Bir Sonraki ABD-İran Görüşmesi Viyana’da: Cenevre’deki görüşmeler ‘olumlu’ geçti

ABD ile İran heyetleri arasında İsviçre’nin Cenevre kentinde yürütülen üçüncü tur dolaylı nükleer müzakereler tamamlandı. Görüşmelerin ardından, teknik düzeyde temasların önümüzdeki hafta Avusturya’nın başkenti Viyana’da devam edeceği bildirildi.

Umman: “Önemli İlerleme Kaydedildi, Viyana’da Devam”

Müzakerelere aracılık eden Umman’ın Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, Cenevre’de “önemli ilerlemeler” sağlandığını belirterek, tarafların başkentlerinde yapacakları istişarelerin ardından yeniden bir araya geleceğini ve teknik görüşmelerin Viyana’da süreceğini açıkladı.

İran: “Yurt Dışına Transferi Tamamen Reddediyoruz”

İran devlet televizyonunun diplomatik kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre Tahran yönetimi, zenginleştirilmiş nükleer malzemelerin ülke dışına çıkarılması seçeneğini “tamamen reddediyor” ve böyle bir adımın atılmayacağını vurguluyor.

Ana Başlık: Yaptırımların Kaldırılması

İran tarafı, devam eden müzakere trafiğinde ekonomik yaptırımların kaldırılmasını temel başlıklardan biri olarak masaya taşımaya devam ediyor.

Arakçi: “Şimdiye Kadarki En İyi Tur”

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Cenevre’deki son görüşme turuna ilişkin değerlendirmesinde, “Bugün yapılan tur, şimdiye kadar en iyisiydi” ifadesini kullanırken, bir sonraki turun yaklaşık bir hafta sonra yapılacağını belirtti.

Tarafların Pozisyonu Net

Diplomatik kaynaklara yansıyan çerçevede İran, nükleer programını “barışçıl sınırlar” içinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını isterken; ABD tarafı uranyum zenginleştirmenin durdurulması ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş stokun ülke dışına çıkarılması yönünde taleplerini koruyor.

ABD ve İran medyasının aynı başlığa yaklaşımı belirgin biçimde farklı: ABD medyası “kalıcı kısıtlar / sıfır ya da kalıcı sınırlama” ve “askeri baskı” ekseninde okurken, İran medyası “yaptırımların kaldırılması / barışçıl nükleer hak” ve “stokun dışarı çıkarılmasına hayır” çerçevesini öne çıkarıyor.

ABD medyası ne diyor?

• “İlerleme var ama kritik başlıklarda duvar sürüyor” çerçevesi baskın. Axios, görüşmeleri “pozitif” ve “ilerleme” olarak aktarırken, İran’ın zenginleştirmeyi kalıcı biçimde durdurma, tesisleri sökme veya uranyum stokunu ülke dışına çıkarma taleplerini reddettiğini vurguluyor.

• ABD tarafında memnuniyetsizlik/sabırsızlık sinyali: Reuters, Axios’a dayandırdığı haberinde Beyaz Saray temsilcilerinin (Kushner/Witkoff) sabah oturumundan sonra hayal kırıklığı yaşadığını yazıyor.

• “Viyana’da teknik tura geçiş” + “IAEA doğrulaması” vurgusu: AP, görüşmelerin Umman aracılığıyla sürdüğünü, başlıklarda uranyum zenginleştirme ve (ABD tarafının gündeme getirdiği) füze tartışmasının yer aldığını; devamın geleceğini aktarıyor.

• Daha sert yorum çizgisi (özellikle muhafazakâr yayınlar): Fox News tarzı yayınlarda konu, diplomasiyle birlikte bölgedeki askeri yığınak/tehdit arka planıyla veriliyor.

İran medyası ne diyor?

• “Yaptırımların kaldırılması” birincil gündem: IRNA ve İran’a yakın çizgideki yayınlar, müzakerelerde “ciddiyet” ve “somut yaptırım kaldırma güvenceleri” temasını öne çıkarıyor. IRNA ana akışında, Umman’ın “yaratıcı/pozitif fikirler” mesajı ve İran’ın “diplomaside ABD’nin ciddiyetini test eden öneriler” sunduğu anlatısı dikkat çekiyor.

• “Uranyumun yurt dışına transferine hayır” netliği: ISNA’da “bilgili diplomat” kaynaklı haberlerde, zenginleştirilmiş malzemenin ülke dışına çıkarılmayacağı mesajı tekrar ediliyor.

• “Müzakereler nükleer ve yaptırımlar çerçevesinde kalmalı” söylemi: Tasnim, görüşmelerin odağını nükleer konular + yaptırımların kaldırılması olarak tarif ediyor; teknik/denetim boyutunda IAEA temaslarını da öne çıkarıyor.

• “Viyana’da teknik görüşmeler” haberleştirmesi: Mehr News, Umman’ın “önemli ilerleme” açıklamasını ve Viyana’da teknik düzeyin başlayacağını doğrudan manşete taşıyor.

• Devlet çizgisi yayınlarda “nükleer + yaptırımlar” vurgusu: Press TV çizgisinde, görüşmelerin “nükleer dosya” ve “yaptırımların kaldırılması” ekseninde olduğunun altı çiziliyor.

İki tarafın anlatısındaki temel kırılma

• ABD medyasında “kalıcı anlaşma / daha sert denetim / stok meselesi” ön planda; İran’ın “kırmızı çizgileri” (zenginleştirme hakkı, stokun dışarı çıkarılması) “tıkayıcı başlıklar” olarak kodlanıyor.

• İran medyasında “haklar + yaptırımların kaldırılması” merkezde; “stokun ülke dışına çıkarılması” talebi ise egemenlik ve güvenlik başlığında kabul edilemez bir istek olarak çerçeveleniyor.