Nöbetçi Eczaneler
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2026 yılı üçüncü çeyrek Banka Kredileri Eğilim Anketi sonuçlarını yayımladı. Anket, bankaların 2026 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin gerçekleşme değerlendirmeleri ile dördüncü çeyreğe yönelik beklentilerini ortaya koydu. Çalışma 7-18 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirildi.
Raporda işletme kredilerinde kredi verme standartlarındaki sıkılaşmanın zayıflayarak sürdüğü, buna karşılık kredi talebindeki artışın güçlenerek devam ettiği görüldü. Bireysel tarafta ise özellikle konut kredileri dikkat çekti. Bankalar, konut kredilerinde standartların daha da sıkılaştığını bildirirken konut kredisi talebinin azaldığını belirtti.
İşletme kredilerinde sıkılaşma zayıfladı
TCMB raporuna göre 2026’nın üçüncü çeyreğinde işletmelere kullandırılan kredilerde genel standartlar sıkı kalmaya devam etti ancak sıkılaşmanın şiddeti azaldı.
Alt kırılımlarda ise daha belirgin bir iyileşme görüldü. KOBİ kredilerinde sıkılaşma yerini sınırlı gevşemeye bırakırken büyük işletmelere verilen kredilerde sıkılaşma zayıflayarak devam etti.
Kısa ve uzun vadeli kredilerde standartlar gevşeme yönüne dönerken Türk lirası cinsinden kredilerde de sıkılaşmanın yerini gevşeme aldı. Yabancı para kredilerinde ise sıkılaşma sürdü ancak önceki döneme göre zayıfladı.
Kredilere uygulanan standartlar
Raporda kullanılan net yüzde oranlarında pozitif değerler gevşemeyi, negatif değerler sıkılaşmayı ifade ediyor.
| Kredi türü | 2026 Ç2 gerçekleşme | 2026 Ç3 gerçekleşme | Uzun dönem ortalaması | 2026 Ç4 beklenti |
|---|---|---|---|---|
| İşletme kredileri – genel | -20,4 | -7,6 | -10,8 | 18,5 |
| KOBİ kredileri | -20,4 | 1,9 | -6,5 | 18,5 |
| Büyük işletme kredileri | -20,4 | -7,6 | -9,0 | 9,0 |
| Kısa vadeli krediler | -12,8 | 9,5 | -2,9 | 18,6 |
| Uzun vadeli krediler | -12,8 | 9,5 | -15,5 | 11,3 |
| TL krediler | -12,8 | 9,5 | 2,0 | 28,1 |
| YP krediler | -12,2 | -7,6 | -15,8 | 1,8 |
| Konut kredileri | -0,6 | -15,7 | -4,2 | 0,6 |
| Taşıt kredileri | -0,6 | 0,0 | -3,2 | 0,6 |
| Diğer bireysel krediler | -18,2 | -12,6 | -2,8 | 0,6 |
Tablonun en dikkat çekici unsurlarından biri, konut kredilerinde standartların -15,7’ye gerilemesi oldu. Bu değer, bankaların konut kredilerinde üçüncü çeyrekte daha sıkı kredi verme politikası uyguladıklarını gösteriyor.
Buna karşılık KOBİ kredilerinde net oran 1,9’a, kısa ve uzun vadeli kredilerde ise 9,5’e yükseldi. Böylece bu kalemlerde standartların sıkılaşmadan gevşeme yönüne geçtiği görüldü.
Son çeyrekte işletme kredilerinde gevşeme bekleniyor
Bankaların 2026’nın dördüncü çeyreğine yönelik beklentileri, işletme kredilerinde daha belirgin bir gevşeme olacağına işaret ediyor.
İşletme kredilerinin genelinde beklenti göstergesi 18,5, kısa vadeli kredilerde 18,6, Türk lirası kredilerde ise 28,1 seviyesinde bulunuyor.
Raporda KOBİ kredilerindeki gevşemenin güçlenerek devam etmesinin, büyük işletme kredilerindeki sıkılaşmanın ise yerini gevşemeye bırakmasının beklendiği kaydedildi. Konut, taşıt ve diğer bireysel kredilerde ise kredi standartlarında belirgin bir değişiklik öngörülmüyor.
İşletme kredi talebi güçlü artıyor
Anketin ikinci önemli ayağını kredi talepleri oluşturdu.
TCMB’ye göre işletmelere verilen kredilere yönelik talep 2026’nın üçüncü çeyreğinde güçlenerek artmaya devam etti.
KOBİ ve büyük işletmelerden gelen kredi talebi yükselirken kısa ve uzun vadeli krediler ile TL ve yabancı para cinsinden kredilere yönelik talepte de artış güçlendi.
Kredi taleplerinde son durum
Kredi talebi tablolarında pozitif değer artışı, negatif değer ise azalışı gösteriyor.
| Kredi türü | 2026 Ç2 gerçekleşme | 2026 Ç3 gerçekleşme | Uzun dönem ortalaması | 2026 Ç4 beklenti |
|---|---|---|---|---|
| İşletme kredileri – genel | 41,1 | 49,6 | 18,3 | 50,8 |
| KOBİ kredileri | 41,1 | 44,9 | 24,5 | 50,8 |
| Büyük işletme kredileri | 9,1 | 39,7 | 14,1 | 45,5 |
| Kısa vadeli krediler | 19,1 | 40,1 | 19,1 | 49,6 |
| Uzun vadeli krediler | 18,2 | 28,5 | 8,4 | 18,2 |
| TL krediler | 19,1 | 27,3 | 18,5 | 37,5 |
| YP krediler | 21,8 | 36,1 | -6,8 | 29,9 |
| Konut kredileri | -3,9 | -7,7 | 4,9 | 0,6 |
| Taşıt kredileri | -32,4 | -6,2 | -4,7 | -15,1 |
| Diğer bireysel krediler | -2,4 | 3,7 | 14,9 | 0,0 |
İşletme kredilerindeki talep göstergesinin 41,1’den 49,6’ya yükselmesi, bankaların kredi talebinde belirgin bir güçlenme bildirdiğini ortaya koydu.
Büyük işletme kredilerindeki talep ise 9,1’den 39,7’ye çıkarak dikkat çekici bir artış gösterdi. KOBİ kredilerinde talep 44,9 seviyesinde gerçekleşti.
Bankalar dördüncü çeyrekte işletme kredi talebinin daha da güçlenerek 50,8 seviyesine ulaşmasını bekliyor.
İşletmeler neden daha fazla kredi istiyor?
Raporda işletme kredi talebindeki artışın nedenlerine de yer verildi.
Buna göre borcun yeniden yapılandırılması ile stok artırımı ve işletme sermayesi ihtiyacı, işletmelerin kredi talebini yükselten en önemli faktörler oldu.
Bu görünüm, firmaların finansmana yalnızca yatırım amacıyla değil, mevcut borç yapısını düzenlemek ve faaliyetlerini sürdürebilmek amacıyla da yöneldiğine işaret ediyor.
Konut kredilerinde hem standartlar sıkı hem talep zayıf
Bireysel krediler tarafında en belirgin ayrışma konut kredilerinde yaşandı.
Konut kredilerine uygulanan standartlarda sıkılaşma güçlenirken kredi talebindeki düşüş de devam etti. Konut kredisi talep göstergesi ikinci çeyrekte -3,9 iken üçüncü çeyrekte -7,7’ye geriledi.
Rapora göre konut kredisi talebini azaltan en önemli unsurlardan biri alternatif finansman kullanımı oldu.
TCMB’nin sayfa 3’te yer alan konut kredisi grafiği de standartlardaki sıkılaşmanın 2026’nın üçüncü çeyreğinde yeniden belirginleştiğini gösteriyor.
Taşıt kredisinde talep düşmeye devam ediyor
Taşıt kredilerine uygulanan standartlarda üçüncü çeyrekte belirgin bir değişiklik olmadı. Buna karşılık taşıt kredisi talebindeki düşüş sürdü ancak önceki çeyreğe göre daha sınırlı gerçekleşti.
Taşıt kredi talebi ikinci çeyrekte -32,4 iken üçüncü çeyrekte -6,2 seviyesine geldi.
Bankaların dördüncü çeyrek beklentisi ise yeniden daha olumsuz. Taşıt kredisi talebinin -15,1 seviyesine gerilemesi bekleniyor.
Rapora göre taşıt piyasasına ilişkin beklentiler ile alternatif finansman kullanımı, taşıt kredisi talebini azaltan başlıca unsurlar oldu.
Diğer bireysel kredilerde sınırlı toparlanma
Diğer bireysel kredilerde ise üçüncü çeyrekte sınırlı bir iyileşme görüldü.
Talep göstergesi -2,4’ten 3,7’ye yükselerek azalıştan artış bölgesine geçti.
TCMB raporunda bu gruptaki kredi talebini artıran faktörün tüketici güveni olduğu belirtildi.
Bununla birlikte diğer bireysel kredilerde kredi standartlarındaki sıkılaşmanın tamamen ortadan kalkmadığı görüldü. Standart göstergesi üçüncü çeyrekte -12,6 seviyesinde gerçekleşti.
Riskli kredilerde kâr marjı yükseldi
Raporun kredi koşul ve kuralları bölümünde de önemli sonuçlar yer aldı.
İşletmelere kullandırılan ortalama krediler üzerindeki kâr marjı azalırken, daha riskli krediler üzerindeki kâr marjında sınırlı artış görüldü.
Ayrıca;
- Kredi veya kredi limitinin büyüklüğüne ilişkin koşullarda sıkılaşma devam etti.
- Teminat ihtiyacında sıkılaşma sürdü.
- Faiz dışındaki ücret ve komisyonlara ilişkin koşullarda gevşeme gerçekleşti.
Konut kredilerinde ise hem ortalama hem de daha riskli krediler üzerindeki kâr marjlarında belirgin artış yaşandı. Taşıt ve diğer bireysel kredilerde koşul ve kurallar büyük ölçüde aynı kaldı.
Yurt içi fonlama koşulları sert biçimde gevşedi
Raporun en dikkat çekici sonuçlarından biri de bankaların fonlama koşullarında ortaya çıktı.
2026’nın ikinci çeyreğinde -73,7 olan yurt içi fonlama koşulları göstergesi, üçüncü çeyrekte 56,2’ye yükseldi.
Bu sonuç, bankaların yurt içi fonlama koşullarında sıkılaşmadan belirgin biçimde gevşemeye geçtiğini gösteriyor.
| Fonlama koşulu | 2026 Ç2 | 2026 Ç3 | Uzun dönem ortalaması | 2026 Ç4 beklenti |
|---|---|---|---|---|
| Yurt içi | -73,7 | 56,2 | -18,7 | 54,1 |
| Yurt dışı | -61,1 | -13,4 | -3,6 | -44,5 |
Yurt dışı fonlama koşullarında ise sıkılaşma zayıflamakla birlikte devam etti. Göstergenin -61,1’den -13,4’e yükselmesi sıkılaşmanın hafiflediğine işaret etti.
Ancak bankalar dördüncü çeyrekte yurt dışı fonlama koşullarındaki sıkılaşmanın yeniden belirginleşmesini bekliyor. Dördüncü çeyrek beklenti değeri -44,5 olarak hesaplandı.
TCMB’ye göre yurt dışı fonlama maliyeti ile diğer koşul ve kurallar, yurt dışı fonlamayı sıkılaştırıcı yönde etkilemeye devam ediyor.
Grafikler kredi piyasasındaki ayrışmayı ortaya koydu
Raporun 3, 4 ve 5’inci sayfalarında yer alan toplam 10 grafik, 2019’dan 2026’ya kadar kredi standartları, kredi talepleri ve fonlama koşullarındaki değişimi gösteriyor.
Sayfa 3’teki grafiklerde işletme kredilerinde standartların 2022-2024 döneminde sıkılaşma yönüne kaydığı, son dönemde ise daha dengeli ve gevşeme yönlü bir görünüm oluştuğu görülüyor. Konut kredileri grafiğinde ise 2026’nın üçüncü çeyreğinde yeniden sıkılaşma yönünde belirgin hareket dikkat çekiyor.
Sayfa 4’teki kredi talebi grafiklerinde işletme kredilerinin uzun yıllar boyunca bireysel kredi gruplarına göre daha güçlü talep görünümü sergilediği görülürken, konut ve taşıt kredilerinde daha dalgalı ve son dönemde daha zayıf bir seyir öne çıkıyor.
Sayfa 5’teki fonlama grafiklerinde ise yurt içi fonlama koşullarının 2025-2026 döneminde sert dalgalandığı, 2026’nın üçüncü çeyreğinde belirgin gevşeme bölgesine geçtiği görülüyor. Yurt dışı fonlamada ise 2026 itibarıyla yeniden sıkılaşma yönlü bir eğilim dikkat çekiyor.
Dördüncü çeyrek için öne çıkan beklentiler
TCMB anketinin 2026’nın son çeyreğine ilişkin genel görünümü şöyle:
| Başlık | 2026 4. çeyrek beklentisi |
|---|---|
| İşletme kredi standartları | Gevşeme |
| KOBİ kredi standartları | Gevşemenin güçlenmesi |
| Büyük işletme kredileri | Sıkılaşmadan gevşemeye geçiş |
| TL kredi standartları | Daha güçlü gevşeme |
| YP kredi standartları | Sınırlı gevşeme |
| Konut kredi standartları | Belirgin değişim beklenmiyor |
| Taşıt kredi standartları | Belirgin değişim beklenmiyor |
| İşletme kredi talebi | Artışın devamı |
| KOBİ kredi talebi | Güçlü artış |
| Büyük işletme kredi talebi | Güçlü artış |
| Kısa vadeli kredi talebi | Artışın güçlenmesi |
| Konut kredi talebi | Belirgin değişim beklenmiyor |
| Taşıt kredi talebi | Azalışın güçlenmesi |
| Yurt içi fonlama | Gevşemenin sürmesi |
| Yurt dışı fonlama | Sıkılaşmanın sürmesi |
Anket 16 bankaya uygulanıyor
Banka Kredileri Eğilim Anketi, aktif büyüklükleri dikkate alınarak belirlenen 16 bankaya uygulanıyor.
TCMB ayrıca anket sonuçlarının katılımcı bankaların yanıtlarına dayandığını ve sonuçların Merkez Bankası’nın kendi görüş veya tahminlerini yansıtmadığını özellikle vurguluyor.
Raporda net yüzde oranı, gevşeme veya artış bildiren bankaların oranından sıkılaşma veya azalış bildirenlerin oranının çıkarılmasıyla hesaplanıyor. Uzun dönem ortalaması ise serinin başlangıcından itibaren son çeyrek hariç tüm dönemleri kapsıyor.
