Nöbetçi Eczaneler
ABD/İsrail-İran Savaşı’nda 7 Haziran itibarıyla 100. güne girilirken, küresel petrol piyasalarında yüksek fiyatlama eğilimi devam ediyor.
Uluslararası piyasalarda referans kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, anlaşma beklentileri ve diplomatik temaslara ilişkin haber akışıyla son haftalarda kısmen gerilese de savaş öncesine kıyasla yüksek seyrini koruyor.
Brent petrolün varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta 72,48 dolardan kapanmıştı. Savaşın başlamasının ardından Orta Doğu’da artan jeopolitik riskler, İran’ın misillemeleri, enerji altyapısına yönelik tehdit algısı ve Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol sevkiyatına ilişkin belirsizlikler fiyatlarda sert dalgalanmalara yol açtı.
Bu haftanın son işlem günü olan 5 Haziran’da Brent petrolün varil fiyatı 93,09 dolardan kapanırken, savaş öncesine göre yüzde 28,4 artış kaydetti.
İlk tepki sert yükseliş oldu
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri hamlelerinin ardından petrol piyasalarında ilk tepki yükseliş yönünde oldu.
İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in de hayatını kaybettiği saldırılardan sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart’ta Brent petrolün varil fiyatı, jeopolitik endişelerin etkisiyle 82,37 dolara kadar çıktı.
Savaşın ilk evresinde İran’ın misillemeleriyle birlikte Orta Doğu’daki enerji altyapısına yönelik risk algısı güçlendi. Özellikle küresel petrol taşımacılığı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin güvenliğine ilişkin belirsizlikler, arz güvenliği endişelerini derinleştirdi.
Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrol 6 Mart’ta 90 dolar bandını aşarak haftayı 92,69 dolardan tamamladı. Böylece petrol fiyatları haftalık bazda yaklaşık yüzde 27,9 artış gösterdi ve Nisan 2020’den sonraki en hızlı yükselişlerinden birini kaydetti.
Mart ayında fiyatlar 75 ila 119 dolar arasında dalgalandı
Savaşın başlamasının ardından mart ayının ikinci haftasında petrol piyasasındaki oynaklık daha da arttı.
Brent petrolün varil fiyatı 9 Mart’ta 119,5 dolara kadar yükselerek son yılların en yüksek seviyelerini test etti. Bu yükselişte Hürmüz Boğazı’na yönelik güvenlik riskleri, bölgesel çatışmaların enerji arzını sekteye uğratabileceğine dair beklentiler ve piyasalardaki panik alımları etkili oldu.
Ancak stratejik petrol rezervlerine yönelik adımlar ve çatışmanın kısa sürede sona erebileceğine ilişkin açıklamalar, fiyatlarda sert geri çekilmeleri beraberinde getirdi.
Takip eden günde satış baskısı derinleşirken Brent petrolün varil fiyatı gün içinde 81,16 dolara kadar geriledi. Buna karşın Hürmüz Boğazı’na ilişkin güvenlik endişelerinin devam etmesi, düşüşlerin sınırlı kalmasına neden oldu.
Mart ayı boyunca Brent petrol 75 ila 119 dolar aralığında sert hareketler sergiledi.
Geçici ateşkes fiyatları düşürdü
ABD ile İran arasında 8 Nisan’da sağlanan iki haftalık geçici ateşkes kararı, petrol fiyatlarında sert düşüşe neden oldu.
Ateşkes haberinin ardından Brent petrolün varil fiyatı, önceki kapanışa göre yaklaşık yüzde 17,3 gerileyerek gün içinde 90,40 dolara kadar düştü.
Ancak ateşkese rağmen bölgedeki çatışma riskinin tamamen ortadan kalkmaması, deniz taşımacılığına ilişkin belirsizlikler ve karşılıklı sert açıklamalar, petrol piyasasında yeniden yukarı yönlü hareketi destekledi.
Bu dönemde devam eden müzakere çabalarına rağmen ABD ve İran’dan gelen açıklamalar, küresel petrol arzındaki daralmanın sürebileceği beklentilerini güçlendirdi.
Savaş döneminin zirvesi 30 Nisan’da görüldü
Brent petrolün savaş dönemindeki en yüksek seviyesi 30 Nisan’da kaydedildi.
ABD ile İran arasındaki müzakerelerin tıkanması ve ABD Başkanı Donald Trump’ın yeni askeri seçenekleri değerlendirdiğine dair haberlerin ardından Brent petrolün varil fiyatı 126,41 dolara kadar yükseldi.
Bu seviye, savaşın başından bu yana görülen en yüksek fiyat olarak kayıtlara geçti. Aynı zamanda yaklaşık son 4 yılın en yüksek seviyelerinden biri oldu.
Nisan ayında petrol piyasasında müzakere beklentileri ile bölgesel gerilim haberleri arasında sert fiyatlamalar yaşandı. Brent petrol, ay boyunca 86 ila 126 dolar aralığında dalgalandı.
Mutabakat beklentisi 100 dolar altını getirdi
Mayıs ayında petrol piyasalarında diplomatik temaslara ilişkin haber akışı öne çıktı.
Taraflar arasında Hürmüz Boğazı’na ilişkin gerilimin sürdüğü bir dönemde, 6 Mayıs’ta ABD’nin İran ile savaşı sona erdirmeye ve nükleer müzakereleri genişletmeye yönelik tek sayfalık bir mutabakat zaptı imzalamaya yakın olduğuna dair haberler fiyatlarda kısa süreli gevşeme sağladı.
Bu gelişmeyle Brent petrolün varil fiyatı 100 doların altına geriledi.
Diplomatik temaslara yönelik beklentilerin güçlenmesi fiyatlamalarda aşağı yönlü baskı oluştururken, müzakere sürecine ilişkin çelişkili açıklamalar ve sahadan gelen haber akışının netlik kazanmaması petrol fiyatlarında dalgalı seyrin sürmesine neden oldu.
Mayıs ayı boyunca Brent petrol 91 ila 115 dolar aralığında hareket etti.
Hürmüz Boğazı riski fiyatları yukarıda tutuyor
Bölgede saldırıların sürmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik risklerinin tamamen ortadan kalkmaması, petrol fiyatlarında kalıcı bir geri çekilmeyi sınırlıyor.
Küresel petrol taşımacılığı açısından stratejik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı, savaş süresince petrol piyasasının en hassas başlıklarından biri oldu.
Piyasalarda, boğazdan geçen enerji sevkiyatında yaşanabilecek olası aksamanın küresel petrol arzını doğrudan etkileyebileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle diplomatik iyimserliğe rağmen petrol fiyatlarında jeopolitik risk primi tamamen silinmiş değil.
Brent petrolün vadeli varil fiyatı, taraflar arasında anlaşma sağlanabileceğine ilişkin beklentilerin korunmasıyla 27 Mayıs’tan bu yana yeniden 100 doların altındaki seviyelerde yön arayışına girdi.
Brent petrol fiyatında savaş sürecindeki kritik seviyeler
| Tarih | Gelişme | Brent petrol fiyatı |
|---|---|---|
| 27 Şubat | Saldırılar öncesi son işlem günü kapanışı | 72,48 dolar |
| 2 Mart | İlk işlem gününde jeopolitik endişeler arttı | 82,37 dolar |
| 6 Mart | Hürmüz ve arz güvenliği endişeleriyle 90 dolar aşıldı | 92,69 dolar |
| 9 Mart | Sert yükselişle son yılların zirveleri test edildi | 119,5 dolar |
| 10 Mart | Satış baskısıyla gün içi sert düşüş görüldü | 81,16 dolar |
| 8 Nisan | Geçici ateşkes sonrası fiyatlar geriledi | 90,40 dolar |
| 30 Nisan | Müzakerelerin tıkanmasıyla savaş dönemi zirvesi görüldü | 126,41 dolar |
| 5 Haziran | 100. güne yaklaşılırken kapanış seviyesi | 93,09 dolar |
Savaş öncesine göre yüzde 28,4 artış
Brent petrolün 5 Haziran’daki 93,09 dolarlık kapanış seviyesi, savaş öncesi kapanış olan 72,48 dolara göre yüzde 28,4 artışa işaret etti.
Bu tablo, anlaşma beklentileriyle fiyatlarda zaman zaman gevşeme yaşansa da piyasanın hâlâ savaş riskini fiyatlamaya devam ettiğini gösteriyor.
Uzmanlara göre petrol fiyatlarının yönü, önümüzdeki dönemde çatışmanın sahadaki seyri, ABD-İran hattındaki diplomatik temaslar, Hürmüz Boğazı’na ilişkin güvenlik durumu ve küresel arz-talep dengesiyle şekillenecek.
Petrol piyasası haber akışına duyarlı
Mevcut tabloda petrol piyasasının haber akışına yüksek duyarlılığını koruduğu görülüyor.
Ateşkes, mutabakat ve müzakere haberleri fiyatlarda aşağı yönlü hareketleri desteklerken, sahadaki saldırılar, sert siyasi açıklamalar ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin güvenlik riskleri yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Bu nedenle Brent petrolde savaş öncesi seviyelere dönüşün, yalnızca diplomatik iyimserlikle değil, bölgesel arz güvenliğine ilişkin somut rahatlamayla mümkün olabileceği değerlendiriliyor.
Savaş sürecinde petrol fiyatlarını etkileyen başlıklar
| Başlık | Piyasaya etkisi |
| ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri hamleleri | Jeopolitik risk primini artırdı |
| İran’ın misillemeleri | Enerji altyapısı ve arz güvenliği endişelerini büyüttü |
| Hürmüz Boğazı riski | Petrol sevkiyatına ilişkin belirsizliği artırdı |
| Geçici ateşkes kararı | Fiyatlarda kısa süreli sert düşüş sağladı |
| ABD-İran müzakereleri | Anlaşma beklentileriyle 100 dolar altı fiyatlamayı destekledi |
| Çelişkili diplomatik açıklamalar | Piyasada dalgalı seyrin sürmesine neden oldu |
| Arz güvenliği endişeleri | Petrol fiyatlarının yüksek kalmasına yol açtı |
Gözler diplomasi ve arz güvenliğinde
ABD/İsrail-İran Savaşı’nın 100. gününde petrol piyasalarında temel belirleyici unsur, çatışmaların nereye evrileceği ve diplomatik temasların sonuç verip vermeyeceği olacak.
Brent petrol fiyatlarının savaş öncesine göre hâlâ belirgin şekilde yukarıda bulunması, küresel piyasalarda enerji arzına ilişkin risk algısının sürdüğünü ortaya koyuyor.
Anlaşma beklentileri petrol fiyatlarını 100 doların altına çekse de Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu’daki güvenlik riskleri, piyasalarda temkinli fiyatlamanın devam etmesine neden oluyor.
Önümüzdeki süreçte savaşın seyri, ABD-İran diplomasi trafiği, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik durumu, stratejik petrol rezervlerine ilişkin adımlar ve küresel talep görünümü petrol fiyatlarının yönü açısından belirleyici olacak.