İspanya ile İngiltere’ye bağlı Cebelitarık arasındaki sınır hattında tarihi bir dönem sona erdi. Avrupa Birliği ile İngiltere arasında imzalanarak 15 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren anlaşma kapsamında, iki bölge arasındaki giriş ve çıkış kontrollerinin yapıldığı sınır kapısı kaldırıldı.

Brexit’in ardından AB ile İngiltere arasında çözüme kavuşturulması gereken en önemli başlıklardan biri olan Cebelitarık meselesinde varılan anlaşmayla, İspanya’dan Cebelitarık’a geçişlerde uygulanan fiziki kontroller sona erdi.

Düzenleme sayesinde İspanyol vatandaşları ile İspanya’da bulunan turistler, sınır kontrolüne tabi tutulmadan Cebelitarık’a giriş yapabilecek.

Tarihi törene üst düzey katılım

Cebelitarık sınır kapısının kaldırılması dolayısıyla düzenlenen törene İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, Cebelitarık Özerk Yönetim Hükümeti Başbakanı Fabian Picardo ve sınır çevresindeki yerleşimlerin belediye başkanları katıldı.

Törende konuşan İspanya Başbakanı Sanchez, sınırın kaldırılmasının bölge açısından fırsatlarla dolu yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu söyledi.

Sanchez, sınırın ortadan kaldırılmasını, uzun yıllardır devam eden bir sorunun çözümü olarak değerlendirdi.

“Tarih yazıyoruz. Bugün, kıta Avrupası’ndaki son duvar yıkılıyor. Ortak refaha dayalı yeni bir dönemin kapılarını aralıyoruz.” ifadelerini kullanan Sanchez, sınır duvarlarının toplumlar arasındaki yaraları açık tuttuğunu belirtti.

Cebelitarık’taki sınır hattının kaldırılmasıyla özellikle bölgede çalışan binlerce kişi için önemli bir engelin ortadan kalktığını vurgulayan Sanchez, düzenlemeyi “açık bir yaranın kapanması” olarak nitelendirdi.

15 bin 500’den fazla kişi yararlanacak

Yeni düzenlemeden en fazla, İspanya’da yaşayıp her gün çalışmak amacıyla Cebelitarık’a gidip gelen vatandaşların yararlanması bekleniyor.

Mevcut sistemde sınır geçişlerinde uzun araç ve insan kuyrukları oluşurken, zaman zaman geçişlerin saatler sürdüğü belirtiliyordu.

Sınır kontrollerinin kaldırılmasıyla 15 bin 500’den fazla kişinin günlük hayatının kolaylaşması öngörülüyor. Bu kişiler arasında Cebelitarık’ta çalışan İspanyol vatandaşları ilk sırada yer alıyor.

Düzenlemenin sınırın her iki tarafındaki ekonomi, ticaret, istihdam ve turizm hareketliliğini de artırması bekleniyor.

Kontroller liman ve havaalanında yapılacak

İngiltere’ye bağlı Cebelitarık ile İspanya arasındaki kara sınırında bulunan fiziki kontrol noktaları tamamen kaldırıldı.

Buna karşılık Cebelitarık’a dış ülkelerden yapılacak girişlerde sınır ve pasaport kontrolleri devam edecek. Bu kontroller Cebelitarık Limanı ile Cebelitarık Uluslararası Havalimanı’nda gerçekleştirilecek.

Böylece İspanya üzerinden kara yoluyla Cebelitarık’a girişlerde kontrol uygulanmazken, deniz ve hava yoluyla bölgeye gelen yolcuların denetimleri liman ve havalimanında yapılacak.

İnsan ve mal dolaşımındaki engeller sona erdi

Brexit sonrasında yürütülen sert ve uzun müzakereler sonucunda varılan anlaşmanın en önemli maddelerinden birini, İngiliz toprağı olan Cebelitarık’ı İspanya’dan ayıran fiziki sınır hattının kaldırılması oluşturdu.

Anlaşma kapsamında şu düzenlemeler hayata geçirildi:

İspanya ile Cebelitarık arasındaki kara sınırı kaldırıldı.
İnsanların geçişinin önündeki fiziki kontroller sona erdi.
Mal dolaşımını engelleyen uygulamalar kaldırıldı.
Schengen Bölgesi’nin güvenliğiyle ilgili tedbirler korundu.
Avrupa Birliği Tek Pazarı’nın işleyişi güvence altına alındı.
Avrupa Birliği Gümrük Birliği’nin kuralları muhafaza edildi.
Cebelitarık’ın liman ve havaalanındaki dış sınır kontrolleri devam ettirildi.

Anlaşma, sınırın kaldırılmasının yanı sıra AB’nin güvenlik, gümrük ve ekonomik düzenlemelerinin korunmasını da amaçlıyor.

Anlaşma Brüksel’de imzalandı

İngiltere, 31 Ocak 2020’de Avrupa Birliği üyeliğini resmi olarak sona erdirmişti. Brexit sonrasında İngiltere ile AB arasında çözülmesi gereken en önemli kara sınırı meselesi Cebelitarık olmuştu.

İngiltere, İspanya ve Avrupa Birliği arasında yürütülen müzakereler, 11 Haziran 2025’te siyasi uzlaşmayla sonuçlandı.

Tarafların parlamentolarındaki onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından anlaşma Brüksel’de imzalandı ve 15 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.

Anlaşmanın devreye girmesiyle, Brexit sonrasında Avrupa kıtasında oluşan en önemli sınır sorunlarından biri çözüme kavuşturulmuş oldu.

Cebelitarık’ın geçmişi

Egemenliği 1713’te İngiltere’ye geçti

İspanya’nın güneyinde bulunan Cebelitarık’ın egemenliği, 1713 yılında imzalanan Utrecht Antlaşması ile İspanya tarafından İngiltere’ye devredildi.

Akdeniz’in Atlas Okyanusu’na açıldığı stratejik noktada bulunan Cebelitarık, askeri, siyasi ve ekonomik önemi nedeniyle İngiltere ile İspanya arasında yüzyıllardır tartışma konusu oldu.

İspanya, bölge üzerindeki egemenlik talebini sürdürürken, Cebelitarık halkı farklı tarihlerde yapılan referandumlarda İngiltere’ye bağlı kalma yönünde oy kullandı.

1967 referandumunda İngiltere’ye bağlılık kararı

Cebelitarık’ta 1967 yılında gerçekleştirilen halk oylamasında seçmenlerin yüzde 96’sı İngiltere’ye bağlı kalma yönünde tercihte bulundu.

Bu sonuç, İspanya ile İngiltere arasındaki Cebelitarık gerilimini daha da artırdı.

Cebelitarık’ın 30 Mayıs 1969’da kendi anayasasını yürürlüğe koyması ve İngiltere’nin egemenliği altında kalma arzusunu açıkça ortaya koyması üzerine dönemin İspanya yönetimi sert bir karar aldı.

Franco sınırı tamamen kapattı

İspanya’yı yöneten diktatör Francisco Franco, 8 Haziran 1969’da Cebelitarık sınır kapısını tamamen kapattı.

Franco yönetimi yalnızca kara sınırını kapatmakla kalmadı, Cebelitarık ile İspanya arasındaki telefon bağlantılarını da kesti.

Bu karar nedeniyle sınırın iki tarafında yaşayan aileler, çalışanlar ve bölge halkı uzun yıllar birbirlerinden ayrı kaldı.

Sınırın kapalı tutulduğu dönem 15 yıl sürdü.

Sınır 1985’te yeniden açıldı

Franco döneminde kapatılan İspanya-Cebelitarık sınırı, Şubat 1985’te yeniden açıldı.

Bu tarihten itibaren bölge halkının ve çalışanların karşılıklı geçişlerine yeniden izin verildi. Ancak sınır kontrolleri, pasaport işlemleri ve zaman zaman oluşan uzun kuyruklar devam etti.

1973 yılında İngiltere, o dönemki adıyla Avrupa Ekonomik Topluluğuna katıldığında Cebelitarık da dışişleri İngiltere’ye bağlı bir Avrupa toprağı olarak Topluluğa dahil edildi.

Bu durum, İngiltere’nin Avrupa Birliği üyeliği boyunca Cebelitarık ile İspanya arasındaki geçişlerde Avrupa kurallarının uygulanmasına imkan sağladı.

Cebelitarıklılar ortak egemenliği reddetti

Cebelitarık’ta 2002 yılında yeni bir referandum düzenlendi.

İngiltere ile İspanya arasında gündeme getirilen “ortak egemenlik” statüsü halk oylamasına sunuldu.

Referandumda Cebelitarık halkının yüzde 98,97’si İngiltere ile İspanya’nın bölge üzerinde ortak egemenlik kurması önerisine karşı çıktı.

Bu sonuçla Cebelitarıklılar, İngiltere’ye bağlı kalma yönündeki iradelerini bir kez daha ortaya koydu.

Brexit sonrasında statü krizi yaşandı

İngiltere’nin 31 Ocak 2020’de Avrupa Birliği üyeliğini sona erdirmesi, Cebelitarık’ın statüsü konusunda yeni bir belirsizlik oluşturdu.

Cebelitarık’ın İspanya ile kara sınırına sahip olması, bölgeyi Brexit müzakerelerinin en karmaşık başlıklarından biri haline getirdi.

Taraflar özellikle sınır kontrolleri, Schengen kuralları, gümrük uygulamaları, işçi geçişleri, vergi düzenlemeleri ve mal dolaşımı konularında uzun süre uzlaşma sağlayamadı.

İngiltere, İspanya ve Avrupa Birliği arasında yürütülen görüşmeler 11 Haziran 2025’te sonuçlandı. Tarafların parlamentolarındaki onayların tamamlanmasının ardından anlaşma 15 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi.

57 yıllık sınır uygulamasında yeni dönem

Cebelitarık sınırı, Franco yönetiminin 1969’daki kapatma kararından sonra uzun süre Avrupa’daki siyasi bölünmelerin sembollerinden biri olarak görüldü.

1985’te yeniden açılan ancak kontrollü geçişlerin sürdüğü sınır, 15 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren anlaşmayla fiziki olarak tamamen ortadan kaldırıldı.

Böylece İspanya ile Cebelitarık arasındaki sınır uygulamasında 57 yıl sonra yeni bir döneme girildi.

Yeni sistemin, sınırın iki tarafındaki binlerce çalışanın günlük yaşamını kolaylaştırmasının yanı sıra bölgesel ticaret, turizm, ulaşım ve ekonomik iş birliğine de önemli katkı sunması bekleniyor.