Nöbetçi Eczaneler
Küresel emtia piyasalarında yıl boyunca yükselişiyle dikkat çeken soya fasulyesinde yön değişti. ABD’de üretimin rekor seviyeye ulaşacağı beklentisi, hasadın normalden hızlı ilerlemesi ve piyasaya giren ürün miktarının artması, fiyatlarda sert gerilemeye neden oldu.
Soya fasulyesinin uluslararası piyasalarda kile başına fiyatı, ekim ayında yüzde 4,5 düşerek 12,34 dolardan kapanış yaptı. Bu gerileme, Aralık 2025’ten bu yana kaydedilen en sert aylık düşüş olarak kayıtlara geçti.
Yılın ilk aylarında jeopolitik gelişmeler ve arz endişeleriyle yükselen fiyatlar, son dönemde üretim ve stok beklentilerinin etkisiyle aşağı yönlü baskı altında kaldı.
Soya fasulyesi fiyatları yılın ilk dört ayında yükseldi
Orta Doğu’da devam eden savaş ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan tedarik sorunları, küresel gübre piyasasında arz endişelerini artırdı. Gübre maliyetlerine yönelik belirsizlikler tarımsal emtia fiyatlarını da etkilerken soya fasulyesi yıl genelinde yüzde 14’ün üzerinde değer kazandı.
Yılın ilk dört ayında yükseliş eğilimini sürdüren soya fasulyesinin kile başına fiyatı ocakta yüzde 1,6, şubatta yüzde 10, martta yüzde 0,02 ve nisanda yüzde 2,1 arttı.
Mayıs ve haziran aylarında ise yükseliş yerini düşüşe bıraktı. Fiyatlar mayısta yüzde 0,7, haziranda yüzde 3,6 geriledi.
Temmuz ayında yeniden başlayan yükseliş, ağustos ve eylül aylarında da devam etti. Temmuzda yüzde 3,8, ağustosta yüzde 8,5 ve eylülde yüzde 0,4 değer kazanan soya fasulyesi, bu süreçte 13,35 dolarla Aralık 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Ancak ekim ayında açıklanan üretim beklentileri ve hızlanan hasat, piyasanın yönünü değiştirdi.
Soya fasulyesinin aylara göre fiyat değişimi
| Ay (2026) | Fiyat değişimi |
|---|---|
| Ocak | +%1,60 |
| Şubat | +%10,00 |
| Mart | +%0,02 |
| Nisan | +%2,10 |
| Mayıs | -%0,70 |
| Haziran | -%3,60 |
| Temmuz | +%3,80 |
| Ağustos | +%8,50 |
| Eylül | +%0,40 |
| Ekim | -%4,50 |
Ekim ayı kapanış fiyatı: 12,34 dolar/kile
Yıl içinde görülen yüksek seviye: 13,35 dolar/kile
Son 10 ayın en sert aylık düşüşü: Ekim 2026, yüzde 4,5
ABD’de rekor rekolte beklentisi fiyatları aşağı çekti
Soya fasulyesi fiyatlarında yaşanan düşüşün en önemli nedenlerinden biri, dünyanın önde gelen üreticilerinden ABD’de rekor hasat beklentisinin güçlenmesi oldu.
ABD’de tarımsal üretimin yüksek seviyelere ulaşacağına ilişkin öngörüler, küresel piyasalarda arzın artacağı beklentisini beraberinde getirdi.
Hasat çalışmalarının önceki yıllara göre daha hızlı ilerlemesi de piyasaya kısa sürede daha fazla ürün girmesine neden oldu.
Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, ABD’deki üretim ve hasat verilerini değerlendirerek şunları söyledi:
“ABD’de bu yıl soya fasulyesi rekoltesinin rekor kırması bekleniyor. Ülkede soya fasulyesi hasadı da normalden hızlı gerçekleşti. ABD’de hasadın yüzde 88’i tamamlandı. Ülkede ekilen ürünün hasat edilme oranının 5 yıllık ortalaması yüzde 84 seviyesinde.”
Açıklanan rakamlara göre ABD’deki hasat oranı, son beş yıllık ortalamanın 4 puan üzerine çıktı.
ABD kış dönemine yüksek stokla giriyor
Sadi Kaymaz, soya fasulyesindeki gerilemenin temel nedenlerinden birinin piyasaya kısa sürede yüksek miktarda ürün sunulması olduğunu belirtti.
Rekor üretim beklentisinin güçlenmesiyle ABD’nin kış dönemine yüksek soya fasulyesi stokuyla girdiğini ifade eden Kaymaz, arz artışının fiyatları aşağı çektiğine dikkat çekti.
Piyasaya sunulan ürün miktarının kısa sürede artması, alıcıların daha fazla tedarik seçeneğine ulaşmasını sağlarken üretici ülkeler arasındaki fiyat rekabetini de artırdı.
Yüksek stok beklentisi, özellikle ihracat piyasalarında fiyatların seyri açısından belirleyici unsurlardan biri haline geldi.
Çin’in ABD’den soya fasulyesi alımları yavaşladı
Soya fasulyesi piyasasında fiyatların yönünü belirleyen önemli faktörlerden biri de Çin’in ithalat talebi oldu.
Dünyanın büyük soya fasulyesi alıcılarından Çin, ABD’den ürün tedarik etmeyi sürdürmesine rağmen alımlarının hızını düşürdü.
Analist Sadi Kaymaz, Çin’in ABD’den soya fasulyesi satın almaya devam ettiğini ancak alımların yavaşladığını belirterek önümüzdeki süreçte Çin’in ABD menşeli soya fasulyesi talebinin artmasının beklendiğini ifade etti.
Çin’in ithalat miktarında yaşanabilecek değişiklikler, ABD’deki yüksek üretim ve stokların küresel piyasalara etkisini belirleyebilecek gelişmeler arasında bulunuyor.
Brezilya’nın fiyat avantajı ABD’yi zorladı
Küresel soya fasulyesi piyasasında ABD’nin yanı sıra Brezilya kaynaklı gelişmeler de fiyatlardaki düşüşte etkili oldu.
Brezilya realinin ekim ayında ABD doları karşısında değer kaybetmesi, Brezilyalı ihracatçıların uluslararası pazarlarda fiyat avantajı elde etmesine katkı sağladı.
Buna karşılık ABD’de navlun maliyetlerinin yüksek seyretmesi, Amerikan soya fasulyesinin uluslararası alıcılar açısından daha maliyetli hale gelmesine neden oldu.
Sadi Kaymaz, Brezilya realinin dolar karşısında değer kaybetmesi ve ABD’deki yüksek taşımacılık maliyetlerinin birleşmesiyle Brezilya menşeli soya fasulyesinin daha ucuz hale geldiğini belirtti.
Bu gelişme, küresel soya fasulyesi ticaretinde üretici ülkeler arasındaki rekabetin fiyatlar üzerindeki etkisini artırdı.
Soya fasulyesi fiyatlarındaki düşüş Türkiye için ne anlama geliyor?
Soya fasulyesi, hayvancılıkta kullanılan yem hammaddelerinin yanı sıra bitkisel yağ ve gıda sanayisi açısından da önemli bir tarım ürünü olarak öne çıkıyor.
Küresel fiyatlarda yaşanan gerileme, ithal soya fasulyesi ve soya küspesi kullanan işletmelerin hammadde maliyetleri açısından önem taşıyor.
Uluslararası fiyatların düşmesi, ithalat maliyetlerinde olumlu bir etki oluşturabilse de bu etkinin Türkiye’deki fiyatlara yansıması döviz kurları, navlun giderleri, ürün kalitesi ve tedarik koşullarına bağlı bulunuyor.
Özellikle hayvancılık ve yem sanayisinin önemli üretim merkezlerinden biri olan Konya açısından soya fasulyesi piyasasındaki gelişmeler, işletmelerin yem maliyetlerini etkileyebilecek unsurlar arasında yer alıyor.
Bununla birlikte küresel soya fasulyesi fiyatındaki düşüşün, Türkiye’deki yem fiyatlarına aynı oranda ve doğrudan yansıyacağı anlamına gelmediği de belirtilmeli.
Soya fasulyesinde bundan sonra hangi gelişmeler izlenecek?
Küresel piyasalarda soya fasulyesinin fiyat yönü açısından ABD’nin nihai üretim miktarı, stok seviyeleri, Çin’in ithalat talebi ve Brezilya’nın ihracat rekabeti öne çıkıyor.
ABD’de rekor rekolte beklentisinin gerçekleşmesi ve yüksek stokların devam etmesi halinde arz kaynaklı fiyat baskısının sürmesi mümkün görülüyor.
Buna karşılık Çin’in alımlarında hızlanma veya küresel tedarik koşullarında yaşanabilecek değişiklikler fiyatlar üzerinde farklı etkiler oluşturabilir.
Ekim ayında yüzde 4,5 gerileyerek 12,34 dolara inen soya fasulyesi fiyatları, önümüzdeki dönemde üretim, stok, uluslararası ticaret ve döviz piyasalarındaki gelişmeler doğrultusunda şekillenecek.