Nöbetçi Eczaneler
Ehliyet alma sürecinde direksiyon sınavlarının yapısı değişiyor. Uzun yıllardır uygulanan, adayların belirli güzergâhlarda eğitim alarak sınava hazırlandığı sistemin yerine, sürücünün farklı trafik şartlarına uyum sağlayabilmesini ölçmeye yönelik daha geniş kapsamlı bir uygulama öne çıkıyor.
Yeni sistemde amaç, adayın yalnızca sınav rotasını öğrenmesi değil; karşısına çıkabilecek farklı yol ve trafik koşullarında doğru karar verebilmesi, aracı güvenli biçimde kullanabilmesi ve trafik kurallarına uygun hareket edebilmesi olacak.
Sabit güzergâh yerine serbest güzergâh
Yeni uygulamanın en önemli başlıklarından biri direksiyon sınav güzergâhlarının genişletilmesi.
Sürücü eğitimi alanında değerlendirmelerde bulunan bir uzman, geçmişte adayların belirli bir rota üzerinden sınava hazırlandığını, yeni sistemle birlikte ise bu yapının önemli ölçüde değişeceğini belirtti.
Uzmanlara göre adaylar şehir ve ilçe merkezlerinde normal akan trafik içinde sınava başlayabilecek. Böylece sürücünün yalnızca önceden çalıştığı bir rotadaki performansı değil, farklı yol koşullarına verdiği tepkiler de değerlendirilecek.
Amaç ezber yapan değil, trafiği okuyabilen sürücü
Yeni uygulamanın temel amacı, “parkuru ezberleyen” aday yerine gerçek trafik içinde güvenli şekilde hareket edebilen sürücü yetiştirmek.
Adayın sınav sırasında;
- trafik işaretlerine uyup uymadığı,
- kavşakları doğru kullanıp kullanmadığı,
- aynaları düzenli kontrol edip etmediği,
- şerit değiştirme kurallarına uyumu,
- hız kontrolü,
- tehlikeleri önceden fark edebilmesi,
- yaya ve okul geçitlerindeki davranışı,
- park ve manevra kabiliyeti
gibi birçok başlık değerlendirilecek.
Böylece adayın yalnızca direksiyon hâkimiyetinin değil, trafik okuma ve risk yönetimi becerisinin de ölçülmesi hedefleniyor.
Adaylar çevre yoluna da çıkabilecek
Yeni sistemle birlikte sınav güzergâhlarının yalnızca mahalle ve şehir içindeki düşük hızlı yollarla sınırlı kalmaması da gündemde.
Sürücü kursları alanındaki uzmanlar, adayların gerekli şartların oluşması halinde çevre yollarına çıkarılabileceğini, yol şartlarına uygun belirli hızlara ulaşmalarının istenebileceğini belirtiyor.
Uzman değerlendirmelerinde, adayların yalnızca şehir merkezindeki trafikle değil, daha yüksek hız gerektiren yol koşullarıyla da karşı karşıya bırakılabileceği ifade ediliyor.
Hatta uygun güzergâhlarda alışveriş merkezi veya benzeri yoğun kullanım alanlarının otoparklarına giriş-çıkış gibi günlük sürüşte sık karşılaşılan durumların da sınavın parçası haline gelebileceği belirtiliyor.
Park sınavında da gerçek trafik hedefleniyor
Direksiyon sınavındaki dikkat çekici değişikliklerden birinin park uygulaması olması bekleniyor.
Mevcut sistemde adayların koniler veya dubalarla belirlenmiş alanlarda geri park yapması esas alınıyor. Yeni sisteme ilişkin değerlendirmelerde ise adayların gerçek araçların bulunduğu park alanlarında manevra yapmasının hedeflendiği ifade ediliyor.
Bu uygulamayla, adayın yalnızca belirli mesafelerde yerleştirilmiş dubaları referans alması yerine günlük hayatta karşılaşacağı park koşullarında araca hâkim olup olmadığı değerlendirilebilecek.
Ancak gerçek araçlar arasına park uygulamasının ülke genelindeki resmi sınav standardına hangi tarihte ve nasıl dönüşeceğine ilişkin MEB’in uygulama esasları belirleyici olacak.
Sınav süresi 1 saate kadar çıkabilir
Yeni sistemle birlikte sınav süresinin de uzaması bekleniyor.
Sürücü eğitimi uzmanları, geçmişte yaklaşık 35-40 dakika süren direksiyon sınavlarının serbest güzergâh uygulamasıyla birlikte 1 saate kadar çıkabileceğini değerlendiriyor.
Güzergâhın uzaması ve adayın daha fazla trafik koşulunda sınanması nedeniyle, mevcut sürenin bütün değerlendirme kriterlerini ölçmekte yetersiz kalabileceği ifade ediliyor.
Bununla birlikte yürürlükteki resmi mevzuatta direksiyon eğitimi sınavının 40 dakikadan az olamayacağı hükmü bulunuyor.
Bu nedenle “sınav süresi kesin olarak 1 saat oldu” demek yerine, yeni uygulamayla birlikte sınavların yaklaşık bir saate ulaşabileceğinin belirtildiği ifade edilmeli.
Direksiyon eğitimi de uzayabilir
Serbest güzergâh uygulamasının yalnızca sınavı değil, sürücü kurslarında verilen direksiyon eğitimlerini de etkilemesi bekleniyor.
Uzmanlar, adayların daha geniş güzergâhlarda ve farklı trafik koşullarında sınava girecek olması nedeniyle mevcut eğitim sürelerinin artırılmasının gündeme gelebileceğini belirtiyor.
Sektörde yapılan değerlendirmelerde, direksiyon eğitimlerinin 24 saate kadar çıkarılabileceği ifade ediliyor.
Ancak mevcut resmi düzenlemelerde B sınıfı sürücü adayları için akan trafikte verilen direksiyon eğitiminin süresi 14 saat olarak yer alıyor.
Dolayısıyla 24 saatlik eğitimin ülke genelinde zorunlu hale gelip gelmeyeceği, hangi sınıfları kapsayacağı ve ne zaman uygulanacağı konusunda Bakanlığın ayrıntılı düzenlemesi bekleniyor.
Sınavda adaydan neler istenecek?
Yeni sistem ve mevcut sınav kriterleri birlikte değerlendirildiğinde adayların çok daha kapsamlı bir sürüş performansı ortaya koyması gerekecek.
| Değerlendirme alanı | Adaydan beklenen |
|---|---|
| Araç bilgisi | Temel araç donanımlarını tanıması |
| Kalkış | Aracı güvenli ve kontrollü şekilde hareket ettirmesi |
| Akan trafik | Trafik kurallarına uygun ve güvenli sürüş |
| Kavşaklar | Kontrollü ve kontrolsüz kavşakları doğru kullanması |
| Hız yönetimi | Yol şartlarına uygun hızda seyretmesi |
| Ayna kontrolü | Çevre ve ayna kontrollerini düzenli yapması |
| Şerit değiştirme | Sinyal ve güvenlik kurallarına uyması |
| Park | Aracı kontrollü biçimde park edebilmesi |
| Geri sürüş | Aracı güvenli şekilde geri kullanabilmesi |
| Yokuş kalkışı | Aracı fazla geri kaçırmadan hareket ettirmesi |
| Ani fren | Gerektiğinde güvenli ve kontrollü durabilmesi |
| Tehlike algısı | Olası riskleri önceden fark ederek tepki vermesi |
Tek güzergâhı ezberlemek yeterli olmayacak
Sistemdeki temel değişimlerden biri, adayların sınav öncesinde tek bir rotayı ezberlemesinin önüne geçilmesi olacak.
Mevcut düzenlemelerde de direksiyon sınav güzergâhlarının alternatif rotalardan oluşturulması ve sınav günü kullanılacak rotanın belirlenmesine yönelik uygulamalar bulunuyor.
Serbest güzergâh sisteminin yaygınlaşmasıyla bu yaklaşımın daha ileri taşınması ve adayların önceden tamamen tahmin edemeyeceği trafik şartlarında değerlendirilmesi hedefleniyor.
Böylece adaydan, “bir sonraki kavşakta ne yapacağını ezberlemesi” yerine karşılaştığı trafik durumuna doğru tepki vermesi beklenecek.
Teorik sınav devam ediyor
Gündeme gelen değişiklikler ağırlıklı olarak direksiyon eğitimi ve uygulamalı sınavı ilgilendiriyor.
Ehliyet adaylarının teorik sınav sürecinde mevcut sistem devam ediyor. Adayların trafik, ilk yardım, araç tekniği ve trafik adabı gibi alanlardan sorumlu oldukları elektronik sınavda başarılı olabilmeleri için gerekli puanı almaları gerekiyor.
Teorik aşamayı tamamlayan adaylar daha sonra direksiyon eğitimine ve uygulamalı sınava geçiyor.
Eski sistem ile yeni uygulama arasındaki farklar
| Başlık | Mevcut yapı | Yeni sisteme ilişkin beklenti |
|---|---|---|
| Güzergâh | Belirlenmiş alternatif rotalar | Daha geniş ve serbest güzergâh |
| Trafik | Akan trafikte sınav | Daha çeşitli gerçek trafik koşulları |
| Sınav süresi | En az 40 dakika | Yaklaşık 1 saate çıkabilir |
| B sınıfı eğitim | 14 saat akan trafik eğitimi | 24 saate kadar çıkabileceği belirtiliyor |
| Park | Konilerle belirlenen alan | Gerçek araçlar arasında park gündemde |
| Çevre yolu | Güzergâha bağlı | Daha aktif kullanılabilecek |
| Temel yaklaşım | Araç hâkimiyeti ve trafik bilgisi | Gerçek trafik koşullarına uyum |
Sürücü adaylarını daha zorlu bir sınav bekliyor
Yeni uygulamanın adaylar açısından direksiyon sınavını zorlaştırması bekleniyor. Ancak uzmanlara göre bu zorluk, trafikte daha güvenli ve deneyimli sürücüler yetiştirilmesi açısından önemli.
Çünkü ehliyet alan bir sürücünün yalnızca iki duba arasına park edebilmesi ya da belirli bir güzergâhı sorunsuz tamamlaması yeterli görülmüyor.
Yeni yaklaşımda sürücünün trafik yoğunluğu değiştiğinde, beklenmedik bir araç veya yaya hareketiyle karşılaştığında, kavşağa geldiğinde ya da farklı hız gerektiren bir yola çıktığında nasıl hareket ettiği daha fazla önem kazanacak.
1 saatlik sınav ve 24 saatlik eğitim için resmi düzenleme önemli
Yeni sisteme ilişkin kamuoyuna yansıyan “sınav 1 saate çıkacak” ve “direksiyon eğitimi 24 saat olacak” bilgileri, sürücü eğitimi alanındaki uzmanların yeni uygulamaya ilişkin değerlendirmeleri arasında yer alıyor.
Mevcut resmi mevzuatta ise direksiyon sınavının 40 dakikadan az olamayacağı ve B sınıfında akan trafik eğitiminin 14 saat olduğu belirtiliyor.
Bu nedenle yeni sistemin hangi illerde ne zaman başlayacağı, sınav sürelerinin kesin olarak ne kadar olacağı, direksiyon eğitiminin kaç saate çıkarılacağı ve gerçek araçlar arasında park uygulamasının nasıl yapılacağı konusunda Milli Eğitim Bakanlığının yayımlayacağı resmi uygulama esasları belirleyici olacak.