Nöbetçi Eczaneler
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Brüksel’de Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı değerlendirmede, ABD Başkanı Donald Trump döneminde transatlantik güvenlik mimarisine ilişkin belirsizliklerin yeniden gündeme gelmesiyle canlanan “NATO’dan ayrı bir Avrupa gücü/Avrupa ordusu” önerilerini açık bir dille reddetti. Rutte’ye göre Avrupa’nın savunma kapasitesini artırması gerekiyor; ancak bu artış, mevcut ittifakı “ikame eden” değil, ittifakı güçlendiren bir eksende kurgulanmalı.
“Kopya yapı, kuvveti yayar; caydırıcılığı zayıflatır”
Rutte, ayrı bir Avrupa ordusunun pratikte yeni bir komuta-kontrol mimarisi, yeni planlama süreçleri ve paralel tedarik hatları anlamına geleceğini; bunun da sınırlı askerî kaynakları bölerek Avrupa ordularını zayıflatacağını savundu. Bu tür bir parçalanmanın, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in “memnuniyetle karşılayacağı” bir sonuç doğurabileceğini dile getirdi.
NATO Genel Sekreteri’nin konuşmasında öne çıkan vurgu, caydırıcılık kavramı oldu. Rutte, Avrupa’nın ABD’nin nükleer şemsiyesinden bağımsız bir güvenlik mimarisi kurmak istemesi halinde bunun hem teknik hem mali olarak çok ağır bir yük getireceğini; ayrıca “nihai güvenlik garantisi” olarak görülen ABD nükleer caydırıcılığının devre dışı kalacağı bir senaryonun Avrupa için maliyeti büyüten bir kırılma yaratacağını söyledi.
“Daha fazla sorumluluk” vurgusu: adres yine NATO
Rutte, Trump’ın Avrupa ülkelerinin savunmaya daha fazla kaynak ayırması yönündeki çağrılarına da değinerek, Avrupa’nın kendi güvenliği için daha fazla sorumluluk üstlenmesinin gerekli olduğunu, ancak bunun NATO’nun dışında değil NATO içinde anlamlı olacağını ifade etti.
Rutte’nin çizdiği çerçevede kritik nokta şu: Avrupa savunmada daha fazla yük alabilir ve almalı; fakat bu, ittifakı “alternatifleştiren” bir hatta değil, mevcut kolektif savunma düzenini güçlendiren bir hat üzerinde yürümeli.
Tartışma neden şimdi büyüdü?
“Avrupa ordusu” fikri, son dönemde iki başlıkla yeniden güç kazandı:
-
Trump yönetiminin Avrupa güvenliğine yaklaşımına dönük soru işaretleri ve Grönland üzerinden yükselen tansiyonun transatlantik ilişkilerde yarattığı belirsizlik,
-
Bazı Avrupalı aktörlerin “stratejik özerklik” arayışını daha yüksek sesle dillendirmesi.
Bu kapsamda İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares ve AB Savunma Komiseri Andrius Kubilius’un, Avrupa’nın daha bağımsız bir savunma kapasitesi oluşturması gerektiğine dönük çıkışları son haftalarda tartışmanın dozunu artıran unsurlar arasında gösteriliyor.
Maliyet hesabı: “tek başına savunma”, çıtayı yukarı taşır
Rutte’nin itirazının yalnızca siyasi değil, aynı zamanda bütçesel olduğu görülüyor. NATO ülkelerinin savunma harcamalarında konuştuğu hedeflerin ötesine geçecek bir maliyet doğabileceğini; Avrupa’nın tek başına hareket etmek istemesi durumunda savunma ve güvenlik yatırımlarının çok daha yüksek düzeylere tırmanacağını belirtti.
Kısacası Rutte, Avrupa’nın “daha fazla savunma” ihtiyacını kabul ediyor; ancak bunun yolu olarak ayrı bir ordu değil, NATO içinde daha fazla kapasite, daha fazla yatırım ve daha güçlü koordinasyon öneriyor.