Nöbetçi Eczaneler
Türkiye İstatistik Kurumu, temmuz ayına ilişkin Tarım-GFE verilerini açıkladı.
Buna göre endeks, temmuzda bir önceki aya kıyasla yüzde 0,2 arttı. Endeks geçen yılın aralık ayına göre yüzde 17,15, Temmuz 2025’e göre yüzde 27,62 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 33,39 yükseldi.
Ana gruplarda bir önceki aya göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 0,01 azalış, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 1,48 artış kaydedildi.
Geçen yılın aynı ayına göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 28,82, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 20,53 yükseliş görüldü.
Alt gruplar
Yıllık Tarım-GFE’ye göre, 11 alt grup yüksek değişim gösterdi.
Temmuzda yıllık bazda artışın en az olduğu alt gruplar, yüzde 19,43 ile malzemeler, yüzde 22,28 ile makine bakım masrafları oldu. Yıllık artışın en yüksek olduğu alt gruplar ise yüzde 33,07 ile gübre ve toprak geliştiriciler, yüzde 32,96 ile diğer mal ve hizmetler olarak kayıtlara geçti.
Aylık Tarım-GFE’ye göre 3 alt grup daha düşük ve 8 alt grup daha yüksek değişim sergiledi.
Temmuzda bir önceki aya göre hayvan yeminde yüzde 1,64 azalış görülürken, gübre ve toprak geliştiriciler yüzde 3,16 ile en fazla düşüş gösteren alt grup oldu.
Buna karşılık, aylık artışın en yüksek olduğu alt gruplar, yüzde 1,54 ile malzeler, yüzde 4,82 ile enerji ve yağlayıcılar olarak hesaplandı.
Bu veriler de çok net gösteriyor ki Türkiye’de tarımsal üretimin maliyeti artmaya devam ediyor. Temmuz 2026’da Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi yıllık yüzde 27,62 yükselirken, yılbaşından bu yana artış yüzde 17,15’e ulaştı. Ancak genel endeks çiftçinin enerji yükünün tamamını tek başına ortaya koymuyor. TÜİK’in ana bülteninde mazot ve elektrik ayrı kalemler halinde açıklanmazken, “enerji ve yağlayıcılar” grubunda temmuz ayında yüzde 4,82, yıllık bazda yüzde 30,04 artış yaşandı. Üstelik temmuz verisinden sonra akaryakıt fiyatlarında yeni bir sıçrama geldi; Konya’da motorin eylülde 102,59 TL’yi gördü. Petrolün 100 doların üzerinde, tarımsal elektrik tarifesindeki artışın ise yüzde 24,8 olduğu tabloda, çiftçinin üretim maliyetindeki asıl risk enerji cephesinde yoğunlaşıyor.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun 21 Eylül’de yayımladığı Temmuz 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE), üreticinin maliyet baskısının devam ettiğini ortaya koydu.
Tarım-GFE temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 0,20, 2025 Aralık ayına göre yüzde 17,15, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27,62, 12 aylık ortalamalara göre ise yüzde 33,39 arttı. Endeks, 2020=100 bazında 1.000,76 puana ulaştı.
İlk bakışta yüzde 0,20’lik aylık artış maliyet baskısının hafiflediği izlenimini verse de alt kalemler daha farklı bir tablo ortaya koyuyor. Özellikle enerji ve yağlayıcılardaki artış, üreticinin günlük faaliyetlerinde kullandığı temel girdilerdeki maliyetin çok daha hızlı yükseldiğini gösteriyor.
Tarımda genel maliyet tablosu
| Gösterge | Endeks | Aylık değişim | 2025 sonuna göre | Yıllık değişim | 12 aylık ortalama |
| Tarım-GFE | 1.000,76 | %0,20 | %17,15 | %27,62 | %33,39 |
| Tarımda kullanılan mal ve hizmetler | 972,32 | -%0,01 | %17,76 | %28,82 | %34,94 |
| Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler | 1.227,93 | %1,48 | %13,44 | %20,53 | %24,46 |
Tarımda kullanılan mal ve hizmetlerde aylık yüzde 0,01 gerileme görülürken tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerde yüzde 1,48 artış yaşandı. Yıllık artış oranları ise sırasıyla yüzde 28,82 ve yüzde 20,53 oldu.
Bu ayrım çiftçi açısından önemli. Çünkü yatırım ertelenebilir; ancak traktörün yakıtı, hayvanın yemi, sulama, gübreleme ya da ilaçlama ertelenemiyor. Üretimin devamı için gerekli günlük girdilerdeki artış bu nedenle doğrudan işletme sermayesini etkiliyor.
Gübre yıllık artışta ilk sırada, ayın en sert artışı enerjide
Yıllık bazda en yüksek artış yüzde 33,07 ile gübre ve toprak geliştiricilerde gerçekleşti. Bunu yüzde 32,98 ile diğer mal ve hizmetler, yüzde 30,04 ile enerji ve yağlayıcılar izledi. Tohum ve dikim materyalinde yüzde 29,92, binalarda yüzde 28,66, bina bakım masraflarında yüzde 28,19 ve hayvan yeminde yüzde 26,89 yükseliş görüldü.
| Girdi grubu | Yıllık değişim |
| Gübre ve toprak geliştiriciler | %33,07 |
| Diğer mal ve hizmetler | %32,98 |
| Enerji ve yağlayıcılar | %30,04 |
| Tohum ve dikim materyali | %29,92 |
| Binalar | %28,66 |
| Bina bakım masrafları | %28,19 |
| Tarım-GFE | %27,62 |
| Hayvan yemi | %26,89 |
| Veteriner harcamaları | %22,70 |
| Tarımsal ilaçlar | %22,69 |
| Makine bakım masrafları | %22,28 |
| Malzemeler | %19,43 |
Aylık değişim ise enerji baskısını daha net gösteriyor. Temmuzda gübre ve toprak geliştiriciler yüzde 3,16, hayvan yemi yüzde 1,64, veteriner harcamaları yüzde 1,05 ucuzladı.
Buna karşılık enerji ve yağlayıcılarda fiyatlar yalnızca bir ayda yüzde 4,82 yükseldi. Bu, tüm alt gruplar içerisindeki en yüksek aylık artış oldu.
| Girdi grubu | Temmuz değişimi |
| Enerji ve yağlayıcılar | +%4,82 |
| Malzemeler | +%1,54 |
| Bina bakım masrafları | +%1,53 |
| Makine bakım masrafları | +%1,50 |
| Diğer mal ve hizmetler | +%1,47 |
| Tarımsal ilaçlar | +%1,31 |
| Binalar | +%1,07 |
| Tohum ve dikim materyali | +%0,74 |
| Tarım-GFE | +%0,20 |
| Veteriner harcamaları | -%1,05 |
| Hayvan yemi | -%1,64 |
| Gübre ve toprak geliştiriciler | -%3,16 |
Dolayısıyla genel endeksteki yüzde 0,20’lik aylık artış çiftçinin karşılaştığı bütün maliyet hareketini tek başına anlatmıyor. Gübre ve yem gibi bazı kalemlerdeki düşüş genel oranı aşağı çekerken, üretimin neredeyse her aşamasına giren enerji çok daha hızlı pahalandı.
TÜİK mazotu ve elektriği ayrı vermiyor: Pompadaki tablo daha ağır
Tarımsal maliyet tartışmasının en kritik noktalarından biri de burada ortaya çıkıyor.
TÜİK’in yayımladığı ana Tarım-GFE bülteninde motorin ve elektrik ayrı ayrı fiyat değişimi şeklinde yer almıyor. Bu maliyetler daha geniş grupların içinde izleniyor; motorin açısından görülebilen en belirgin başlık “enerji ve yağlayıcılar”.
Bu nedenle çiftçinin gerçek yakıt yükünü görebilmek için pompa fiyatına ayrıca bakmak gerekiyor.
Konya’da motorinin litre fiyatı 17 Eylül’de 102,59 TL’ye kadar yükseldi. Aynı gün İstanbul Avrupa Yakası’nda 100,31 TL, Ankara’da 101,43 TL, İzmir’de 101,71 TL seviyeleri görüldü. 21 Eylül itibarıyla Konya’da fiyat yaklaşık 98,50-98,70 TL bandına geriledi.
Eylül 2025 dönemindeki yaklaşık 56,23 TL fiyatla 21 Eylül 2026’daki 98,50 TL karşılaştırıldığında motorindeki yıllık yükseliş yaklaşık yüzde 75,2 seviyesinde. 17 Eylül’deki 102,59 TL’lik zirve dikkate alındığında artış yaklaşık yüzde 82,4 seviyesine ulaşıyor.
Motorinde bir yılda ortaya çıkan fark
| Konya motorin | Fiyat |
| Eylül 2025 yaklaşık seviye | 56,23 TL/litre |
| 17 Eylül 2026 zirvesi | 102,59 TL/litre |
| 21 Eylül 2026 | yaklaşık 98,50 TL/litre |
| Yaklaşık yıllık artış | %75,2 |
| Zirve fiyatla yaklaşık yıllık artış | %82,4 |
2025 Konya rakamı aynı güne ait birebir fiyat değil, Eylül 2025 dönemindeki yaklaşık fiyat düzeyidir.
Fiyat farkının üreticiye etkisi kullanılan yakıt miktarı arttıkça büyüyor. Geçen yıl yaklaşık 56,23 TL’den 50 litre motorin 2 bin 811 TL tutarken bugün aynı miktar yaklaşık 4 bin 925 TL’ye geliyor. Aradaki fark yaklaşık 2 bin 114 TL.
1.000 litre üzerinden yapılan örnekte ise geçen yıl yaklaşık 56 bin 230 TL olan maliyet bugün 98 bin 500 TL’ye ulaşıyor. Aynı miktarda yakıt için fark yaklaşık 42 bin 270 TL. Bu rakam belirli bir çiftliğin gerçek tüketimi değil, fiyat değişiminin aynı yakıt miktarına etkisini göstermek için yapılan karşılaştırma.
Petrol 100 doların üzerinde, elektrik tarifesi de yükseldi
Akaryakıttaki baskının bir diğer ayağı uluslararası petrol fiyatları.
19 Eylül 2025’te Brent petrol yaklaşık 66,68 dolar seviyesindeyken, 21 Eylül 2026 sabahında günlük düşüşe rağmen 101,71 dolar civarında bulunuyordu. Yaklaşık bir yıllık dolar bazlı artış yüzde 52,5 düzeyine ulaştı. Önceki hafta Brent fiyatının 108 doların üzerine çıktığı da görüldü.
| Enerji göstergesi | Önceki değer | Son değer | Değişim |
| Brent petrol | 66,68 $ | 101,71 $ | +%52,5 |
| Konya motorin | yaklaşık 56,23 TL | yaklaşık 98,50 TL | +%75,2 |
| Enerji ve yağlayıcılar | — | yıllık | +%30,04 |
| Enerji ve yağlayıcılar | — | aylık | +%4,82 |
Motorin fiyatının Brent petrol ile birebir aynı oranda değişmemesinin nedeni ise pompa fiyatının yalnızca ham petrole bağlı olmaması. Uluslararası motorin ürün fiyatı, döviz kuru, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), Katma Değer Vergisi (KDV), rafineri, dağıtım ve bayi maliyetleri nihai fiyatın oluşmasında etkili oluyor.
Elektrikte de çiftçinin yükü arttı.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yapılan düzenlemeyle 4 Nisan 2026’dan itibaren orta gerilimden bağlı tarımsal faaliyetler abone grubunun elektrik fiyatı yüzde 24,8 artırıldı.
Bu artış özellikle elektrikli sulama pompaları kullanan çiftçiler, süt sağım ve soğutma sistemlerine sahip hayvancılık işletmeleri, seralar, depolar ve tarımsal ürün işleme tesisleri açısından doğrudan maliyet anlamına geliyor.
Temmuz rakamı eylüldeki yakıt şokunu henüz göstermiyor
Buradaki en önemli ayrıntılardan biri zaman farkı.
21 Eylül’de açıklanan Tarım-GFE Temmuz 2026 dönemine ait. Motorinin 100 TL’nin üzerine çıktığı ve Brent petrolün 100 dolar üzerinde kalıcılaştığı sert hareket ise daha sonra, ağustos sonu ve eylül ayında gerçekleşti.
Başka bir ifadeyle, temmuzdaki enerji ve yağlayıcılara ilişkin yüzde 4,82’lik aylık artış, eylülde yaşanan son akaryakıt fiyat hareketini henüz kapsamıyor.
Bu nedenle gelecek aylarda açıklanacak Tarım-GFE rakamlarında enerji kalemi daha da yakından izlenecek.
Mazot ve elektrik aynı ürünün maliyetine birden fazla kez giriyor
Enerjinin tarımsal üretimdeki etkisini diğer girdilerden ayıran en önemli nokta, maliyet zincirinin hemen her aşamasında yeniden ortaya çıkması.
Bir ürünün tarladan market rafına kadar olan süreci şöyle ilerliyor:
Toprak hazırlığı → ekim → gübreleme → ilaçlama → sulama → hasat → depolama → soğutma → nakliye → işleme → dağıtım → market
Bu zincirin büyük bölümünde motorin veya elektrik kullanılıyor.
Örneğin buğday üretiminde traktör yakıt tüketiyor, hasat biçerdöverle gerçekleştiriliyor, ürün kamyonla fabrikaya taşınıyor, değirmende elektrik kullanılıyor, un paketlendikten sonra yeniden dizel araçlarla dağıtıma çıkıyor.
Dolayısıyla mazot ve elektrikteki yükseliş yalnızca çiftçinin tarla maliyetini değil, ürünün tüketiciye ulaşmasına kadar geçen sonraki aşamaları da etkileyebiliyor.
Tarımsal enflasyon yavaşlıyor ama maliyet düşmüyor
TÜİK’in uzun dönem grafiğinde yıllık Tarım-GFE artış hızının gerilediği görülüyor.
Temmuz 2024’te yüzde 41,60 olan yıllık artış, Temmuz 2025’te yüzde 34,22’ye, Haziran 2026’da yüzde 32,06’ya, Temmuz 2026’da ise yüzde 27,62’ye düştü.
| Dönem | Yıllık Tarım-GFE |
| Temmuz 2024 | %41,60 |
| Temmuz 2025 | %34,22 |
| Haziran 2026 | %32,06 |
| Temmuz 2026 | %27,62 |
Ancak bu gerileme girdi fiyatlarının düştüğü anlamına gelmiyor.
Çiftçinin kullandığı girdiler hâlâ geçen yılın aynı döneminden yüzde 27,62 daha pahalı. Düşen, fiyat seviyesi değil; fiyatların artış hızı.
Enflasyon karşılaştırmasında çiftçi açısından kritik 8,81 puan
Tarım maliyetlerinin genel fiyatlarla sağlıklı biçimde karşılaştırılabilmesi için aynı dönem verilerine bakmak gerekiyor.
Temmuz 2026’da Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yıllık yüzde 31,75, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 27,83, Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) ise yüzde 18,81 arttı. Gıda ve alkolsüz içeceklerde tüketici fiyatlarının yıllık artışı yüzde 37,53 oldu.
Temmuz 2026 enflasyon karşılaştırması
| Gösterge | Aylık | Yıllık |
| Tarım-GFE | %0,20 | %27,62 |
| Tarım-ÜFE | %2,31 | %18,81 |
| Yİ-ÜFE | %1,52 | %27,83 |
| TÜFE | %1,78 | %31,75 |
| Gıda ve alkolsüz içecekler TÜFE | %1,61 | %37,53 |
Çiftçi açısından en dikkat çekici fark, girdi maliyetleri ile ürününün üretici fiyatındaki artış arasında.
Tarım girdileri yıllık yüzde 27,62 yükselirken, tarımsal ürünlerin üretici fiyatındaki artış yüzde 18,81 oldu. Aradaki fark 8,81 puan.
Bu tek başına bütün üreticilerin zarar ettiği anlamına gelmiyor. Ürün çeşidi, verim, rekolte, destekler, üretim miktarı ve işletme yapısı sonucu değiştiriyor. Ancak girdi fiyatlarının ürün satış fiyatlarından uzun süre daha hızlı artması halinde üretici marjları üzerinde baskı oluşması beklenebilir.
Gıda tüketici enflasyonu ile Tarım-GFE arasında ise 9,91 puanlık fark bulunuyor. Gıda fiyatlarının yıllık yüzde 37,53 artması, market fiyatının yalnızca çiftçinin tarladaki maliyetinden oluşmadığını gösteriyor. İşleme, ambalaj, depolama, nakliye, enerji, ticaret ve perakende maliyetleri de nihai fiyatın içine giriyor.
Maliyet artışı piyasaya nasıl yansıyabilir?
Mevcut tablo üç temel risk oluşturuyor.
İlk olarak üretici, mazot, elektrik, gübre ve diğer girdilerdeki artışı satış fiyatına yansıtamazsa kâr marjı daralabilir.
İkinci olarak yüksek maliyet işletme sermayesini zorlarsa çiftçi gübreleme, sulama, ilaçlama veya makine kullanımını azaltabilir. Bu durum üretim miktarı ve verim üzerinde baskı oluşturabilir.
Üçüncü olarak maliyet artışlarının üretici fiyatına aktarılması halinde gıda fiyatlarında yeni yukarı yönlü baskı ortaya çıkabilir.
Ancak tarımsal girdi maliyetinin market fiyatına birebir ve aynı gün yansıdığı söylenemez. Rekolte, hava koşulları, arz-talep dengesi, ithalat ve ihracat kararları, döviz kuru, destekleme politikaları, aracılık, nakliye ve perakende maliyetleri de fiyat oluşumunda etkili.
Bununla birlikte mazot ve elektrik, üretimden dağıtıma kadar zincirin birçok aşamasında kullanıldığı için enerji fiyatlarının yüksek kalması gıda enflasyonu açısından diğer birçok girdi kaleminden daha geniş bir etki alanına sahip.
Verilerin söylediği net şey: Artış hızı düşüyor, üreticinin yükü düşmüyor
Temmuz verisinin olumlu yönü yıllık Tarım-GFE’nin yüzde 32,06’dan yüzde 27,62’ye gerilemesi; gübre, yem ve veteriner harcamalarında aylık düşüş görülmesi.
Ancak enerji tarafındaki tablo bu iyileşmenin kırılgan olduğunu gösteriyor.
Enerji ve yağlayıcılarda temmuz ayında yüzde 4,82, yıllık bazda yüzde 30,04 artış yaşandı. Sonrasında Konya’da motorin 102,59 TL’yi gördü, 21 Eylül’de yaklaşık 98,50 TL seviyesinde kaldı. Tarımsal elektrik tarifesine ise yüzde 24,8 artış yapıldı.
Dolayısıyla yüzde 27,62’lik genel Tarım-GFE rakamı çiftçinin maliyetinin yönünü ortaya koysa da mazot ve elektrik ana bültende ayrı ayrı yayımlanmadığından enerji cephesindeki gerçek yükün bütün ayrıntıları bu tek orandan görülemiyor.
Tarımda bundan sonraki kritik soru yalnızca gübre veya yemin ne kadar pahalandığı değil; traktörü tarlaya çıkarmanın, sulama pompasını çalıştırmanın, ürünü soğutmanın, depolamanın ve pazara ulaştırmanın ne kadara mal olacağı.
Enerji maliyetleri yüksek seviyelerde kalırsa, tarımsal girdi enflasyonundaki gerilemeye rağmen çiftçinin üretim maliyetinde beklenen rahatlama gecikebilir. Bunun uzun sürmesi halinde etkiler üreticinin ekim kararından ürün miktarına ve marketteki gıda fiyatına kadar geniş bir alana yayılabilir.
TÜİK, Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’nin bir sonraki bültenini 19 Ekim 2026’da yayımlayacak.
Kısaltmalar: Tarım-GFE: Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi; Tarım-ÜFE: Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi; TÜFE: Tüketici Fiyat Endeksi; Yİ-ÜFE: Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi; EPDK: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu.