Restoran ve kafelerde “menülerde içerik belirtme” zorunluluğu başladı

Restoran, kafe ve kantin gibi işletmelerde gıdaların içerikleri ile kalori bilgilerinin menüler, dijital ekranlar veya karekod (QR) aracılığıyla müşterilere sunulması uygulaması başladı.

Tarım ve Orman Bakanlığından 28 Mart’ta yapılan açıklamada, güvenilir gıda süreçlerinde büyük bir yeniliğin hayata geçirildiği belirtilmiş, restoran, kafe ve kantin gibi işletmelerde, menülerin yanında gıdaların içeriklerini ve alerjen bilgilerini belirtme zorunluluğunun getirileceği bildirilmişti.

Restoran, kafe ve yemekhane gibi toplu tüketim yerlerinde gıdaların içerik ve enerji (kalori) değerlerinin tüketiciye sunulması temmuz ayı itibarıyla başladı.

Söz konusu içerikler, menülerde, duvar tahtalarında, broşürlerde, dijital ekranlarda veya karekod aracılığıyla sunulacak. Bilgiler karekod ile veriliyorsa işletmelerin görünür bir yerine, “Bu bilgilere karekod ile ulaşabilirsiniz. Karekod kullanamayan tüketiciler talep ederse bilgi kendilerine ayrıca sunulur.” yazısının asılması gerekecek.

Uygulama, tüketicinin bilinçli seçim yapmasını sağlamak, alerjenlerden korumak, dini, sağlık veya kişisel tercihlere uygun seçimleri kolaylaştırmak amacıyla hayata geçirildi.

“Güvenli gıdaya erişim açısından önemli bir adım”

Tüm Restoranlar ve Turizmciler Derneği (TÜRES) Genel Sekreteri Rıdvan Turşak, AA muhabirine konuya ilişkin yaptığı açıklamada, dün itibarıyla başlayan yeni süreci yakından takip ettiklerini ve aylardır üyelerini ve sektörü bilgilendirdiklerini söyledi.

Turşak, “Bu düzenleme sadece bir mevzuat değişikliği değil, aynı zamanda tüketicinin doğru bilgilendirilmesi ve güvenli gıdaya erişimi açısından önemli bir adım. Özellikle gıda alerjisi bulunan vatandaşlarımız ile özel beslenme gereksinimi olan bireyler için menülerde yer alacak bilgiler büyük önem taşıyor.” dedi.

Rıdvan Turşak, menülerde yer alacak besin değerlerinin mutlaka uzmanlar tarafından hazırlanması gerektiğinin altını çizerek, işletmeleri yapay zeka ile hazırlanan analizlere güvenmemeleri konusunda uyardı.

Yapay zekanın her alanda büyük kolaylıklar sağlayabildiğini dile getiren Turşak, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Yapay zekanın faydası da var ancak menülerde yer alacak besin değerleri ve alerjen bilgilerinin doğruluğu yapay zekayla değil uzman raporlarıyla belgelenmelidir. Diyetisyenler, gıda mühendisleri ve bu alanda yetkin kuruluşlardan profesyonel hizmet alınması hem işletmeler hem de tüketiciler açısından büyük önem taşımaktadır. Denetmen restorana geldiğinde ve bu değerleri neye göre hazırladınız dediğinde sorunun cevabı uzmanlardan alınan bir analiz raporu olmalıdır. Yapay zeka bu şekilde güvenilir bir rapor vermemektedir.”

“Menüde yer alan her bilgi işletmenin beyanıdır”

TÜRES Genel Sekreteri Turşak, konuya ilişkin değerlendirmelerin Tarım ve Orman İl Müdürlükleri tarafından yapılacağını belirterek, menülerde yer alan tüm bilgilerin “işletmenin beyanı esastır” düsturuna göre değerlendirileceğini söyledi.

Bir ürünün alerjen içermediği belirtilmesine rağmen gerçekte farklı bir durumun ortaya çıkması halinde işletmelerin hukuki sorumlulukla karşı karşıya kalabileceğini vurgulayan Turşak, “Bu nedenle hazırlanan tüm içeriklerin bilimsel verilere dayanması ve uzmanlar tarafından doğrulanması gerekiyor.” diye konuştu.

Turşak, işletmelere çağrıda bulunarak, “Bu uygulama kapsamında menülerde içerik belirtme zorunluluğu bulunan tüm işletmelerimiz hazırlıklarını tamamlamalı. İhtiyaç duyan üyelerimiz TÜRES aracılığıyla alanında uzman kuruluşlara yönlendirilerek profesyonel destek alabilir.” ifadesini kullandı.

Sağlıklı ve güvenilir gıda sunumunun sektörün en önemli sorumluluklarından biri olduğuna dikkati çeken Turşak, “Tüketicinin doğru bilgilendirilmesini sağlayacak bu düzenlemeyi destekliyor, sektörümüzün de en doğru şekilde uygulayacağına inanıyoruz.” şeklinde konuştu.

Rıdvan Turşak, uygulamanın 1 Temmuz itibarıyla birden fazla şubesi bulunan restoran ve kafeler için, 2027 yıl başından itibaren de tüm yeme-içme işletmeleri için geçerli olacağını sözlerine ekledi.

Restoran ve kafelerde içerik ve kalori bilgisi zorunlu oldu

Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda etiketleme ve tüketiciyi bilgilendirme alanında yeni bir düzenlemeyi yürürlüğe koydu. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’nda yapılan güncellemeyle birlikte restoran, kafe ve yemekhane gibi toplu tüketim yerlerinde sunulan gıdaların içerik ve enerji, yani kalori bilgilerinin tüketiciyle paylaşılması mecburi hale geldi.

Yeni düzenlemeye göre işletmeler, ürünlere ilişkin bilgileri menü, pano, broşür, dijital ekran ya da karekod aracılığıyla müşterilere sunabilecek. Karekodla bilgilendirme yapılması halinde ise işletmelerin tüketiciyi ayrıca bu konuda bilgilendirmesi gerekecek. Talep eden müşterilere de içerik ve enerji bilgileri ayrıca verilecek.

İşletmelere kademeli uyum süresi

Düzenleme kapsamında işletmelere uyum için kademeli takvim de belirlendi. Ulusal zincir işletmelerin 1 Temmuz’a kadar yeni sisteme geçmesi gerekiyor. Aynı şehirde üç ve üzeri şubesi bulunan işletmeler ile diğer işletmelerin içerik bildirimi için son tarih 31 Aralık olarak açıklandı. Enerji bildirimi konusunda ise diğer işletmelere 31 Aralık 2027’ye kadar süre tanındı.

“Vatandaş ne tükettiğini bilecek”

Yeni uygulamaya ilişkin görüş bildiren çalışanlar ve vatandaşlar, kararın tüketici açısından önemli bir adım olduğunu belirtti. Bir çorbacıda servis elemanı olarak çalışan Feride Özbek, düzenlemenin yerinde olduğunu belirterek, tüketicilerin ne tükettiklerini bilmesinin en doğal hakları olduğunu söyledi.

Bir restoranda çalışan Murat Deniz de uygulamanın müşteri için olumlu olduğunu ifade ederek, artık tüketicilerin yedikleri ve içtikleri ürünlerin içeriğini, kalori miktarını ve alerjik unsur taşıyıp taşımadığını öğrenebileceğini dile getirdi.

Vatandaşlardan Emine Yüzyılmaz ise kullanılan yağların ve ürünlerin niteliğinin bilinmesinin önemli olduğunu vurgulayarak, yeni düzenlemenin bu konudaki endişeleri azaltacağını kaydetti.

Şikayetler ihbar hatlarına yapılabilecek

Mevzuata aykırı faaliyet gösteren işletmelerin ise çeşitli ihbar kanalları üzerinden bildirilebileceği belirtildi. Buna göre tüketiciler, “Denetim Elinde” uygulaması, “Alo 174 Gıda Hattı” ve WhatsApp ihbar hattı üzerinden şikayette bulunabilecek.

Servis, masa ve kuver ücreti dönemi kapandı: Sektör “fiyatlara yansıyabilir” uyarısı yaptı

Resmi Gazete’de yayımlanan düzenleme kapsamında; lokanta, restoran, kafe ve pastane gibi yiyecek–içecek hizmeti sunan işletmelerin tüketicilerden “servis ücreti”, “masa ücreti”, “kuver” veya benzeri adlar altında ilave ödeme talep etmesi yasaklandı. Bakanlık, düzenlemenin tüketici mağduriyetlerini ve olası ihtilafları önlemek amacıyla hayata geçirildiğini bildirdi.

POYD: “Maliyet ekosistemi değişecek”

Bloomberg HT yayınında değerlendirmelerde bulunan Yiğit Girgin, birçok işletmede personel maliyetlerinin servis/kuver gelirleriyle dengelendiğini, bu kalemin ortadan kalkmasının ücret politikalarını ve maliyet yapısını yeniden gündeme taşıyacağını belirtti. Girgin, yeni tabloda menü fiyatlarında %10–%20 bandında artış riskine işaret etti; ayrıca bazı işletmelerde personel sayısının azaltılmasının da gündeme gelebileceğini söyledi.

Bakanlık tarafı ise kararın “zorunlu ek ücret” için geçerli olduğunu; tüketicinin dilerse bahşiş bırakabileceğini hatırlattı.

Turizm notu: “Veriler detaylanmalı”

Girgin, turizmde rezervasyon davranışının da değiştiğini; yabancı turistlerin erken rezervasyon yerine son dakika tercihine yöneldiğini aktardı. 2025 performansına ilişkin değerlendirmesinde ise ziyaretçi sayısı ve gelir verilerinin yanında, harcama düzeyi ve kalış süresi gibi göstergelerin de daha ayrıntılı paylaşılmasının önemine vurgu yaptı. Türkiye’nin 2025 turizm geliri 65,23 milyar dolar, ziyaretçi sayısı ise 63,9 milyon olarak açıklanmıştı.