Nöbetçi Eczaneler
Türkiye–Ermenistan hattında yıllardır Gürcistan üzerinden yürüyen kara ticareti için yeni bir teknik adım gündemde. T24’ün, Al-Monitor kaynaklı haberinde, konuya yakın iki ticarî kaynağın Türkiye ile Ermenistan arasında “ikili kara ticaretinin” fiilen başlamasını sağlayacak bir anlaşmaya varıldığını aktardığı belirtildi. Haberde bu adımın, Ankara’nın Güney Kafkasya’da daha geniş barış girişimleri çerçevesinde Erivan’la normalleşme temaslarını hızlandırdığı bir döneme denk geldiği vurgulandı.
“Yeniden ihracat” mekanizması devreden çıkıyor
Mevcut uygulamada Türkiye’den Ermenistan’a kara yoluyla giden yüklerin önemli bir kısmı Gürcistan’daki aracı şirketler üzerinden “yarı yeniden ihracat” prosedürleriyle ilerliyor; sevkiyatlar Gürcistan’a girişte ayrı bir ihracat kalemi gibi yeniden sınıflandırılıyordu. Yeni düzenleme kapsamında ise Gürcistan’dan transit geçen yükler artık “yeniden ihracat” sayılmayacak; sevkiyatların transit sırasında ilk ihracat statüsünü koruyacağı ve böylece kapalı kara sınırı açılmadan, Gürcü aracı şirketlere ihtiyaç azalarak daha “doğrudan” bir ikili ticaret akışının mümkün olacağı ifade edildi. Sektör kaynağı, uygulamanın fiilen mümkün hale geldiğini; ancak firmaların mevcut operasyonlarını yeni düzene uyarlamasının zaman alabileceğini belirtti.
Arka plan: Sınır 1993’ten beri kapalı, temaslar “özel temsilciler” üzerinden yürüyor
Türkiye ile Ermenistan arasında resmî diplomatik ilişki bulunmuyor. Reuters’in daha önceki haberlerinde de yer aldığı üzere Ankara, 1993’te sınırı kapatmış; kararın Azerbaycan’la dayanışma ve Karabağ çatışması bağlamında alındığı belirtilmişti.
Normalleşme süreci 2022’de “özel temsilciler” formatında başlatıldı. T.C. Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre Türkiye’nin özel temsilcisi Büyükelçi (E) Serdar Kılıç ile Ermenistan’ın özel temsilcisi Ruben Rubinyan, 12 Eylül 2025’te Erivan’da altıncı tur görüşmeyi yaptı; açıklamada sınır geçişlerine ilişkin daha önce üzerinde mutabık kalınan başlıkların hayata geçirilmesinin hızlandırılması, Kars–Gümrü demiryolu ile elektrik enterkonektörü gibi teknik konuların da gündemde olduğu kaydedildi.
T24’ün haberine göre altıncı tur görüşmenin ardından Kılıç’ın, Kasım ayında TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu ile yeni düzenlemenin teknik ayrıntılarını ele almak üzere bir araya geldiği belirtildi. Hisarcıklıoğlu’nun sosyal medya paylaşımı da bu görüşmeye işaret ediyor.
Türk–Ermeni İş Geliştirme Konseyi (TABDC) İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Noyan Soyak ise “Karar bir süre önce alınmıştı ve teknik çalışmalar sürüyordu” ifadelerini kullandı.
Ticaret hacmi ve olası etki: 2024’te 336 milyon dolar, 2025 için “400 milyon dolar” tahmini
Ermenistan İstatistik Komitesi verilerine atıfla, Türkiye–Ermenistan ikili ticaretinin 2024’te 336 milyon doları aştığı, Ermenistan’ın Türkiye’den ithalatının yaklaşık 335 milyon dolar seviyesinde olduğu aktarıldı. Haberde ayrıca Türkiye’den Ermenistan’a ithalatın yaklaşık yüzde 40’ının Gürcistan üzerinden kara yoluyla gerçekleştiğinin tahmin edildiği; bu nedenle “doğrudan transit” uygulamasının özellikle Türk ihracatçıları açısından maliyet ve operasyonel kolaylık getirebileceği kaydedildi.
Türkiye’nin Ermenistan’a başlıca ihracat kalemleri olarak makine ve mekanik cihazlar, demir-çelik ürünleri, diğer sanayi malları ve tekstil öne çıkarıldı. Resmî 2025 verileri henüz açıklanmamış olmakla birlikte Soyak, toplam ticaretin yaklaşık 400 milyon dolara ulaştığını tahmin etti; yeniden ihracat mekanizmasının kaldırılmasının Türk şirketleri üzerindeki ek yüzde 10–15 maliyet yükünü azaltmasının beklendiği aktarıldı.
Ermeni ihracatçılar için “gümrük belirsizliği” notu
Haberde, Ermeni tüccarların teknik olarak daha önce de Gürcistan üzerinden Türkiye’ye mal gönderebildiği; ancak Türk kara gümrüklerinde Ermenistan menşeli ürünlere ilişkin belirsizliklerin süreçleri zorlaştırdığı, zaman zaman yük kayıplarına yol açtığı ve bunun Ermeni ihracatçılar açısından caydırıcı bir unsur olduğu değerlendirildi.
Önce hava kargo, şimdi kara transit
Normalleşme adımlarının bir parçası olarak iki ülkenin 2022’de doğrudan hava kargo ticaretini başlatma konusunda mutabakata vardığı, bu başlık altında gerekli sürecin başlatıldığı daha önce kamuoyuna yansımıştı. 2023 başında da doğrudan hava kargo ticaretinin önündeki engellerin kaldırıldığı Reuters tarafından aktarılmıştı.