Nöbetçi Eczaneler
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul’da Türkiye’de yerleşik ulusal ve uluslararası medya temsilcileriyle bir araya geldiği yıllık değerlendirme toplantısında, 2025’in dış politika gündemini ve 2026’ya ilişkin öncelikleri anlattı. Fidan, toplantının sonunda yöneltilen soruları da yanıtlarken, özellikle bir Yunan gazetecinin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Türkiye–İsrail ilişkileriyle ilgili sorusuna verdiği yanıt dikkat çekti.
Yunan gazeteci, ABD’li yetkililerin Washington’ın Ankara ile Tel Aviv arasında yeniden normalleşme istediğine dair açıklamalarını hatırlatarak, Türkiye’nin buna hazır olup olmadığını sordu. Fidan, soruya yanıtında hem Gazze’deki savaşın “soykırım” niteliğine vurgu yaptı hem de Netanyahu’nun uluslararası alandaki yalnızlığına işaret ederek şu ifadeleri kullandı:
“Bu konuda Cumhurbaşkanımızın iradesi ve vizyonu son derece net. Biz İsrail’i çok uzun yıllar önce tanımış bir ülkeyiz. Şu anda İsrail’le biz neden ilişki ve ticareti kesiyoruz? 7 Ekim’den sonra başlattıkları soykırım… Bundan dolayı biz ilişkileri bu noktaya getirdik. İsraillilerin Filistinlilere yönelik baskı ve zulmü durduğu zaman Türkiye’nin de kendi ilişkilerinde bir normalleşme arayışında bir sıkıntı olmaz. Ama bölgesel politikaları bu şekilde devam ettiği sürece, birçok ülkenin İsrail’le ilişkilerini normalleştirmesi mümkün değil. Yunanistan Başbakanı dışında herhangi bir başbakanın Tel Aviv’e gidip poz verdiğini görmüyorsunuz. Kimse gitmiyor. Niye gitmiyor? Avrupalı liderler biliyor ki bugünlerde onunla resim vermek hoş olan bir şey değil. Kendisi de (Netanyahu) bir yere gidemiyor. Belki Yunanistan’a gidebilir.”
Fidan, Türkiye’nin İsrail’le ilişkilerinde temel kriterin Filistinlilere yönelik saldırıların sona ermesi ve Gazze’de kalıcı bir barış sürecinin başlaması olduğunu vurguladı.
“2025, Türk dış politikası açısından son derece yoğun geçti”
Konuşmasının ana bölümünde 2025 yılını değerlendiren Fidan, uluslararası sistemin ciddi bir tıkanma yaşadığını ve bu durumun artık “kanıksanır” hale geldiğini söyledi.
Fidan, küresel düzene ilişkin şu tespitte bulundu:
“Geçtiğimiz sene küresel düzenin temelini oluşturan kurallar manzumesi, onarılması güç bir tahribata uğradı. İnsanlığın ortak vicdanında derin yaralar açan krizler, art arda yaşanmaya başlandı. Bu durum karşısında devletlerin mevcut ittifak ilişkilerini sorguladıklarını ve yeni yapılar tesis etme arayışına girdiklerini gördük.”
Çatışmalar, ekonomik dalgalanmalar ve teknolojik dönüşümlerin ülkelerin önceliklerini ve stratejilerini yeniden gözden geçirmesine yol açtığını belirten Fidan, buna karşın “sorumluluk sahibi ülkeler açısından diplomasinin sorunların barışçıl çözümündeki tek araç olarak öne çıktığını” vurguladı.
“Tüm bu sebeplerle 2025 senesi, uluslararası sistemde kalıcı izler bırakan ve Türk dış politikası açısından son derece yoğun geçen bir yıl oldu.”
Gazze vurgusu: “Küresel yönetişim modeli sınıfta kaldı”
Fidan, 2025’in en ağır ve öncelikli gündem maddesinin Gazze’de yaşananlar olduğunu belirterek, İsrail’in saldırılarını “soykırım” olarak niteledi.
“Gazze’de yaşanan soykırım, uluslararası hukuk ve insani değerler bakımından 2025’in en ağır ve öncelikli gündem maddesini teşkil etti. Aynı zamanda uluslararası sistemin kapasitesinin test edildiği bir sınav niteliği taşıdı. Açıkça söylemek gerekir ki günümüzün küresel yönetişim modeli maalesef bu sınav karşısında sınıfta kaldı.”
Türkiye’nin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde dost ve “kardeş ülkelerle” birlikte ateşkesin sağlanması ve saldırıların durdurulması için “büyük çaba harcadığını” dile getiren Fidan, gelinen noktayı “kırılgan ama ümit vadeden bir durum” olarak tanımladı.
Ankara’nın bundan sonraki hedefini de şöyle özetledi:
“Türkiye olarak ateşkesin kalıcı barışa dönüşmesi, Gazze’nin yeniden imarı ve Filistinlilerin kendi devletlerinin çatısı altında barış ve huzur içinde yaşayabilmeleri amacıyla çalışmaya devam edeceğiz.”
Rusya–Ukrayna savaşı ve Avrupa güvenlik mimarisi
Fidan, Rusya–Ukrayna savaşının transatlantik ilişkilerden Avrupa’nın kimliğine ve güvenlik mimarisine kadar pek çok temel parametreyi sarstığını söyledi.
“Rusya-Ukrayna Savaşı, transatlantik ilişkilerden Avrupa’nın kimliğine ve güvenlik mimarisine kadar birçok konunun alışılagelmiş kalıplarının sorgulandığı tartışmaları beraberinde getirdi.”
Türkiye’nin bu süreçte diplomatik kanalları açık tutmaya odaklandığını belirten Fidan, başta Cumhurbaşkanı Erdoğan olmak üzere yoğun bir çaba yürütüldüğünü vurguladı.
2026’da bu alandaki çabaların “ideal ile gerçekçi çözüm arasındaki farkı kapatmaya” odaklanacağını söyleyen Fidan, Avrupa güvenlik mimarisi üzerine tartışmaların da uzun yıllar sürecek ana gündem başlıklarından biri olacağını öngördü.
Suriye, SDG/YPG ve İsrail’in “böl-parçala-yönet” politikası
Konuşmasının önemli bir bölümünü Suriye ve bölgesel güvenlik başlıklarına ayıran Fidan, Şam’ın uluslararası sisteme yeniden entegrasyonu yönündeki adımları “olumlu bir gelişme” olarak nitelendirdi:
“Suriye’nin içinden geçtiği büyük dönüşüm ve uluslararası topluma entegrasyonu, 2025’in olumlu gelişmelerinden birini teşkil etti. Suriye konusunda bölge ülkelerinin, Avrupalı devletlerin ve ABD’nin ortaya koyduğu yapıcı iradenin aynı kararlılıkla bu yolda devam etmesini temenni ediyoruz.”
Buna karşın, SDG/YPG dosyasının Türkiye ve bölge için “temel sorun alanı” olmaya devam ettiğinin altını çizdi:
“SDG meselesi ise yine Suriye, Türkiye ve bölgemizin geri kalanı için bir sorun olmaya devam ediyor. İnşallah bu yıl bu sorun da çözülür. Türkiye olarak bu husustaki kararlı ve net politikamızı 2026 yılında da sürdüreceğiz.”
Fidan, İsrail’in sadece Filistin’de değil Suriye, İran ve Lübnan gibi ülkelerde de saldırgan politikalarını artırdığını, Somaliland’den İran’a uzanan geniş bir hatta “böl-parçala-yönet” anlayışını devreye soktuğunu belirterek şunları söyledi:
“Bu politika, İsrail’in komşu ülkeleri istikrarsızlaştırarak kendi güvenliğini sağlayabileceği illüzyonuna dayanmaktadır. Söz konusu zihniyetin sadece bölge ülkeleri için değil küresel düzeyde bir tehdide dönüşmekte olduğuna her fırsatta dikkat çekiyoruz.”
10 Mart Mutabakatı, İran ve bölgesel güvenlik platformu
Bölgesel güvenlik mimarisine dair sorular üzerine Fidan, özellikle terör örgütlerinin dört ülkede birden yapılanmasına atıf yaparak, bu tabloyu sona erdirecek adımların önemine değindi. SDG/YPG üzerinden sürdürülen süreçlere atıfla, Kandil onayı olmadan hiçbir girişimin hayata geçmediğinin herkesin bildiği bir gerçek olduğunu vurguladı.
Fidan, “10 Mart Mutabakatı”na da değinerek, bu mutabakatın hayata geçirilmesinin ilgili ülkede istikrarı tamamlayacağını söyledi ve “temennilerinin, işlerin zora girmesine rağmen bu anlaşmanın bir an önce uygulanması olduğunu” ifade etti.
Suudi Arabistan ve Mısır ile güvenlik eksenli yeni bir ittifak kurulup kurulamayacağına ilişkin soru üzerine de Fidan, daha geniş bir bölgesel çerçeve çizdi:
“Biz bölgedeki istikrarın, bölgedeki ülkelerin bir araya gelmesinden geçtiğini söylüyoruz. Bölge ülkelerinin birbirine güvenmemesi nedeniyle aralarında sorunlar olduğunu, dışarıdan hegemon güçler geldiğini ya da terör örgütleri nedeniyle iç savaşlar çıktığını gördük. Bölge ülkelerinin hepsi bir araya gelerek, güvenlik konusunda bir iş birliği platformu oluşturmalı. Bu, dışarısı için değil, bölge ülkelerinin birbirinin güvenliğine taahhütte bulunmaları için gerekli. Ülkeler birbirinden emin olduktan sonra sorunun yüzde 80’i çözülmüş oluyor.”
İran’a yönelik olası müdahaleler konusundaki soruya yanıtında ise Fidan, Ankara’nın Tahran’a yönelik herhangi bir dış müdahaleyi istemediğinin altını çizdi. İran toplumunun dinamizmine ve ekonomik kısıtlamaların doğurduğu sosyal gerilimlere işaret eden Fidan, küresel nükleer dosyada da “zaman kaybetmeden çözüme gidilmesi gerektiğini” söyledi.
Kafkasya, Balkanlar, Afrika ve savunma sanayii
Fidan, 2025 boyunca Türkiye’nin sadece yakın coğrafyasında değil, geniş bir alanda aktif politika izlediğini vurguladı.
Kafkasya’da kalıcı barışın tesisi, Balkan ülkeleri ve Türk devletleriyle ilişkilerin güçlendirilmesi, Kıbrıs, Ege ve Doğu Akdeniz’deki gelişmelerin yakından takip edilmesi, Avrupa Birliği ile “ortak stratejik perspektif” arayışı, Afrika ülkeleriyle ilişkilerin derinleştirilmesi, Rusya-Ukrayna, Etiyopya–Somali ve Pakistan–Afganistan arasında yürütülen arabuluculuk girişimleri Fidan’ın öne çıkardığı başlıklar arasında yer aldı.
Savunma sanayii alanında Türkiye’ye uygulanan yaptırımların “büyük oranda kaldırılmasını sağladıklarını” kaydeden Fidan, ekonomik ve ticari ilişkilerle enerji ve bağlantısallık projelerine özel önem verdiklerini, diğer kurumlarla birlikte “kapsamlı ve kapsayıcı projeler” üretildiğini söyledi.
2026 ajandası: NATO, Türk Devletleri Teşkilatı ve iklim zirvesi
Türkiye’nin kriz anlarında “tavsiyesi aranan, arabuluculuğu talep edilen” ülke konumuna gelmesinin, “devlet aklı ve liderliğin uzun yıllara yayılan birikiminin sonucu” olduğunu söyleyen Fidan, 2026 yılının da yoğun geçeceğini vurguladı:
“2026 yılında da yoğun bir takvim bizi bekliyor. Yeni yılda dış politika önceliklerimizi hassasiyetle takip etmeye devam edeceğiz. NATO Zirvesi’ne, Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne ve BM İklim Değişikliği Zirvesi’ne inşallah bu yıl ev sahipliği yapacağız.”
Türkiye’nin dış politikasını “önceden belirlenmiş şablonlara göre” yürütecek bir lükse sahip olmadığını belirten Fidan, günümüz dünyasını “kuralların aşındığı, güç dengelerinin yeniden şekillendiği ve ancak vizyoner liderlerin yön verebileceği bir yapı” olarak tarif etti:
“İttifakları doğru kurmak, menfaatleri doğru tanımlamak ve araçları ustalıkla kullanmak zorundayız. Türkiye, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde bu dönemde belirleyici bir rol oynama kapasitesine sahiptir ve bu rolü oynamaya da devam edecektir.”
Fidan, Türkiye’nin 2026’da da Balkanlar’dan Latin Amerika’ya, Orta Asya’dan Doğu Akdeniz’e uzanan geniş coğrafyada “inisiyatif almaya ve sorunlara çözüm üretmeye” devam edeceğini, “bölgede barış, istikrar ve refah üretmenin öncelikleri olmaya devam edeceğini” söyledi.
F-35 ve CAATSA: “Sorunu teknik zorluklar üzerinden çözmeye çalışıyoruz”
Toplantıda yöneltilen sorular arasında F-35 programı ve ABD’nin CAATSA yaptırımları da yer aldı. Fidan, F-35 meselesini “CAATSA’nın uygulanmasının neticesinde ortaya çıkan bir sorun” olarak tanımladı ve Ankara’nın konuya sadece F-35 penceresinden bakmadığını söyledi.
Türkiye’nin, CAATSA yaptırımlarının genel olarak ortadan kaldırılması için diplomatik çalışmalar yürüttüğünü aktaran Fidan, iki ülke liderleri arasında daha önce varılan mutabakatlara atıfla, “bu sorunun da diğer meseleler gibi iki ülke gündeminden çıkarılması yönünde bir iradenin mevcut olduğunu” kaydetti.
“Bu iradenin hayata geçmesindeki teknik zorlukların ortadan kaldırılması için çalışıyoruz. İnşallah bu sene CAATSA’nın kalktığına şahit oluruz; sizin dediğiniz F-35 ve diğer başka konular da hayata geçer.”
Ege sorunu ve Zengezur Koridoru (TRIPP)
Ege’deki sorunlara ilişkin bir soru üzerine Fidan, kalıcı çözüm çağrısı yaptı:
“Ege sorununu kalıcı olarak çözelim. Yunanistan ve Türkiye’nin milli menfaatini esas alarak bu konunun tartışılması gerekiyor.”
Azerbaycan–Ermenistan normalleşmesi ve Zengezur Koridoru (TRIPP) süreci hakkında da bilgi veren Fidan, amaçlarının, iki ülke arasında parafları atılmış anlaşmanın nihai hale gelmesi ve Türkiye–Ermenistan normalleşmesinin ilerlemesi olduğunu söyledi.
Üç ülkede de siyasi liderlik düzeyinde irade bulunduğunu belirten Fidan, Ermenistan’ın yerine getirmesi gereken bazı başlıklar olduğunu, buna karşın Başbakan Nikol Paşinyan’ın kamuoyu yoklamalarında önde göründüğünü ifade etti. Sürecin tamamlanması halinde Kafkasya’da istikrar ve refahın güçleneceğini vurguladı.
“Belirsizlik daimi, ama Türkiye oyunun kurucu aktörlerinden biri”
Konuşmasının sonunda genel bir değerlendirme yapan Fidan, artık hiçbir ülkenin dış politikasını eski alışkanlıklarla ve sabit şablonlarla yürütemeyeceğini söyledi:
“Belirsizlik artık daimi hale gelmiş durumda. Bugünün uluslararası ortamı, kuralların aşındığı, güç dengelerinin yeniden şekillendiği ve ancak vizyoner liderlerin yön verebileceği bir yapıya evrilmektedir.”
Türkiye’nin bu tabloda “oyunun kurucu aktörlerinden biri” olduğunu vurgulayan Fidan, Erdoğan liderliğindeki dış politikanın 2025’te “etkin ve pratik sonuçlar” ürettiğinin altını çizdi.
Yunan gazetecinin sorusuna verdiği Netanyahu yanıtı ise, Ankara’nın hem Gazze savaşına hem de İsrail hükümetinin bölgesel politikalarına bakışını özetleyen çarpıcı bir not olarak hafızalara kazındı.