Nöbetçi Eczaneler
Yenidoğan sepsisi, bebeğin enfeksiyona karşı verdiği ağır sistemik yanıt sonucu ortaya çıkabiliyor. Bakteri, virüs ya da mantar kaynaklı enfeksiyonlarla gelişebilen tablo, bağışıklık sistemi henüz tam olarak olgunlaşmamış yenidoğanlarda kısa sürede ağırlaşabiliyor.
Prof. Dr. Turan Tunç, 13 Eylül Dünya Sepsis Günü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede, sepsisin basit bir enfeksiyon olarak görülmemesi gerektiğini belirterek erken tanının hayati önem taşıdığına dikkat çekti.
İlk 28 gün özellikle önemli
Yenidoğan sepsisi görülme zamanına göre erken ve geç başlangıçlı olarak değerlendiriliyor.
İlk 0-3 günde ortaya çıkan erken başlangıçlı sepsis, çoğunlukla doğum sırasında anneden bebeğe geçen enfeksiyonlarla ilişkilendiriliyor.
4-28 gün arasında görülen geç başlangıçlı sepsis ise doğum sonrasında çevresel temas, hastane ortamı veya hijyen koşullarıyla ilişkili olabiliyor. Prematüre bebeklerde risk süresi hastanede yatış boyunca devam edebiliyor.
Bu nedenle yenidoğan döneminde özellikle kalabalık ziyaretlerin sınırlandırılması ve hijyen kurallarına dikkat edilmesi önem taşıyor.
Bu belirtiler varsa vakit kaybetmeyin
Prematüre veya düşük doğum ağırlıklı bebeklerin sepsis açısından daha yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Tunç, annede B Grubu Streptokok (GBS) taşıyıcılığı bulunmasının da risk faktörleri arasında yer aldığını söyledi.
Yenidoğanlarda şu belirtilerin dikkate alınması gerekiyor:
- Emmede belirgin azalma veya emmeyi reddetme
- Halsizlik ve normalden daha az hareket etme
- Kusma
- Ateş veya vücut ısısının normalin altına düşmesi
- Ciltte solukluk ya da morarma
- Solunumda güçlük veya düzensizlik
- Bebeğin genel durumunda belirgin değişiklik
Uzmanlar, bu belirtilerden bir veya birkaçının görülmesi halinde beklemek yerine sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguluyor.
Ateş her zaman görülmeyebilir
Yenidoğan sepsisinde dikkat edilmesi gereken önemli noktalardan biri de her bebeğin ateşinin yükselmeyebilmesi.
Bazı yenidoğanlarda enfeksiyon sırasında vücut ısısında düşme görülebiliyor. Bu nedenle yalnızca ateşi takip etmek yeterli olmayabiliyor.
Bebeğin beslenmesi, solunumu, hareketliliği, cilt rengi ve genel davranışındaki değişikliklerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Gebelikte GBS taraması önem taşıyor
Gebeliğin son dönemlerinde yapılan B Grubu Streptokok taraması, yenidoğana enfeksiyon geçiş riskinin azaltılmasında önem taşıyor.
Taşıyıcı olduğu belirlenen annelere doğum sırasında uygun antibiyotik tedavisi uygulanması, bakterinin bebeğe geçme riskini önemli ölçüde azaltabiliyor.
Doğum sürecinde hijyen koşullarının korunması ve enfeksiyon risklerinin yakından takip edilmesi de yenidoğan sağlığı açısından önem taşıyor.
Aileler yenidoğanı enfeksiyondan nasıl koruyabilir?
Yenidoğan döneminde enfeksiyon riskini azaltmak için basit ancak etkili önlemler alınabiliyor.
Anne sütü, içerdiği koruyucu bileşenlerle bebeğin bağışıklık sistemini desteklerken, anne ile bebeğin ten tene teması bebeğin vücut ısısının düzenlenmesine ve genel uyumuna katkı sağlayabiliyor.
Bebeğe dokunmadan önce ellerin yıkanması, yenidoğanın kalabalık ziyaretlerden korunması, özellikle hasta kişilerin bebekle yakın temastan kaçınması ve göbek kordonunun temiz ve kuru tutulması öneriliyor.
Biberon ve emzik kullanılıyorsa bunların da uygun şekilde temizlenmesi ve hijyeninin sağlanması gerekiyor.
Tanı ve tedavide zaman kaybı hayati risk oluşturabilir
Yenidoğan sepsisinden şüphelenildiğinde fizik muayenenin yanı sıra kan ve idrar testleri ile kültür incelemeleri yapılabiliyor.
Tanı veya güçlü sepsis şüphesi bulunması halinde hastanede damar yoluyla antibiyotik tedavisi uygulanabiliyor. Tedavinin şekli ve süresi bebeğin klinik durumuna ve yapılan tetkiklerin sonuçlarına göre belirleniyor.
Uzmanlar, sepsis şüphesi bulunan yenidoğanda yalnızca ateş düşürücü ilaç vererek beklemenin doğru olmadığını vurguluyor. Bebeğin emmesinin azalması, halsizlik, solunum güçlüğü, morarma ya da vücut ısısında belirgin değişiklik görülmesi durumunda acil tıbbi değerlendirme gerekiyor.