Nöbetçi Eczaneler
Reuters’ın 28 Şubat 2026 tarihli canlı yayın akışında, İsrailli bir yetkiliye dayandırılan bilgiye göre İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldüğü ve cesedinin bulunduğu iddia edildi.
Aynı gün Reuters’ın geçtiği ayrı haberde ise İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamaney’in öldürülmüş olabileceğine dair “işaretler” bulunduğunu söyleyerek, ölümü açık biçimde teyit etmeden “artık olmadığını” ima etti. Reuters, İran devlet televizyonu Al-Alam’da Hamaney’in konuşma yapacağına dair anonslara karşın, günün ilerleyen saatlerine kadar böyle bir konuşmanın yayınlanmadığını da aktardı.
ABD’de bazı kaynaklar da Hamaney’in öldüğünü, cesedinin fotoğrafının da Trump’a gösterildiği bilgileri yer alıyor.
CNN’in iki kaynağa dayandırdığı iddiaya göre, İsrail’in İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in cansız bedenine ait fotoğrafı ele geçirdiği ve bu konuda yapılacak resmî açıklamanın hazırlandığı belirtildi.
Damadı ve gelini ABD ile İsrail’in saldırısında öldüğü teyit edilmişti.
Hamaney, 86 yaşındaydı ve Şii merci-i taklid ve 1989’dan beri İran’ın dini lideridir. 1981-1989 yılları arasında İran’ın üçüncü cumhurbaşkanı olarak görev yapmıştır.
Doğum: 19 Nisan 1939, Meşhed, İran
Öte yandan Reuters, saldırılar öncesinde ABD istihbaratının olası senaryolara ilişkin değerlendirmelerine dair haberinde; CIA’nin, Hamaney’in öldürülmesi halinde daha sert çizgide Devrim Muhafızları (IRGC) unsurlarının öne çıkabileceği ihtimalini masaya yatırdığını bildirdi.
Reuters kaynaklı bu iddia, bölgedeki çatışma sürecinin seyrine ilişkin kritik bir kırılma olarak değerlendirilirken; ölüm ve “cesedin bulunduğu” bilgisi şu aşamada İsrailli yetkili atfıyla yer alıyor ve Tahran’dan resmî teyit bulunmuyor.
Ayetullah Hameney’nin Ofisind Halkla İlişkiler Direktörlüğünden, “Herkes düşmanın psikolojik savaş taktiklerine karşı dikkatli olmalıdır.” Açıklaması yapıldı ve Hamaney’in hayatta ve görevinin başında olduğu belirtilerek, “Ayatollah Hamaney, kararlı ve azimli olup, sahada aktif olarak komuta etmektedir.” dendi.
Ali Hamaney’in Siyasi Yükselişi: Devrimden Dini Liderliğe İran’ın Güç Mimarisinde Merkez Figür
Ali Hamaney, 1939’da İran’ın kutsal şehirlerinden Meşhed’de, dinî geleneğin belirgin olduğu bir aile ortamında dünyaya geldi. Çocukluk ve ilk gençlik yıllarında medrese eğitimiyle şekillenen bir çizgi izledi; Meşhed’de başlayan dinî öğrenimini, Şiî ilahiyatının en önemli merkezlerinden Kum’da sürdürdü. Kum yılları, yalnızca ilmî birikimini derinleştirdiği bir dönem değil; aynı zamanda İran’daki dinî-siyasal muhalefetin dili, kadroları ve yöntemleriyle temas kurduğu bir eşik olarak öne çıktı. Bu dönemde Ayetullah Ruhullah Humeyni’yle kurduğu ilişki, Hamaney’in ilerleyen yıllarda dahil olacağı siyasi hattın da ana omurgasını belirledi.
1960’ların başında Şah Muhammed Rıza Pehlevi yönetiminin modernleşme ve laikleşme hamlelerine karşı gelişen dinî muhalefetin içinde yer aldı. Humeyni’nin etkisiyle güçlenen hareketin farklı damarlarında çalıştı; protestolar, vaazlar ve yeraltı örgütlenmeleri üzerinden yürüyen muhalefet faaliyetleri nedeniyle defalarca gözaltı ve tutuklamayla karşılaştı. Hapishane deneyimi, onu dinî meşruiyet eksenli “İslami devlet” fikrine daha sıkı bağlayan, aynı zamanda kadro ve dayanışma ağlarını genişleten bir süreç oldu.
1979 Devrimi’yle Şah’ın ülkeyi terk etmesi ve Humeyni’nin dönüşünün ardından kurulan İran İslam Cumhuriyeti’nde Hamaney, devrim sonrası yönetim kademelerinde hızla yükseldi. Geçiş döneminin kurumsal yapılanmalarında görev alması, güvenlik ve savunma bürokrasisiyle erken temas kurması ve Tahran’da Cuma namazı kıldıran isimlerden biri haline gelmesi, siyasal görünürlüğünü artırdı. Devrim Muhafızları’nın güçlenen rolüyle eşzamanlı biçimde, yeni rejimin güvenlik mimarisi içinde etkili bir konuma yerleşti.
Bu yükseliş, 26 Haziran 1981’de Tahran’da bir camide konuşma yaptığı sırada düzenlenen bombalı saldırıyla kesintiye uğradı. Ağır yaralandı; sağ kolunda kalıcı hasar oluştu. Aynı yıl Cumhurbaşkanı Muhammed Ali Recai’nin suikastla öldürülmesinin ardından cumhurbaşkanlığı görevine seçildi ve 1981-1989 arasında bu makamda kaldı. İran-Irak Savaşı’nın gölgesindeki bu dönemde yürütme, cumhurbaşkanı ile başbakan arasında bölünmüş bir yapı sergiliyor; bu durum, cumhurbaşkanlığı makamının icrai kapasitesini sınırlıyordu. Başbakan Mir Hüseyin Musevi ile özellikle ekonomi ve sosyal politikalar başta olmak üzere yaşanan görüş ayrılıkları, yönetim içi gerilimlerin kalıcı başlıklarından biri haline geldi. Bununla birlikte Hamaney’in bu yıllarda güvenlik bürokrasisi, yargı çevreleri ve muhafazakâr dinî ağlarla güçlü bir ilişki ağı oluşturduğu; söz konusu ağların ilerideki siyasal ağırlığını tahkim eden bir zemin ürettiği görülür.
Humeyni’nin 3 Haziran 1989’da ölümü, İran’da liderlik tartışmalarını hızlandırdı. Hamaney, o sırada dinî hiyerarşinin en üst mertebesinde sayılan isimlerden biri değildi. Buna rağmen anayasal çerçevenin hızla yeniden düzenlenmesiyle “dini liderlik” için aranan kriterler yeniden tanımlandı; Hamaney, kısa süre içinde ayetullah düzeyine yükseltilerek ülkenin yeni dini lideri seçildi. Bu tercih, bir yandan sistemin sürekliliği açısından “uzlaşma” formülü olarak okunurken, diğer yandan İran’ın güç merkezleri arasındaki denge arayışlarının sonucu olarak değerlendirildi.
Dini liderlik döneminde Hamaney, devletin kilit kurumları üzerinde etkisini genişleterek karar alma süreçlerinde belirleyici bir konuma yerleşti. İran, bu yıllarda farklı siyasal tonlara sahip cumhurbaşkanlarıyla yönetildi: Muhammed Hatemi, Mahmud Ahmedinejad, Hasan Ruhani, İbrahim Reisi ve Mesud Pezeşkiyan. Her dönem, yürütmenin tercihleri ile sistemi denetleyen kurumlar arasındaki çekişmeleri farklı biçimlerde görünür kıldı. Anayasa Koruyucular Konseyi’nin aday denetimi ve veto yetkisi ise, özellikle seçim rekabetinin sınırlarını belirleyen ve reformcu isimlerin sistem içinde hareket alanını daraltan bir mekanizma olarak öne çıktı.
İç politikada Hamaney liderliği, dönem dönem kitlesel protestolarla sınandı. 1999’daki öğrenci eylemleri, 2009’daki Yeşil Hareket, 2017-2019 döneminde hayat pahalılığı ve yakıt zamlarıyla ivmelenen gösteriler ve 2022-2023’te Mahsa Amini’nin ölümü sonrasında “Kadın, Yaşam, Özgürlük” sloganıyla büyüyen dalga, toplum-devlet geriliminin sertleştiği başlıca kırılma anları oldu. 2025’in son günlerinden 2026’ya uzanan ekonomik ağırlıklı protestolar ise döviz krizi, yüksek enflasyon, işsizlik ve işletme kapanmaları gibi sorunların birikimiyle genişleyen bir toplumsal hoşnutsuzluk zeminine oturdu.
Dış politikada Hamaney’in yaklaşımı, Batı’ya ve özellikle ABD’ye yönelik yapısal güvensizlik ekseninde şekillendi. 2015 nükleer anlaşmasına mesafeli tutumu, ABD’nin 2018’de anlaşmadan çekilmesiyle birlikte “güvenilmez muhatap” algısını daha da pekiştirdi. 2020’de Kasım Süleymani’nin ABD saldırısında öldürülmesi, bu sertleşmenin simgesel dönemeçlerinden biri olarak kayda geçti. 7 Ekim 2023 sonrasında bölgesel gerilimlerin tırmanması, İran’ın “direniş ekseni” olarak tanımlanan ağları üzerindeki baskıyı artırdı; 2024 ve 2025’te yaşanan kırılmalar ise hem güvenlik mimarisinde hem de iç siyasi dengelerde yeni gerilim hatları üretti.
Ortaya çıkan genel tablo, Hamaney’in uzun yıllardır İran’ın kurumlar mimarisini, güvenlik aygıtını ve dış politika yönelimini belirleyen merkezî bir figür olduğunu gösteriyor. Destekleyenler onu devrim sonrası düzenin istikrarını koruyan lider olarak görürken; eleştirenler, siyasal çoğulculuğun ve reform kapasitesinin önündeki temel engellerden biri olarak değerlendiriyor. Tartışma hangi perspektiften yürütülürse yürütülsün, İran’ın bugünkü siyasi yapısının ve geleceğe uzanan rotasının önemli bir bölümünün Hamaney döneminde şekillendiği gerçeği, değişmeyen ana eksen olarak öne çıkıyor.