Nöbetçi Eczaneler
3 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de tarım alanını doğrudan ilgilendiren üç kritik düzenleme aynı anda yürürlüğe girdi. Bunlardan ilki, Kırsal Kalkınma Yatırım Programı Çerçevesinde Yapılacak Desteklemeler Hakkında Tebliğ (2026/9) ile kırsal yatırım hibelerini baştan düzenledi. İkincisi, Kırsal Kalkınma Yatırım Programı Kapsamında Tasarruflu Tarımsal Sulama Sistemlerine Yönelik Yatırımların Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (2026/10) ile sulama yatırımlarını ayrı ve daha ayrıntılı bir destek çerçevesine bağladı. Üçüncüsü ise Tarım ve Orman Bakanlığının Kontrolüne Tabi Ürünlerin İthalat Denetimi Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (2026/34) ile belirli ürün gruplarına ilişkin ithalat denetim kalemlerini güncelledi.
Kırsal kalkınma desteklerinde çerçeve yeniden çizildi
2026/9 sayılı tebliğin amacı, mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeleri desteklemek; kırsal alanda alternatif gelir kaynakları oluşturmak; kırsal ekonomik altyapıyı güçlendirmek; tarımsal faaliyetlerde yeni teknolojilerin kullanımını yaygınlaştırmak; veri temelli üretimi ve akıllı tarım uygulamalarını desteklemek olarak tanımlandı. Tebliğ ayrıca yürütülmekte olan kırsal kalkınma çalışmalarının etkinliğini artırmayı ve yeni teknoloji içeren yatırımları teşvik etmeyi hedefliyor. Düzenleme, tarımsal amaçlı örgütler ile kadın ve genç girişimciler öncelikli olmak üzere gerçek ve tüzel kişilerin tarıma dayalı yatırımlarını kapsıyor. Dijitalleşme, yapay zekâ tabanlı karar destek sistemleri, sensör sistemleri, akıllı tarım teknolojileri ve tarımsal platform çözümleri de açık biçimde kapsama alındı.
Tebliğde genç girişimci; başvuru tarihinde 18 yaşını doldurmuş ve 41 yaşından gün almamış kişi olarak tanımlanırken, kırsal alan; köy, belde, kırsal mahalle, kırsal yerleşik alan ya da TÜİK tarafından kır veya orta yoğun kent olarak tanımlanan yerleşim birimleri şeklinde tarif edildi. Aile işletmesi de ayrı bir başlık olarak düzenlendi; bir aile tarafından yönetilen, ağırlıklı olarak ailesel iş gücüne dayanan ve gelirinin önemli kısmını tarımsal faaliyetten sağlayan mikro ölçekli işletmeler bu kapsamda özel statüye alındı.
Hangi yatırımlar desteklenecek?
Yeni tebliğde destek kapsamına alınan yatırım konuları oldukça geniş tutuldu. Tarımsal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik bitkisel ve hayvansal ürün yatırımları, çelik silo ve soğuk hava deposu projeleri desteklenecek başlıklar arasında yer aldı. Tarımsal üretime yönelik başlıklarda kapalı ortamda bitkisel üretim, büyükbaş, küçükbaş ve kanatlı hayvan yetiştiriciliği, kültür mantarı üretimi, büyükbaş ve küçükbaş hayvan kesimhaneleri, kanatlı hayvan kesimhaneleri ile yağmur hasadı için jeomembran gölet yapımı da program kapsamına dâhil edildi.
Bunlara ek olarak su ürünleri yetiştiriciliği, hayvansal ve bitkisel orijinli gübre işleme-paketleme-depolama yatırımları, tarımsal amaçlı örgütler için ortak makine parkları, arı yetiştiriciliği ve ipek böceği yetiştiriciliği de destek listesine girdi. En dikkat çekici yenilik ise teknoloji başlığında ortaya çıktı. Tarımda dijitalleşme, veri yönetimi, sensör ve nesnelerin interneti tabanlı uygulamalar, yapay zekâ destekli karar sistemleri, üretim izleme teknolojileri, robotik kullanım, otomasyon ve görüntü işleme sistemleri de resmen hibe desteği kapsamına alındı. Ayrıca bu alanlarda faaliyet gösteren tesislerin ve tarımsal amaçlı örgütlerin sulama hizmetlerinde ihtiyaç duyduğu enerji için yenilenebilir enerji kaynakları yatırımlarına da kapı açıldı.
Destek tüm Türkiye’yi kapsıyor, ama il bazında farklılaşacak
Tebliğ 81 ili kapsıyor. Ancak her ilde her yatırım başlığı otomatik olarak açılmayacak. Hangi ilde hangi yatırım konularının uygulanacağı, Bakanlık tarafından sektörel öncelikler ve üretim planlaması dikkate alınarak uygulama rehberinde ilan edilecek. Bu nedenle sistem ülke genelinde yürürlüğe girmiş olsa da destek kalemleri il bazında farklılaştırılacak.
Üretim planlaması kapsamındaki illerde planlamada belirtilen ürünlere yönelik projeler artı puanla değerlendirilecek. Tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinde yer alan projelere ise puanına bakılmaksızın, ilin bütçesi ölçüsünde öncelik verilecek. Kalan uygun projeler puan sıralamasına göre desteklenecek. Bu yapı, yeni destek modelinin yalnızca “hibe veren” değil, aynı zamanda “tarımsal planlamaya göre kaynak tahsis eden” bir karaktere sahip olduğunu gösteriyor.
Bazı yatırım alanlarında özel sınırlamalar getirildi
Çelik silo ve soğuk hava deposu yatırımlarında yeni tesis, modernizasyon-otomasyon ve tamamlamaya yönelik başvurular desteklenecek. Kapalı ortamda bitkisel üretimde yeni tesis ve modernizasyon destek kapsamına alınacak. Dijitalleşme, yapay zekâ, robotik ve diğer tarımsal bilişim sistemlerinde ise esas olarak modernizasyon-otomasyon nitelikli başvurular desteklenecek. Kanatlı hayvan yetiştiriciliğinde kural, kapasite artırımı ve modernizasyon başvurularının desteklenmesi şeklinde kuruldu; ancak üretim planlaması kapsamında kanatlı eti için planlı üretim bölgesi ilan edilen illerde tüm yatırım niteliklerinde başvuru yapılabilecek.
Büyükbaş hayvan yetiştiriciliğinde ise tarımsal yeraltı suyu kısıtı bulunan havzalarda yeni tesis ve tamamlamaya yönelik başvurular desteklenmeyecek. Yalnızca yatırım yerinin tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgesinde bulunması halinde bu sınırlama aşılabilecek. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan kesimhanelerinde, kesimhane bulunmayan iller hariç yeni tesis ve tamamlama yatırımları destek dışında bırakıldı. Kanatlı hayvan kesimhanelerinde ise planlı üretim bölgesi olan illerde tüm yatırım niteliklerine, diğer illerde yalnızca kapasite artırımı ve modernizasyon yatırımlarına destek verilecek. Un, yem ve kütlü pamukta da yalnızca kapasite artırımı ve modernizasyon başvuruları kabul edilecek; ancak depremden etkilenen afet illerinde yem yatırımları için tüm niteliklerde başvuru yapılabilecek. Çay ve fındıkta ise sadece bu ürünlerin üretildiği illerdeki başvurular kabul edilecek.
Kimler başvurabilecek, kimler yararlanamayacak?
Gerçek kişiler ile kollektif, limited ve anonim şirketler; ayrıca tarımsal amaçlı örgütler program kapsamında başvuru yapabilecek. Şirketlerin ana sözleşmelerinde ilgili faaliyet alanının yer alması, yetkili kurullarından proje başvurusu ve uygulamasına dair karar alınmış olması gerekiyor. Kapasite artırımı ve modernizasyon başvurularında başvuru sahibinin son başvuru tarihinden önce; yeni tesis ve tamamlama yatırımlarında ise en geç nihai rapor aşamasında ilgili Bakanlık kayıt sistemine kayıtlı olması şartı getirildi. Bu kayıt durumu izleme süresinin sonuna kadar korunacak.
Kamu kurum ve kuruluşları, kamu kaynaklarından finansman sağlayan ya da kamu ile bağlantılı gerçek ve tüzel kişiler desteklerden yararlanamayacak. Önceki tebliğler kapsamında yatırımını tamamlayamayanlar, proje fesih sürecinde bulunanlar, vadesi geçmiş vergi ve SGK prim borcu olanlar da kapsam dışı tutuldu. Tarımsal amaçlı örgütler hariç olmak üzere, daha önce Bakanlığın yatırım bazlı hibelerinden yararlanmış kişilerin belirli süreler dolmadan yeniden başvurması da engellendi. Ayrıca tüzel kişi ortaklıkları üzerinden çoklu başvuru yapılarak destekten tekrar yararlanılmasının da önü kapatıldı.
Bir proje, bir başvuru ve uzun süreli taahhüt dönemi
Tebliğe göre faydalanıcılar ülke genelinde yalnızca bir adet proje başvurusunda bulunabilecek. Tarımsal amaçlı örgütlerin tüzel kişi olarak başvurması, ortaklarının ayrıca bireysel ya da farklı tüzel kişilikler üzerinden başvuru yapmasına engel sayılmayacak. Kiralanmış mülkler üzerinde yatırım da destek kapsamında kabul edildi; ancak kira süresinin başvuru süresinde başlamış olması ve en az yedi yılı kapsaması gerekiyor. Hibe sözleşmesi aşamasında noter onaylı kira sözleşmesi, nihai rapor aşamasında ise üst hakkı ya da kira şerhi gibi güvenceler aranacak. Hisseli taşınmazlarda diğer hissedarların noter onaylı muvafakati de zorunlu tutuldu.
Tarım arazileri üzerinde yapılacak yatırımlarda Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamındaki izin belgeleri de başvuru aşamasında sisteme yüklenecek. Hayvancılık yatırımlarında biyogüvenlik tedbirleri de destek kapsamına alındı. Serbest bölgelerde yapılacak yatırımlar ise program dışında bırakıldı. Bir tesisin bölümlerine ayrılarak birden fazla başvuru yapılması da açık biçimde yasaklandı.
Hibe üst limiti 30 milyon lira, alt limit 100 bin lira
2026/9 sayılı tebliğe göre hibeye esas proje tutarı en fazla 30 milyon lira olacak. Alt limit ise 100 bin lira olarak belirlendi. Aile işletmeleri için bu üst sınır 8 milyon lira ile sınırlandırıldı. Başvuruların kabul edilmesi halinde KDV dâhil hibeye esas proje tutarının yüzde 50’si ile yüzde 70’ine kadar hibe desteği verilecek. Geri kalan katkı payı ve ayni katkı yatırımcı tarafından öz kaynakla karşılanacak. Hibe sözleşmesinde belirlenen tutar üst limit niteliğinde olacak, nihai hibe fiili gerçekleşmeye göre belirlenecek. Hibeye esas tutarın kamu kaynağıyla karşılanan kısmı dışında kalan bölümün finansmanında başka kamu kaynağı kullanılamayacak.
Hangi giderler karşılanacak, hangileri karşılanmayacak?
Program kapsamında inşaat işleri ile makine, ekipman ve malzeme alımları hibe desteği kapsamında değerlendirilecek. Ancak bunların tamamının yeni ve kullanılmamış olması, hibe sözleşmesinden sonra ve proje tamamlanma süresi içinde gerçekleştirilmesi gerekecek. İnşaat tarafında üretim için zorunlu bölümler esas alınırken, personel odası, yatakhane, yemekhane, satış reyonu, bekçi kulübesi ve bahçe düzenlemesi gibi idari alanların giderleri belirli oranları aşmamak şartıyla kabul edilebilecek. Makine ve ekipman alımlarında teslim ve montaj giderlerinin aynı faturada yer alması halinde destekten yararlanması mümkün olacak.
Buna karşılık borçlanma giderleri, faiz, başka kaynaktan finanse edilen harcamalar, kira, kur farkı, arazi-arsa-bina alımı, yakıt-su-elektrik-aidat, ayrı faturalandırılmış nakliye ve montaj bedelleri, bankacılık ve denetim giderleri, iade alınan vergiler, ikinci el makine-ekipman, proje yönetim ve danışmanlık, makine tamiri, sarf malzemeleri ve makine kullanım eğitimi giderleri destek kapsamı dışında bırakıldı. Hibe sözleşmesi imzalanmadan önce yapılan harcamalar da karşılanmayacak. Ayrıca uygulama rehberine uygun belgelendirilmeyen hiçbir gider, uygun kalem olsa dahi ödenmeyecek.
Ayni katkı sistemi de ayrıntılı biçimde düzenlendi. Hibe sözleşmesinden önce edinilmiş arazi, bina, makine ve ekipman ayni katkı olarak dahi yatırım tutarına dâhil edilemeyecek. Sözleşmeden sonra faydalanıcının kendi kaynaklarıyla sağlayacağı bina, malzeme, makine, ekipman veya iş gücü katkıları ise proje süresi içinde ve hibeye esas giderlerle eş zamanlı ya da önceden gerçekleştirilmek şartıyla ayni katkı sayılabilecek.
İzleme ve yaptırım mekanizması sert kuruldu
Kırsal yatırım tebliğinde destek yalnızca sözleşme imzalanmasıyla sınırlı bırakılmadı. Faydalanıcılar ilerleme raporlarını dört ayda bir il müdürlüğüne vermek zorunda olacak. İl proje yürütme birimleri yatırımları izleme süresi boyunca yerinde kontrol edecek. Projelerin sözleşme hükümlerine aykırı yürütüldüğünün tespiti halinde önce ihtar süreci işletilecek, aykırılık giderilmezse fesih süreci başlatılacak. Nihai ödemenin yapıldığı tarihten itibaren beş yıl boyunca tesisin faaliyetini sürdürmemesi, makine-ekipmanın mülkiyetini değiştirmesi, kiralaması, yerini değiştirmesi ya da projenin amacına aykırı davranması halinde ödenen hibe faiziyle birlikte geri alınacak. Haksız ödemeye aracılık eden belge düzenleyiciler de tahsilatta müştereken sorumlu olacak.
Bu tebliğle 20 Şubat 2025 tarihli Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Yatırımların Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (2024/43) yürürlükten kaldırıldı. Ancak eski tebliğe göre başlamış iş ve işlemler için önceki mevzuat uygulanmaya devam edecek. Yeni düzenleme yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
Sulama yatırımlarında ayrı ve daha teknik bir destek modeli kuruldu
Aynı gün yayımlanan 2026/10 sayılı sulama tebliği, tarımsal üretimde suyun etkin ve verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla geliştirilen tasarruflu sulama tekniklerinin yaygınlaştırılmasını hedefliyor. Tebliğ, kaliteli ve pazar isteklerine uygun üretim yapılmasını ve kırsal alandaki üretici gelirlerinin artırılmasını amaçlıyor. Kapsam, yalnızca tasarruflu tarımsal sulama sistemlerine yönelik yatırımlar ve bunlara ilişkin hibe ödemeleriyle sınırlandırıldı.
Sulama desteği 81 ilin tamamında uygulanacak. Desteklenecek sistemler üç ana grupta toplandı. Tarla içi sistemler arasında damla sulama, yağmurlama, mikro yağmurlama ve yüzey altı damla sulama yer aldı. Mekanik büyük sistemler içinde center pivot-lineer sulama ile tamburlu sulama sistemleri sayıldı. Yenilenebilir enerji ve teknoloji odaklı sistemler başlığında ise güneş enerjili sulama ile akıllı sulama-otomasyon sistemleri destek kapsamına alındı. Akıllı sulama sistemlerinde sensör, kontrol ve uzaktan yönetim unsurları özellikle vurgulandı.
Sulamada konu bazlı hibe oranları belirlendi
Sulama tebliğinde hibeye esas proje tutarının KDV dâhil yüzde 50’si ile yüzde 70’ine kadar destek verilecek. Tarla içi damla sulama ve yağmurlama sistemlerinde oran yüzde 50 olacak. Mikro yağmurlama ile center pivot-lineer ve tamburlu sistemlerde oran yüzde 60’a çıkacak. Yüzey altı damla sulama ile akıllı sulama-otomasyon sistemlerinde ise yüzde 70 destek uygulanacak. Güneş enerjili sulama sistemlerinde oran yüzde 60 olarak belirlendi. Ayrıca tarımsal açıdan yeraltı sularının yetersiz olduğu ve su kısıtı ilan edilen havzalarda yapılacak bütün başvurular için destek oranı yüzde 70 olacak. Sulama sistemlerinde hibeye esas proje tutarı 10 milyon lirayı aşamayacak. Referans fiyatı aşan kısım ise faydalanıcı tarafından karşılanacak.
Bu bütçenin en az yüzde 20’si kadın ve genç girişimcilere ayrıldı. Kadın ve genç girişimcilerden yeterli sayıda uygun başvuru çıkmaması halinde ayrılan pay diğer başvuru sahiplerine aktarılabilecek. Birinci derece tarımsal amaçlı örgütler, kadınlar ve gençler de değerlendirmede öncelikli olacak.
Sulama desteğinde başvuru şartları daha teknik
Sulama desteğine başvuracakların Bakanlık kayıt sistemlerine kayıtlı olması ve bu kayıtlılığın ödeme tarihinden itibaren beş yıl boyunca sürmesi gerekiyor. Gerçek kişiler ile tarımsal üretim yapabilecekleri ana sözleşmelerinde belirtilen şirketler başvuru yapabilecek. Kendi arazileri yanında en az beş yıllık noter onaylı kira sözleşmesi bulunan kiralık araziler için de başvuru yapılabilecek. Sulama kooperatifleri, tarımsal kalkınma kooperatifleri, tarım kredi kooperatifleri ve sulama birlikleri ise kendilerine ait arazilerde ya da on yıl ve üzeri noter onaylı kira sözleşmesi bulunan kamu arazilerinde başvurabilecek. Tüzel kişilerin güncel ana sözleşmelerini başvuru dosyasına eklemesi zorunlu tutuldu.
Son beş yıl içinde aynı yerde bireysel sulama hibesi alınmışsa aynı parsele yeniden başvuru yapılamayacak. Ancak parselin yalnızca bir bölümüne daha önce destek verilmişse kalan bölüm için başvuru yolu açık tutuldu. Aynı şekilde son beş yılda faiz-kâr payı desteği alınan aynı parsele de yeniden hibe başvurusu yapılamayacak. Başvuru sahipleri kamu ile mali ve idari açıdan bağımsız olduklarını, kamu hizmeti yürütmediklerini belgelemek zorunda olacak. Kamu görevlileri, kamu bağlantılı kişiler, son üç yılda sözleşmesi feshedilenler, iflas veya tasfiye halindekiler, belli katalog suçlardan mahkûm olanlar, Kamu İhale Kurumu yasaklı listesinde bulunanlar ve vergi-SGK borcu olanlar destekten yararlanamayacak.
Sulama projelerinde su kaynağı izni ve mühendislik şartı
Sulama projeleri yetkili ziraat mühendisleri tarafından hazırlanacak. Yerüstü su kaynakları için su kullanım izni veya tahsis belgesi, yeraltı su kaynakları için yeraltı suyu kullanma belgesi istenecek. Kişilere ait kuyular için, belirli istisnalar hariç, yalnızca tek başvuru yapılabilecek. Kuyu kiralayarak yapılan başvurular desteklenmeyecek; ancak kiralanan arazide arazi sahibine ait geçerli belgeli kuyu varsa kullanım kabul edilebilecek. Güneş enerjisi sistemlerini içeren tarım arazisi projelerinde ayrıca Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamındaki izin belgeleri de sunulacak. Birden fazla parsel için başvuru yapılabilecek, ancak her parsel için ayrı proje ve keşif hazırlanması gerekecek. Bitişik parseller için tek proje hazırlanmasına izin verildi.
Sulama desteğinde teslim, montaj ve ödeme takvimi net
Kabul edilen sulama başvurularında, hibe sözleşmesinin imzalanmasından sonra alınan makine, ekipman ve malzemelerin 75 gün içinde tarlada montajının tamamlanması gerekiyor. Yerinde tespit işlemleri, ödeme talebi tarihinden itibaren 30 gün içinde il proje yürütme birimi tarafından tutanağa bağlanacak. Faydalanıcılar, satın alma tarihinden itibaren 10 gün içinde fatura ve diğer belgelerle ödeme başvurusu yapmak zorunda olacak. Fatura tarihi hibe sözleşmesinden önce olursa ya da proje tamamlanma süresini aşarsa sözleşme feshedilecek. Süre uzatımı, belirtilen istisnalar ve mücbir sebepler dışında mümkün olmayacak.
Başvurular il müdürlüğü tarafından önce idari, sonra teknik yönden incelenecek. Uygun bulunan başvuruların toplam hibe tutarı ile il bazında ayrılan ödenek karşılaştırılacak; ödenek yeterli ise asıl liste hazırlanacak, yetersiz ise puanlama yapılarak asıl ve yedek listeler oluşturulacak. Sonuçlar il müdürlüğü internet sitesinde ilan edilecek, ayrıca yazılı tebligat yapılmayacak. Asıl listede yer alıp 10 gün içinde sözleşme imzalamayanların yerine yedek listeden yeni isimler çağrılacak.
Sulama yatırımlarında da ağır yaptırım var
Sulama tebliğine göre hibe kapsamında kurulan sistemlerin mülkiyeti, yeri ve kullanım amacı ödeme tarihinden itibaren beş yıl boyunca değiştirilemeyecek. İl müdürlükleri sulama sezonunda yılda en az bir kez yerinde kontrol yapacak. Haksız yere destekleme ödemesi alanlardan ödeme, gecikme zammı esas alınarak faiziyle geri alınacak. Haksız ödemenin yapılmasına neden olan belge düzenleyiciler de müştereken sorumlu tutulacak. Ayrıca idari hata dışında haksız yararlandığı belirlenenler il müdürlüğü internet sitelerinde ilan edilerek beş yıl boyunca hiçbir destek programından faydalandırılmayacak.
Bu tebliğle 25 Şubat 2021 tarihli Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Bireysel Sulama Sistemlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (2021/7) yürürlükten kaldırıldı. Ancak bu eski düzenleme kapsamında hibe almış ve işlemleri devam eden yatırımlar için, izleme süresi tamamlanıncaya kadar eski mevzuat uygulanmaya devam edecek. Yeni sulama tebliği de yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
İthalat denetiminde teknik değişiklikler yapıldı
Üçüncü düzenleme olan 2026/34 sayılı tebliğ, Tarım ve Orman Bakanlığının kontrolüne tabi ürünlerin ithalat denetiminde kullanılan bazı GTİP satırlarını değiştirdi. Ek-1/B’de yer alan 2922.49 GTİP numaralı satır, “Diğerleri (2922.49.85.90.35 ‘Pregabalin’ hariç)” şeklinde değiştirildi. Ek-2’deki aynı satır ise “Diğerleri (veteriner kontrolüne tabi olanlar hariç ve 2922.49.85.90.35 ‘Pregabalin’ hariç)” olarak yeniden düzenlendi. Böylece hem belirli bir farmasötik ürün hem de veteriner kontrolüne tabi kalemler ilgili çerçevede ayrıca ayrıştırılmış oldu.
Ek-3 tablosuna 09.09 ve 09.10 başlıkları altında yeni ürün satırları eklendi. Buna göre anason, Çin anasonu, rezene, kişniş, kimyon veya karaman kimyonu tohumları ile ardıç meyveleri “yalnız tohumluk olanlar” kaydıyla listeye alındı. Yine zencefil, safran, zerdeçal, kekik, defne yaprakları, köri ve diğer baharatlar da “yalnız tohumluk olanlar” ibaresiyle ek listede yer aldı.
Ek-7 tablosuna da aynı ürün grupları için yeni satırlar eklendi. Burada ürünler “ezilmiş veya öğütülmüş olanlar hariç” ibaresiyle tanımlandı. Buna ek olarak 0910.11.00.00.00 GTİP satırı yürürlükten kaldırıldı. 1212.29.00.90.00 satırı ise “Diğerleri (hayvan beslenmesi amaçlı kalkerleşmiş deniz algi hariç)” biçiminde değiştirildi. Tebliğin 3, 4 ve 5. maddeleri 1 Temmuz 2026’da, diğer maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Üç düzenleme birlikte değerlendirildiğinde tarım politikasında üç temel yönelim öne çıkıyor. İlki, kırsal kalkınma desteklerinin artık yalnızca klasik yapı ve makine hibesi olmaktan çıkarılıp dijitalleşme, yapay zekâ, robotik ve enerji verimliliği eksenine taşınması. İkincisi, su kısıtı gerçeği karşısında sulama yatırımlarının daha hedefli, daha teknik ve daha yüksek oranlı hibelerle desteklenmesi. Üçüncüsü ise ithalat denetiminde ürün tanımlarının daha hassas ve ayrıntılı hale getirilmesi.
Düzenlemeler, bir yandan yüzde 70’e kadar çıkan hibelerle üreticiye yatırım teşviki sunarken, diğer yandan beş yıllık izleme, belge zorunluluğu, referans fiyat denetimi, montaj ve teslim kontrolleri, geri alma ve men yaptırımlarıyla oldukça sıkı bir denetim rejimi de kuruyor. Bu tablo, tarımda kamusal desteğin bundan sonra daha planlı, daha ölçülebilir ve daha sıkı izlenen bir çerçevede kullandırılacağına işaret ediyor.
Kırsal Kalkınma 2026-9
Yayın Hazır Düzenlenmiş Tablolar
Tablo 1. Proje Değerlendirme Kriterleri
| Kriterler | Referans Puan |
| Başvuru Sahibinin | |
| 1. Kadın girişimci olması | 6 |
| 2. Genç girişimci, engelli birey olması | 10 |
| 3. Eğitimli genç olması | 20 |
| 4. Birinci derece tarımsal amaçlı örgüt olması | 10 |
| 5. Aile işletmesi olması | 10 |
| 6. Hibe desteğinden ilk kez yararlanacak ve fesih işlemi uygulanmamış faydalanıcı olması | 7 |
| 7. Köy, belde, kır, kırsal yerleşik alan veya kırsal mahallede ikamet ediyor olması | 4 |
| 8. Proje konusunda sözleşmeli üretim modeli kapsamında sözleşme yapmış üretici ve/veya tarımsal üretim yaptıran kişi olması | 3 |
| 9. İlde uygulanan tarımsal üretim planlaması ile uyumlu proje sunulmuş olması | 8 |
| Yatırım Yerinin | |
| 10. Köy, belde, kır veya kırsal mahalle sınırları içinde olması | 5 |
| Yatırım Tesisinin | |
| 11. Hastalıktan ari işletme olması | 1 |
| 12. Coğrafi İşaret Tescil Belgesi’ne sahip tarım ürünleri işleyen bir tesis olması | 2 |
| Yatırım Konusunun | |
| 13. Sektörel bazda il öncelik sıralaması tablosunda ilk üç sırada olması | 4 |
| GENEL TOPLAM | 90 |
Not: PDF alt notları istenirse ayrıca temiz metin olarak da çıkarılabilir.
Tablo 2. Genel Değerlendirme Kriteri
| Kriter | Azami Puan | Proje Puanı |
| 1. Yatırımın Bakanlık politikaları ve üretim planlaması değerlendirmesi | 10 | |
| TOPLAM PUAN | 10 |
Tablo 3. Hibe Oranları
| Kriter | Hibe Oranı (%) |
| Birinci derece tarımsal amaçlı örgüt | 70 |
| Eğitimli genç | 70 |
| Organize Tarım Bölgelerinde yapılacak yatırımlar | 70 |
| Genç girişimci | 60 |
| Kadın girişimci | 60 |
| Yatırım yeri köy, belde, kır olan | 60 |
| Projenin, yenilenebilir enerji kaynakları kullanımını içermesi | +5 |
| Projenin, tarımsal bilişim sistemleri kullanımı ile otomasyona yönelik olması | +5 |
Not: Ek puanlar uygulanması halinde toplam hibe oranı üst limiti olan %70’in üzerine çıkılamaz.
Tablo 4. Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri
| Faaliyet Konusu | TDİOSB |
| Büyükbaş Hayvan Yetiştiriciliği ve Hayvansal Ürünlere Yönelik Yatırımlar | Amasya-Suluova (Besi) Ankara-Çubuk (Besi) Diyarbakır-Bağlar (Besi) Eskişehir-Beylikova (Besi) Gaziantep-Oğuzeli (Besi) Kars-Merkez (Besi) Malatya-Yazıhan (Besi) Şanlıurfa-Eyyübiye (Besi) Elazığ (Hayvan Ürünleri) Elazığ (Besi) Niğde-Bor (Besi) Erzincan (Besi) Kastamonu-Devrekani (Besi) |
| Kapalı Ortamda Bitkisel Üretime Yönelik ve Bitkisel Ürünlere Yönelik Yatırımlar | Ağrı-Diyadin (Jeotermal Sera) Aydın-Efeler (Jeotermal Sera) Balıkesir-Edremit (Jeotermal Sera) Denizli-Sarayköy (Jeotermal Sera) Samsun-Bafra (Sera) Zonguldak-Çaycuma (Sera) Şırnak-Silopi (Sera) İzmir-Kınık (Bitkisel Üretim) İzmir-Dikili (Jeotermal Sera) Kütahya-Simav (Jeotermal Sera) Adana-Karataş (Sera) İzmir-Bayındır (Sera) Kayseri-Kocasinan (Jeotermal Sera) Balıkesir-Gönen (Jeotermal Sera) |
Tablo 5. Sektörel Bazda İlk On İl Öncelik Sıralaması
Tablo 6. Sektörel Bazda Proje Konuları, Alt Konular ve Kodları
| Konu Kodu | Proje Konusu | Alt Konu |
| TÜİ | Tarımsal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yatırımlar | A. Bitkisel ürünlere yönelik yatırımlar B. Hayvansal ürünlere yönelik yatırımlar C. Çelik silo konusuna yönelik yatırımlar Ç. Soğuk hava deposu konusuna yönelik yatırımlar |
| TÜY | Tarımsal üretime yönelik yatırımlar | A. Kapalı ortamda bitkisel üretime yönelik yatırımlar B. Büyükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar C. Küçükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar Ç. Kanatlı hayvan yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar D. Kültür mantarı üretimine yönelik yatırımlar E. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan kesimhanelerine yönelik yatırımlar F. Kanatlı hayvan kesimhanelerine yönelik yatırımlar G. Yağmur hasadı için jeomembran gölet yapımına yönelik yatırımlar |
| SÜİ | Su ürünleri yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar | A. Denizlerde yetiştiriciliğe yönelik yatırımlar B. İç sularda yetiştiriciliğe yönelik yatırımlar C. Tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinde yetiştiriciliğe yönelik yatırımlar |
| HOG | Hayvansal ve bitkisel orijinli gübre işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yatırımlar | A. Hayvansal orijinli gübre yatırımları B. Bitkisel orijinli gübre yatırımları |
| MP | Tarımsal amaçlı örgütler için ortak makine parkı yatırımları | Tarımsal amaçlı örgütler için ortak makine parkı yatırımları |
| AÜİP | Arı yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar | Arı yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar |
| BSY | Bilişim sistemlerine yönelik yatırımlar (Akıllı tarım uygulamaları) | A. Tarımda dijitalleşme, veri yönetimi, sensör ve nesnelerin interneti (IoT) tabanlı akıllı tarım uygulamalarına yönelik yatırımlar B. Yapay zekâ tabanlı karar destek sistemleri ve üretim izleme teknolojilerine yönelik yatırımlar C. Tarımda robotik kullanımı, otomasyon ve görüntü işleme sistemlerinin kullanımına yönelik yatırımlar Ç. Diğer tarımsal bilişim sistemlerinin kullanımına yönelik yatırımlar |
| İPY | İpekböceği yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar | İpekböceği yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar |
| YEÜ | Yenilenebilir enerji kaynakları kullanımına yönelik yatırımlar | Yenilenebilir enerji kaynakları kullanımına yönelik yatırımlar |