Nöbetçi Eczaneler
Karayolları Genel Müdürlüğü’nün “Konya trafiğine nefes aldırıyor” vurgusuyla paylaştığı Konya Çevre Yolu’nda bugün tablo, tamamlanmış bir çevre yolundan çok “parça parça açılmış bir güzergâh” görünümünde. Resmî kayıtlar, projenin bazı kalemlerde 2017–2029 gibi uzun bir zaman bandına yayıldığını; Konya’nın şehir içi yükünü taşıyan Ankara–İstanbul ve Antalya–Isparta hatlarını rahatlatması beklenen kritik bölümlerin ise yatırım/uygulama ritmi bakımından hâlâ tartışmalı olduğunu gösteriyor.
122 km’lik proje, fiilen kaç km “çevre yolu” ediyor?
KGM paylaşımında öne çıkarılan çerçeve şu: Proje bittiğinde 122 km, 3 gidiş–3 geliş 6 şerit; 22 km birinci kesim açık, Afyonkarahisar–Aksaray yönünde 30 km hizmette, Aksaray–Adana yönünde 16 km’de çalışma sürüyor. Bu bilgiler KGM’nin proje sayfasında da doğrulanıyor: 30 km’lik Afyonkarahisar–Aksaray kesimi 17 Ocak 2025’te hizmete açıldı; 16 km’lik Aksaray–Adana aksında çalışmalar sürüyor.
Karayolları Genel Müdürlüğü’nün paylaşımı şöyle:
“Konya Çevre Yolu Konya trafiğine nefes aldırıyor…
Konya Çevre Yolu, hizmete alınan kesimleriyle transit trafiği şehir dışına taşıyarak kent içi ulaşımı rahatlatıyor.
Yapımı tamamlandığında 122 km uzunluğa ulaşacak olan yol, 3 gidiş–3 geliş 6 şeritli yapısıyla Konya’nın büyüyen ulaşım ihtiyacına güçlü bir çözüm sunuyor.
22 km’lik ilk kesim 2020 yılında tamamlanarak trafiğe açıldı,
Afyonkarahisar–Aksaray yönündeki 30 km kesim hizmet veriyor, Aksaray–Adana yönündeki 16 km’lik bölümdeçalışmalar devam ediyor.
Konya Çevre Yolu, tarım, turizm, ticaret ve sanayide artan hareketliliğe kesintisiz ulaşım desteği sağlıyor.”
Ancak kritik soru burada başlıyor: Çevre yolu “çember” mantığıyla çalışır. Bir şehirde trafiği gerçekten dışarı alması için, ana aksları birbirine bağlayan kesintisiz bir halka gerekir. Bugün Konya’da açılan kısımlar, önemli bir yükü üstlense bile, şehrin trafik basıncını doğuran ana giriş-çıkışların tamamını aynı anda dışarı taşıyan bir bütünlük henüz üretmiyor.
Aşağıdaki liste, AK Parti iktidarı döneminde (2002 sonrası) resmî kaynaklara göre tamamlanarak trafiğe açılan çevre yolu projelerinden derlenmiştir:
Buna karşın, Türkiye’nin en kritik ulaşım geçiş noktalarından biri olan Konya’da çevre yolu projesi tüm etaplarıyla tamamlanamamış, kentte transit trafik yükü büyük ölçüde şehir içi yollarda kalmaya devam etmiştir. |
“Temel ne zaman atıldı, neden bu kadar uzadı?”
Kamu yatırım programı dokümanları, Konya Çevre Yolu için bazı başlıklarda başlama–bitiş aralığını 2017–2029 olarak veriyor. Aynı tabloda proje “Konya Çevre Yolu” olarak geçiyor; karakteristiği 46,10 km BY BSK + 350 m köprü ve 2026 yılı yatırımı için 500 milyon TL görünüyor.
Bu tek başına bile şu soruyu meşru kılıyor: Bir çevre yolu kaleminin 20 yıla yayılan resmî plan bandı “normal” midir? Planlama–ödenek–ihale döngüsüne Konya Çevre Yolu feda mı edilmektedir?
Bu arada şunu da belirtmemiz gerekiyor, her ne kadar resmi ifadelerde 2017 tarihi çok kullanılıyor olsada, aslında Konya Çevre Yolu Projesi tam olarak (2011’de ilk adım/ihale, 2014’te yapımın başlaması) 2011 tarihinde başladı.
| “Gerçek takvim”: Konuşulan vaatlerden somut kilometrelere
Aşağıdaki kronoloji, resmî kurum sayfaları ve kamuya açık kayıtların işaret ettiği dönüm noktalarını bir “takvim” mantığıyla birleştiriyor: 2011 – Proje masaya geliyor, süreç başlıyor (kamuoyuna yansıyan ilk eşik) Yerel basında, çevre yolu için ilk adımın 2011’de atıldığı ve ihale sürecinin gündeme geldiği aktarılıyor. Bu tarih, “neden yıllarca sürüncemede kaldı?” sorusunun başlangıç noktasına işaret ediyor. 6 Eylül 2014 – “İlk temel atma” töreni Konya Büyükşehir Belediyesi arşivindeki kayıtlara göre, dönemin Başbakanı Ahmet Davutoğlu’nun Konya programında “Konya Çevre Yolu temel atma töreni” başlığıyla temel atma aşaması kamuoyuna duyuruluyor. 2020 – 1. kesim (22 km) tamamlanıyor KGM’nin proje sayfası, Konya Çevre Yolu’nun 122 km olarak planlandığını ve 22 km’lik 1. kısmın tamamlandığını yazıyor. KGM duyurularında da 1. kısmın 2020’de trafiğe açıldığı hatırlatılıyor. 17 Ocak 2025 – 2. kesimde 30 km hizmete giriyor KGM duyurusuna göre, 2. kısmın Afyonkarahisar–Aksaray aksındaki 30 km’lik kesimi 17 Ocak 2025’te trafiğe açıldı; Aksaray–Adana aksında 16 km’de çalışmaların sürdüğü bilgisi de aynı metinde yer alıyor. 2025 sonu – 3. etap için ihalede teklif toplama aşaması (kritik eşik) Kamuya yansıyan ihale kayıtlarında, KGM’nin “Konya Çevre Yolu km: 48+364–71+400 Arası Yapımı” işi için ihalenin 25 Eylül 2025’te teklifleri aldığı belirtiliyor. 2) 2025’te açılan ihale ne oldu? Bilinen (kamuya açık) tablo:
Konya Çevre Yolu gibi büyük ölçekli işlerde “ihaleye çıkılması”, kamuoyunda çoğu zaman “kazma vurulacak” algısı yaratıyor. Oysa kritik eşik, sözleşmenin imzalanması + yer teslimi + fiilî şantiye mobilizasyonu. Bu adımlar netleşmeden, “takvim” tarafı hâlâ gri alanda kalıyor. |
Bu noktada kamu adına netlik ihtiyacı doğuyor: Hangi tarih “temel atma”, hangisi “ihale”, hangisi “fiilî yapım başlangıcı”? Kurumların kronolojiyi tek bir resmî zaman çizelgesinde, sözleşme/iş programı eşikleriyle kamuya açması, tartışmayı bitirecek en sağlıklı adım olur.
Mesela, Ankara, Kayseri gibi illerin çevre yolları birkaç yılda bitirilirken, geçiş güzergahı mahiyeti nedeniyle çok önemli olan Konya’nın, büyük tonajlı araçların şehir içlerine girmesine müsaade ediliyor ve 10 yıllar geçerken çevre yolu yapılamıyor. Karayolları Genel Müdürlüğü paylaşımında sanki Konya Çevre Yolu bitmiş gibi bir algı oluşturuyor ama işin doğrusu, çevre yolunun önemli güzergahlarının ihalesi bile yapılmadığı için diğer bölümlerde işlevsiz kalıyor ve tam anlamıyla işe yaramıyor, kullanılamıyor.
Konya trafiğini asıl ne “çöktürüyor”? TBMM tutanaklarına yansıyan teşhis
TBMM’de yapılan bir değerlendirme, Konya’daki sorunun özünü çıplak biçimde tarif ediyor: Mevcut çevre yolunun şehir içinde kalması, ana caddeye dönüşmesi ve şehir içi sıkışıklık ile kaza riskini artırması; çözüm olarak da “dış çevre yolu” ihtiyacının altı çiziliyor.
KGM paylaşımında “transit trafiği şehir dışına taşıma” hedefi doğru; fakat sahadaki gerçek şu soruyu büyütüyor:
Konya’nın Ankara/İstanbul ve Antalya/Isparta yönlü yoğun giriş-çıkışları, çevre yolunun eksik halkası nedeniyle hâlâ kent içi arterlere yük bindiriyor mu?
Eğer cevap “evet” ise, “nefes aldırıyor” söylemi, tamamlanma takvimiyle birlikte yeniden tartılmak zorunda.
| 2026 için hükümet yatırım programında var mı?
Evet, 2026 Yılı Kamu Yatırım Programında yer alıyor Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın yayımladığı 2026 Yılı Kamu Yatırım Programı içinde Konya Çevre Yolu kalemi açık biçimde geçiyor:
“Programda var” demek, “hızlı bitecek” demek değil. Program kalemleri, projenin kağıt üzerinde yaşadığını değil, resmî yatırım çerçevesinde sürdüğünü gösterir. Ama ayrılan ödeneğin büyüklüğü/ritmi, işin sahadaki temposunu belirler. Yani “kandırmaca mı?” sorusu tek başına “var/yok”la bitmiyor; asıl mesele ödeneklerin proje büyüklüğüne göre yeterliliği ve yıl içi gerçekleşmeler. |
“Kağıt üzerinde mi kaldı?” 2026 ödeneği tartışmayı büyütüyor
2026 Kamu Yatırım Programı’nda, “Konya Çevre Yolu (Güney-3. Kısım)” için şu kayıt yer alıyor: 22,30 km, proje tutarı 3.021.914.000 TL, 2026 ödeneği 100.000.000 TL, başlama–bitiş 2025–2029.
Bu kalemde 2026 ödeneği, toplam tutarın kabaca %3’ü düzeyinde. Bu da kamuoyunun şu eleştirisini güçlendiriyor:
“Hayati bağlantıların yapılması için gerçekçi bir finansman ritmi mi var, yoksa proje dosyası programda görünse de saha ivmesi ‘ödenek’ duvarına mı çarpıyor?”
“Hayati bağlantılar” neresi? 3. etap ve Konya’nın güney-batı koridoru
KGM’nin 122 km’lik çerçevesinde “3. kısım” toplamda 54 km olarak anılıyor; bu bölümün, Konya’nın özellikle Antalya/Seydişehir hattı ve güney-güneybatı koridoru ile ilişkisi, şehir içi trafiğe etkisi bakımından kritik görülüyor. Açık kaynak ihale/duyuru haberleri, 3. etap içinde 48–71. kilometreler gibi spesifik bir kesitte (Karaman Kavşağı–Antalya/Seydişehir Kavşağı arası) yapım ihalesi planlandığını aktardı.
Konya’nın trafik yükünü taşıyan başlıca yönler olarak işaret edilen Antalya–Isparta–Ankara–İstanbul bağlantılarına “çevre yolu mantığıyla” hizmet edecek kesimlerin, parça parça ihaleye çıkması ve uzun bitiş bandına yayılması, kent içi sıkışıklığı ortadan kaldırabilir. Bu bölümler tamamlanmadan, Konya Çevre Yolu bitmiş olmuyor.
| KGM’nin kendi metninde Konya’nın; kuzeyde Ankara/Eskişehir, batıda Isparta/Afyon/İzmir, doğuda Aksaray/Niğde/Kayseri, güneyde Antalya/Karaman/Mersin hatlarıyla yoğun bir kavşak olduğu vurgulanıyor.
Bu vurgu, eleştirel tezin temelini güçlendiriyor:
|
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın 17 Ocak 2025 açılış haberinde, 30 km’lik kesimin devreye alınmasıyla seyahat süresinin 49 dakikadan 17 dakikaya indiği ve yıllık tasarruf iddiası gibi vurgular yer aldı.
Bu anlatı, açılan kesim için değerli olabilir; ancak şehir ölçeğinde asıl ölçüt şudur:
Konya trafiği, çevre yolunun açılan parçalarıyla mı “çözülüyor”, yoksa eksik halkalar nedeniyle yük hâlâ şehir içine mi yığılıyor? “Etkili sonuç” iddiası, tam halka ve kritik kavşak bağlantıları görülmeden, ister istemez tartışmalı kalıyor.
Sonuç: Konya’nın “nefes” ihtiyacı, kurumların “takvim ve bütçe şeffaflığı” ihtiyacına çarpıyor
| Konya Çevre Yolu, açılan kesimlerle bir rahatlama üretiyor; fakat Konya’yı asıl kilitleyen ana bağlantıların tamamlanma takvimi netleşmeden “nefes” söylemi, sahadaki gerçekliği tam karşılamıyor. |
Bugün Konya Çevre Yolu için iki gerçek aynı anda geçerli:
- Açılan kesimler transit akışı belirli ölçüde rahatlatıyor; 30 km’lik bölümün 2025’te devreye alındığı ve 16 km’de çalışmanın sürdüğü resmî olarak kayıtlı.
- Ama projenin bazı kalemleri 2017–2029 gibi uzun bir banda yayılıyor; “Güney-3. Kısım” için 2026 ödeneğinin 100 milyon TL düzeyinde kalması, “kağıt üzerinde kalma/ivme kaybı” eleştirisini besliyor.
Haberciliğin kilit soruları da burada düğümleniyor:
Projenin “temel atma–ihale–fiilî yapım” kronolojisi resmen ve tek çizelgede neden netleştirilmiyor?
Konya’nın Ankara/İstanbul ve Antalya/Isparta yönlü şehir içi yükünü azaltacak kritik halka ne zaman tamamlanacak?
2026 ve sonrası için, toplam tutarla uyumlu gerçekçi ödenek/iş programı ortaya konacak mı?
Neticede bu paylaşımlarla ve açıklamalarla gerçek perdelenmiş oluyor ve Konya Sivil Havaalanı konusu gibi bu konu da bitmeyen bir yılan hikayesine dönüşüyor. Hem de Konya’ya tarihi yatırımlar kazandırmış, Recep Tayyip Erdoğan’ın başkanı olduğu AK Parti döneminde.
Uzun yıllar Konya’nın ulaşım projelerine ne yazık ki Ankara destek vermedi. Büyükşehir birçok projeyi kendi imkanlarıyla yapmaya çalıştı. Bununla birlikte değişen Ulaştırma Bakanları ile eskiye oranla, hem şehir için demir yolu projeleri hem de diğer projelerde desteğin bir miktar arttığı görülüyor ama asıl konunun biten proje olduğu gerçeğinden hareketle şunu üzülerek ifade edebiliriz Konya’nın çevre yolu hala bitmemiş durumda ve Konya’nın trafiğine hizmet etmiyor.