Nöbetçi Eczaneler
BRÜKSEL / ANKARA – NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran’ın da dahil olduğu ve Türkiye’de yaşandığı bildirilen “füze olayı”na ilişkin yaptığı değerlendirmede, olayın NATO’nun kolektif savunma maddesi olan 5. Maddeyi tetiklemediğini söyledi. Rutte, saldırıyı kınadıklarını belirterek “NATO topraklarının her karışını savunacağız” mesajını yinelerken, şu aşamada 5. Madde kapsamında kolektif savunma görüşmeleri yürütülmediğini vurguladı.
“Kınama var, 5. Madde yok”
Rutte’nin açıklaması, bölgede yükselen gerilimle birlikte “NATO’nun nasıl yanıt vereceği” sorusunun tartışıldığı bir dönemde geldi. Son günlerde basına yansıyan haberlerde, İran kaynaklı bir balistik füzenin Türkiye hava sahasına yaklaşırken hava savunma unsurlarınca düşürüldüğü ve olayda can kaybı yaşanmadığı ifade edildi.
NATO cephesinden ise olayın kınandığı, ancak bunun “kolektif savunma mekanizmasını çalıştıracak” bir çerçevede ele alınmadığı mesajı öne çıktı.
5. Madde ne diyor, ne zaman devreye giriyor?
NATO’nun kuruluş belgesi olan Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 5. Maddesi, bir müttefike yönelik “silahlı saldırının” tüm üyelere yapılmış sayılacağını ve her üyenin saldırıya uğrayan ülkeye yardım edeceğini düzenliyor. Madde, NATO tarihinde yalnızca bir kez, 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından işletilmişti.
Rutte’nin “5. Madde burada söz konusu değil” vurgusu da NATO’nun bu eşiğin aşılması halinde izlediği siyasi-hukuki prosedürlere işaret ediyor.
“NATO sahada zaten var”: Patriot ve hava savunma vurgusu
Rutte ayrıca, NATO’nun Türkiye’deki hava savunma mimarisine yönelik katkılarını hatırlatarak, müttefik konuşlandırmalarının “caydırıcılık” açısından önemine dikkat çekti. Türkiye’de NATO şemsiyesi altında yürütülen hava savunma destek misyonlarında Patriot sistemlerinin dönemsel/uzun süreli konuşlandırıldığı; İspanya’nın da bu kapsamda Patriot unsurlarıyla görev aldığı biliniyor.
Gerilimi tırmandırmadan mesaj: “Siyasi sinyal–gerilimi düşürme dengesi”
Analistler, NATO’nun bu tür olaylarda bir yandan Türkiye’ye desteği net biçimde gösterirken, diğer yandan 5. Madde tartışmasını büyütmemeyi tercih ederek gerilimi tırmandırmama çizgisini koruduğuna dikkat çekiyor. Son günlerde İran kaynaklı misilleme ve saldırı ihtimallerinin geniş bir coğrafyada konuşulması, NATO’nun entegre hava ve füze savunma unsurlarını da daha görünür hale getirdi.