Nöbetçi Eczaneler
Aksaray Ziraat Odası Başkanı Emin Koçak, motorinde peş peşe gelen zamların üreticiyi sıkıştırdığını belirterek, tarımda maliyet baskısının artık “sürdürülemez” noktaya yaklaştığını söyledi. Koçak, çözümün bir parçası olarak elektrikli traktörlerin bir an önce seri üretime geçerek Türk çiftçisiyle buluşturulmasının elzem hale geldiğini vurguladı.
Koçak, yaptığı değerlendirmede “Çiftçi motorini üretemez, yapamaz ama elektriği üretir; traktöründe de kullanır” diyerek özellikle enerji bağımlılığını azaltacak teknolojilerin hızla yaygınlaştırılması gerektiğine dikkat çekti.
Motorine zam dalgası: “Tarlaya zam korkusu” büyüyor
Son haftalarda akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışlar, tarımda üretim takvimini de baskılıyor. 24 Şubat 2026 itibarıyla motorine 2,40 TL zam yapıldığı, birçok şehirde motorinin kritik eşikleri aştığı haberleştirildi. Ayrıca 3 Mart 2026 günlerinde motorinde çok daha sert bir artış beklentisinin gündeme geldiği ve zam tutarının 6,69 TL seviyesine kadar çıktığı bilgisi sektör kaynaklarına dayandırılarak paylaşıldı.
Çiftçiler ise yalnızca gelen zamlarla değil, “yarın yeni zam gelir mi” endişesiyle de plan yapamaz hale geldiklerini söylüyor. Çünkü tarımsal faaliyet; sürüm, ekim, gübreleme, ilaçlama, sulama, hasat ve ürün sevkiyatı gibi aşamaların neredeyse tamamında doğrudan ya da dolaylı olarak akaryakıta bağımlı.
Akaryakıt pahalıysa tarla daha zor: işçilik ve lojistik de zincirleme artıyor
Sahadaki üreticiler, motorin fiyatındaki her artışın yalnızca traktör deposuna yansımadığını; nakliye, sulama ekipmanları, biçerdöver hizmeti, tarla içi operasyonlar ve hasat sonrası lojistikte de maliyeti yükselttiğini dile getiriyor. Bu zincirleme etki, ürünün tarladan sofraya ulaşana kadar geçtiği tüm aşamalarda yeni fiyat baskısı yaratıyor.
Uzmanlara göre tarımda akaryakıt fiyatlarının yükselmesi:
- Tarladaki işleri zorlaştırıyor (iş planı daralıyor, bazı işlemler erteleniyor),
- Birim maliyeti artırıyor (mazot + hizmet bedelleri + nakliye),
- Sonuçta ürünlerde yeni zamlar anlamına geliyor ve
- Gıda kalemi üzerinden enflasyona ek yük
Eşel mobil “kısmen tampon” olabilir ama tek başına çözüm değil
Akaryakıt fiyatlarındaki sert dalgalanmalar gündeme geldiğinde, kamuoyunda sıkça “eşel mobil geri gelir mi?” tartışması da yeniden alevleniyor. Eşel mobil; uluslararası petrol/döviz kaynaklı artışların bir kısmının ÖTV üzerinden dengelenerek pompa fiyatına yansıtılmasını sınırlayan bir mekanizma olarak biliniyor. Ancak sistemin geçmişte Türkiye’de bir süre uygulanıp 2021’in son çeyreğinde sona erdiği de hatırlatılıyor.
Ekonomi çevreleri, böylesi bir mekanizmanın kısa vadede artışları yavaşlatabileceğini, ancak:
- uluslararası fiyatlar ve kur baskısı sürdüğünde,
- vergi “tamponu” tükendiğinde,
- maliyet sorununun kök nedenini ortadan kaldırmadığı için
tam çözüm olamayacağını ifade ediyor.
Zam devam ediyor
Öte yandan Tarım Pusulası’nın 5 Mart 2026 Perşembe 14:21 tarihli haberine göre, eşel mobil sistemi devrede olmasına rağmen akaryakıta zam pompaya yansıdı; benzin litre fiyatı 92 kuruş, motorin ise 3,11 TL arttı ve İstanbul’da motorin 63,52 TL’ye yükseldi—haberde ayrıca Ankara ve İzmir fiyatları da paylaşılırken (Ankara motorin 64,64 TL, İzmir motorin 64,92 TL), fiyatların istasyon ve şehirlere göre küçük farklılık gösterebildiği, Resmî Gazete’de yayımlanan kararla ÖTV’nin rafineri çıkış fiyatlarındaki artışlarda %75’e kadar düşürülebileceği (düşüşlerde de aynı oranda artırılabileceği) ve motorindeki artışın taşımacılık maliyetleri üzerinden enflasyonu doğrudan ve dolaylı etkilediği vurgulandı.
“Elektrikli traktör” vurgusu: Enerjide dışa bağımlılık azalır mı?
Koçak’ın çıkışı, tarımda enerji maliyetlerinin yapısal olarak düşürülmesi tartışmasını da büyüttü. Elektrikli traktörlerin yaygınlaşması halinde, üreticinin:
- akaryakıt fiyat şoklarına karşı daha az kırılgan hale gelebileceği,
- güneş enerjisi gibi yerinde üretim kaynaklarıyla kısmi “yakıt” bağımsızlığı sağlayabileceği,
değerlendiriliyor. Ancak sektör temsilcileri, bunun da tek başına yeterli olmayacağına; şarj altyapısı, batarya maliyeti, bakım-servis ağı, finansman ve teşvikler gibi başlıkların eş zamanlı çözülmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Sonuç: Maliyet artarsa, fiyat artışı kaçınılmaz
Aksaray Ziraat Odası cephesinden gelen mesaj net: Akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş, tarımda maliyeti büyütüyor, maliyet büyüdükçe de ürün fiyatları üzerinde yeni baskılar oluşuyor. Bu da hane halkının gıda harcamalarına kadar uzanan bir zincirle enflasyonu olumsuz etkiliyor.
Koçak ve üreticiler, kısa vadeli tamponların yanında, orta-uzun vadede enerji dönüşümü (elektrikli/hibrit mekanizasyon), verimlilik, yerli teknoloji ve sürdürülebilir destekleme politikaları ile tarımın maliyet yükünün hafifletilmesini istiyor.