Nöbetçi Eczaneler
Türkistan… Adı bile insanın zihninde derin bir tarih, kültür ve mana uyandırıyor. Bugün haritalarda “Orta Asya” diye adlandırılan geniş coğrafyanın asıl kimliği, aslında bu kadim isimde saklıdır. Bir yanında Doğu Türkistan’ın çileli coğrafyası, diğer yanında Güney Türkistan’ın tarihî yükü, tam ortasında ise bir gönül medeniyetinin mayalandığı şehir vardır: Hoca Ahmed Yesevî’nin Türkistan’ı.
Bu şehir, bir zamanlar İpek Yolu’nun en canlı duraklarından biriydi. Kervanların sesi, medreselerin ilim halkaları ve tekkelerin manevi iklimiyle yükselen Türkistan, tarih boyunca sadece bir ticaret noktası değil, aynı zamanda bir düşünce ve irfan merkezi olmuştur. Ancak özellikle işgal dönemlerinde şehir büyük kırılmalar yaşamış, demografik yapısı değiştirilmiş ve kültürel dokusu zayıflatılmaya çalışılmıştır. Buna rağmen Türkistan, hafızasını tamamen yitirmemiş; mescitleri, mahalle yapısı ve manevi sürekliliğiyle varlığını korumayı başarmıştır.
Türkistan’ın ilmî mirası da en az tarihî kimliği kadar güçlüdür. Kaşgarlı Mahmud’un dil hazinesi, Yusuf Has Hacip’in düşünce dünyası ve ilk Türkçe Kur’an tercümelerine ev sahipliği yapan bu coğrafya, yüzyıllar boyunca Türk-İslam düşüncesinin merkezlerinden biri olmuştur. Bu yönüyle Türkistan, sadece bir şehir değil, aynı zamanda bir “medeniyet hafızasıdır”.
Bu hafızanın en güçlü temsilcisi ise hiç şüphesiz Hoca Ahmed Yesevî’dir. Onun tasavvuf anlayışı, yalnızca soyut bir düşünce sistemi değil; hayatın içinde yaşanan bir ahlak ve sorumluluk düzenidir. Yesevî’ye göre derviş, sadece ibadet eden değil; aynı zamanda çalışan, üreten ve topluma hizmet eden insandır. Bu yüzden Yesevî yolunun takipçileri olan alperenler, Anadolu’dan Balkanlar’a kadar geniş bir coğrafyada hem gönülleri hem toplumları inşa etmişlerdir.
Yesevî’nin türbesi de onun fikrî dünyasını yansıtır. Zaman içinde büyüyen bu yapı, Emir Timur’un hürmetiyle mimari bir bütünlüğe kavuşmuş, mavi kubbesinin 52 dilimi yılın 52 haftasını ( cumasını) simgeleyecek şekilde tasarlanmıştır. Duvarlardaki kûfi yazılar ise yapının sadece bir mimari eser değil, aynı zamanda bir zikir mekânı olduğunu gösterir.
Onun hayatındaki en dikkat çekici yönlerden biri ise 63 yaşından sonra yer altındaki dar bir hücreye çekilmesidir. Bu tercih, onun dünyaya bakışındaki tevazu ve manevi olgunluğun bir ifadesidir. Orada yazmış, düşünmüş ve nefs terbiyesini en derin haliyle yaşamıştır.
Bugün Türkistan’a bakan herkes aslında bir şehre değil, bin yıllık bir irfan yürüyüşüne bakmaktadır. Çünkü Ahmed Yesevî’nin mirası hâlâ aynı hakikati fısıldar:
“Nefsini bilmeyen yola çıkmasın; çünkü Türkistan’a varmak kolaydır, Türkistan’ı içinde uyandırmak zordur.”
