Nöbetçi Eczaneler
Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan yeni kanun teklifi, 2000 model ve daha eski olup uzun süredir trafikte fiilen kullanılmadığı değerlendirilen araçları kapsıyor. Teklifte, daha önce kamuoyunda sık sık gündeme gelen Özel Tüketim Vergisi’siz sıfır araç alımı, hurda indirimi ya da yeni araç alımına yönelik teşvik gibi düzenlemeler yer almıyor. Düzenlemenin temel amacı, ekonomik ömrünü tamamladığı halde trafik tescil kayıtlarında görünmeye devam eden araçların kayıtlarının güncellenmesi ve bu araçlara ilişkin Motorlu Taşıtlar Vergisi yükümlülüklerinin sona erdirilmesi olarak öne çıkıyor.
Cumhuriyet Halk Partisi Gaziantep Milletvekili Melih Meriç tarafından Meclis’e sunulan teklif, özellikle 2000 model ve altında olan, son 5 yıl içinde muayene, sigorta ya da trafik tescil işlemi bulunmayan araçların “hurda vasfında” değerlendirilmesini öngörüyor. Teklifin yasalaşması halinde, belirlenen şartları taşıyan araç sahiplerinin başvuru yapması durumunda söz konusu araçlara ait Motorlu Taşıtlar Vergisi borçlarının silinmesi ve vergi mükellefiyetlerinin sona erdirilmesi hedefleniyor.
Teşvik Yok, Vergi Borcu ve Tescil Kaydı Düzenlemesi Var
Son dönemde hurda araç düzenlemeleri kamuoyunda genellikle “Özel Tüketim Vergisi’siz araç alma imkânı” ya da “hurda indirimi” başlıklarıyla gündeme gelmişti. Ancak yeni teklif bu kapsamda bir alım desteği içermiyor. Düzenleme, eski aracını hurdaya ayıranlara yeni araç alımında vergi avantajı sağlamak yerine, fiilen trafikte bulunmayan ve ekonomik ömrünü tamamladığı belirtilen araçların sistemden düşürülmesine odaklanıyor.
Bu yönüyle teklif, araç sahiplerine yeni araç satın alma kolaylığı sağlamayı değil, uzun yıllardır kullanılmayan araçlar nedeniyle biriken Motorlu Taşıtlar Vergisi borçlarının ve devam eden vergi yükümlülüğünün sonlandırılmasını amaçlıyor. Başka bir ifadeyle teklif, hurda araçların ekonomiye kazandırılmasından çok, trafik tescil sistemi ile vergi kayıtlarının fiili durumla uyumlu hale getirilmesini hedefliyor.
Son 5 Yılda İşlem Görmeyen Araçlar Kapsamda
Teklife göre, model yılı 2000 ve daha eski olan motorlu taşıtların kapsama alınabilmesi için bazı şartların birlikte gerçekleşmesi bekleniyor. Buna göre aracın, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten geriye doğru son 5 yıl içinde araç muayenesinin yapılmamış olması, zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunmaması, trafik tescil işlemi, devir, satış ya da kullanım kaydının tespit edilememesi gerekiyor.
Bu şartları taşıyan araçların sahipleri, düzenleme yürürlüğe girdikten sonra belirlenen süre içinde başvuru yapmaları halinde teklif hükümlerinden yararlanabilecek. Metinde, başvuru için bir yıllık süre öngörülüyor. Bu süre içinde başvuran araç sahiplerinin, araçlarının hurda niteliğinde değerlendirilmesi ve buna bağlı olarak Motorlu Taşıtlar Vergisi yükümlülüğünün sonlandırılması planlanıyor.
Ekonomik Ömrünü Dolduran Araçlar Kayıtlarda Kalmaya Devam Ediyor
Teklifin gerekçesinde, Türkiye genelinde çok sayıda eski aracın uzun süredir fiilen kullanılmadığı halde trafik tescil kayıtlarında görünmeye devam ettiği vurgulandı. Özellikle ekonomik ömrünü tamamlamış, hurda niteliği taşıyan ya da artık trafikte bulunmayan araçların hâlâ aktif kayıt altında olması, hem vatandaşlar hem de kamu idaresi açısından sorun oluşturuyor.
Bu araçların önemli bir kısmının muayenesiz, sigortasız ve faal olmayan durumda bulunduğu; buna rağmen Motorlu Taşıtlar Vergisi yükümlülüğünün sürdüğü ifade edildi. Böylece araç fiilen kullanılmasa da, kayıt sisteminde varlığını koruduğu için vergi borcu işlemeye devam ediyor.
Taşımacılık Sektöründeki Eski Araçlara Dikkat Çekildi
Teklif gerekçesinde özellikle taşımacılık sektöründe kullanılan eski model kamyon ve çekici türü araçlara dikkat çekildi. Uzun yıllar önce ekonomik değerini kaybeden, kullanılamaz hale gelen ya da fiilen ortadan kalktığı belirtilen araçlar nedeniyle vatandaşların borç yüküyle karşı karşıya kaldığı belirtildi.
Gerekçede, “Özellikle taşımacılık sektöründe kullanılan eski model kamyon ve çekici türü araçların yıllar içerisinde ekonomik değerini kaybetmesi, bazı araçların fiilen ortadan kalkması ya da kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle vatandaşlar ciddi mağduriyet yaşıyor. Buna rağmen söz konusu araçlar için vergi tahakkuku devam etmekte, yıllar içinde biriken borçlar vatandaşların ekonomik hayatını olumsuz etkilemektedir. Öte yandan fiilen trafikte bulunmayan araçlar için yürütülen tahsilat, tebligat ve takip işlemleri kamu kaynakları açısından da gereksiz bir idari yük oluşturmaktadır. Devletin tahsil kabiliyeti bulunmayan alacaklar için yaptığı işlem maliyetleri kamu verimliliğini azaltmaktadır.” ifadelerine yer verildi.
Vatandaş İçin Borç Yükü, Kamu İçin İdari Maliyet
Teklifte, kullanılmayan ve tahsil kabiliyeti düşük olduğu belirtilen araçlara ilişkin vergi borçlarının vatandaşlar açısından ekonomik bir baskıya dönüştüğü vurgulanıyor. Araç fiilen trafikte olmasa bile Motorlu Taşıtlar Vergisi tahakkukunun sürmesi, zaman içinde borçların büyümesine neden oluyor.
Diğer yandan, bu borçlara ilişkin tebligat, takip ve tahsilat işlemlerinin kamu idaresi üzerinde de yük oluşturduğu belirtiliyor. Teklifin gerekçesine göre, tahsil edilmesi güç alacaklar için işlem yapılması, kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını engelliyor. Bu nedenle düzenleme, hem vatandaşın uzun yıllardır kullanmadığı araç nedeniyle karşı karşıya kaldığı borç yükünü azaltmayı hem de kamu idaresinin gereksiz takip maliyetlerini düşürmeyi amaçlıyor.
Bir Yıllık Başvuru Süresi Öngörülüyor
Kanun teklifinde, düzenlemeden yararlanmak isteyen araç sahipleri için bir yıllık başvuru süresi öngörülüyor. Buna göre 2000 model ve daha eski araç sahipleri, teklifin yasalaşarak yürürlüğe girmesi halinde bir yıl içinde başvuru yapabilecek.
Başvuru sürecinde aracın son 5 yılda muayene, sigorta, devir, satış ya da kullanım kaydının bulunup bulunmadığına bakılması bekleniyor. Bu şartların sağlanması halinde araç hurda vasfında değerlendirilecek, aracın kayıtlarının güncellenmesi ve Motorlu Taşıtlar Vergisi mükellefiyetinin sona erdirilmesi gündeme gelecek.
Düzenleme Yasalaşırsa Kimler Yararlanabilecek?
Teklifin mevcut haliyle düzenlemeden yararlanabilecek araç sahipleri şöyle özetleniyor:
2000 model ve daha eski aracı bulunanlar, aracına son 5 yıl içinde muayene yaptırmamış olanlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araç sahipleri, son 5 yılda devir, satış, trafik tescil işlemi ya da kullanım kaydı tespit edilmeyen araçların sahipleri ve düzenleme yürürlüğe girdikten sonra bir yıl içinde başvuru yapanlar teklifin kapsamına girebilecek.
Ancak düzenlemenin uygulanabilmesi için teklifin Meclis sürecini tamamlaması ve yasalaşması gerekiyor. Bu nedenle, düzenleme şu aşamada yürürlüğe girmiş bir uygulama değil; Meclis’e sunulan bir kanun teklifi niteliği taşıyor.
Gözler Meclis Sürecinde
Teklifin yasalaşması halinde, yıllardır trafikte bulunmadığı halde kayıtlarda aktif görünen eski araçlar için yeni bir dönem başlayabilir. Böylece hurda niteliğindeki araçların kayıtları güncellenirken, bu araçlardan kaynaklanan Motorlu Taşıtlar Vergisi borçları ve devam eden vergi mükellefiyetleri de sona erdirilebilecek.
Ancak düzenlemenin kamuoyunda beklenen klasik hurda teşvikiyle karıştırılmaması gerekiyor. Mevcut teklif, eski aracını hurdaya ayıranlara yeni araç alımında Özel Tüketim Vergisi muafiyeti ya da indirim sağlamıyor. Düzenleme, doğrudan eski, işlem görmeyen ve fiilen kullanılmadığı değerlendirilen araçların vergi ve tescil kayıtlarının tasfiyesine yönelik bir adım olarak öne çıkıyor.