Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’nin eğitim performansı, Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2025 sonuçlarının ardından yeniden gündeme geldi.
Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi alanında çalışan Doç. Dr. Faik Tanrıkulu, PISA 2025 verilerini değerlendirirken Türkiye’nin eğitimdeki gelişiminin yalnızca sıralamalardaki değişim üzerinden değil, uzun vadeli insan sermayesi yatırımları ve eğitim sisteminin dönüşümü üzerinden ele alınması gerektiğini savundu.
Tanrıkulu, eğitim politikalarının etkilerinin kısa sürede ortaya çıkmadığını belirterek, bugün 15 yaşındaki bir öğrencinin performansının okul öncesinden öğretmen niteliğine, aile imkanlarından eğitim altyapısına kadar uzun yıllara yayılan birçok unsurun sonucu olduğunu ifade etti.
“Türkiye’nin yükselişi tesadüf değil”
Tanrıkulu’na göre Türkiye’nin PISA performansındaki yükseliş, eğitim sisteminin yıllar içinde geçirdiği değişimin sonuçlarından biri.
PISA’nın yalnızca öğrencilerin ezberledikleri bilgiyi değil, karşılaştıkları yeni bir problem karşısında bilgiyi kullanma, analiz etme ve çözüm üretme becerilerini ölçtüğünü hatırlatan Tanrıkulu, Türkiye’nin özellikle bu alandaki gelişiminin dikkat çekici olduğunu belirtti.
Birçok gelişmiş ülkede öğrenci performansının gerilediği bir dönemde Türkiye’nin ilerleme kaydetmesinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini savunan Tanrıkulu, Türkiye’nin artık yalnızca başarılı eğitim sistemlerini takip eden değil, kendi deneyimini uluslararası tartışmalara taşıyabilecek bir ülke olma yolunda ilerlediğini ifade etti.
Eğitime ayrılan kamu kaynağı OECD ortalamasının üzerinde
Değerlendirmede, eğitime ayrılan kamu kaynakları da öne çıkan başlıklardan biri oldu.
PISA 2025 Türkiye Raporu’ndaki verilere atıfta bulunan Tanrıkulu, OECD ülkelerinde kamu kaynaklarından eğitime ayrılan payın ortalama yüzde 10,1, Türkiye’de ise yüzde 10,6 olduğunu aktardı.
Bu oranın, Türkiye’de eğitimin uzun süredir stratejik bir kamu politikası alanı olarak ele alındığını gösterdiğini ifade etti.
Pandemi ve deprem sonrası eğitim sisteminin dayanıklılığı
Tanrıkulu, PISA 2025 değerlendirmesinde Türkiye’nin son yıllarda karşı karşıya kaldığı pandemi ve 6 Şubat depremlerinin de göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtti.
Pandeminin dünya genelinde öğrenme süreçlerini kesintiye uğrattığını, depremlerin ise Türkiye’de eğitim altyapısı ve öğrenci devamlılığı üzerinde büyük baskı oluşturduğunu hatırlatan Tanrıkulu, bu koşullara rağmen elde edilen performansın eğitim sisteminin krizlere karşı dayanıklılığını ayrıca incelemeyi gerektirdiğini savundu.
Beceri temelli eğitim modeli öne çıkıyor
PISA sonuçlarının değerlendirilmesinde dikkat çekilen bir diğer başlık ise eğitimde ezberden beceri temelli modele geçiş oldu.
Tanrıkulu, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde;
- problem çözme,
- eleştirel düşünme,
- sorgulama,
- yorumlama,
- çıkarım yapma,
- matematiksel muhakeme,
- veriye dayalı karar verme
gibi becerilerin daha belirgin şekilde eğitim programlarına dahil edilmesinin PISA’nın ölçtüğü yetkinliklerle örtüştüğünü ifade etti.
PISA’nın öğrencinin sahip olduğu bilgiyi yeni durumlarda nasıl kullandığını ölçmesi nedeniyle, eğitimde beceri odaklı dönüşümün stratejik önem taşıdığını belirtti.
Fen bilimlerinde üst performans oranı yüzde 7,4
Tanrıkulu’nun değerlendirmesinde PISA 2025’te fen bilimlerinde üst performans gösteren öğrencilerin oranının yüzde 7,4’e yükselmesi dikkat çekici göstergelerden biri olarak öne çıktı.
Çevre biliminde Türkiye’nin 494 puana ulaşarak OECD ortalamasının üzerine çıktığı ifade edildi.
Bu göstergelerin enerji, mühendislik, tarım, çevre teknolojileri ve sürdürülebilir üretim gibi alanlar açısından nitelikli insan kaynağı potansiyeline işaret ettiği değerlendirildi.
Yeni hedef: Başarıyı üretken güce dönüştürmek
Tanrıkulu, PISA sonuçlarının olumlu bir tablo sunmasının eğitimdeki sorunların tamamen çözüldüğü anlamına gelmediğinin de altını çizdi.
Bundan sonraki süreçte dezavantajlı öğrencilerin desteklenmesi, öğretmenlerin mesleki gelişiminin güçlendirilmesi, üniversite-sanayi iş birliğinin artırılması ve araştırma altyapısının geliştirilmesi gerektiğini belirtti.
Türkiye’nin eğitimdeki başarısının yalnızca uluslararası sıralamalardaki konumuyla değil, yetiştirdiği öğrencilerin bilim, teknoloji ve üretime sağladığı katkıyla ölçülmesi gerektiğini ifade eden Tanrıkulu, asıl hedefin gençlerin potansiyelini ekonomik ve toplumsal güce dönüştürmek olduğunu vurguladı.
PISA 2025 sonuçlarının, Türkiye’nin eğitim politikalarında elde ettiği kazanımları değerlendirmek kadar, gelecek dönemde hangi alanlarda daha fazla ilerleme kaydedilmesi gerektiğini görmek açısından da önemli bir referans oluşturduğu belirtiliyor.