Nöbetçi Eczaneler
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik açıklamaları, dünya gündeminde geniş yankı uyandırdı. Gün içinde Tahran yönetimini sert sözlerle hedef alan ve ABD’nin İran’ı “bu gece çok sert vuracağını” söyleyen Trump, ilerleyen saatlerde yaptığı yeni açıklamada saldırıların iptal edildiğini duyurdu.
Trump, İran’a yönelik planlanan hava saldırıları ve bombardımanlardan vazgeçildiğini belirterek, görüşmelerde nihai noktalar üzerinde tüm tarafların uzlaşmaya vardığını açıkladı. ABD Başkanı, imza töreninin zamanı ve yerinin kısa süre içinde duyurulacağını bildirdi.
Trump’ın açıklaması, ABD ile İran arasında tırmanan askeri gerilimin ardından diplomasi kanallarının yeniden devreye girdiği yorumlarına neden oldu. Ancak deniz ablukasının, süreç tamamlanana kadar yürürlükte kalacağı ifade edildi.
Önce tehdit etti, sonra saldırıları iptal etti
Trump, daha önce Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran’a yönelik çok sert ifadeler kullanmıştı. ABD’nin İran’ı “bu gece çok sert vuracağını” belirten Trump, İran ordusunun büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini öne sürmüştü.
ABD Başkanı, İran’ın donanması, hava kuvvetleri, radar sistemleri ve hava savunma kapasitesinin büyük bölümünün artık ortadan kaldırıldığını iddia etmişti. Tahran’ın saldırı kapasitesinin ciddi şekilde zayıflatıldığını savunan Trump, askeri operasyonların daha da genişleyebileceği mesajını vermişti.
Trump’ın sert açıklamalarında Hark Adası da öne çıkmıştı. ABD Başkanı, “çok uzak olmayan bir gelecekte” İran’ın en önemli petrol ihracat merkezlerinden biri olan Hark Adası’nın ve diğer enerji altyapı noktalarının kontrol altına alınacağını söylemişti.
Bu sözler, bölgedeki gerilimi daha da artırırken İran’dan da sert yanıt gelmişti.
Kalibaf: Karşınızda bambaşka bir İran göreceksiniz
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Trump’ın Hark Adası ve petrol altyapı noktalarına yönelik tehdidine tepki göstermişti. Kalibaf, yanlış stratejiler ve fevri kararların bölgedeki tüm dengeleri altüst edeceğini, ABD için sonuçların ağır olacağını söylemişti.
Kalibaf, enerji altyapısına yönelik bir hamlenin piyasaları ve bölge güvenliğini sarsacağını belirterek, Washington yönetiminin “yıllarca içinden çıkamayacağı sonsuz bir bataklık” ile karşı karşıya kalabileceğini savunmuştu. İranlı yetkili, “Karşınızda bambaşka bir İran göreceksiniz” ifadelerini kullanmıştı.
Trump’ın açıklamasının tamamı
Trump, İran’a yönelik saldırıların iptal edildiğini duyurduğu açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“İran İslam Cumhuriyeti ile yapılan görüşmelerin İran liderliğinin en üst düzeyine ulaştırılıp onaylanması gerçeğine dayanarak, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olarak, bu akşam İran’a yönelik planlanan hava saldırılarını ve bombalamaları iptal ettim. Görüşmeler ve nihai noktalar, hem kavramsal olarak hem de ayrıntılı olarak, Amerika Birleşik Devletleri, İsrail, Suudi Arabistan, BAE, Katar, Türkiye, Pakistan, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün, Mısır ve diğerleri dahil olmak üzere ilgili tüm taraflarca onaylanmıştır. Deniz ablukası, bu işlem tamamlanana kadar tam olarak yürürlükte kalacaktır. İmza töreninin zamanı ve yeri kısa süre içinde duyurulacaktır.”
ABD Başkanı Trump, İran’la anlaşmanın “birkaç gün içinde” tamamlanacağını söyledi
ABD Başkanı Donald Trump, İran’la anlaşma belgesinin son halinin hazırlandığını belirterek, “Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek.” dedi.
ABD Başkanı Trump, Oval Ofis’te düzenlenen imza töreninin ardından basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.
Trump, İran’la anlaşmanın tamamlanmak üzere olduğunu vurgulayarak, detaylı mutabakat metni üzerindeki son çalışmaların sürdüğünü söyledi.
ABD Başkanı, “(İran’la anlaşma) Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek, belki de Avrupa’da.” şeklinde konuştu.
Trump, söz konusu anlaşmanın imzalanması durumunda İran’ın hiçbir şekilde nükleer silah elde etmeyeceğini dile getirerek “Nükleer silaha sahip olmayacaklar, bu konuda anlaşmaya vardılar. Hiçbir biçimde nükleer silah da geliştirmeyecekler.” değerlendirmesini yaptı.
Trump’tan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın rolüne vurgu
Aralarında Türkiye’nin de olduğu birçok bölge ülkesinin lideri ile görüştüğünü ve bu görüşmelerin sürdüğünü belirten Trump, İran’la anlaşma sürecinde Ankara’nın rolüne ilişkin, “Türkiye ile de görüşeceğiz. Cumhurbaşkanı (Recep Tayyip) Erdoğan bu süreçte harikaydı.” değerlendirmesini yaptı.
İran lideri Mücteba Hamaney’in anlaşmayı onaylayıp onaylamadığı konusundaki bilgisi sorulan Trump, “Anladığım kadarıyla cevap evet.” dedi.
Anlaşma imzaları atılır atılmaz Hürmüz Boğazı’nın açılacağını ve ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının kaldırılacağını vurgulayan Trump, “(Anlaşma) Yakında imzalanacak, belki bu hafta sonu.” ifadesini kullandı.
ABD Başkanı Trump, söz konusu imza törenine ABD’yi temsilen Başkan Yardımcısı JD Vance, Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve eski Başdanışmanı Jared Kushner’in katılabileceğini belirtti.
Trump, bu hafta sonu Washington’da düzenlenecek ABD’nin 250. kuruluş yıl dönümü kutlamalarını takip etmek üzere kentte kalacağını, dolayısıyla olası bir imza törenine Başkan Yardımcısı JD Vance’in katılabileceğini dile getirdi.
Deniz ablukası sürecek
Trump’ın açıklamasında dikkat çeken başlıklardan biri de deniz ablukası oldu. ABD Başkanı, saldırıların iptal edilmesine rağmen deniz ablukasının işlemler tamamlanana kadar tam olarak yürürlükte kalacağını belirtti.
Bu ifade, askeri operasyonların durdurulmasına karşın İran üzerindeki baskının tamamen kaldırılmadığını gösterdi. Washington yönetiminin, anlaşma süreci imzayla tamamlanana kadar sahadaki kontrol ve caydırıcılık unsurlarını korumak istediği değerlendiriliyor.
Hark Adası neden önemli?
Trump’ın önceki açıklamalarında hedef gösterdiği Hark Adası, İran ekonomisi açısından kritik öneme sahip. Basra Körfezi’nin kuzeyinde yer alan ada, İran’ın en önemli petrol ihracat merkezlerinden biri olarak biliniyor.
İran ham petrol ihracatının büyük bölümü Hark Adası üzerinden gerçekleştiriliyor. Adada geniş depolama tankları, boru hatları ve ülkenin en büyük enerji tesislerinden bazıları bulunuyor. Derin sulara sahip olması nedeniyle dev petrol tankerlerinin yanaşabildiği ada, İran petrolünün küresel pazarlara ulaştırılmasında stratejik bir merkez konumunda.
Bu nedenle Hark Adası’na yönelik olası bir askeri hamlenin yalnızca İran’ı değil, küresel petrol piyasalarını ve enerji güvenliğini de doğrudan etkileyebileceği belirtiliyor.
Gerilim diplomasiye mi döndü?
Trump’ın önce saldırı tehdidinde bulunması, ardından saldırıları iptal ettiğini açıklaması, ABD-İran hattındaki gerilimin ne kadar hızlı yön değiştirebildiğini ortaya koydu. Washington’dan gelen son mesaj, askeri seçeneğin masadan tamamen kalkmadığını ancak diplomatik uzlaşmanın öne çıktığını gösterdi.
ABD Başkanı’nın “görüşmelerde uzlaşmaya varıldı” açıklaması, bölgede daha büyük bir çatışma ihtimalinin şimdilik ertelendiği şeklinde yorumlandı. Ancak deniz ablukasının devam edecek olması, sürecin kırılganlığını koruduğuna işaret ediyor.
Bundan sonraki aşamada gözler, duyurulacağı belirtilen imza töreninin zamanı ve yerine çevrildi. Anlaşmanın resmiyet kazanması halinde ABD ile İran arasındaki son gerilimde askeri tırmanışın yerini diplomatik sürece bırakması bekleniyor.