Nöbetçi Eczaneler
ABD ile İran arasında varılan ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını öngören mutabakat, küresel piyasalarda dengeleri değiştirdi. Enerji arzına ilişkin endişelerin azalmasıyla petrol fiyatlarında sert düşüş yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı, anlaşmaya yönelik iyimserliğin etkisiyle 80 doların altına geriledi.
Küresel piyasaların odağında, üç aydan uzun süredir enerji fiyatları üzerinde baskı oluşturan gerilimin resmen sona erdirilmesine yönelik süreç bulunuyor. Uluslararası ajanslara yansıyan bilgilere göre anlaşmanın cuma günü İsviçre’de düzenlenecek törenle resmiyet kazanması bekleniyor.
Petrol fiyatlarındaki düşüş, yalnızca enerji piyasalarında değil; enflasyon beklentileri, taşımacılık maliyetleri, emtia fiyatları ve merkez bankalarının faiz politikalarına ilişkin beklentiler üzerinde de etkili oldu. Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin yeniden başlaması, özellikle küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzı açısından kritik görülüyor.
Hürmüz Boğazı yeniden açılıyor
ABD Başkanı Donald Trump, gemilerin yeniden Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye başladığını ve boğazın cuma gününe kadar tamamen açık hale geleceğini açıkladı. İran medyasına göre bölgede daha önce geçişi engellenen bazı petrol tankerleri ve yük gemileri de hareket etmeye başladı.
Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticareti açısından en kritik geçiş noktaları arasında yer alıyor. Bu nedenle boğazın kapanması, küresel petrol fiyatlarında hızlı yükselişe neden olmuş; arz güvenliği, navlun maliyetleri ve sigorta primleri üzerindeki baskıyı artırmıştı.
Tahran yönetimi, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırıların ardından söz konusu su yolunu kapatmıştı. ABD ise buna karşılık İran limanlarına yönelik deniz trafiğini bloke etmişti. Karşılıklı adımlar, enerji piyasalarında uzun süredir devam eden risk priminin ana nedeni olarak gösteriliyordu.
Anlaşma elektronik ortamda imzalandı
ABD yönetiminden üst düzey bir yetkili, mutabakat metninin ABD Başkanı Donald Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf tarafından elektronik ortamda imzalandığını açıkladı. Anlaşmanın nihai metninin cuma günü yapılacak törenin ardından daha net hale gelmesi bekleniyor.
Piyasalarda anlaşma, savaş riskinin azalması ve enerji arzının yeniden güçlenmesi açısından olumlu karşılandı. Ancak uzmanlar, sürecin kırılgan olduğuna dikkat çekiyor. Anlaşmanın uygulanma takvimi, güvenlik garantileri, deniz taşımacılığının yeniden başlaması ve İran petrol ihracatının toparlanma hızı fiyatlamalarda belirleyici olacak.
Petrol piyasasında asıl soru: arz ne kadar hızlı toparlanacak?
City Index analisti Fiona Cincotta, yatırımcıların jeopolitik görünümde kalıcı bir iyileşme ihtimalini fiyatlamaya başladığını belirtti. Cincotta’ya göre piyasalar artık anlaşmanın yapılıp yapılmayacağından çok petrol ihracatı ve üretimin ne kadar hızlı toparlanacağına odaklanıyor.
Uzmanlara göre petrol fiyatlarındaki düşüşün kalıcı olup olmayacağı, Hürmüz Boğazı’ndan düzenli ve güvenli geçişlerin ne zaman başlayacağına bağlı olacak. Tanker trafiğinin sınırlı kalması ya da anlaşmanın uygulanmasında aksaklık yaşanması halinde petrol fiyatlarında yeniden sert yükselişler görülebilir.
Deniz taşımacılığı şirketleri de bölgedeki risklerin tamamen ortadan kalkmadığı görüşünde. Şirketler, seferlerin güvenli şekilde yeniden başlaması için askeri ve lojistik koşulların netleşmesi gerektiğini belirtiyor.
Stratejik rezervler düşük seviyede
Petrol piyasasında arz tarafına ilişkin bir diğer önemli başlık ise ABD’nin stratejik petrol stokları oldu. ABD Enerji Bakanlığı verilerine göre ülkenin stratejik petrol rezervleri geçen hafta 1983’ten bu yana en düşük seviyeye geriledi.
Rezervlerdeki düşüş, piyasalarda arz koşullarının kısa vadede hâlâ sıkı kalabileceğine işaret ediyor. Bu nedenle petrol fiyatlarında yaşanan gerilemeye rağmen yatırımcılar temkinli hareket ediyor. Analistler, üretim ve ihracatın hızlı toparlanmaması halinde fiyatlardaki düşüşün sınırlı kalabileceğini belirtiyor.
Küresel enflasyon açısından kritik gelişme
Petrol fiyatlarının 80 doların altına inmesi, enerji ithalatçısı ülkeler açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Enerji maliyetlerindeki düşüş; akaryakıt fiyatları, üretim maliyetleri ve taşımacılık giderleri üzerinden enflasyon baskısını azaltabilir.
Ancak fiyatların kalıcı şekilde düşük seyredebilmesi için yalnızca anlaşmanın imzalanması yeterli görülmüyor. Piyasalarda güvenin güçlenmesi için Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin düzenli hale gelmesi, tanker sigorta maliyetlerinin düşmesi ve İran petrol ihracatının istikrarlı biçimde artması gerekiyor.
Piyasalar cuma günkü törene odaklandı
Yatırımcılar şimdi cuma günü İsviçre’de yapılması beklenen imza törenine çevrilmiş durumda. Anlaşmanın ayrıntıları, uygulanma takvimi ve tarafların yükümlülükleri piyasalarda yeni yön arayışını belirleyecek.
Petrol fiyatlarında kısa vadede dalgalanmanın sürmesi beklenirken, uzmanlar anlaşmanın sorunsuz uygulanması halinde enerji piyasalarında rahatlamanın güçlenebileceğini ifade ediyor. Buna karşılık uygulama sürecinde yaşanacak herhangi bir aksaklık, petrol fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgasını beraberinde getirebilir.