Nöbetçi Eczaneler
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 12 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı Dış Ticaret Endeksleri, Eylül 2026 bülteniyle Türkiye’nin ihracat ve ithalatındaki miktar ve birim değer değişimlerini kamuoyuyla paylaştı.
Veriler, eylül ayında Türkiye’nin ihracat miktarında artış yaşanırken ithalat miktarında gerileme meydana geldiğini ortaya koydu. Buna karşılık dış ticaretin birim değer göstergelerinde hem ihracat hem de ithalat tarafında yükseliş kaydedildi.
Eylül 2026’da ihracat miktar endeksi, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 7,8 artarak 153 seviyesine yükseldi. İthalat miktar endeksi ise yüzde 6,3 azalarak 114 seviyesine geriledi.
Aynı dönemde ihracat birim değer endeksi yüzde 7 artışla 134,9’a, ithalat birim değer endeksi ise yüzde 12,7 artarak 153,3’e ulaştı.
İthalat birim değerlerindeki artışın ihracatın üzerinde gerçekleşmesi, Türkiye’nin dış ticaret haddinde düşüşe neden oldu.
İhracat ve ithalatta eylül ayının temel göstergeleri
TÜİK’in açıkladığı dört temel dış ticaret endeksi, Türkiye’nin eylül ayındaki dış ticaret hareketlerini ortaya koydu.
| Gösterge | Eylül 2025 | Eylül 2026 | Değişim |
|---|---|---|---|
| İhracat birim değer endeksi | 126,1 | 134,9 | +%7,0 |
| İhracat miktar endeksi | 142,0 | 153,0 | +%7,8 |
| İthalat birim değer endeksi | 136,0 | 153,3 | +%12,7 |
| İthalat miktar endeksi | 121,7 | 114,0 | -%6,3 |
İhracat miktarındaki yükseliş, Türkiye’nin geçen yılın aynı ayına göre daha fazla miktarda mal ihraç ettiğini gösterirken, ithalat miktar endeksindeki azalış ithal edilen malların toplam miktarında düşüşe işaret etti.
Ancak ihracat ve ithalatın birim değerlerindeki değişim, miktar hareketlerinden farklı bir seyir izledi.
Özellikle ithalat birim değerlerinin yüzde 12,7 yükselmesi, dış ticaret haddinin gerilemesinde belirleyici oldu.
İhracat birim değer endeksi yüzde 7 arttı
TÜİK’in verilerine göre ihracat birim değer endeksi eylül ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7 yükseldi.
Sektörel bazda en dikkat çekici artış yakıtlarda gerçekleşti. Yakıt ihracatının birim değer endeksi yüzde 59,9 artarken yakıt hariç ham maddelerde yüzde 12,6 yükseliş yaşandı.
Gıda, içecek ve tütün grubunda artış yüzde 0,2 ile sınırlı kalırken, imalat sanayisinde yüzde 3,8 olarak gerçekleşti.
Sektörlere göre ihracat birim değer endeksi
| Sektör | Eylül 2025 | Eylül 2026 | Değişim |
|---|---|---|---|
| Gıda, içecek ve tütün | 119,0 | 119,3 | +%0,2 |
| Ham maddeler (yakıt hariç) | 123,1 | 138,6 | +%12,6 |
| Yakıtlar | 130,7 | 209,0 | +%59,9 |
| İmalat sanayisi* | 126,6 | 131,4 | +%3,8 |
| Diğer sınıflandırılmamış mallar | 292,3 | 361,7 | +%23,8 |
| Genel | 126,1 | 134,9 | +%7,0 |
Yakıt ihracatının birim değerindeki yüzde 59,9’luk artış, sektörler arasındaki farklılaşmayı ortaya koydu.
Gıda, içecek ve tütün ihracatında miktar yüzde 17,6 yükseldi
Eylül ayının dikkat çeken gelişmelerinden biri gıda, içecek ve tütün ürünlerinin ihracat miktarında yaşandı.
Bu grupta ihracat miktar endeksi, Eylül 2025’teki 135,8 seviyesinden Eylül 2026’da 159,7’ye yükseldi. Yıllık artış oranı yüzde 17,6 olarak gerçekleşti.
Yakıt hariç ham maddelerde ihracat miktarı yüzde 11,6, imalat sanayisinde yüzde 4,8 arttı.
Yakıt ihracatında ise miktar endeksi yüzde 18,6 geriledi.
Sektörlere göre ihracat miktar endeksi
| Sektör | Eylül 2025 | Eylül 2026 | Değişim |
|---|---|---|---|
| Gıda, içecek ve tütün | 135,8 | 159,7 | +%17,6 |
| Ham maddeler (yakıt hariç) | 158,0 | 176,3 | +%11,6 |
| Yakıtlar | 209,4 | 170,4 | -%18,6 |
| İmalat sanayisi* | 147,2 | 154,2 | +%4,8 |
| Diğer sınıflandırılmamış mallar | 11,3 | 47,1 | +%315,7 |
| Genel | 142,0 | 153,0 | +%7,8 |
Gıda, içecek ve tütün grubunda ihracat miktarının yüzde 17,6 yükselmesine rağmen birim değer endeksindeki artışın yüzde 0,2 seviyesinde kalması dikkat çekti.
Bu durum, söz konusu ürün grubunda ihracat miktarındaki büyümenin birim değer artışından daha belirgin olduğunu gösterdi.
Diğer sınıflandırılmamış mallar grubunda görülen yüzde 315,7’lik artış ise oldukça düşük bir endeks seviyesinden gerçekleştiği için ana sektörlerden ayrı değerlendiriliyor.
İthalatın birim değeri ihracattan daha hızlı yükseldi
Eylül ayında ithalat birim değer endeksi yüzde 12,7 artarak 153,3 seviyesine ulaştı.
İthalatın birim değerindeki yükseliş, ihracat birim değerindeki yüzde 7’lik artışın üzerinde gerçekleşti.
Yakıt ithalatında birim değer endeksi yüzde 52,4 artarken yakıt hariç ham maddelerde yüzde 12,4, imalat sanayisinde yüzde 4,1 yükseliş kaydedildi.
Gıda, içecek ve tütün grubunda ise ithalat birim değer endeksi yüzde 1,4 azaldı.
Sektörlere göre ithalat birim değer endeksi
| Sektör | Eylül 2025 | Eylül 2026 | Değişim |
|---|---|---|---|
| Gıda, içecek ve tütün | 132,4 | 130,5 | -%1,4 |
| Ham maddeler (yakıt hariç) | 125,5 | 141,1 | +%12,4 |
| Yakıtlar | 149,1 | 227,3 | +%52,4 |
| İmalat sanayisi* | 118,8 | 123,7 | +%4,1 |
| Diğer sınıflandırılmamış mallar | 318,5 | 412,2 | +%29,4 |
| Genel | 136,0 | 153,3 | +%12,7 |
İthalat birim değerindeki yükseliş, ithal edilen ürünlerin birim başına değerinin geçen yılın aynı ayına göre arttığını gösterdi.
Birim değer değişimleri, toplam ithalat harcamasının aynı oranda yükseldiği anlamına gelmiyor. Bunun belirlenebilmesi için ithalatın toplam parasal tutarının da değerlendirilmesi gerekiyor.
İthalat miktarı yüzde 6,3 geriledi
İthalat miktar endeksi Eylül 2026’da geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6,3 azaldı.
Eylül 2025’te 121,7 olan endeks, 2026’nın aynı ayında 114’e düştü.
İthalat miktarındaki genel düşüşe rağmen bazı sektörlerde artış yaşandı.
Gıda, içecek ve tütün grubunda ithalat miktar endeksi yüzde 15 artarken, imalat sanayisinde yüzde 1,6 yükseldi.
Yakıt hariç ham maddelerde yüzde 1,1, yakıtlarda ise yüzde 2,1 azalış gerçekleşti.
Sektörlere göre ithalat miktar endeksi
| Sektör | Eylül 2025 | Eylül 2026 | Değişim |
|---|---|---|---|
| Gıda, içecek ve tütün | 139,2 | 160,0 | +%15,0 |
| Ham maddeler (yakıt hariç) | 106,5 | 105,3 | -%1,1 |
| Yakıtlar | 94,5 | 92,6 | -%2,1 |
| İmalat sanayisi* | 132,9 | 135,1 | +%1,6 |
| Diğer sınıflandırılmamış mallar | 256,3 | 34,0 | -%86,7 |
| Genel | 121,7 | 114,0 | -%6,3 |
Gıda, içecek ve tütün grubunda ithalat miktarının yüzde 15 artması, genel ithalat miktarındaki düşüşe rağmen bu ürün grubunda farklı bir hareket yaşandığını ortaya koydu.
Mevsim etkilerinden arındırılmış ihracat miktarı yüzde 0,1 arttı
TÜİK, ihracat ve ithalat miktar endekslerinin mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sonuçlarını da açıkladı.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi, Ağustos 2026’da 145,3 seviyesindeyken eylül ayında 145,5’e yükseldi.
Böylece aylık bazda yüzde 0,1 artış gerçekleşti.
Takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi ise Eylül 2025’te 136,3 seviyesindeyken Eylül 2026’da 146,9’a ulaştı. Yıllık artış yüzde 7,8 olarak kaydedildi.
İthalatta aylık artış, yıllık düşüş
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi, Ağustos 2026’da 111,7 seviyesindeyken Eylül 2026’da 113,5’e çıktı.
Aylık artış oranı yüzde 1,6 oldu.
Buna karşılık takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi, Eylül 2025’teki 117,7 seviyesinden Eylül 2026’da 110,3’e geriledi.
Yıllık azalış yüzde 6,3 olarak gerçekleşti.
Arındırılmış dış ticaret miktar endeksleri
| Gösterge | Önceki dönem | Eylül 2026 | Değişim |
|---|---|---|---|
| İhracat miktarı – aylık | 145,3 | 145,5 | +%0,1 |
| İthalat miktarı – aylık | 111,7 | 113,5 | +%1,6 |
| İhracat miktarı – yıllık | 136,3 | 146,9 | +%7,8 |
| İthalat miktarı – yıllık | 117,7 | 110,3 | -%6,3 |
Dış ticaret haddi 4,7 puan düşerek 88 oldu
Eylül 2026 verilerinin en dikkat çekici göstergelerinden biri dış ticaret haddindeki gerileme oldu.
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine oranlanmasıyla hesaplanan dış ticaret haddi, Eylül 2025’te 92,7 seviyesindeydi.
Bu gösterge, Eylül 2026’da 88’e geriledi.
Böylece dış ticaret haddinde geçen yılın aynı ayına göre 4,7 puanlık düşüş yaşandı.
| Gösterge | Eylül 2025 | Eylül 2026 |
|---|---|---|
| Dış ticaret haddi | 92,7 | 88,0 |
| Yıllık değişim | — | -4,7 puan |
Dış ticaret haddinin gerilemesi, ihracat birim değerlerinin ithalat birim değerlerine kıyasla daha düşük oranda yükseldiğini gösteriyor.
İhracat miktarının artması ve ithalat miktarının azalmasına rağmen dış ticaret haddinin gerilemesi, miktar ve birim değer göstergelerinin birbirinden farklı hareket edebildiğini ortaya koydu.
Konya açısından dış ticaret verileri ne ifade ediyor?
TÜİK’in yayımladığı Eylül 2026 dış ticaret endeksleri Türkiye geneli ve ürün grupları bazında hazırlandı.
Açıklanan bültende Konya’ya veya diğer illere ait ayrı ihracat ve ithalat miktar endeksleri bulunmuyor. Bu nedenle Türkiye genelindeki yüzde 7,8’lik ihracat miktarı artışını doğrudan Konya’nın ihracat performansı olarak değerlendirmek mümkün değil.
Bununla birlikte açıklanan rakamlar, tarım ve sanayi üretiminin önemli merkezlerinden biri olan Konya bakımından da yakından izlenebilecek gelişmeler içeriyor.
Özellikle gıda, içecek ve tütün ihracatında miktar endeksinin yüzde 17,6 artması, tarım ve gıda sektörleri açısından ulusal düzeyde öne çıkan göstergeler arasında yer aldı.
İmalat sanayisi ihracat miktar endeksindeki yüzde 4,8’lik artış da sanayi kuruluşlarının dış ticaret faaliyetleri bakımından önem taşıyor.
Konya’nın eylül ayındaki ihracat ve ithalat tutarlarıyla sektörlere göre performansının belirlenebilmesi için il bazlı dış ticaret istatistiklerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.
Dış ticaret endeksleri neyi gösteriyor?
Dış ticaret endeksleri, Türkiye’nin ihracat ve ithalatındaki miktar ve birim değer değişimlerini ortaya koyuyor.
TÜİK’in açıkladığı serilerde 2015 yılı 100 kabul ediliyor.
Birim değer endeksi, ihraç veya ithal edilen malların birim başına değerindeki değişimi; miktar endeksi ise dış ticarete konu olan malların miktarındaki değişimi gösteriyor.
Dış ticaret haddi ise ihracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünüp 100 ile çarpılmasıyla hesaplanıyor.
Bu göstergenin düşmesi, ihracatın ithalat karşısındaki nispi birim değerinin gerilediğini ortaya koyuyor.
Ancak dış ticaret endeksleri doğrudan ihracat gelirini, ithalat harcamasını veya dış ticaret açığının parasal tutarını göstermiyor. Bu büyüklüklerin değerlendirilmesi için dış ticaretin dolar veya diğer para birimleri cinsinden açıklanan değerlerinin de incelenmesi gerekiyor.
Bir sonraki dış ticaret endeksleri 10 Aralık’ta açıklanacak
TÜİK’in yayımladığı takvime göre dış ticaret endekslerine ilişkin bir sonraki haber bülteni 10 Aralık 2026 Perşembe günü açıklanacak.
Yeni bültenle birlikte ekim ayına ilişkin ihracat ve ithalat miktar endeksleri, birim değer endeksleri ve dış ticaret haddindeki gelişmeler kamuoyuyla paylaşılacak.