Nöbetçi Eczaneler
Yeni eğitim öğretim dönemi yaklaşırken ailelerde okul çantası, kıyafet ve kırtasiye hazırlıkları hızlanıyor. Uzmanlar ise çocukların okula başlamadan önce genel sağlık kontrollerinin de ihmal edilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. İmre Gökyar, okul öncesi yılların çocukların büyüme ve gelişiminin en hızlı olduğu dönemlerden biri olduğunu belirterek, bu süreçte fark edilmeyen bazı sağlık sorunlarının ilerleyen dönemde öğrenme ve okul başarısını etkileyebileceğini söyledi.
Gökyar, ailelerin “Çocuğum kendini iyi hissediyor, herhangi bir şikâyeti yok” düşüncesinin her zaman yeterli olmayabileceğini ifade etti.
Bazı sorunlar belirti vermeden ilerleyebiliyor
Çocuklarda bazı görme ve işitme problemleri, demir eksikliği, büyüme-gelişme sorunları, beslenme yetersizlikleri ve ağız-diş problemlerinin uzun süre belirgin bir yakınmaya neden olmayabileceğini belirten Gökyar, okul öncesinde kapsamlı değerlendirmenin önemine işaret etti.
Okul öncesi dönemde dikkat edilmesi gereken 10 kontrol
| Kontrol | Neden önemli? |
|---|---|
| 1. Büyüme ve gelişme | Boy, kilo, vücut kitle indeksi ve büyüme eğrileri takip edilmeli |
| 2. Görme muayenesi | Görme kusurları ve göz tembelliği öğrenmeyi etkileyebilir |
| 3. İşitme değerlendirmesi | Hafif veya tek taraflı kayıplar gözden kaçabilir |
| 4. Demir eksikliği ve kansızlık | Dikkat, öğrenme ve enerji düzeyini etkileyebilir |
| 5. Vitamin-mineral durumu | Gerektiğinde D vitamini, B12, folat gibi değerler değerlendirilmeli |
| 6. Ağız ve diş sağlığı | Çürükler ağrı, uyku ve beslenme sorunlarına yol açabilir |
| 7. Beslenme alışkanlıkları | Tek tip ve aşırı şekerli beslenme uzun vadede sorun oluşturabilir |
| 8. Uyku, ekran ve davranışlar | Yetersiz uyku ve aşırı ekran dikkat ve davranışı etkileyebilir |
| 9. Aşılar ve sağlık kayıtları | Eksik veya gecikmiş aşılar tamamlanmalı |
| 10. Genel fizik muayene | Kalp, akciğer, kas-iskelet, cilt ve nörolojik gelişim değerlendirilmeli |
Görme ve işitme sorunları okul başarısını etkileyebilir
Çocukların görme sorunlarını her zaman tarif edemediğini belirten Gökyar, özellikle küçük yaşlarda bulanık görmenin çocuk tarafından normal kabul edilebildiğini söyledi.
Görme problemlerinin tahtayı takip etme, kitap okuma ve yazı yazmayı zorlaştırabileceği; işitme kayıplarının ise öğretmenin yönergelerini anlamayı, dil gelişimini ve arkadaşlarla iletişimi etkileyebileceği ifade edildi.
Her çocuğa gelişigüzel test yapılmamalı
Demir, vitamin ve mineral eksikliklerinin de değerlendirilmesi gerektiğini kaydeden Gökyar, bunun bütün çocuklara aynı testlerin yapılması anlamına gelmediğini vurguladı.
Çocuğun beslenme öyküsü, büyüme durumu, muayene bulguları ve risk faktörlerine göre gerekli tetkiklerin çocuk hekimi tarafından belirlenmesi gerektiğini söyledi.
Benzer şekilde doktor önerisi olmadan gelişigüzel vitamin ve mineral takviyesi başlanmaması gerektiğine dikkat çekildi.
Uyku ve ekran süresi de değerlendirilmeli
Okula hazırlık sürecinde yalnızca fiziksel sağlık değil, çocuğun günlük yaşam düzeninin de gözden geçirilmesi gerekiyor.
Yetersiz uyku ve aşırı ekran kullanımının dikkat, öğrenme, davranış ve sosyal iletişim üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini belirten uzmanlar, “çok hareketli” veya “dikkati dağınık” olarak değerlendirilen çocuklarda öncelikle uyku düzeni, ekran süresi, görme ve işitme gibi temel faktörlerin incelenmesini öneriyor.
Genel muayene okul öncesi değerlendirmenin temelini oluşturuyor
Dr. Gökyar, okul öncesi sağlık kontrolünün yalnızca çocuğun hasta olup olmadığını anlamaya yönelik olmadığını belirterek; kalp ve akciğerlerden kas-iskelet sistemine, ciltten nörolojik gelişime kadar kapsamlı bir değerlendirme yapılmasının önem taşıdığını söyledi.
Erken fark edilen birçok sağlık sorununun gerekli önlemlerle çocuğun eğitim hayatını ve yaşam kalitesini olumsuz etkilemeden yönetilebileceği vurgulandı.