Nöbetçi Eczaneler
CHP’de tarihi karar: Kurultaylar için “mutlak butlan” hükmü
CHP’nin 2023 yılında yapılan 38. Olağan Kurultayı ile 21. Olağanüstü Kurultayı’na ilişkin açılan davada kritik bir karar çıktı. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, kurultayların “mutlak butlan” nedeniyle geçersiz sayılmasına hükmetti. Kararla birlikte Özgür Özel ve mevcut parti yönetiminin tedbiren görevden uzaklaştırılmasına, Kemal Kılıçdaroğlu ile önceki parti organlarının görevi devralmasına karar verildi.
Daire, CHP’nin 4-5 Kasım 2023’te yapılan 38. Olağan Kurultayı’nın iptaline ilişkin açılan davada, “davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına” dair hükmüne ilişkin Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesince 24 Ekim 2025’te verdiği kararla ilgili istinaf kanun yolu incelemesini tamamladı.
Buna göre, esas dava ile birleşmesine karar verilen dosyalar yönünden yapılan istinaf başvurularının kabulü ile Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesinin ilgili kararının kaldırılmasına karar verildi.
Söz konusu davanın kabulüne karar veren Daire, CHP’nin 4-5 Kasım 2023’te yapılan 38. Olağan Seçimli Kurultayı’nın mutlak butlan nedeniyle malul olduğunun tespiti ile yapıldığı tarihten itibaren iptaline hükmetti.
Daire, mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) nedeniyle iptal kararı dolayısıyla bu tarihten sonra parti bünyesinde gerçekleştirilen tüm olağan ve olağanüstü kurultaylar ile alınan kararların da hükümsüz kaldığına karar verdi.
Kararda, “Olağan ve olağanüstü kurultayların ve bu kurultaylarda alınan tüm kararların iptali” nedeniyle “4-5 Kasım 2023 tarihli 38. Olağan Seçimli Kurultay’dan önceki duruma dönülmesine, kurultay tarihinden önceki Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ve parti organlarının görevlerine aynen devam etmelerine” karar verdi.
Ayrıca, 8 Ekim 2023’te gerçekleştirilen CHP İstanbul İl Kongresinin ve bu kongrede alınan tüm kararların da aynı gerekçeyle iptaline hükmetti.
Dairenin kararında şu ifadelere yer verildi:
“Mutlak butlanla sakatlanmış 4-5 Kasım 2023 tarihli kurultay ile göreve gelen Genel Başkan Özgür Özel’in, Merkez Yönetim Kurulu üyelerinin, Parti Meclisi
üyelerinin ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelerinin tedbiren görevden uzaklaştırılmalarına ve 4-5 Kasım 2023 tarihli kurultay öncesi görevde bulunan Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelerinin karar kesinleşinceye kadar tedbiren görevi üstlenmelerine, göreve iadelerine ihtiyati tedbir kararının, gereği için Yüksek Seçim Kuruluna, Ankara İl Seçim Kuruluna, Çankaya 4. İlçe Seçim Kuruluna ve Ankara Valiliğine gönderilmesine karar verilmiştir.”
Daire, 2 hafta içinde Yargıtay’a temyiz yolu açık olmak üzere verdiği kararı “oy birliğiyle” aldı.
BUTLAN KARARI NEDEN ALINDI?
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi butlan kararı vermişti.
Mahkeme kararına göre CHP’nin 4-5 Kasım 2023 tarihli 38. Olağan Kurultayı ile 8 Ekim 2023 tarihli İstanbul İl Kongresi, parti içi demokrasi, eşitlik ve serbest irade ilkelerine aykırı şekilde gerçekleştiği için kesin hükümsüz/mutlak butlanla sakat kabul edilmiştir.
Neden butlan kararı verildi?
1. Delege iradesinin fesada uğratıldığı kanaatine varıldı. Dosyada yer alan ceza soruşturmaları, iddianameler, tanık beyanları, MASAK raporu, kurum yazışmaları ve fezlekeler birlikte değerlendirilerek bazı delegelerin oy tercihlerinin menfaat ilişkileriyle yönlendirildiği tespit edildi.
2. Para, iş, adaylık ve başka menfaat vaatler belirleyici görüldü. Kurultayda ve İstanbul İl Kongresi’nde bazı delegelere para verildiği, belediyelerde işe yerleştirme vaadinde bulunulduğu, adaylık/siyasi görev taahhüt edildiği, alışveriş kartı gibi menfaatler sağlandığı karar gerekçesine esas alındı.
3. Oyların denetlendiği ve gizli iradenin zedelendiği değerlendirildi. Bazı delegelerden oy pusulalarının fotoğrafını çekip göndermelerinin istendiği, seçim iradesinin serbestçe oluşmadığı yönünde önemli bir unsur sayıldı.
4. Parti içi demokrasi ve eşitlik ilkelerinin ihlal edildiği kabul edildi. Anayasa’nın 69. maddesi ile Siyasi Partiler Kanunu’nun 4 ve 93. maddeleri uyarınca siyasi partilerin organ seçimlerinin demokrasi esaslarına, tüzüğe ve üyeler arası eşitlik ilkesine uygun olması gerektiği vurgulandı.
5. Kanunun emredici hükümlerine aykırılık bulunduğu sonucuna ulaşıldı. Kararda, kurultay ve kongredeki iddia edilen usulsüzlüklerin sadece basit iptal sebebi değil, kamu düzeni ve emredici hukuk kurallarına aykırılık oluşturduğu belirtilerek kesin hükümsüzlük değerlendirmesi yapıldı.
6. Sonradan yapılan olağanüstü kurultayların sakatlığı gidermediği kabul edildi.
4-5 Kasım 2023 Kurultayı mutlak butlanla sakat sayıldığı için, bu kurultaydan sonra yapılan olağan ve olağanüstü kurultayların da hukuki dayanağının kalmadığı sonucuna varıldı.
7. İlk derece mahkemesinin “dava konusuz kaldı” yaklaşımı isabetli bulunmadı. İstinaf kararına göre sonradan yapılan kurultaylar, önceki kurultaydaki mutlak butlan durumunu ortadan kaldırmadı; bu nedenle hukuki yararın devam ettiği kabul edildi.
8. Önceki yönetime dönüş sonucu bağlandı. Kurultay yapıldığı tarihten itibaren iptal edilince, 4-5 Kasım 2023 öncesi duruma dönülmesine; Kemal Kılıçdaroğlu ve o dönemki parti organlarının göreve devam etmesine karar verildi. Özetle; Mahkeme kararı, CHP Büyük Kurultayı ve İstanbul İl Kongresi’nde delege iradesinin çeşitli menfaatler gerekçesiyle sakatlandığı; bunun parti içi demokrasi, eşitlik ve kamu düzenine aykırı olduğu kanaatiyle mutlak butlan sonucuna vardı.
Özgür Özel ve parti yönetimi görevden uzaklaştırıldı
Mahkemenin verdiği karar doğrultusunda, CHP Genel Başkanı Özgür Özel ile mevcut Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu’nun görevden tedbiren uzaklaştırıldığı belirtildi.
Kararın, temyiz süreci devam etse dahi ihtiyati tedbir hükümleri kapsamında uygulanacağı ifade edildi. Bu nedenle mevcut yönetimin, karar kesinleşinceye kadar partiyi temsil etme ve parti adına işlem yapma yetkisinin sona erdiği değerlendiriliyor.
Kılıçdaroğlu yönetimi görevi devralacak
Kararda, eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ile 38. Olağan Kurultay öncesindeki Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelerinin göreve dönmesine hükmedildi.
Buna göre, kararın uygulanması halinde CHP’de kurultay öncesi yönetim yapısına dönülmüş olacak. Kemal Kılıçdaroğlu’nun yeniden genel başkanlık görevini üstlenmesi bekleniyor.
İki kurultay için mutlak butlan kararı
Dava kapsamında yalnızca 38. Olağan Kurultay değil, CHP’nin 21. Olağanüstü Kurultayı da değerlendirildi.
Ankara BAM 36. Hukuk Dairesi’nin, her iki kurultay hakkında da “mutlak butlan” kararı verdiği aktarıldı. Bu karar, söz konusu kurultayların hukuken geçersiz sayılması anlamına geliyor.
“Mutlak butlan” ne anlama geliyor?
Hukukçulara göre mutlak butlan, bir işlemin baştan itibaren kesin hükümsüz sayılması anlamına geliyor.
Bu kapsamda, mahkemenin kurultayların hukuken sakat olduğuna hükmetmesiyle birlikte, kurultay sonrasında oluşan yönetim yapısının da geçerliliği ortadan kalkmış sayılıyor.
Kararda ihtiyati tedbir hükmünün de yer alması nedeniyle, temyiz yolu açık olsa bile eski yönetimin karar kesinleşinceye kadar görevi üstlenmesi öngörülüyor.
CHP Merkez Yönetim Kurulu olağanüstü toplandı
Kararın ardından CHP’de olağanüstü hareketlilik yaşandı. Parti yönetiminin, gelişmeler üzerine Merkez Yönetim Kurulu’nu olağanüstü toplantıya çağırdığı bildirildi.
Toplantıda mahkeme kararının hukuki ve siyasi sonuçlarının ele alınması bekleniyor.
Temyiz yolu açık
Kararın Yargıtay’a taşınabileceği belirtiliyor. Ancak ihtiyati tedbir kararı nedeniyle, temyiz süreci devam ederken mevcut yönetimin görevde kalamayacağı ifade ediliyor.
Bu süreçte CHP’nin hukuki itiraz yollarını kullanması ve kararın uygulanmasına ilişkin yeni adımların netleşmesi bekleniyor.
Parti içinde yeni dönem
Mahkeme kararı, CHP’de yönetim açısından yeni bir sürecin kapısını açtı. Kararın uygulanması halinde Kemal Kılıçdaroğlu ve kurultay öncesi parti organları yeniden görev üstlenecek.
CHP’de bundan sonraki süreçte hem hukuki itirazların hem de parti içi siyasi gelişmelerin yakından takip edilmesi bekleniyor.