Nöbetçi Eczaneler
Bloomberg HT Tarım Editörü İrfan Donat’ın haberine göre Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) izlediği Gıda Fiyat Endeksi, Aralık 2025’te 124,3 puana inerek bir önceki aya göre %0,6 geriledi. Endeks, bir yıl öncesine göre de yaklaşık %2,3 daha düşük seviyede kaldı.
FAO verilerine göre aralık ayındaki düşüşte süt ürünleri, et ve bitkisel yağlar belirleyici olurken; tahıl ve şeker grubundaki artışlar gerilemeyi sınırladı. Reuters’ın aktardığına göre endeks, üst üste dördüncü ay düşerek Ocak 2025’ten bu yana en düşük ortalamaya geriledi.
2025 ortalaması yükseldi
Endeksin 2025 yılı ortalaması 127,2 puan oldu. Bu seviye, 2024 ortalamasının %4,3 üzerinde. FAO, yıllık artışta bitkisel yağlar ve süt ürünleri grubunun etkisine işaret ediyor.
Alt kalemlerde neler oldu?
- Tahıl: Aralıkta %1,7 arttı. Buğdayda Karadeniz kaynaklı ihracat akışlarına dair endişeler; mısırda ise Brezilya/ABD’de güçlü talep ve etanol üretimi etkili oldu. Yıl genelinde tahıl endeksi %4,9 geriledi.
- Pirinç: Aralıkta %4,3 yükseldi. Ancak 2025 ortalaması, 2024’e göre %35,2 düşüş gösterdi.
- Bitkisel yağlar: Aralıkta %0,2 düşerek 6 ayın en düşük seviyesine indi. 2025 ortalaması ise %17,1 artışla son üç yılın en yüksek seviyelerine işaret etti.
- Et: Aralıkta %1,3 geriledi; buna karşın 2025 ortalaması %5,1 artıda kaldı.
- Süt ürünleri: Aralıkta %4,4 düştü (özellikle tereyağı fiyatlarındaki gerileme öne çıktı). Buna rağmen 2025 ortalaması 2024’e kıyasla %13,2 daha yüksek gerçekleşti.
- Şeker: Aralıkta %2,4 arttı; ancak bir yıl öncesine göre %24 düşük. 2025 ortalaması ise 2024’e kıyasla %17 gerileyerek 2020’den bu yana en düşük yıllık seviyeye indi.
Türkiye’ye yansıması: FAO’daki düşüş niye tezgahta hemen görünmüyor?
FAO Gıda Fiyat Endeksi Aralık 2025’te %0,6 gerileyip yıllık bazda %2,3 düşerken, Türkiye’de TÜİK verilerine göre gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yıllık artış %28,31 seviyesinde.
Bu farkın temel nedeni, FAO endeksinin uluslararası emtia fiyatlarını (genelde dolar bazlı) takip etmesi; Türkiye’de market fiyatlarının ise kur, enerji, lojistik, ambalaj, işçilik ve perakende maliyetleriyle birlikte şekillenmesi.
“Küresel fiyat düşüyor ama raf neden düşmüyor?” sorusunun kısa cevabı
- Kur ve ithal girdi etkisi: Türkiye’de yem hammaddeleri, enerji ve bazı tarımsal girdiler dövizle fiyatlandığı için kur oynaklığı, küresel düşüşün etkisini azaltabiliyor.
- Maliyet yapısı: Mazot/elektrik, nakliye, soğuk zincir, ambalaj, kira ve işçilik gibi kalemler raf fiyatını belirgin biçimde yukarı çekebiliyor.
- Zaman gecikmesi: Emtia fiyatındaki değişim, sözleşmeler ve stok devir hızı nedeniyle haftalar/aylar sonra fiyatlara yansıyabiliyor.
Alternatif ölçüm ne diyor?
ENAG’ın Aralık 2025 enflasyon verisi TÜİK’ten daha yüksek bir yıllık artışa işaret ediyor; bu da “hissedilen enflasyon” tartışmasını canlı tutuyor.
Süt–yem–et zinciri: Küresel endeksler neden kritik?
Bloomberg HT’den İrfan Donat’ın haberinde aktarılan FAO verileri, gıda fiyatlarında aralık ayında gerileme olsa da tahılda aylık artış (FAO Tahıl Fiyat Endeksi Aralık’ta %1,7 yükseldi) ve yıl genelinde bitkisel yağlar ile süt ürünlerinde güçlü seyir (2025 ortalamasında bitkisel yağlar %17,1, süt ürünleri %13,2 artıda) gibi kalemlerin “yem maliyeti” üzerinden hayvancılığı etkileyebileceğine işaret ediyor. Türkiye’de yem ve enerji gibi girdilerin kur ve iç maliyetlerle fiyatlanması nedeniyle, küresel emtia tarafındaki dalgalanma sahaya daha sert yansıyabiliyor; bu da süt üreticisinin kârlılığı sıkıştığında sürü küçültme/kesim eğilimini tetikleyerek bir süre sonra et arzı–fiyat dengesi üzerinde baskı oluşturabiliyor. Bu tablo, TÜİK’in “gıda ve alkolsüz içecekler” grubunda yıllık %28,31’lik artışı göstermesiyle de (hissedilen enflasyon tartışmaları dahil) içerideki fiyat baskısının hâlâ güçlü olduğunu düşündürüyor.