Konya’nın Kalbinde Bir Dönüşüm Destanı: Suriçi

Bazı projeler vardır; yalnızca betonla, taşla, mimariyle, ihaleyle ya da plan notlarıyla anlatılamaz.

Çünkü bazı projeler bir binayı değil, bir şehrin hafızasını ayağa kaldırır. Bir çarşıyı değil, bir dönemi yeniden hatırlatır. Bir mahalleyi değil, bir şehrin kalbini yeniden attırır.

Meram Belediyesi tarafından Şükran Mahallesi’nde hayata geçirilen Suriçi Çarşısı Kentsel Dönüşüm Projesi de tam olarak böyle bir eserdir.

Bu proje, sıradan bir kentsel dönüşüm çalışması değildir. Konya’nın kalbinde yıllarca yorgun düşmüş, unutulmuş, geri planda kalmış ama aslında şehrin ruhunu taşıyan bir bölgenin yeniden hayat bulmasıdır.

Konya’yı bilen herkes bilir.

Pir’in gölgesinde; Kapu Camii’nden Konya Lisesi’ne, Larende’den Araboğlu Makası’na, Rampalı Çarşı’dan Muhacir Pazarı’na uzanan o hat, bu şehrin herhangi bir noktası değildir.

Orası Konya’nın tam kalbidir.

Hepimizin gençliğinden bir iz taşıyan, ara sokaklarında aşklarımızın, sevdalarımızın, dostluklarımızın, kırgınlıklarımızın ve en güzel hatıralarımızın saklı olduğu bir şehir hafızasıdır orası.

Ablalarımızın, abilerimizin, annelerimizin, babalarımızın, arkadaşlarımızın ayak izleri vardır o sokaklarda. Bir dükkânın önünde edilen sohbet, bir okul çıkışında atılan adım, bir çarşı aralığında beklenen dost, bir sokağın köşesinde saklanan mahcup bir sevda hâlâ o merkezin ruhunda yaşamaya devam eder.

İşte Şükran Mahallesi’nde yapılan Suriçi dönüşümü, Konya’nın en derin hafıza alanında hayata geçirilen bir yeniden diriliş hamlesidir.

Burası herhangi bir yer değildir.

Burası Konya’nın kalbinin attığı yerdir.

Bir dönem insanların buluştuğu, alışveriş yaptığı, yürüdüğü, şehrin nabzını tuttuğu bu merkez; zamanla yorgun düşmüş, bazı alanları çöküntü görüntüsüne bürünmüş, tarihî ve sosyal kimliğini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştı.

Şehirlerin kalbi de yorulur.

Bazı sokaklar eski canlılığını kaybeder. Bazı çarşılar hafızada yaşamaya devam eder ama günlük hayatın dışına itilir. Bazı mahalleler vardır; herkes bilir, herkes sever, herkes hatırlar ama bir süre sonra kimse elini uzatmazsa yavaş yavaş susar.

Suriçi dönüşümü, işte bu suskunluğu bozan güçlü bir şehir hamlesidir.

Burada yapılan iş, yalnızca eski yapıların yerine yenisini yapmak değildir. Burada yapılan iş; kaybolmaya yüz tutmuş şehir hafızasını yeniden gün yüzüne çıkarmaktır. Tarihin üzerindeki tozu kaldırmak, sosyal hayatı canlandırmak, ticareti güçlendirmek ve Konya’nın merkezine yeniden ruh kazandırmaktır.

Meram Belediye Başkanı Mustafa Kavuş’un liderliğinde hayata geçirilen bu çalışma, Konya adına alkışlanacak büyük bir başarıdır.

Çünkü bu proje kolay bir proje değildir.

Böylesine merkezi, hassas, mülkiyet yapısı zor, sosyal ilişkileri güçlü, ticari hafızası derin bir bölgede dönüşüm yapmak; sadece teknik bilgiyle, belediye imkânlarıyla ya da plan çizmekle başarılacak bir iş değildir.

Sabır ister.

İkna ister.

Direnç ister.

Şehir bilgisi ister.

En önemlisi de siyasi cesaret ve güçlü bir irade ister.

“Suriçi’nin Hikâyesi” belgeselinin galasında yaşanan duygu dolu anlar da bunun göstergesiydi. Başkan Mustafa Kavuş’un duygulanması son derece anlaşılırdı. Çünkü ortada birkaç yıllık bir belediye faaliyeti değil, 22 yıllık bir emeğin, sabrın, mücadelenin ve kararlılığın ete kemiğe bürünmüş hali vardı.

Elbette bu projede pek çok kişinin emeği var.

Geçmişten bugüne görev yapan yöneticilerin, teknik ekiplerin, esnafın, vatandaşın, kurumların, bakanlığın, belediye bürokrasisinin ve sahada alın teri döken herkesin katkısı var.

Şehirler tek kişinin emeğiyle dönüşmez.

Ama bazı dönemlerde bazı isimler, bazı projelerle özdeşleşir.

Bugün Suriçi denildiğinde, Mustafa Kavuş’un adı Konya şehircilik hafızasında özel bir yerde duracaktır. Çünkü bu sürecin siyasi ve idari sorumluluğunu üstlenen, projeyi sahiplenen, zorlukları göğüsleyen, süreci sonuca taşıyan ve Konya’nın kalbinde böyle bir dönüşüm başarısını görünür hale getiren isim Mustafa Kavuş’tur.

Bu nedenle Başkan Kavuş’un duygulanmaya da gururlanmaya da hakkı vardır.

Çünkü Suriçi, Konya’nın kalbinde yılların düğümünü çözen bir iradenin adıdır.

Bugün artık açıkça görülüyor ki Konya’nın dünya kenti olma yürüyüşünde tarihî merkez dönüşümü anahtar rol üstlenmektedir.

Kapu Camii’nden Konya Lisesi’ne, Larende’den Araboğlu Makası’na, Rampalı’dan Muhacir Pazarı’na uzanan geniş merkez aksı; doğru bir şehircilik vizyonuyla ele alındığında Konya’yı sadece fiziki olarak güzelleştirmeyecek, aynı zamanda turizm, ticaret, kültür, yaşam kalitesi ve kent estetiği bakımından başka bir lige taşıyacaktır.

Konya’nın dünya kenti olma iddiası varsa, bu iddianın kalbi tarihî merkezde atmak zorundadır.

Çünkü dünya kenti olmak yalnızca büyük binalarla, geniş yollarla, kalabalık nüfusla olmaz. Dünya kenti olmak; geçmişiyle barışık, merkezini koruyan, insanına nefes aldıran, ziyaretçisine hikâye anlatan, ticaretini yaşatan ve kültürünü görünür kılan şehir olmakla mümkündür.

Suriçi dönüşümü de bu anlayışın en güçlü işaretlerinden biridir.

Bu proje tamamlandıkça Konya’nın tarihî merkezi yeniden insan ölçeğine kavuşacak. Yürünebilir alanlar artacak. Ticaret canlanacak. Kültürel hafıza güçlenecek. Şehir dışından gelenler yalnızca Mevlana’yı ziyaret edip ayrılmayacak; Konya’nın yaşayan merkezini de hissedecek.

Sahip Ata’yı ziyaret edecekler.

Roma Yürüyüş Yolu’nu görecekler.

Selçuklu’dan kalan Çini Ocağı’nın izini takip edecekler.

Karatay Medresesi’nden Alaaddin Tepesi’ne, Alaaddin’den Suriçi’ne uzanan tarihî nefesi duyacaklar.

Konya’nın geçmişiyle bugününü, bugünüyle yarınını aynı yürüyüşte yaşayacaklar.

İşte asıl mesele de budur.

Konya, geçmişiyle geleceğini barıştıran şehir olmak zorundadır. Suriçi dönüşümü tam olarak bunu yapmaktadır.

Bir tarafta tarih, diğer tarafta modern şehircilik…

Bir tarafta hafıza, diğer tarafta gelecek…

Bir tarafta Konya’nın kadim kimliği, diğer tarafta dünya kenti olma hedefi…

Bu ikisini aynı cümlede buluşturmak kolay değildir. Hele ki böyle bir merkezde, böyle bir tarihî dokuda, böyle bir ticari ve sosyal hafızanın içinde hiç kolay değildir.

İşte bu nedenle Suriçi Projesi, yalnızca Meram Belediyesi’nin değil, Konya’nın şehircilik başarısıdır. Hatta doğru okunduğunda Türkiye’de tarihî merkezlerin nasıl ihya edilebileceğine dair önemli bir örnektir.

Burada Konya’daki uyumu da özellikle vurgulamak gerekir.

Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay’ın ortaya koyduğu şehir vizyonu, Meram’da Mustafa Kavuş’un sahadaki iradesi, Karatay’da Hasan Kılca’nın, Selçuklu’da Ahmet Pekyatırmacı’nın hizmet anlayışı ve ilçe belediyeleriyle Büyükşehir Belediyesi arasındaki güçlü ahenk, Konya’ya büyük avantaj sağlamaktadır.

Konya bugün pek çok şehirden farklı olarak kavga ile değil, uyumla büyüyor.

Bu şehirde belediyeler birbirinin önünü kesmiyor; birbirinin hizmetini tamamlıyor. İşte “Konya Modeli Belediyecilik” anlayışının karşılığı da tam burada görülüyor. Suriçi gibi projeler, yalnızca bir ilçenin sınırları içinde kalmıyor; bütün şehrin geleceğine dokunuyor.

Bu uyumun siyasi zemindeki tamamlayıcı isimlerinden biri de AK Parti Konya İl Başkanı Fatih Özgökçen’dir. Yerel yönetim vizyonunun sahiplenilmesi, projelerin desteklenmesi ve şehir adına ortak hedef etrafında buluşulması Konya’nın önünü açmaktadır.

Elbette Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a da ayrı bir parantez açmak gerekir.

Konya, Ankara’da güçlü bir sahiplenme gördüğünde çok daha hızlı mesafe alıyor. Kentsel dönüşüm, tarihî merkezlerin ihyası ve büyük ölçekli şehircilik projeleri konusunda Bakan Kurum’un desteği, yalnız bugünün değil, geleceğin Konya’sına yapılmış bir yatırımdır.

Suriçi gibi projeler de yerel irade ile merkezi desteğin birleştiğinde neleri mümkün kılabileceğini açıkça gösteriyor.

Bugün Suriçi Çarşısı’na baktığımızda yalnızca yeni dükkânlar, ofisler, cepheler ve meydanlar görmüyoruz.

Bir emeği görüyoruz.

Bir sabrı görüyoruz.

Bir şehir aklını görüyoruz.

Bir vefayı görüyoruz.

Bir hafızanın yeniden ayağa kalkışını görüyoruz.

“Suriçi’nin Hikâyesi” belgeseli bu yönüyle sadece bir projenin yapım sürecini anlatmıyor. Konya’nın nereden nereye geldiğini, hangi zorlukların aşıldığını, hangi hayallerin gerçeğe dönüştüğünü ve şehir adına nasıl bir gelecek tasavvur edildiğini de gösteriyor.

Mustafa Kavuş’un bu projeye yüklediği anlam tam da burada önem kazanıyor.

Çünkü belediyecilik sadece yol yapmak, kaldırım yapmak, park yapmak değildir.

Belediyecilik bazen bir mahallenin ruhunu korumaktır.

Bazen bir çarşıyı ayağa kaldırmaktır.

Bazen yorgun düşmüş bir bölgeye yeniden hayat vermektir.

Bazen de gelecek nesillere, “Biz bu şehrin kalbine sahip çıktık” diyebilmektir.

Suriçi, işte bu cümlenin ete kemiğe bürünmüş halidir.

Konya’nın merkezi yeniden ayağa kalkarken, aslında şehir kendi kimliğini yeniden hatırlıyor. Kapu Camii’nden Konya Lisesi’ne, Larende’den Araboğlu Makası’na, Rampalı’dan Muhacir Pazarı’na uzanan bütüncül dönüşüm vizyonu tamamlandığında, Konya’nın tarihî merkezi bambaşka bir kimliğe kavuşacaktır.

Bu hat, Konya’nın dünya kenti olma yürüyüşünün ana aksı olacaktır.

Çünkü Konya’nın geleceği sadece yeni gelişim bölgelerinde değil, aynı zamanda eski merkezinin yeniden dirilişinde saklıdır.

Bir şehir merkezini kaybederse hafızasını da kaybeder.

Hafızasını kaybeden şehir ise ne kadar büyürse büyüsün, ruhunu eksik taşır.

Suriçi bu yüzden önemlidir.

Suriçi, Konya’nın ruhunu onaran bir projedir.

Bugün Mustafa Kavuş Başkanı alkışlıyoruz.

Çünkü zor bir işi başardı.

Çünkü yılların düğümünü çözme iradesi gösterdi.

Çünkü Konya’nın kalbinde Konya’ya yakışan bir dönüşüm ortaya koydu.

Çünkü sadece bugünün değil, yarının Konya’sına da eser bıraktı.

Elbette bu başarı yalnızca bir kişinin değil; Meram’ın, Konya’nın ve emeği geçen herkesin başarısıdır.

Ancak hakkı teslim etmek de şehir ahlakının bir parçasıdır.

Suriçi denildiğinde Mustafa Kavuş’un adı bu başarıyla birlikte anılacaktır.

Bu başarı Meram’ın başarısıdır.

Bu başarı Konya’nın başarısıdır.

Ama aynı zamanda Mustafa Kavuş’un da hak edilmiş başarısıdır.

Duygulanmakta haklıdır.

Gururlanmakta haklıdır.

Çünkü Konya’nın kalbinde bir dönüşüm destanı yazılmıştır.

Ve bu destanın adı Suriçi’dir.

Not: Bu arada belgeselin tamamı Meram Belediyesi’nin YouTube kanalında yayınlanmıştır, oradan izleyebilirsiniz.