6 |
| Karpuz | 9,38 | 15,80 | 25,00 | 27,62 | 68,4 | 166,5 | 194,4 |
| Limon | 40,00 | 73,10 | 86,67 | 116,41 | 82,8 | 116,7 | 191,0 |
| Kuru İncir | 250,00 | – | 612,50 | 721,24 | – | 145,0 | 188,5 |
| Fındık (iç) | 410,00 | – | 950,00 | 1131,54 | – | 131,7 | 176,0 |
| Salatalık | 17,53 | 20,40 | 35,83 | 47,51 | 16,4 | 104,5 | 171,1 |
| Sivri Biber | 30,68 | 39,20 | 67,50 | 68,03 | 27,8 | 120,0 | 121,7 |
| Yeşil Soğan (Demet) | 24,50 | 25,40 | 34,50 | 53,09 | 3,7 | 40,8 | 116,7 |
| Kuru Üzüm | 110,00 | – | 212,50 | 235,98 | – | 93,2 | 114,5 |
| Kuru Kayısı | 350,00 | – | 712,50 | 736,47 | – | 103,6 | 110,4 |
| Patlıcan | 25,80 | 34,90 | 47,08 | 53,91 | 35,3 | 82,5 | 109,0 |
| Antep Fıstığı | 650,00 | – | 1325,00 | 1352,59 | – | 103,8 | 108,1 |
| Kuru Fasulye | 39,86 | 68,00 | 80,00 | 82,26 | 70,6 | 100,7 | 106,4 |
| Kırmızı Mercimek | 38,78 | 58,00 | 75,00 | 78,70 | 49,6 | 93,4 | 102,9 |
| Nohut | 36,78 | 65,00 | 70,00 | 73,49 | 76,7 | 90,3 | 99,8 |
| Kabak | 31,35 | 33,60 | 55,00 | 61,76 | 7,2 | 75,4 | 97,0 |
| Yeşil Mercimek | 39,43 | 57,00 | 70,00 | 75,45 | 44,6 | 77,5 | 91,3 |
| Patates | 20,50 | 26,20 | 32,50 | 36,83 | 27,8 | 58,5 | 79,7 |
| Kuzu Eti | 666,83 | – | – | 1174,47 | – | – | 76,1 |
| Pirinç | 50,36 | 68,00 | 82,50 | 88,06 | 35,0 | 63,8 | 74,9 |
| Dana Eti | 629,05 | – | – | 984,88 | – | – | 56,6 |
| Yumurta | 3,63 | – | 5,00 | 5,48 | – | 37,7 | 51,0 |
| Kuru Soğan | 25,50 | 25,88 | 35,42 | 38,47 | 1,5 | 38,9 | 50,8 |
| Zeytinyağı | 273,12 | – | – | 305,13 | – | – | 11,7 |
| Beyaz peynir | – | – | – | 387,42 | – | – | – |
| Kaşar peyniri | – | – | – | 512,92 | – | – | – |
| Yoğurt | – | – | – | 89,30 | – | – | – |
| Tereyağı | – | – | – | 677,24 | – | – | – |
| Mısırözü yağı | – | – | – | 120,40 | – | – | – |
| Ayçiçek yağı | – | – | – | 121,54 | – | – | – |
| Tavuk Eti | – | – | – | 149,36 | – | – | – |
| Toz şeker | – | – | – | 58,66 | – | – | – |
Markette 21 üründe fiyat arttı, 17 üründe düştü
Haziran ayında markette takip edilen 38 ürünün 21’inde fiyat artışı, 17’sinde ise fiyat düşüşü yaşandı. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 81 ile çilek oldu. Çilekteki artışı yüzde 52,2 ile havuç, yüzde 32,8 ile kabak, yüzde 32,5 ile kuru soğan ve yüzde 24,7 ile patates izledi.
Markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 37,8 ile domates oldu. Domatesteki düşüşü yüzde 22,3 ile karpuz, yüzde 17,1 ile nohut, yüzde 13,3 ile kuru üzüm ve yüzde 10,5 ile yumurta takip etti.
Ay sonu market fiyatları
| Ürün | 3 Haziran 2026 Fiyatı | 26 Haziran 2026 Fiyatı | Değişim (%) |
| Çilek | 91,09 | 164,91 | 81,0 |
| Havuç | 56,79 | 86,45 | 52,2 |
| Kabak | 46,51 | 61,76 | 32,8 |
| Kuru Soğan | 29,04 | 38,47 | 32,5 |
| Patates | 29,55 | 36,83 | 24,7 |
| Patlıcan | 43,75 | 53,91 | 23,2 |
| Tavuk Eti | 126,89 | 149,36 | 17,7 |
| Maydanoz (adet) | 20,94 | 23,78 | 13,5 |
| Salatalık | 42,36 | 47,51 | 12,2 |
| Toz şeker | 52,72 | 58,66 | 11,3 |
| Yeşil Fasulye | 146,13 | 162,45 | 11,2 |
| Sivri Biber | 62,19 | 68,03 | 9,4 |
| Kuru İncir | 665,70 | 721,24 | 8,3 |
| Ayçiçek yağı | 118,26 | 121,54 | 2,8 |
| Tereyağı | 659,11 | 677,24 | 2,8 |
| Yoğurt | 86,91 | 89,30 | 2,7 |
| Yeşil Soğan (Demet) | 52,47 | 53,09 | 1,2 |
| Kuzu Eti | 1166,34 | 1174,47 | 0,7 |
| Yeşil Mercimek | 74,97 | 75,45 | 0,6 |
| Kaşar peyniri | 511,28 | 512,92 | 0,3 |
| Limon | 116,09 | 116,41 | 0,3 |
| Beyaz peynir | 388,64 | 387,42 | -0,3 |
| Dana Eti | 988,03 | 984,88 | -0,3 |
| Pirinç | 88,97 | 88,06 | -1,0 |
| Marul (adet) | 53,23 | 52,63 | -1,1 |
| Mısırözü yağı | 121,78 | 120,40 | -1,1 |
| Elma | 91,59 | 89,87 | -1,9 |
| Kırmızı Mercimek | 80,58 | 78,70 | -2,3 |
| Kuru Fasulye | 85,41 | 82,26 | -3,7 |
| Zeytinyağı | 323,69 | 305,13 | -5,7 |
| Kuru Kayısı | 782,03 | 736,47 | -5,8 |
| Antep Fıstığı | 1448,86 | 1352,59 | -6,6 |
| Fındık (iç) | 1256,54 | 1131,54 | -9,9 |
| Yumurta (adet) | 6,12 | 5,48 | -10,5 |
| Kuru Üzüm | 272,15 | 235,98 | -13,3 |
| Nohut | 88,66 | 73,49 | -17,1 |
| Karpuz | 35,55 | 27,62 | -22,3 |
| Domates | 84,91 | 52,83 | -37,8 |
Üreticide en fazla artış kabakta yaşandı
Haziran ayında üreticide takip edilen 30 ürünün 12’sinde fiyat artışı görüldü. 9 üründe fiyat düşerken, 9 üründe ise fiyat değişmedi.
Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 112,5 ile kabakta gerçekleşti. Kabaktaki fiyat artışını yüzde 50 ile havuç, yüzde 47,4 ile patlıcan, yüzde 33,4 ile sivri biber ve yüzde 28,1 ile patates takip etti.
Üreticide fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 54,8 ile karpuz oldu. Karpuzdaki fiyat düşüşünü yüzde 43,3 ile domates, yüzde 30,4 ile limon, yüzde 25,4 ile yeşil fasulye ve yüzde 15,7 ile maydanoz izledi.
Ay sonu üretici fiyatları
| Ürün | 3 Haziran 2026 Fiyatı | 26 Haziran 2026 Fiyatı | Değişim (%) |
| Kabak | 14,75 | 31,35 | 112,5 |
| Havuç | 15,00 | 22,50 | 50,0 |
| Patlıcan | 17,50 | 25,80 | 47,4 |
| Sivri Biber | 23,00 | 30,68 | 33,4 |
| Patates | 16,00 | 20,50 | 28,1 |
| Yeşil Soğan (Demet) | 19,64 | 24,50 | 24,7 |
| Kuru soğan | 21,50 | 25,50 | 18,6 |
| Salatalık | 15,25 | 17,53 | 14,9 |
| Yumurta (adet) | 3,48 | 3,63 | 4,3 |
| Dana Eti | 623,20 | 629,05 | 0,9 |
| Zeytinyağı | 271,25 | 273,12 | 0,7 |
| Kuzu Eti | 664,51 | 666,83 | 0,3 |
| Elma | 18,75 | 18,75 | 0,0 |
| Kuru Fasulye | 39,86 | 39,86 | 0,0 |
| Nohut | 36,78 | 36,78 | 0,0 |
| Yeşil Mercimek | 39,43 | 39,43 | 0,0 |
| Kuru Kayısı | 350,00 | 350,00 | 0,0 |
| Kuru Üzüm | 110,00 | 110,00 | 0,0 |
| Kuru İncir | 250,00 | 250,00 | 0,0 |
| Fındık (iç) | 410,00 | 410,00 | 0,0 |
| Antep Fıstığı | 650,00 | 650,00 | 0,0 |
| Pirinç | 51,10 | 50,36 | -1,4 |
| Marul (adet) | 18,00 | 17,00 | -5,6 |
| Çilek | 46,50 | 43,00 | -7,5 |
| Kırmızı Mercimek | 45,88 | 38,78 | -15,5 |
| Maydanoz (adet) | 9,08 | 7,66 | -15,7 |
| Yeşil Fasulye | 62,00 | 46,25 | -25,4 |
| Limon | 57,50 | 40,00 | -30,4 |
| Domates | 30,00 | 17,00 | -43,3 |
| Karpuz | 20,75 | 9,38 | -54,8 |
Fiyat değişimlerinin nedenleri açıklandı
Bayraktar, üretici fiyatlarındaki değişimlerin temel nedenlerine ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Buna göre, seralarda sezonun bitmek üzere olması bazı ürünlerde arzı düşürdü. Kabak, patlıcan, sivri biber ve salatalıkta seraların genel olarak sökülmesi, bu ürünlerde arzın azalmasına ve fiyatların yükselmesine neden oldu.
Domateste ise farklı bir tablo yaşandı. Sera sezonunun sonuna gelinmesine rağmen Antalya, Mersin ve Balıkesir’in yayla kesimlerinde domates hasadının başlamasıyla arz arttı. Arzdaki bu artış, domates üretici fiyatlarında düşüşe yol açtı.
Karpuzda hasat miktarının artmasıyla birlikte piyasaya giren ürün miktarı yükseldi. Bu nedenle karpuzda üretici fiyatları Haziran ayında belirgin şekilde geriledi. Limonda ise talepteki azalma fiyat düşüşünün temel nedeni olarak gösterildi.
Patateste ise ilkbahar yağışlarının uzun sürmesi, üründe bozulmalara neden oldu. Arzın azalması patates fiyatlarını yukarı çekti. Havuçta ise turizm sezonuna bağlı talep artışı fiyatların yükselmesinde etkili oldu.
Girdi maliyetlerinde yıllık artış dikkat çekti
TZOB’un Ziraat Odaları aracılığıyla girdi piyasalarından aldığı fiyat verilerine göre, Haziran ayında tarımsal girdi maliyetlerinde aylık bazda bazı kalemlerde düşüş görülse de yıllık artışlar yüksek seviyelerde kaldı.
Haziran ayında Mayıs ayına göre 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 0,6, DAP gübresi ise yüzde 0,3 oranında arttı. Buna karşılık ÜRE gübresinde yüzde 9, amonyum sülfat gübresinde yüzde 4 ve amonyum nitrat gübresinde yüzde 2,4 oranında düşüş yaşandı.
Yıllık bazda ise gübre fiyatlarındaki artışlar üreticinin maliyet yükünün sürdüğünü ortaya koydu. Son bir yılda amonyum sülfat gübresi yüzde 77,9, amonyum nitrat gübresi yüzde 72,4, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 46,1, DAP gübresi yüzde 39,5 ve ÜRE gübresi yüzde 12,2 oranında arttı.
Yem fiyatlarında da yükseliş devam etti. Haziran ayında Mayıs ayına göre besi yemi yüzde 0,1, süt yemi yüzde 0,4 oranında arttı. Son bir yılda besi yemi yüzde 30,9, süt yemi ise yüzde 29,2 oranında yükseldi.
Mazot fiyatı Haziran ayında aylık bazda yüzde 2,7 gerilerken, yıllık bazda yüzde 31,5 arttı. Elektrik fiyatlarında yıllık artış yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatlarında ise yüzde 27,8 oldu.
Girdi fiyatları tablosu
| Girdi Kalemi | 2025 Haziran | 2026 Mayıs | 2026 Haziran | Aylık Değişim (%) | Yıllık Değişim (%) |
| Amonyum sülfat %21 | 11.768 | 21.814 | 20.941 | -4,0 | 77,9 |
| Amonyum nitrat %26 | 13.294 | 23.485 | 22.913 | -2,4 | 72,4 |
| ÜRE | 27.192 | 33.536 | 30.513 | -9,0 | 12,2 |
| DAP | 30.521 | 42.458 | 42.591 | 0,3 | 39,5 |
| 20.20.0 kompoze | 19.198 | 27.877 | 28.057 | 0,6 | 46,1 |
| Mazot (TL/Litre) | 49,89 | 67,44 | 65,59 | -2,7 | 31,5 |
| Besi yemi (TL/ton) | 13.705 | 17.921 | 17.943 | 0,1 | 30,9 |
| Süt yemi (TL/ton) | 14.833 | 19.099 | 19.170 | 0,4 | 29,2 |
| Deltametrin EC 25g/L | 900 | 1150 | 1150 | 0,0 | 27,8 |
| Elektrik (krş/kwh) | 377,21 | 472,08 | 472,08 | 0,0 | 25,1 |
Üreticinin maliyet baskısı sürüyor
Haziran verileri, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının bazı ürünlerde oldukça yüksek seviyelere çıktığını gösterirken, tarımsal girdi maliyetlerinde yıllık bazda yaşanan artışlar da üreticinin maliyet baskısının devam ettiğini ortaya koydu.
Özellikle gübre, yem, mazot, elektrik ve tarım ilacı gibi temel girdilerdeki yıllık artışlar, üretim maliyetlerini yukarıda tutmaya devam ediyor. Buna karşılık bazı ürünlerde üretici fiyatlarının düşmesi, çiftçinin gelir-maliyet dengesini zorlayan unsurlar arasında yer alıyor.
Haziran ayında market raflarında çilek, havuç, kabak, kuru soğan ve patates gibi ürünlerde belirgin artışlar yaşanırken; domates ve karpuzda düşüşler öne çıktı. Üretici tarafında ise kabak, havuç, patlıcan ve sivri biber fiyatları yükselirken; karpuz, domates, limon ve yeşil fasulyede ciddi gerilemeler görüldü.
Öne çıkan başlıklar
| Başlık | Detay |
| En yüksek üretici-market farkı | Elma: yüzde 379,3 |
| Markette en fazla artan ürün | Çilek: yüzde 81 |
| Markette en fazla düşen ürün | Domates: yüzde 37,8 |
| Üreticide en fazla artan ürün | Kabak: yüzde 112,5 |
| Üreticide en fazla düşen ürün | Karpuz: yüzde 54,8 |
| Yıllık en yüksek gübre artışı | Amonyum sülfat: yüzde 77,9 |
| Mazotta yıllık artış | Yüzde 31,5 |
| Besi yeminde yıllık artış | Yüzde 30,9 |
| Süt yeminde yıllık artış | Yüzde 29,2 |
| Elektrikte yıllık artış | Yüzde 25,1 |