Yemen’de uluslararası alanda tanınan hükümete bağlı Güney Silahlı Kuvvetleri, 15 Kasım Pazar günü yaptığı açıklamayla Taiz vilayetinin batısındaki Zübab Havalimanı ve Babülmendep Boğazı çevresindeki birliklerini yeniden konuşlandırma kararı aldığını duyurdu.
Kararın, Aden ile çevresindeki vilayetlerin güvenliğinin sağlanması, cephe hatlarının güçlendirilmesi ve Husilerin ilerleyişine karşı savunmanın yeniden düzenlenmesi amacıyla alındığı belirtildi.
Reuters’ın 15 Kasım tarihli haberine göre geri çekilme, hükümet güçlerinin ekim ayında başlattığı karşı taarruz açısından önemli bir başarısızlık anlamına geliyor. Hükümet birlikleri, eylül ayında Husilerin ele geçirdiği Kızıldeniz kıyılarındaki stratejik bölgeleri geri almak amacıyla yaklaşık altı haftadır operasyon yürütüyordu.
Ancak Husilerin kıyı şeridinden uzaklaştırılması ve El-Muha çevresindeki kontrolün yeniden kurulması hedeflerine ulaşılamadı. Hükümet güçleri, bölgedeki mevzilerini korumak yerine Aden’in savunmasına öncelik verdi.
Güney Silahlı Kuvvetleri çekilme kararını nasıl duyurdu?
Yemen hükümetine bağlı Güney Silahlı Kuvvetlerinin açıklamasında, Zübab Havalimanı ve Babülmendep bölgesindeki kuvvetlerin yeniden konuşlandırılacağı bildirildi.
Açıklamaya göre karar, başta Aden olmak üzere hükümetin kontrolündeki yerleşimlerin güvenliğini artırmak ve yeni tehditlere karşı savunma hatlarını güçlendirmek için alındı.
Çekilme kararı hükümet tarafından askerî bir yeniden konuşlandırma olarak duyurulsa da Husilerin ilerleyişi karşısında alınması, sahadaki askerî baskının boyutunu gösteriyor.
Gelişmenin ardından Husilere yakın askerî kaynaklar, hükümet güçlerinin terk ettiği bölgelere girdiklerini belirtti. AFP’ye konuşan iki Husi askerî kaynağı, hareketin Zübab’dan Hur Amira yakınlarına uzanan ve 150 kilometreyi aşan kıyı hattını kapsadığını ileri sürdü.
Bu son iddia bağımsız biçimde doğrulanmış değil. Dolayısıyla Husilerin boğaz çevresindeki kara mevzileri üzerinde kontrolünü artırması ile Babülmendep’in bütün deniz trafiğini fiilen kontrol etmeleri aynı anlama gelmiyor.

Son gelişme: Husilerin Aden’e 60 kilometre yaklaştığı bildirildi
16 Kasım sabahına yansıyan yeni bilgiler, Yemen’deki askerî durumun yalnızca Babülmendep Boğazı çevresindeki mücadeleyle sınırlı kalmadığını ortaya koydu.
AFP’ye konuşan dört askerî ve iki hükümet kaynağı, Husilerin ülkenin güneyindeki Lahic vilayetinde önemli ilerlemeler kaydettiğini ve Aden’e yaklaşık 60 kilometre mesafeye ulaştığını bildirdi.
Kaynaklara göre Husiler, El-Makâtıra ve El-Mudaribe bölgelerinde kontrol sağladı. Öncü birliklerin ise El-Mudaribe’deki El-Haraz kampı çevresinde bulunduğu öne sürüldü.
Daha önceki haberlerde Husilerin Aden’e yaklaşık 80 kilometre yaklaştığı belirtiliyordu. Yeni 60 kilometre değerlendirmesi, hükümetin geçici başkentine yönelik askerî baskının arttığına işaret ediyor.
Bununla birlikte mesafe bilgileri ismi açıklanmayan askerî kaynaklara dayanıyor ve sahadaki cephe hattı bağımsız olarak doğrulanabilmiş değil.
Aden çevresinde savunma tahkimatlarının güçlendirildiği, kentin batı ve kuzeyindeki mevzilere ilave birliklerin sevk edildiği ve yeni savunma hatları oluşturulduğu bildiriliyor.
Babülmendep neden dünyanın en kritik boğazlarından biri?
Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz ile Aden Körfezi’ni birbirine bağlayan ve Hint Okyanusu ile Akdeniz arasındaki deniz ticaretinde kilit rol oynayan stratejik bir geçit.
Asya’dan Avrupa’ya Süveyş Kanalı üzerinden ulaşan gemiler, Kızıldeniz’in güneyindeki bu boğazdan geçmek zorunda. Bu nedenle Babülmendep’teki güvenlik durumu yalnızca Yemen’i değil, Mısır’ı, Suudi Arabistan’ı, Avrupa ülkelerini ve küresel deniz ticaretini etkiliyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) verileri, boğazın enerji taşımacılığındaki önemini açık biçimde ortaya koyuyor. 2026’nın ikinci çeyreğinde Babülmendep’ten geçen ham petrol ve petrol ürünleri miktarı günlük yaklaşık 8,1 milyon varile ulaştı.

Boğazın güvenliğinin bozulması, gemilerin daha uzun alternatif güzergâhlara yönelmesine neden olabiliyor. Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu üzerinden yapılan seferler, gemilerin daha uzun yol katetmesini gerektiriyor. Bu da yakıt tüketimi, personel giderleri, sigorta ve navlun maliyetlerini artırabiliyor.
Deniz trafiği durdu mu? Güvenlik raporunda kritik ayrıntı
Husilerin Babülmendep çevresindeki askerî nüfuzunu artırması, deniz geçidinin tamamen kapatıldığı anlamına gelmiyor.
Ortak Denizcilik Bilgi Merkezinin (JMIC) 12 Kasım tarihli güvenlik raporuna göre Babülmendep, ticari gemi trafiğine açık bulunmakla birlikte yüksek riskli bir güzergâh olmayı sürdürüyor.
Raporda, 8-11 Kasım döneminde günlük ortalama yaklaşık 23 ticari geminin geçiş yaptığı, önceki haftada bu sayının 32 civarında olduğu belirtildi.
Bu rakamlar, söz konusu dönemler arasında gemi geçişlerinde yaklaşık yüzde 28’lik bir azalmaya işaret ediyor.
JMIC, Babülmendep ve Kızıldeniz’in güneyindeki güvenlik tehdidini, yeni saldırı olasılığının güçlü bulunduğu seviyede değerlendiriyor. Raporda deniz trafiğinin devam ettiği, ancak bölgedeki askerî faaliyetlerin gemiler açısından önemli risk oluşturduğu vurgulanıyor.
Suudi Arabistan’a yönelik füze ve İHA saldırıları
Yemen’deki askerî gelişmelerin en önemli bölgesel sonuçlarından biri, Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışmaların yeniden yoğunlaşması oldu.
Husilerin askerî sözcüsü Yahya Seri, 15 Kasım Pazar günü Riyad’daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı ile bir finans merkezini iki balistik füzeyle hedef aldıklarını duyurdu.
Grup ayrıca Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı üzerindeki iki pompa istasyonuna insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlediğini ileri sürdü.
Ancak Husilerin belirttikleri hedefleri vurduklarına ilişkin açıklamaları bağımsız olarak doğrulanmış değil.
Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon ise Riyad’a yönelen iki balistik füzenin engellendiğini açıkladı. Farklı bölgelerde insansız hava araçlarının da hava savunma sistemlerince düşürüldüğü bildirildi.
Böylece Husilerin saldırı düzenlediğine ilişkin açıklamalarıyla Suudi Arabistan’ın engelleme duyuruları arasında, saldırıların sonuçları bakımından önemli farklılıklar bulunuyor.
Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı neden tehlikede?
Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmaların petrol taşımacılığını etkilemesi üzerine üretiminin bir bölümünü Doğu-Batı Petrol Boru Hattı üzerinden Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu Limanı’na yönlendirdi.
Uluslararası haberlerde bu güzergâha günlük yaklaşık 4 milyon varil petrolün yönlendirildiği belirtiliyor.
Bu miktar, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 4’üne karşılık geliyor.
Ancak burada önemli bir risk bulunuyor: Hürmüz’deki tehlikeyi aşmak için Kızıldeniz’e taşınan petrol de Babülmendep güzergâhındaki tehditlerle karşı karşıya kalabiliyor.
Husilerin Babülmendep çevresindeki kontrolünü artırması ve Suudi petrol altyapısını hedef alma girişimlerini sürdürmesi, Riyad yönetiminin enerji ihracatını güvence altına alma çabalarını zorlaştırabilir.
Hürmüz ile Babülmendep aynı anda risk altında: Petrol piyasaları ne bekliyor?
Orta Doğu’daki gelişmelerde dikkat çeken en önemli unsur, Arap Yarımadası’nın iki tarafındaki deniz geçitlerinin aynı anda güvenlik sorunu yaşaması.
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı, dünyanın en önemli enerji sevkiyat güzergâhlarından biri. Kızıldeniz’in girişindeki Babülmendep ise petrolün yanı sıra Asya-Avrupa arasındaki yük taşımacılığı açısından stratejik önem taşıyor.
İran’ın Hürmüz çevresindeki askerî faaliyetleri ile Husilerin Babülmendep’teki ilerleyişi, petrol ve ticari yük sevkiyatını iki ayrı bölgede baskı altında bırakabilecek bir tablo oluşturuyor.
Risklerin artması hâlinde enerji taşımacılığında sigorta maliyetleri yükselebilir, gemilerin güzergâh değiştirme ihtiyacı artabilir ve teslimat süreleri uzayabilir.
Bununla birlikte petrol fiyatlarının yalnızca jeopolitik gelişmelere bağlı olmadığı da unutulmamalı. Küresel arz-talep dengesi, stoklar, ekonomik büyüme beklentileri ve doların seyri de fiyatları etkiliyor.
Bu nedenle Babülmendep’teki gelişmelerin petrolü kesin olarak belirli bir fiyat seviyesine taşıyacağını söylemek mümkün değil.
İran, Bahreyn’deki ABD üssünü hedef aldığını duyurdu
Yemen’deki gelişmelerle eş zamanlı olarak İran ile ABD arasındaki gerilim de yeniden yükseldi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, 15 Kasım Pazar günü Bahreyn’deki El-Rifaa helikopter üssünde bulunan ABD hava savunma radarını altı insansız hava aracıyla hedef aldığını açıkladı.
İran, saldırının ABD’nin bölgedeki faaliyetlerine karşılık gerçekleştirildiğini savundu.
Bahreyn makamları ise ülkelerine yönelen hava saldırılarının hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı. Saldırıların gerçekleştiği saatlerde ülkede alarm verildi ve vatandaşlardan güvenli bölgelere geçmeleri istendi.
Bahreyn, ABD Donanmasının Beşinci Filosuna ev sahipliği yapması nedeniyle bölgedeki Amerikan askerî faaliyetleri açısından stratejik önem taşıyor.
ABD ordusu, daha önceki bir İran saldırısında iki insansız hava aracının etkisiz hâle getirildiğini ve herhangi bir hasar oluşmadığını bildirmişti. İran’ın son saldırıda ileri sürdüğü radarın vurulması iddiası ise bağımsız kaynaklarla doğrulanamadı.
Diplomatik çözüm arayışında gözler Umman’da
Orta Doğu’daki askerî gerilim devam ederken diplomatik temasların da sürmesi bekleniyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin 17 Kasım Salı günü Umman’a giderek mevkidaşı Bedr bin Hamed el-Busaidi ile görüşmesi planlanıyor.
Umman, geçmişte ABD ile İran arasındaki diplomatik temaslarda arabuluculuk rolü üstlenmişti.
Görüşmede bölgesel güvenlik, deniz taşımacılığı, İran-ABD ilişkileri ve devam eden gerilimin ele alınması bekleniyor.
Ancak söz konusu ziyaretin doğrudan bir ateşkes veya kapsamlı anlaşmayla sonuçlanacağına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
Yemen’de insani kriz ağırlaşıyor: Yerinden edilenlerin sayısı 329 bini aştı
Yemen’deki çatışmalar yalnızca askerî dengeleri ve deniz ticaretini değil, sivillerin yaşamını da ağır biçimde etkiliyor.
Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisinin 10 Kasım itibarıyla hazırladığı durum raporuna göre 1 Ağustos’tan bu yana yerinden edilenlerin sayısı 329 bin 117’ye ulaştı.
Bu kişiler yaklaşık 54 bin 846 haneden oluşuyor.
BM verilerine göre Lahic ve Taiz çevresindeki çatışmalar, yeni göç hareketlerinin başlıca nedenleri arasında bulunuyor.
İnsanlar evlerini terk ederek güvenli bölgelere ulaşmaya çalışırken, barınma, gıda, su ve sağlık hizmetlerine erişimde ciddi güçlükler yaşıyor.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği verilerine dayanan aynı raporda, ağustos ayından itibaren 107 olayda 70 sivilin hayatını kaybettiği, 214 kişinin yaralandığı bildirildi. Ölen ve yaralanan toplam 284 sivilin 103’ünün çocuk olduğu belirtildi.
Taiz’deki kuşatma ve Aden’e göç riski
Taiz, uzun süredir Yemen’deki çatışmaların en ağır etkilerinin hissedildiği kentlerden biri.
Kentten Aden’e ve batı kıyılarına uzanan yolların bir bölümünde ulaşımın engellenmesi, gıda ve yakıt tedarikini zorlaştırıyor.
BM Mülteciler Yüksek Komiserliğinin 10 Kasım tarihli raporuna göre 1 Ağustos-7 Kasım döneminde yerinden edilenlerin yüzde 67’si Taiz kaynaklı göç hareketlerinden oluştu.
Aynı rapor, yerinden edilenlerin yüzde 44’ünün Taiz’de, yüzde 25’inin Lahic’te, yüzde 19’unun ise Aden’de barındığını gösteriyor.
Bu oranlar, çatışmaların yalnızca cephe hattındaki askerleri değil, yüz binlerce sivili etkilediğini ortaya koyuyor.
Aden’e yönelik askerî baskının artması, daha fazla insanın güvenli bölge arayışıyla yer değiştirmesine neden olabilir.
Husilerden beklenmedik adım: 600 tutuklu serbest bırakıldı
Yemen’de çatışmalar şiddetlenirken 15 Kasım’da dikkat çekici bir gelişme daha yaşandı.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC), Husilerin başkent Sana’da çatışmalarla bağlantılı olarak tutuklu bulunan 600 kişiyi tek taraflı olarak serbest bıraktığını açıkladı.
ICRC, serbest bırakılan kişilerle özel görüşmeler yapıldığını ve geri dönüşleri için destek sağlandığını bildirdi.
Husilerin Tutuklu İşleri Ulusal Komitesi Başkanı Abdülkadir el-Murtada, serbest bırakma kararını insani bir girişim olarak nitelendirdi.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi, bu işlemin 2018 Stockholm Anlaşması çerçevesindeki karşılıklı esir değişimi sürecinin bir parçası olmadığını da belirtti.
Serbest bırakma kararı, çatışmaların yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşmesine rağmen taraflar arasında kapsamlı bir siyasi uzlaşma sağlandığı anlamına gelmiyor.
Türkiye için Babülmendep krizi ne anlama geliyor?
Yemen ile Türkiye arasında doğrudan bir kara sınırı bulunmamasına rağmen Babülmendep Boğazı’nın güvenliği, Türkiye ekonomisi açısından önem taşıyor.
Türkiye’nin Asya ülkeleriyle gerçekleştirdiği ticaretin bir bölümü deniz taşımacılığı üzerinden yürütülüyor. Uzak Doğu’dan Süveyş Kanalı aracılığıyla Akdeniz’e ulaşan gemiler, Babülmendep’teki güvenlik risklerinden etkilenebiliyor.
Güvenlik tehdidinin artması, taşımacılık şirketlerinin alternatif güzergâhlara yönelmesine ve sevkiyat maliyetlerinin yükselmesine neden olabilir.
Bu durum Türkiye açısından ithal edilen ara malları, sanayi girdileri, makine parçaları, elektronik ürünler ve çeşitli tüketim mallarının lojistik maliyetlerini etkileyebilecek bir unsur.
Bununla birlikte mevcut gelişmeler nedeniyle Türkiye’nin belirli bir ürün grubunda kesin olarak ne kadar maliyet artışı yaşayacağına ilişkin doğrulanmış bir hesaplama bulunmuyor.
Konya’daki sanayiciler ve ihracatçılar açısından riskler
Konya, makine imalatı, otomotiv yan sanayisi, tarım makineleri, metal ürünleri, gıda sanayisi ve diğer üretim alanlarıyla Türkiye’nin önemli sanayi merkezlerinden biri.
Küresel deniz taşımacılığında yaşanabilecek uzun süreli aksaklıklar, Konya’daki işletmelerin dış ticaret işlemleri ve tedarik zincirleri açısından da önem taşıyor.
Özellikle Uzak Doğu’dan ara malı ve makine parçası temin eden veya Süveyş güzergâhını kullanan pazarlara ihracat gerçekleştiren işletmeler, navlun fiyatlarındaki ve teslimat sürelerindeki değişimlerden etkilenebilir.
Ancak bu etki bütün Konya işletmeleri için aynı olmayacaktır. Ticaret yapılan ülke, kullanılan liman, taşıma biçimi ve sözleşme koşulları maliyetleri değiştirebilir.
Enerji fiyatlarının yükselmesi durumunda ise kara yolu taşımacılığı ve üretim süreçlerindeki maliyetlerin de etkilenmesi mümkündür.
Babülmendep’in tamamen Husilerin eline geçmesi ne anlama gelir?
Babülmendep çevresinde askerî kontrolün güçlenmesi, Husilerin deniz ulaşımı üzerinde daha fazla baskı kurabilecek bir konuma gelmesi anlamına geliyor.
Böyle bir durumda ticari gemilere yönelik saldırı tehdidi, askerî hareketlilik, sigorta riskleri ve alternatif rota ihtiyacı önem kazanabilir.
Ancak kıyı şeridini kontrol etmek ile uluslararası bir deniz geçidinden geçen bütün gemileri kesintisiz biçimde kontrol etmek farklı durumlardır.
Babülmendep çevresinde karşı kıyıda Cibuti ve Eritre bulunurken, bölgedeki deniz güvenliği farklı devletlerin ve uluslararası askerî güçlerin faaliyetlerinden de etkileniyor.
Bu nedenle boğazın tamamen Husilerin kontrolüne geçtiğini söylemek için kıyı bölgelerindeki ilerleyişin ötesinde, deniz trafiği üzerindeki fiilî kontrolün de doğrulanması gerekiyor.
Yemen’de bundan sonra ne olabilir?
16 Kasım itibarıyla gelişmeler, Yemen’deki çatışmaların yeni ve kritik bir aşamaya girdiğine işaret ediyor.
Hükümet güçleri Aden çevresindeki savunma hatlarını güçlendirirken, Husilerin Lahic ve Taiz bölgelerindeki ilerleyişi takip ediliyor.
Bundan sonraki gelişmelerde Aden çevresindeki cephe hattının korunup korunamayacağı, Babülmendep’teki ticari gemi geçişlerinin güvenliği, Suudi Arabistan’ın askerî karşılığı ve İran-ABD arasındaki diplomatik temaslar önem taşıyacak.
Öte yandan çatışmaların sürmesi, Yemen’de zaten ağır olan insani krizi daha da derinleştirebilir.
Babülmendep’te yaşanan gelişme yalnızca Yemen’in iç savaşındaki bir mevzi değişikliği değil. Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığı, Suudi Arabistan’ın petrol sevkiyatı, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve küresel enerji güvenliğiyle bağlantılı stratejik bir gelişme. Ancak doğrulanmış geri çekilme ile boğazın tamamen ele geçirildiği iddiasını birbirinden ayırmak gerekiyor.




