Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’de milyonlarca tüketiciyi, süt üreticilerini, mandıraları, peynir imalatçılarını ve gıda sektörünü ilgilendiren yeni bir düzenleme yürürlüğe girdi.
Tarım ve Orman Bakanlığının hazırladığı Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2026/24), 10 Kasım 2026 Salı günü 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.
Yeni tebliğle peynirlerin üretiminden işlenmesine, muhafazasından taşınmasına, etiketlenmesinden tüketiciye sunulmasına kadar birçok alandaki kurallar yeniden belirlendi.
8 Mayıs 2015 tarihli Peynir Tebliği yürürlükten kaldırılırken, yeni düzenlemede özellikle ürün içeriği, gıda güvenliği, etiket bilgilerinin doğruluğu ve tüketicilerin bilgilendirilmesi üzerinde duruldu.
Düzenleme, yalnızca doğrudan tüketilen peynirleri değil, başka ürünlerin üretiminde hammadde veya yarı ürün olarak kullanılan peynirleri de kapsıyor.
Peynir üretiminde hangi maddeler yasaklandı?
Yeni tebliğin en dikkat çekici hükümlerinden biri, peynir üretiminde kullanılabilecek bileşenlere getirilen sınırlamalar oldu.
Tebliğin 5. maddesine göre peynir üretiminde süt proteini dışındaki proteinler kullanılamayacak.
Aynı kapsamda nişasta ve nişasta bazlı ürünler, jelatin, soya ve soya ürünleriyle süt yağı dışındaki hayvansal ve bitkisel yağların kullanılması da yasaklandı.
Böylece peynir üretiminde süt kökenli olmayan bazı bileşenlerin kullanılması engellenirken, ürünlerin belirlenen bileşim özelliklerine uygun üretilmesi zorunlu hale getirildi.
Ancak nişasta kullanımına sınırlı bir istisna tanındı. Yalnızca çeşnili taze peynirlerde, stabilizör amacıyla ve teknolojinin izin verdiği miktarda nişasta kullanılabilecek.
Düzenlemeyle süt kreması, peyniraltı suyu kreması, tereyağı, süt tozu ve süt proteinleri gibi süt kaynaklı bazı bileşenlerin belirlenen şartlarda kullanılmasına ise izin veriliyor.
Yeni tebliğde öne çıkan yasaklar ve şartlar
| Ürün veya uygulama | Yeni düzenleme |
|---|---|
| Süt dışı proteinler | Kullanılması yasak |
| Nişasta ve nişasta bazlı ürünler | Genel olarak yasak |
| Jelatin | Kullanılması yasak |
| Soya ve soya ürünleri | Kullanılması yasak |
| Bitkisel yağlar | Peynir bileşeni olarak kullanılması yasak |
| Süt yağı dışındaki hayvansal yağlar | Kullanılması yasak |
| Çeşnili taze peynirde nişasta | Belirlenen amaç ve miktarda istisna |
| Çiğ sütten yapılan belirli peynirler | En az 4 ay olgunlaştırma |
| “Eski kaşar” ifadesi | En az 120 gün olgunlaştırma şartı |
| “Köy”, “doğal”, “çiftlik” gibi nitelemeler | Etiketlerde yasak |
| Peynirlerin muhafazası ve taşınması | 10°C’nin altında |
| Eritme peynirinin dökme satışı | Yasak |
| Telemenin doğrudan tüketiciye satışı | Yasak |
| Mevcut işletmelerin uyum tarihi | 30 Nisan 2027 |
Çiğ sütten üretilen peynirlerde dört ay şartı
Yeni düzenleme, özellikle çiğ sütten üretilen peynirlerin piyasaya sunulmasına ilişkin kuralları da yeniden belirledi.
Buna göre çiğ sütten veya termizasyon işlemi uygulanmış sütten üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirler, taze olarak satışa sunulamayacak.
Bu ürünlerin üretimden sonra uygun koşullarda en az dört ay olgunlaştırılması gerekecek.
Olgunlaştırılmadan tüketiciye sunulacak peynirlerde ise kullanılan sütün en az pastörizasyon koşullarına uygun ısıl işlemden geçirilmesi zorunlu olacak.
Pastörizasyon, sütte bulunabilecek zararlı mikroorganizmaların azaltılmasını veya etkisiz hale getirilmesini amaçlayan kontrollü ısıl işlem olarak biliniyor.
Termizasyon ise çiğ sütün işlenmeden önce daha uzun süre saklanabilmesini sağlamak amacıyla uygulanan daha hafif bir ısıl işlem.
Tebliğde termizasyon, sütün 57-68 derece arasında en az 15 saniye ısıtılması olarak tanımlanıyor.
Bu uygulama pastörizasyonla aynı işlem olmadığından, termizasyon uygulanmış sütlerden üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirler için de olgunlaştırma şartı geçerli olacak.
“Köy peyniri”, “doğal peynir” ve “çiftlik peyniri” ifadelerine yasak
Peynirlerin etiketlenmesine yönelik önemli değişiklikler de yapıldı.
Yeni kurallara göre peynirlerin etiketlerinde “köy peyniri”, “geleneksel peynir”, “doğal peynir” ve “çiftlik peyniri” gibi nitelemelere yer verilemeyecek.
Bu ifadelerin yasaklanmasıyla ürünlerin tüketiciye sunuluşunda daha açık ve mevzuata uygun adlandırmaların kullanılması hedefleniyor.
Ancak düzenleme, coğrafi işaretli ürünlerin veya mevzuata uygun yöresel peynir adlarının tamamını yasaklamıyor.
Coğrafi işaret olarak tescil edilmiş peynirler, ilgili tescil şartlarına ve gıda mevzuatına uygun olmak kaydıyla kendi adlarıyla piyasaya sunulabilecek.
Yöresel veya ülkesel adlarıyla bilinen peynirlerin de coğrafi işaretten kaynaklanan haklara aykırı olmamak şartıyla bu isimlerle satılmasına izin verilecek.
Böylece ürünün gerçek çeşidini tanımlayan isimlerle, tüketicide belirli bir üretim yöntemi veya kalite algısı oluşturabilecek genel nitelemeler birbirinden ayrılmış olacak.
Peynirin yağ oranı ve olgunlaşma bilgisi etikette yer alacak
Yeni tebliğle peynir ambalajlarında bulunması gereken bilgiler de ayrıntılı biçimde düzenlendi.
Peynirin yağlılık sınıfı, ürün adıyla aynı görünürlükte ve aynı punto büyüklüğünde belirtilecek.
Belirlenen istisnalar dışında peynirin olgunlaştırılmış veya olgunlaştırılmamış olması da etikette ürün adıyla birlikte gösterilecek.
Olgunlaştırılarak piyasaya sunulan peynirlerde yalnızca son tüketim tarihi bulunması yeterli olmayacak.
Bu ürünlerde üretim tarihi de gün, ay ve yıl şeklinde etikette yer alacak.
Ayrıca ürünün ne kadar süre olgunlaştırıldığı tüketiciye açıkça bildirilecek.
Tebliğe göre olgunlaştırma süresi, üretim tarihinden itibaren en az kaç gün olgunlaştırma yapıldığını belirten bir ifadeyle gösterilecek.
“Eski kaşar” yazabilmek için en az 120 gün olgunlaştırma gerekiyor
Peynir etiketlerinde sıkça kullanılan “eski” ifadesi için de belirli bir şart getirildi.
Yeni düzenlemeye göre kaşar peynirlerinde “eski” ibaresinin kullanılabilmesi için ürünün en az 120 gün olgunlaştırılmış olması gerekiyor.
Bu süreyi tamamlamayan kaşar peynirleri, etiketlerinde “eski” ibaresini kullanamayacak.
Böylece kaşar peynirinin olgunlaşma süresine ilişkin ifadeler belirli bir teknik kritere bağlanmış oldu.
Çiğ sütten üretilen peynirlerde özel uyarı bulunacak
Tebliğle çiğ sütten üretilen bazı peynirlerin etiketlerinde özel bir bilgilendirme zorunluluğu getirildi.
Üretim sürecinde pastörizasyona eşdeğer ısıl işlem uygulanmamış çiğ sütten veya termizasyon işlemi görmüş sütten üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirlerin etiketlerinde “çiğ sütten üretilmiştir” ifadesi bulunacak.
Bu ifade ürün adıyla aynı yüzde yer alacak ve harflerin x-yüksekliği en az 3 milimetre olacak şekilde yazılacak.
Böylece tüketicilerin satın aldıkları ürünün çiğ sütten üretilip üretilmediğini daha kolay öğrenmeleri sağlanacak.
Koyun, keçi ve inek sütü karışımları açıkça belirtilecek
Farklı hayvan türlerinden elde edilen sütlerin bir arada kullanıldığı peynirlerin etiketlerinde de yeni kurallar uygulanacak.
Birden fazla hayvan türünün sütünden üretilen peynirlerde kullanılan sütlerin hangi hayvanlara ait olduğu ürün adının yanında belirtilecek.
Örneğin inek, koyun ve keçi sütlerinin birlikte kullanıldığı ürünlerde bu bilgiler açıkça yazılacak.
Hayvan türleri, kullanılan süt miktarına göre çoktan aza doğru sıralanacak.
Farklı hayvan türlerinin sütlerinin karıştırılmasıyla üretilen peynirlerin etiketlerinde söz konusu hayvanların görsellerine ise yer verilemeyecek.
Tek bir hayvan türünün sütünden üretilen peynirlerde, hayvan türünün adı ve görselinin kullanılmasına belirlenen şartlarda izin verilecek.
Çeşnili peynirlerde yüzde 6 ve yüzde 15 sınırı
Yeni düzenleme, cevizli, baharatlı, otlu ve benzeri çeşnili peynirlerin üretiminde kullanılabilecek çeşni oranlarını da belirledi.
Buna göre çeşnili peynirlerde toplam çeşni oranı yüzde 6’yı geçemeyecek.
Çeşnili taze peynirlerde ise toplam çeşni oranı en fazla yüzde 15 olabilecek.
Fındık, fıstık, badem ve ceviz gibi sert kabuklu meyvelerin kullanımı da belirli koşullara bağlandı.
Taze peynirler için tanınan istisna dışında bu ürünlerin tane veya parça halinde kullanılması gerekecek. Susam ve çörek otu gibi baharatlar ise son üründe tane halinde bulunacak.
Şeker kullanılan çeşnili taze peynirlerin etiketlerinde ilave şeker oranının belirtilmesi zorunlu olacak.
Eritme peynirlerinin satışına yeni sınırlamalar
Peynir üretiminde kullanılan ürünlerin bileşimi ve satış şekline ilişkin düzenlemeler eritme peynirlerini de kapsıyor.
Yeni tebliğe göre eritme peynirlerinin dökme olarak piyasaya arz edilmesine izin verilmeyecek.
Eritme peynirlerinin geleneksel, yöresel veya coğrafi işaretli peynirleri çağrıştıracak ve tüketiciyi yanıltacak biçimde üretilerek satışa sunulması da yasaklandı.
Eritme peynirlerinde ürün adının ambalajın temel görüş alanında açık biçimde yer alması gerekiyor.
Bu düzenlemeyle farklı ürün gruplarının tüketici tarafından karıştırılmasının önlenmesi amaçlanıyor.
Teleme doğrudan tüketiciye satılamayacak
Yeni tebliğde telemenin piyasaya sunulmasına ilişkin sınırlamalar da bulunuyor.
Peynir üretiminin ara ürünlerinden biri olan teleme, doğrudan son tüketiciye satılamayacak.
Ancak tebliğde belirtilen teknik ve hijyenik şartlara uygun olarak üretilen telemelerin, onaylı işleme tesislerinde peynir üretiminde kullanılmasına belirli koşullarda izin verilecek.
Bu düzenleme, telemenin nihai tüketim ürünü olarak satışını ve üretim sürecindeki kullanımını birbirinden ayırıyor.
Peynirler 10 derecenin altında muhafaza edilecek
Yeni düzenleme yalnızca üretim aşamasını değil, ürünlerin depolanması, taşınması ve satışa sunulmasını da kapsıyor.
Tebliğe göre peynirlerin ve telemenin muhafaza, taşıma ve piyasaya arz süreçlerinde 10 derecenin altındaki sıcaklıklarda tutulması zorunlu olacak.
Bu uygulamayla soğuk zincirin korunması ve ürünlerin gıda güvenliği koşullarına uygun biçimde tüketiciye ulaştırılması amaçlanıyor.
Peynirlerin satışa hazır ambalajlarında ise gıdayla temasa uygun malzemelerin kullanılması gerekecek.
İşletmelere 30 Nisan 2027’ye kadar süre verildi
Tarım ve Orman Bakanlığı, yeni kurallara geçiş için mevcut gıda işletmecilerine süre tanıdı.
Tebliğin yayımlandığı 10 Kasım 2026 tarihinden önce faaliyet gösteren işletmeler, 30 Nisan 2027 tarihine kadar yeni düzenlemelere uyum sağlamak zorunda olacak.
Bu tarihe kadar söz konusu işletmeler için 2015 tarihli eski Peynir Tebliği hükümleri uygulanacak.
30 Nisan 2027 tarihinden önce piyasaya arz edilen ve yeni kurallara uygun olmayan peynirler, dilimlenebilir eritme peynirleri için getirilen özel hüküm dışında, raf ömürleri bitene kadar piyasada bulunabilecek.
Dilimlenebilir eritme peynirlerinde ise 30 Nisan 2027 tarihinden sonra yeni tebliğe aykırı ürünlerin piyasada bulunmasına izin verilmeyecek.
Kurallara uymayan işletmelere yaptırım uygulanacak
Yeni tebliğe aykırı hareket eden işletmeler hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun ilgili hükümleri uygulanacak.
Denetimlerde üretim süreçleri, kullanılan bileşenler, ürünlerin etiket bilgileri, muhafaza şartları ve piyasaya arz yöntemleri değerlendirilebilecek.
Mevzuata aykırılık tespit edilmesi halinde ilgili kanun hükümleri kapsamında idari yaptırımlar gündeme gelebilecek.
Konya’daki süt ve peynir üreticilerini de ilgilendiriyor
Yeni düzenleme, Türkiye’nin önemli tarım ve hayvancılık merkezlerinden Konya’daki süt ve süt ürünleri sektörünü de yakından ilgilendiriyor.
Konya’da faaliyet gösteren mandıralar, süt işleme tesisleri, peynir üreticileri ve perakende satış işletmelerinin yeni kurallara göre üretim ve satış süreçlerini gözden geçirmeleri gerekecek.
Özellikle çiğ sütten peynir üretimi, olgunlaştırma süreleri, ürün bileşimi, etiketleme ve soğuk zincir koşulları, işletmeler açısından dikkat edilmesi gereken başlıkları oluşturuyor.
Düzenleme kapsamında mevcut işletmelerin 30 Nisan 2027 tarihine kadar gerekli uyum çalışmalarını tamamlaması gerekiyor.
Tüketiciler peynir satın alırken nelere dikkat etmeli?
Yeni düzenlemeyle peynirin içerik ve üretim özelliklerinin ambalaj üzerinde daha açık biçimde belirtilmesi hedefleniyor.
Tüketicilerin ürün satın alırken peynirin gerçek adını, kullanılan süt türlerini, yağlılık sınıfını, olgunlaşma bilgilerini ve son tüketim tarihini kontrol etmeleri önem taşıyor.
Çiğ sütten üretilen ürünlerde bulunması zorunlu özel bilgilendirme ile farklı süt türlerinden üretilen peynirlerin içerik açıklamaları da tüketicilerin ürünler arasında karşılaştırma yapmasını kolaylaştıracak.
10 Kasım 2026’da yürürlüğe giren yeni Peynir Tebliği ile peynir üretimi ve satışında teknik kurallar daha ayrıntılı şekilde belirlendi.
Nişasta, soya, jelatin ve süt yağı dışındaki yağlara getirilen yasaklar; çiğ süt, olgunlaştırma, etiketleme ve muhafaza şartlarına ilişkin hükümlerle birlikte Türkiye’de peynir üretimi ve ticaretinin yeni düzenleme dönemini başlattı.