Nöbetçi Eczaneler
Meme kanserinde erken tanının önemi her geçen gün daha fazla vurgulanmasına rağmen, bazı kadınlar rutin kontrollerini ve taramalarını erteleyebiliyor.
Bu durumun yalnızca ihmal ya da bilgi eksikliğiyle açıklanamayacağını belirten uzmanlar, yoğun kaygının da kontrollerin ertelenmesinde önemli rol oynayabildiğine dikkat çekiyor.
Özellikle “Ya kötü bir sonuç çıkarsa?”, “Ya hayatım bir anda değişirse?” ve “Bununla nasıl baş ederim?” gibi düşünceler, kontrol sürecini psikolojik olarak tehdit edici hale getirebiliyor.
Kötü sonuç korkusu kaçınmayı artırabiliyor
Sağlık kontrollerinin ertelenmesinde günlük yaşamın yoğunluğu ve sorumlulukların yanı sıra psikolojik nedenlerin de etkili olabileceği belirtiliyor.
Herhangi bir şikayeti olmayan kişiler, kontrolü acil bir ihtiyaç olarak görmeyebiliyor. Buna kötü sonuç alma korkusu eklendiğinde “Biraz daha bekleyeyim” düşüncesi devreye girebiliyor.
Erteleme kısa vadede kaygıyı azaltabiliyor. Ancak uzmanlara göre bu geçici rahatlama, sorunu ortadan kaldırmıyor; yalnızca yüzleşme anını ileriye taşıyor.
Kişi zamanla “Kontrole gitmedim ve rahatladım” bağlantısını öğrenebiliyor. Bu da sonraki kontrollerin ertelenmesini kolaylaştırabiliyor.
“Bilmeyince sorun yok” düşüncesine dikkat
Kontrolden kaçınmanın altında bazen “Bilmiyorsam şu anda bununla yüzleşmek zorunda değilim” düşüncesinin bulunabildiği belirtiliyor.
Sonucu öğrenmek, gerektiğinde tedaviye başlamak ve hayatın bazı alanlarında değişiklik yapmak anlamına gelebiliyor. Kişi kendisini buna hazır hissetmediğinde bilgiden uzak durarak kaygısını kontrol etmeye çalışabiliyor.
Uzmanlar, bu yaklaşımın gerçek bir çözüm sağlamadığına ve erken tanı imkanını geciktirebildiğine dikkat çekiyor.
Kaygının kaynağını anlamak önemli
Belirli düzeyde kaygının kişiyi sağlık kontrolüne yöneltebileceği, ancak kaygının aşırı yükselmesi halinde kaçınma davranışına dönüşebileceği ifade ediliyor.
Randevuyu ertelemek, belirtileri önemsememek, sağlıkla ilgili mesajları görmezden gelmek veya sürekli “Önümüzdeki ay giderim” demek bu davranışlara örnek gösteriliyor.
Bu noktada kişinin kendisine “Ben aslında neden korkuyorum?” sorusunu sormasının süreci kolaylaştırabileceği belirtiliyor.
Mamografi işleminin kendisinden mi, olası ağrıdan mı, kötü sonuç ihtimalinden mi, tedaviden mi yoksa hayatın değişmesi ihtimalinden mi korkulduğunun anlaşılması, kaygının daha yönetilebilir hale gelmesine yardımcı olabiliyor.
Korkunun tamamen geçmesini beklemeyin
Uzmanlar, sağlık kontrolüne gitmek için korkunun tamamen geçmesini beklemenin gerçekçi olmayabileceğini belirtiyor.
“Korkum geçince kontrolümü yaptıracağım” düşüncesi yerine, “Korkuyor olabilirim ama sağlığım için bu adımı yine de atabilirim” yaklaşımının daha işlevsel olduğu ifade ediliyor.
Sürecin küçük adımlara bölünmesi de öneriliyor. Önce randevu almak, ardından hangi kontrollerin gerektiğini öğrenmek ve taramayı planlamak, kaygıyı azaltabiliyor.
Yoğun kaygı yaşayan kişiler için güvendikleri bir yakınının kendilerine eşlik etmesi de süreci kolaylaştırabiliyor.
Güvenilir bilgi belirsizliği azaltabilir
Belirsizlik kaygıyı artırabildiği için, yapılacak işlemler hakkında güvenilir kaynaklardan bilgi edinmenin faydalı olabileceği belirtiliyor.
Buna karşılık internette uzun süre hastalık belirtileri veya kötü senaryolar araştırmanın kaygıyı büyütebileceğine dikkat çekiliyor.
Kontrole gitmeyi “Bende kanser var mı diye öğrenmeye gidiyorum” şeklinde değil, “Sağlığımı korumak için gerekli kontrolü yaptırıyorum” şeklinde değerlendirmek, odağın korkudan kişinin kontrol edebildiği davranışa yönelmesine yardımcı olabiliyor.
Gerektiğinde psikolojik destek alınabilir
Sağlık kaygısı yaşayan kişilere “Korkacak bir şey yok” demek yerine, duygularının anlaşılması ve kabul edilmesinin daha faydalı olduğu belirtiliyor.
Kontrolleri sürekli ertelemek, randevu alamamak veya alınan randevuya gidememek gibi durumlarda psikolojik destek alınması da öneriliyor.
Uzmanlar, meme kanserinde mesajın yalnızca “Korkmayın” olmaması gerektiğini vurgulayarak, “Korksanız da ertelemeyin” yaklaşımının daha doğru olduğunu belirtiyor.