Elma üretiminde yüzde 97,4’lük artış üreticiyi sevindirmedi

Türkiye’de 2025 yılında yaşanan zirai don ve kuraklık nedeniyle önemli kayıplar yaşayan elma üreticileri, 2026 sezonunda yüksek rekolteyle karşılaştı. Yağışların olumlu etkisiyle elma üretiminde güçlü bir toparlanma yaşanırken ürün miktarındaki artış, üreticilerin gelirlerine aynı ölçüde yansımadı.

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Fehmi Kiraz, elma üretimindeki artışı değerlendirerek yüksek rekoltenin pazarlama, depolama ve fiyat sorunlarını beraberinde getirdiğini söyledi. Kiraz, özellikle girdi maliyetlerindeki yükseliş, ihracat olanaklarının daralması ve ürün alım fiyatlarındaki düşüşün üreticiyi zor durumda bıraktığını belirtti.

Elma üretimi bir yılda yüzde 97,4 artacak: Rekolte 4 milyon 427 bin tona ulaşacak

2025 yılında zirai don ve kuraklık nedeniyle önemli miktarda ürün kaybı yaşandığını hatırlatan Kiraz, 2026 sezonunda yağışların da etkisiyle üretimde belirgin bir artış beklendiğini ifade etti.

Bu yıl elma rekoltesinin yüzde 97,4 artışla 4 milyon 427 bin tona ulaşmasının öngörüldüğünü belirten Kiraz, üretimdeki artışa rağmen ekonomik koşulların üretici açısından olumsuz olduğunu vurguladı.

Kiraz, “Ancak bereketli olması beklenen bu tablo, girdi maliyetlerindeki artışlar, ihracattaki daralma ve alım fiyatlarındaki sert düşüş nedeniyle elma üreticisi için olumsuz bir tablo oluşturdu.” dedi.

Açıklanan beklentiye göre Türkiye’nin elma üretimi, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık iki katına çıkacak. Ancak üretimdeki bu yükseliş, ürünün pazarlanması ve üreticinin gelir elde etmesi bakımından yeni önlemlere ihtiyaç duyulduğunu ortaya koyuyor.

Karaman, Isparta ve Niğde’de binlerce ton elma dalında ve depolarda bekliyor

Türkiye’nin önemli elma üretim merkezlerinde yüksek rekolte nedeniyle ürünlerin pazarlanmasında sıkıntılar yaşanıyor.

Kiraz’ın açıklamasına göre Isparta, Karaman ve Niğde başta olmak üzere Antalya’nın Elmalı ilçesi ile Kahramanmaraş’ın Göksun ilçesinde binlerce ton elma, dalında veya depolarda alıcı bekliyor.

Özellikle Karaman, Isparta ve Niğde gibi elma üretiminin yoğunlaştığı merkezlerde ürünün zamanında pazarlanamaması, üreticilerin depolama giderleriyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor.

Soğuk hava depolarındaki elektrik giderleri ve uzun süreli muhafaza maliyetleri, üreticilerin üzerindeki ekonomik yükü artırırken piyasadaki yüksek ürün miktarı da alım fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor.

Yüksek rekolteye çözüm: Elma cipsi, bebek maması ve organik sirke üretimi

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Fehmi Kiraz, elma üretiminde yaşanan arz fazlasının değerlendirilmesi için işlenmiş ürün çeşitliliğinin artırılması gerektiğini söyledi.

Sanayilik elmanın yalnızca meyve suyu konsantresi üretiminde kullanılmasının yeterli olmadığını belirten Kiraz, katma değeri yüksek alternatif ürünlere yönelmenin önemini vurguladı.

Kiraz, önerisini şu sözlerle açıkladı:

“Sanayilik elmanın sadece dökme meyve suyu konsantresine mahkum edilmesi engellenmeli, bölgesel bazda elma cipsi, dondurularak kurutulmuş elma, bebek maması püresi ve organik elma sirkesi işleme tesisleri desteklenmeli. Katma değeri yüksek bu ürünler, depolama ömrünü uzatarak ihracat gelirlerini katlayacaktır.”

Önerilen modelde elmanın farklı ürünlere dönüştürülmesiyle hem sanayiye yönelik yeni kullanım alanları oluşturulması hem de taze meyve piyasasındaki arz baskısının azaltılması hedefleniyor.

Elma cipsi ve dondurularak kurutulmuş elma, uzun süre saklanabilen atıştırmalık ürünler arasında bulunurken bebek maması püresi ve organik elma sirkesi de farklı tüketici gruplarına hitap ediyor.

Bu ürünlerin üretileceği işleme tesislerinin elma üretim havzalarında kurulması, üreticilerin sanayiye ürün satabilecekleri alternatif kanalların geliştirilmesi açısından önem taşıyor.

Elma alımlarında maliyet bazlı taban fiyat önerisi

Kiraz, elma üreticisinin korunması amacıyla sanayiye yönelik ürün alımlarında taban fiyat uygulamasının değerlendirilmesi gerektiğini de belirtti.

Meyve suyu ve konsantre fabrikalarının üreticilerden satın aldığı elmalarda maliyet bazlı bir taban fiyat belirlenebileceğini ifade eden Kiraz, böylece üreticilerin maliyetlerinin altında satış yapma riskinin azaltılabileceğine işaret etti.

Üretim maliyetlerinin dikkate alınacağı bir alım fiyatı mekanizmasının, özellikle sanayilik elma üreten çiftçiler açısından önemli olduğunu belirten Kiraz, kamu kurumlarının da piyasada düzenleyici rol üstlenebileceğini söyledi.

Tarım Kredi Kooperatifleri ve kamu kurumlarına müdahale alımı çağrısı

Elma piyasasında yaşanan fiyat düşüşlerine karşı kamu müdahalesinin gündeme alınmasını öneren Kiraz, Tarım Kredi Kooperatifleri ile ilgili kamu kurumlarının üreticilerden ürün alımı yapabileceğini belirtti.

Bu tür müdahale alımlarının özellikle piyasada yüksek miktarda ürün bulunduğu dönemlerde üreticinin ürününü değerlendirmesine katkı sağlayabileceği ifade edildi.

Kiraz’ın önerisi, üreticinin elindeki ürünün alıcı bulabilmesi ve fiyatlardaki düşüşün sınırlandırılması amacıyla kamu alım mekanizmalarının kullanılmasını kapsıyor.

İhracat kısıtlamaları kaldırılmalı, ihracatçıya navlun desteği verilmeli

Türkiye’nin elma üretiminde yüksek rekolteye ulaşmasının ardından dış pazarlara erişimin önem kazandığını belirten Kiraz, ihracat olanaklarının geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Özellikle soğuk hava depolarında bekleyen sofralık elmaların dış pazarlara yönlendirilmesinin, iç piyasadaki arz fazlasının azaltılmasına katkıda bulunabileceğini ifade etti.

Kiraz, bu konuda şu önerilerde bulundu:

“Depolarda bekleyen yüksek tonajlı sofralık elmanın eritilmesi için ihracat kısıtlamaları kaldırılmalı, ihracatçıya navlun desteği verilerek yeni dış pazarlar açılmalıdır.”

Navlun desteğiyle ihracatçıların taşıma maliyetlerinin azaltılması ve Türk elmasının yeni pazarlarda daha rekabetçi hâle getirilmesi hedefleniyor.

Soğuk hava depolarının elektrik giderlerine devlet desteği isteniyor

Elma üretiminde hasat sonrası depolama maliyetleri de üreticilerin karşı karşıya kaldığı önemli sorunlar arasında bulunuyor.

Özellikle ürünlerini hasat döneminde satamayan üreticiler, soğuk hava depolarında muhafaza etmek zorunda kaldıkları elmalar için ek maliyetlerle karşılaşıyor.

Kiraz, soğuk hava depolarının elektrik giderleriyle üreticilerin depolama maliyetlerine devlet tarafından destek verilmesini önerdi.

Ürünün yaklaşık 8 aylık bir dönem boyunca piyasaya dengeli şekilde sunulabilmesi için depolama desteğinin önem taşıdığını belirten Kiraz, şu ifadeleri kullandı:

“Soğuk hava depolarının elektrik giderlerine ve üreticilerin depolama maliyetlerine devlet sübvansiyonu sağlanarak ürünün 8 aylık periyotta piyasaya dengeli arz edilmesi desteklenmelidir.”

Bu öneriyle hasat döneminde piyasaya yüksek miktarda ürün sunulmasından kaynaklanan fiyat baskısının azaltılması ve elmanın yıl içerisine daha dengeli dağıtılması amaçlanıyor.

Tarımsal Üretici Birlikleri ve Hal yasalarının yeniden düzenlenmesi önerildi

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Fehmi Kiraz, elma üreticilerinin karşılaştığı sorunların yalnızca bu yılın rekoltesiyle sınırlı olmadığını, tarımsal pazarlama ve örgütlenme alanlarında da düzenlemelere ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.

Kiraz, Tarımsal Üretici Birlikleri ve Hal yasalarının yeniden düzenlenmesini önererek üreticilerin pazarlama süreçlerinde daha güçlü bir yapıya kavuşmasının önemine dikkat çekti.

Elma üretiminde çözüm için beş temel öneri

Fehmi Kiraz’ın açıklamalarında öne çıkan çözüm önerileri şöyle:

1. Katma değerli üretim: Elma cipsi, dondurularak kurutulmuş elma, bebek maması püresi ve organik elma sirkesi tesislerinin desteklenmesi.

2. Taban fiyat uygulaması: Meyve suyu ve konsantre fabrikalarının elma alımlarında üretim maliyetlerini esas alan fiyat mekanizmasının oluşturulması.

3. Kamu müdahale alımları: Tarım Kredi Kooperatifleri ve ilgili kamu kurumları aracılığıyla üreticilerden ürün alınması.

4. İhracat ve depolama desteği: İhracat kısıtlamalarının kaldırılması, navlun desteği sağlanması, soğuk hava depolarının elektrik ve muhafaza giderlerinin desteklenmesi.

5. Yasal düzenlemeler: Tarımsal Üretici Birlikleri ve Hal yasalarının yeniden düzenlenmesi.

2026 yılında 4 milyon 427 bin tona ulaşması beklenen elma rekoltesinin üretici açısından ekonomik kazanca dönüşebilmesi için ürünün pazarlanması, işlenmesi, depolanması ve ihraç edilmesine yönelik önlemlerin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.