Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’de beyaz et sektörüne yönelik operasyonun ardından 13 tavuk eti üreticisi firmaya yapılan denetim kayyımı atamalarında kritik bir mahkeme kararı çıktı. Operasyon kapsamında denetim kayyımı atanan firmalardan Gedik Piliç, Erpiliç, Lezita ve Keskinoğlu’nun başvurusu üzerine mahkeme, söz konusu şirketlere yönelik denetim kayyımı atamasının durdurulmasına karar verdi.
Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre, operasyon yapılan tavuk eti üreticisi 13 firma, denetim kayyımı kararının durdurulması için mahkemeye başvurdu. Başvurularda, denetim kayyımı atamasının hukuka aykırı olduğu, şirketlerin faaliyetlerini ve ticari itibarını olumsuz etkilediği savunuldu.
İlk aşamada 4 firma için verilen durdurma kararının ardından gözler diğer şirketlerin başvurularına çevrildi. Yarın, 17 Haziran’da diğer başvuruların da sonuçlandırılması ve denetim kayyımı atamalarının tümüyle kaldırılması bekleniyor.
13 firmaya denetim kayyımı atanmıştı
Beyaz et sektörüne yönelik operasyon, 12 Haziran Cuma sabahı kamuoyunun gündemine oturmuştu. Operasyon kapsamında piyasa işleyişini bozmak, haksız fiyat artışlarıyla tüketiciyi mağdur etmek ve serbest rekabet ortamını ihlal etmek iddialarıyla 32 kişi hakkında gözaltı kararı verildiği, 13 şirkete ise denetim kayyımı atandığı açıklanmıştı.
Operasyonun ardından gözaltına alınan 29 kişinin emniyetteki işlemlerinin ardından mahkemece yurt dışı çıkış yasağı adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığı belirtilmişti.
Denetim kayyımı atanan 13 şirketin, Türkiye tavuk eti üretiminin yaklaşık yüzde 80’ini gerçekleştirdiği ifade ediliyor. Bu nedenle karar, yalnızca ilgili firmalar açısından değil, gıda piyasası, üretim dengesi, fiyat oluşumu ve yatırım ortamı bakımından da yakından izleniyor.
Mahkemeye başvuruda “hukuksuzluk” vurgusu
Firmaların mahkemeye yaptığı başvurularda denetim kayyımı uygulamasının ölçüsüz ve hukuki dayanaktan yoksun olduğu ileri sürüldü. Şirketlerin üretime devam ettiği, soruşturma sürecinin henüz kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla sonuçlanmadığı ve denetim kayyımı uygulamasının ticari faaliyetler üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceği belirtildi.
Gedik Piliç, Erpiliç, Lezita ve Keskinoğlu açısından verilen durdurma kararı, operasyon sonrası şirketler lehine çıkan ilk önemli yargı kararı olarak değerlendiriliyor.
Sektörde, diğer firmalar yönünden de benzer kararların çıkabileceği beklentisi güçlenmiş durumda. Özellikle denetim kayyımı uygulamasının tamamen kaldırılması halinde operasyonun ekonomik ve idari boyutunun yeniden tartışmaya açılması bekleniyor.
Sektör temsilcileri kayyımın kaldırılmasını istiyordu
Operasyonun ardından sektör temsilcileri, denetim kayyımı kararının geri çekilmesi gerektiğini savunmuştu. Temsilciler, beyaz et sektörünün doğrudan ve dolaylı istihdam açısından büyük bir ekonomik hacme sahip olduğunu, bu tür kararların üretim planlamasını, yatırımları ve piyasa güvenini olumsuz etkileyebileceğini dile getirmişti.
Sektör kaynakları, denetim kayyımı uygulamasının sürmesi halinde şirketlerin yatırım kararlarında temkinli davranacağını, bunun da orta vadede üretim maliyetlerini ve arz dengesini etkileyebileceğini belirtiyor.
Beyaz et üreticileri, gıda fiyatlarındaki artışın yalnızca şirketlerin fiyat politikalarıyla açıklanamayacağını, yem ve civciv başta olmak üzere temel üretim girdilerinde dışa bağımlılığın maliyetleri artırdığını savunuyor.
Beyaz ette maliyet baskısı sürüyor
Kanatlı sektöründe üretim maliyetlerinin en büyük kalemini yem gideri oluşturuyor. Tarımsal ekonomi raporlarına göre sektörde maliyetin önemli bölümü yemden, ardından civciv giderinden kaynaklanıyor. Türkiye’de kanatlı yeminin ana girdileri olan mısır ve soya fasulyesinde ithalata bağımlılığın yüksek olması, üretim maliyetleri üzerinde baskı yaratıyor.
Bu nedenle sektör temsilcileri, fiyat artışlarının yalnızca denetim ve cezalarla kontrol altına alınamayacağını, üretim maliyetlerini düşürecek yapısal adımlara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Rekabet Kurumu süreci de gündemde
Operasyonun arka planında Rekabet Kurumu’nun beyaz et sektörüne ilişkin daha önce yürüttüğü soruşturmalar da bulunuyor. Rekabet Kurumu’nun 2024 yılında bazı tavuk eti üreticileri hakkında rekabet ihlali iddiasıyla soruşturma başlattığı, soruşturma sonucunda 13 firmaya toplam 3,7 milyar lira ceza kesildiği aktarılmıştı.
Söz konusu süreçte bazı firmaların uzlaşma başvurusu yaptığı, bazılarına ise idari para cezası uygulandığı belirtilmişti. Ancak sektör tarafı, idari soruşturma ve rekabet incelemelerinin şirket yönetimine doğrudan müdahale anlamına gelecek uygulamalara gerekçe yapılamayacağını savunuyor.
Karar piyasalar açısından kritik görülüyor
Mahkemenin 4 firma için verdiği durdurma kararı, beyaz et sektöründe tansiyonu bir nebze düşüren gelişme olarak değerlendirildi. Ancak kararın yalnızca 4 şirketle sınırlı kalıp kalmayacağı, diğer firmaların başvurularında nasıl bir sonucun çıkacağı ve denetim kayyımı uygulamasının tamamen kaldırılıp kaldırılmayacağı merak konusu.
Sektör kaynakları, 17 Haziran’da çıkması beklenen kararların beyaz et piyasası açısından belirleyici olacağını ifade ediyor.
Kararların tüm firmalar lehine sonuçlanması halinde, operasyonun idari ayağının zayıflayacağı ve soruşturmanın daha çok rekabet hukuku ile ceza soruşturması boyutunda ilerleyeceği değerlendiriliyor. Aksi durumda ise denetim kayyımı uygulamasının sektörde üretim, tedarik ve fiyat beklentileri üzerinde baskı oluşturmayı sürdürebileceği belirtiliyor.
Gözler 17 Haziran’daki kararlarda
Gedik Piliç, Erpiliç, Lezita ve Keskinoğlu için verilen durdurma kararının ardından diğer 9 firmanın başvurularına ilişkin süreç devam ediyor. Yarın açıklanması beklenen kararlarla birlikte denetim kayyımı uygulamasının geleceği netleşecek.
Beyaz et sektörü, Türkiye’de hem iç tüketim hem de ihracat açısından stratejik alanlardan biri olarak görülüyor. Türkiye’nin tavuk eti üretiminde kendine yeterli ülkeler arasında yer aldığı, ihracatta da önemli bir konuma sahip olduğu biliniyor. Bu nedenle yargı sürecinden çıkacak kararlar, yalnızca şirketlerin yönetim yapısını değil, gıda arz güvenliği ve piyasa istikrarını da yakından ilgilendiriyor.
Mahkemenin ilk kararları, denetim kayyımı uygulamasına karşı şirketlerin hukuki itirazlarının karşılık bulmaya başladığını gösterirken, sektörün beklentisi tüm atamaların kaldırılması yönünde.