Nöbetçi Eczaneler
Yaz aylarında artan sıcaklık, terlemeye bağlı sıvı kaybı ve uzun yolculuklarda hareketsiz kalmak, toplardamarlarda pıhtı oluşma riskini artırabiliyor.
Acıbadem International Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Doktor Ahmet Arif Ağlar, özellikle tek bacakta gelişen şişlik ve ağrının göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Ağlar, erken dönemde başlanan tedaviyle yaşamı tehdit eden akciğer embolisi ve kalıcı damar hasarı riskinin azaltılabileceğini belirtti.
Derin ven trombozu nedir?
Derin ven trombozu (DVT), çoğunlukla bacakların derin toplardamarlarında kan pıhtısı oluşması sonucu gelişen ciddi bir damar hastalığı olarak tanımlanıyor.
Pıhtının bulunduğu yerden koparak akciğer damarlarına ulaşması, pulmoner emboli olarak adlandırılan ve ölümcül olabilen tabloya yol açabiliyor. Hastalığın hızlı değerlendirme gerektirdiği resmî sağlık kaynaklarında da vurgulanıyor.
Damar içinde oluşan pıhtı ayrıca bacakta kalıcı şişlik, ağrı, ağırlık hissi, renk değişikliği, ciltte sertleşme ve iyileşmesi güç yaralara neden olabiliyor.
Tek bacakta şişlik ve ağrıya dikkat
Derin ven trombozunda en sık karşılaşılan belirtiler şöyle sıralanıyor:
- Tek bacakta gelişen şişlik
- Baldır veya uyluk bölgesinde ağrı ve hassasiyet
- Ciltte kızarıklık ya da morarma
- Bacakta sıcaklık artışı
- Yüzeysel toplardamarların belirginleşmesi
Belirtiler saatler veya günler içerisinde şiddetlenebiliyor. Ancak hastalık her zaman belirti vermiyor. Özellikle baldır toplardamarlarında oluşan pıhtılar sessiz ilerleyebiliyor.
İlk belirti akciğer embolisi olabilir
Bazı hastalarda derin ven trombozunun ilk bulgusu, pıhtının koparak akciğer damarlarını tıkaması sonucu gelişen pulmoner emboli olabiliyor.
Pulmoner emboli şu belirtilerle kendini gösterebiliyor:
- Aniden başlayan nefes darlığı
- Göğüs ağrısı
- Çarpıntı
- Kanlı balgam
- Bayılma
- Ani dolaşım bozukluğu
Bu belirtilerin ortaya çıkması durumunda acil yardım istenmesi gerekiyor. Akciğer embolisinin erken tanı ve tedavi gerektiren, yaşamı tehdit edebilen bir durum olduğu belirtiliyor.
Sıvı kaybı riski artırabiliyor
Doktor Ahmet Arif Ağlar, sıcaklık ve terlemeye bağlı sıvı kaybının yeterli su tüketilmediğinde kanın koyulaşmasına ve pıhtılaşma eğiliminin artmasına yol açabileceğini söyledi.
İleri yaştakiler, kronik hastalığı bulunanlar, idrar söktürücü ilaç kullananlar ve uzun süre güneş altında çalışanların daha dikkatli olması gerektiğini belirten Ağlar, sıcak havalarda yeterli su tüketilmesinin önem taşıdığını ifade etti.
Sıcaklık stresi ve susuzluğun kan pıhtısı oluşumunu destekleyebileceği, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin sağlık bilgilendirmelerinde de yer alıyor.
Uzun yolculuklarda düzenli hareket edin
Uçak, otobüs ve otomobil yolculuklarında uzun süre aynı pozisyonda oturmak, bacak toplardamarlarındaki kan akışını yavaşlatabiliyor.
Ağlar, özellikle 4-6 saatten uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkılmasını, birkaç dakika yürünmesini ve yeterli sıvı tüketilmesini önerdi. Uzun süre hareketsiz kalmanın yolculuk sırasında pıhtı riskini artırabildiği resmî sağlık kaynaklarınca da doğrulanıyor.
Yüksek risk grubunda bulunan kişilerin ise yolculuk öncesinde hekime danışması ve yalnızca hekim tarafından önerilen koruyucu yöntemleri uygulaması gerekiyor.
Tedavinin temelini kan sulandırıcı ilaçlar oluşturuyor
Derin ven trombozu tedavisinde amaç; pıhtının büyümesini durdurmak, akciğere ulaşmasını engellemek ve uzun dönemde oluşabilecek kalıcı damar hasarını azaltmak.
Tedavinin temelini antikoagülan olarak adlandırılan kan sulandırıcı ilaçlar oluşturuyor. Bu ilaçlar mevcut pıhtıyı doğrudan eritmek yerine pıhtının büyümesini önlüyor ve vücudun pıhtıyı doğal yollarla çözmesine yardımcı oluyor.
Hastaların büyük bölümü ilaçla tedavi edilebilirken kullanılacak ilaca ve tedavi süresine hastanın durumuna göre hekim karar veriyor.
Seçilmiş hastalarda girişimsel tedavi uygulanabiliyor
Kasık ve leğen kemiği seviyesindeki büyük toplardamarları tutan yaygın pıhtılarda, bacak dolaşımını tehdit eden ağır durumlarda veya ilaç tedavisine rağmen ilerleyen vakalarda girişimsel yöntemler değerlendirilebiliyor.
Ağlar, seçilmiş hastalarda birkaç milimetrelik kateter yardımıyla pıhtının ilaçla eritilebildiğini, mekanik cihazlarla parçalanarak çıkarılabildiğini veya iki yöntemin birlikte uygulanabildiğini anlattı.
Pıhtıya neden olan toplardamar darlıklarının bazı hastalarda stentle tedavi edilebildiğini kaydeden Ağlar, uygulanacak yöntemin hastanın klinik durumuna göre uzman hekimlerce belirlenmesi gerektiğini vurguladı.