Nöbetçi Eczaneler
Küresel gıda krizi ve iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki baskısı artarken, ülkelerin kendi kendine yetebilme kapasitesi bir kez daha gündemin merkezine yerleşti. Natura Food dergisinin 2025 raporuna göre Türkiye, gıda özyeterliliğinde 186 ülke arasında 7 ana kategorinin 3’ünde tam yeterlilik sağlayarak dikkat çeken ülkeler arasında yer aldı.
Tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci’nin FAO verilerine dayanan rapor üzerinden yaptığı değerlendirmeye göre Türkiye, Mısır, Hindistan ve Meksika ile birlikte 3/7 bandında bulunuyor. Kahveci, Türkiye’nin bu kategoride “4/7 seviyesinin hemen altında, güçlü bir pozisyonda” olduğunu belirtiyor.
Süt, meyve ve sebzede tam yeterlilik
Raporda gıda özyeterliliği; et, süt, balık, nişastalı temel gıdalar, baklagiller, meyve ve sebze olmak üzere 7 ana başlıkta incelendi. Buna göre Türkiye, süt, meyve ve sebzede yüzde 100 özyeterlilik seviyesine ulaşıyor.
Nişastalı ürünler ile baklagillerde ise yüzde 80 ila 95 aralığında yüksek kısmi yeterlilik dikkat çekiyor. Et ve balık grubunda ise tablo daha zayıf seyrediyor. Rapora göre Türkiye, ette yüzde 60-80, balıkta ise yüzde 40-60 seviyesinde orta kısmi yeterlilik gösteriyor.
Et ve baklagilde sınıf atlama eşiği
Kahveci, Türkiye’nin özellikle et ve baklagillerde daha üst kategoriye çıkabilecek bir potansiyel taşıdığına işaret ederken, bunun ancak doğru bir stratejiyle mümkün olabileceğini vurguluyor.
Et üretimindeki açığa ilişkin değerlendirmesinde, yalnızca kırmızı et ve sığır eti odaklı yaklaşımın sorunu büyüttüğünü savunan Kahveci, kısa vadede en doğru çözümün uzmanlaşmış tavukçuluk işletmelerinin daha güçlü desteklenmesi olduğunu ifade ediyor.
“Özyeterlilik sadece üretim değil”
Gıda özyeterliliğinin yalnızca üretim miktarıyla açıklanamayacağını belirten Kahveci, depolama, stok yönetimi, lojistik altyapı ve küresel ticaretteki etkinliğin de en az üretim kadar önemli olduğuna dikkat çekiyor.
Tarım ve gıdanın ulusal ölçekte bir master plan çerçevesinde ele alınması gerektiğini söyleyen Kahveci, bu alanın yalnızca şikayet ya da tespit konusu değil, aynı zamanda yaşamsal güvenlik meselesi olduğunun altını çiziyor.
Küresel yarışta dikkat çeken tablo
Rapora göre dünyada 7 kategorinin tamamında yeterlilik sağlayabilen tek ülke Guyana oldu. Çin ve Vietnam ise 6 kategoride yeterlilik sağlayarak listenin üst sıralarında yer aldı. Türkiye ise 3/7 düzeyindeki performansıyla güçlü ancak geliştirilmesi gereken bir tablo ortaya koydu.