Nöbetçi Eczaneler
Viral hepatitler, karaciğeri etkileyen ve farklı yollarla bulaşabilen önemli enfeksiyon hastalıkları arasında yer alıyor. Uzmanlara göre hastalık, çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebildiği için erken tanı büyük önem taşıyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, hepatitin karaciğerin iltihaplanması olarak bilindiğini belirterek, bu tablonun virüsler, alkol tüketimi, bazı ilaçlar ya da bağışıklık sistemi sorunları gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabildiğini söyledi.
Viral hepatitler iki ana yolla bulaşıyor
Dr. Mamçu, viral hepatite yol açan virüslerin Hepatit A, B, C, D ve E olarak adlandırıldığını belirtti. Hepatitlerin başlıca iki yolla bulaştığını ifade eden Mamçu, ilk yolun dışkı-ağız yolu olduğunu söyledi.
Mamçu, “Hepatit A ve Hepatit E virüsleri, virüs taşıyan dışkı ile kirlenmiş su ve besinlerin tüketilmesiyle bulaşır. Virüsle kirlenmiş yüzeylere temas eden ellerin ağıza götürülmesi de bulaşmada önemli rol oynar” dedi.
İkinci bulaş yolunun ise kan ve vücut sıvıları olduğunu kaydeden Mamçu, Hepatit B, Hepatit C ve Hepatit D’nin korunmasız cinsel temas, ortak enjektör, jilet veya diş fırçası kullanımı, tıbbi işlemler sırasında temas ve anneden bebeğe geçiş yoluyla bulaşabildiğini anlattı.
Hepatit B, C ve D kronikleşebiliyor
Hepatit virüslerinin klinik belirtiler açısından benzerlik gösterdiğini ancak kuluçka süreleri ve hastalığın seyri bakımından farklılık taşıdığını belirten Dr. Mamçu, Hepatit A için kuluçka süresinin 15-45 gün, Hepatit B ve C için ise 30-180 gün arasında değiştiğini söyledi.
Sarılığın her hastada görülmeyebileceğine dikkat çeken Mamçu, bu nedenle birçok kişinin hastalığı fark etmeden geçirebildiğini ifade etti. Çocuklarda belirtilerin genellikle daha hafif seyrettiğini belirten Mamçu, tanı konulmadan iyileşmenin de mümkün olduğunu kaydetti.
Belirti görülen hastalarda halsizlik, iştahsızlık, mide bulantısı, karın sağ üst bölgesinde ağrı, ciltte ve gözlerde sararma, idrar renginde koyulaşma ve kısa süreli ateş görülebildiğini belirten Mamçu, hastalığın genellikle 4 ila 6 hafta sürdüğünü söyledi.
Hepatit A ve E’nin tamamen iyileşme ile sonuçlandığını belirten Mamçu, Hepatit B, C ve D’nin ise kronikleşebildiğini vurguladı. Buna göre kronikleşme oranı Hepatit B’de yüzde 5-10, Hepatit C’de ise yüzde 80’e kadar çıkabiliyor.
Risk bazı gruplarda daha yüksek
Hepatit A ve E’nin hijyen koşullarının yetersiz olduğu ortamlarda daha kolay yayıldığını belirten Dr. Mamçu, el yıkama alışkanlığının zayıf olduğu, gıda ve tuvalet hijyeninin sağlanmadığı alanlarda bulaş riskinin arttığını söyledi. Özellikle okullar gibi toplu yaşam alanlarında salgınların görülebildiğini kaydetti.
Hepatit B ve C açısından riskli gruplara da değinen Mamçu, sağlık çalışanları, virüs taşıyıcılarının yakınları, kan transfüzyonu yapılan hastalar, damar içi madde kullanan bireyler ve hemodiyaliz hastalarında bulaş riskinin daha yüksek olduğuna işaret etti.
Tedavi hastaya göre planlanıyor
Hepatitten şüphelenildiğinde yapılacak kan testleri ile tanı konulabildiğini belirten Mamçu, erken tanının hem hastalığın ilerlemesini kontrol altına almak hem de bulaşmayı önlemek açısından kritik olduğunu söyledi.
Hepatit B ve C tedavisinde virüsün çoğalmasını baskılayan ilaçların kullanıldığını belirten Mamçu, tedavinin genellikle uzun süreli olduğunu ve hastaya özel planlandığını ifade etti. En önemli noktanın doğru zamanda uygun tedaviye başlanması ve hastaların düzenli şekilde izlenmesi olduğunu vurguladı.
Aşılar yüksek koruma sağlıyor
Dr. Mamçu, Hepatit A ve B aşılarının yüksek koruyuculuk sağladığını belirterek, risk grubundaki kişilerin mutlaka aşılanması gerektiğini söyledi.
Türkiye’de uygulanan aşı takvimine göre Hepatit B aşısının doğumda, Hepatit A aşısının ise 18 aylıkken yapıldığını hatırlatan Mamçu, her iki aşının da ücretsiz olduğunu ve Hepatit B aşısının ömür boyu koruma sağladığını ifade etti. Hepatit C, D ve E için ise henüz aşı bulunmadığını söyledi.
Hepatit hastalarına önemli uyarılar
Hepatit B ve C ile yaşayan bireylerin bulaştırıcılık riskine karşı dikkatli olması gerektiğini belirten Mamçu, kan bağışında bulunulmaması, korunmasız cinsel ilişkiden kaçınılması ve düzenli doktor kontrolünün ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi.
Mamçu, bu kişilerin 6-12 ayda bir karaciğer testlerini yaptırması, alkol kullanmaması ve ilaçları mutlaka doktor önerisiyle kullanması gerektiğini de sözlerine ekledi.