Nöbetçi Eczaneler
Otizm spektrum bozukluğu, sosyal iletişim ve etkileşim alanındaki güçlüklerin yanı sıra tekrarlayıcı davranışlar ve duyusal farklılıklarla kendini gösterebilen nörogelişimsel bir durum olarak tanımlanıyor.
Günümüzde otizm, tek tip bir tablo olarak değil, farklı özelliklerin ve destek ihtiyaçlarının görülebildiği geniş bir spektrum içerisinde değerlendiriliyor.
Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, erken dönemde ortaya çıkan sosyal iletişim, dil ve davranış farklılıklarının dikkatle takip edilmesinin önemli olduğunu belirtti.
İlk belirtiler 1,5 yaş civarında ortaya çıkabiliyor
Otizm spektrumuna ilişkin bazı belirtilerin yaklaşık 18 aylık dönemden itibaren fark edilebildiğini ifade eden Luş, erken dönemde dikkat çekebilecek işaretleri sıraladı.
Çocuğun sosyal gülümsemeye karşılık vermemesi, ismiyle seslenildiğinde bakmaması veya tepki göstermemesi bu belirtiler arasında yer alıyor.
Anne ve babayla oynanan “ce-ee” gibi karşılıklı oyunlara katılmama, bir nesne veya yön gösterildiğinde oraya bakmama ve çevredeki insanlara ya da olaylara beklenen düzeyde ilgi göstermeme de değerlendirilmesi gereken davranışlar arasında bulunuyor.
Ancak uzmanlar, bu belirtilerden birinin tek başına görülmesinin doğrudan otizm tanısı anlamına gelmediğinin altını çiziyor.
Dil gelişimindeki farklılıklara dikkat
Otizm spektrumunda dil gelişimi de çocuklar arasında farklı şekilde seyredebiliyor.
Bazı çocuklarda konuşma hiç başlamayabilir veya yaşıtlarına göre gecikebilir. Bazı çocuklarda ise konuşma gelişmesine rağmen dilin sosyal iletişim amacıyla kullanılması konusunda güçlük yaşanabilir.
İlerleyen yaşlarda mecazları anlamakta zorlanma, konuşmayı kendiliğinden başlatamama veya farklı sosyal ortamlara uygun iletişim kurmakta güçlük yaşama gibi özellikler de görülebiliyor.
Tekrarlayıcı davranışlar görülebiliyor
Otizm spektrumunun önemli özelliklerinden biri de tekrarlayıcı hareketler ve belirli davranışların sürekli yinelenmesi olabiliyor.
Bunun yanında ses, ışık, dokunma ve diğer duyusal uyaranlara karşı beklenenden fazla hassasiyet görülebileceği gibi, bazı çocuklarda bu uyaranlara daha az tepki verme durumu da ortaya çıkabiliyor.
Bu özelliklerin biçimi ve şiddeti her çocukta aynı olmuyor.
Erken değerlendirme önemli
Dr. Luş, erken dönemde fark edilen sosyal iletişim, dil gelişimi ve davranış farklılıklarının uzman tarafından değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti.
Erken değerlendirme, çocuğun ihtiyaçlarının belirlenmesine ve gelişiminin uygun şekilde desteklenmesine yardımcı olabiliyor.
Ailelerin özellikle isme tepki vermeme, göz teması ve karşılıklı iletişimde belirgin farklılık, konuşmada gecikme veya tekrarlayıcı davranışlar fark etmeleri halinde bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanına başvurmaları öneriliyor.