Nöbetçi Eczaneler
Dünya genelinde önemli halk sağlığı sorunları arasında yer alan diyabete dikkat çekmek amacıyla her yıl 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında farkındalık çalışmaları gerçekleştiriliyor. Diyabetin erken teşhisi, tedavisi ve yol açabileceği sağlık sorunlarının önlenmesi konusunda vatandaşlara önemli uyarılarda bulunuluyor.
Halk arasında şeker hastalığı olarak bilinen diyabet, pankreasın yeterli miktarda insülin üretememesi veya vücudun üretilen insülini etkili şekilde kullanamaması sonucunda kan şekerinin yükselmesiyle ortaya çıkıyor.
Kontrol altına alınmayan diyabet, zaman içerisinde kalp ve damar hastalıkları, böbrek yetmezliği, görme kaybı ve sinir hasarı gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Diyabet yalnızca ileri yaşlarda görülmüyor
Diyabetin iki temel türü bulunuyor. Tip 1 diyabet, bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üreten hücrelere zarar vermesi sonucunda gelişiyor ve insülin tedavisi gerektiriyor.
Tip 2 diyabet ise vücudun insülini yeterince etkili kullanamaması veya ihtiyaç duyulan miktarda insülin üretememesiyle ortaya çıkıyor.
Özellikle hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve ailede diyabet öyküsü bulunması, Tip 2 diyabet riskini artıran faktörler arasında yer alıyor.
Uzmanlar, eskiden daha çok yetişkinlerde görülen Tip 2 diyabetin günümüzde çocuklarda ve gençlerde de ortaya çıkabildiğine dikkat çekiyor.
Bu belirtiler diyabetin habercisi olabilir
Diyabet, bazı kişilerde belirgin şikâyetler oluşturmadan ilerleyebiliyor. Bununla birlikte kan şekerinin yükselmesiyle birlikte çeşitli belirtiler görülebiliyor.
Diyabetin başlıca belirtileri
| Belirti | Açıklama |
|---|---|
| Sürekli susama | Normalden fazla su içme ihtiyacı |
| Sık idrara çıkma | Özellikle geceleri artan idrara çıkma |
| Halsizlik ve yorgunluk | Dinlenmeye rağmen devam eden bitkinlik |
| Açıklanamayan kilo kaybı | Beslenme alışkanlığı değişmeden kilo verme |
| Bulanık görme | Görme netliğinde geçici değişiklikler |
| Geç iyileşen yaralar | Yaraların iyileşmesinde gecikme |
| Sık enfeksiyon | Tekrarlayan enfeksiyonlar |
| El ve ayaklarda uyuşma | Karıncalanma ve his kaybı |
Bu belirtilerden birinin veya birkaçının görülmesi doğrudan diyabet tanısı anlamına gelmiyor. Kesin tanı için hekim değerlendirmesi ve uygun kan testleri gerekiyor.
Diyabet böbrekleri, gözleri ve kalbi etkileyebiliyor
Diyabetin uzun süre kontrolsüz seyretmesi, vücudun farklı organlarında kalıcı hasarlara neden olabiliyor.
Yüksek kan şekeri, böbreklerin süzme işlevini olumsuz etkileyebilirken gözlerdeki küçük damarların zarar görmesi görme sorunlarına yol açabiliyor.
Diyabet aynı zamanda kalp ve damar hastalıkları açısından önemli bir risk faktörü oluşturuyor.
Bu nedenle yalnızca kan şekerinin değil, kan basıncının, kolesterol değerlerinin ve böbrek fonksiyonlarının da düzenli takip edilmesi gerekiyor.
Erken teşhis için kan şekeri kontrolleri önemli
Diyabetin erken dönemde belirlenmesi, hastalığın kontrol altına alınması ve komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşıyor.
Tanı ve takip sürecinde açlık kan şekeri, HbA1c ve hekim tarafından gerekli görülen diğer testlerden yararlanılıyor.
Özellikle ailesinde diyabet bulunan, fazla kilolu, yüksek tansiyon hastası veya hareketsiz yaşam süren kişilerin risk durumlarına göre sağlık kontrollerini yaptırması öneriliyor.
Tip 2 diyabet riskini azaltmak mümkün
Uzmanlar, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının Tip 2 diyabet riskinin azaltılmasında etkili olduğunu belirtiyor.
Bu kapsamda dengeli beslenme, düzenli egzersiz, sağlıklı kilonun korunması ve sigara kullanımından uzak durulması öneriliyor.
Günlük yaşamda yürüyüş gibi fiziksel aktivitelerin artırılması, sebze, tam tahıl ve lifli gıdaların tercih edilmesi, ilave şeker içeren içeceklerin sınırlandırılması önem taşıyor.
Tip 1 diyabetin ise yaşam tarzı değişiklikleriyle önlenebilen bir hastalık olmadığı, tedavisinde insülin kullanımının hayati öneme sahip olduğu hatırlatılıyor.
14 Kasım Dünya Diyabet Günü neden kutlanıyor?
Dünya Diyabet Günü, insülinin keşfinde önemli rol oynayan bilim insanlarından Frederick Banting’in doğum günü olan 14 Kasım tarihinde düzenleniyor.
Uluslararası Diyabet Federasyonu ve Dünya Sağlık Örgütünün girişimleriyle 1991 yılında başlatılan farkındalık günü, 2006 yılında Birleşmiş Milletler tarafından da tanındı.
Dünya Diyabet Günü’nün simgesi olan mavi halka, diyabetle mücadelede küresel birlik ve dayanışmayı temsil ediyor.
14 Kasım kapsamında verilen temel mesaj ise diyabetin erken belirtilerinin tanınması, risk grubundaki kişilerin gerekli kontrolleri yaptırması ve diyabetle yaşayan bireylerin uygun tedaviye erişiminin sağlanması olarak öne çıkıyor.