Nöbetçi Eczaneler
İslam hukuku alanında uzun yıllardır akademik yayıncılık yapan İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi’nin 47. sayısı yayımlandı. Gençleri Evlendirme ve Mehir Vakfı tarafından çıkarılan yeni sayıda 22 araştırma makalesi, 1 araştırma notu ve 2 kitap incelemesi olmak üzere toplam 25 çalışma yer aldı. Derginin 738 sayfalık yeni sayısı; klasik fıkıh meselelerinden elektronik ticarete, reklamdan kadın ve aile hukukuna, Osmanlı ve Memlük yargı sistemlerinden İslam iktisadı ve işsizliğe kadar oldukça geniş bir akademik alanı kapsıyor.
İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi’nin 47. sayısı araştırmacılar ve okuyucularla buluştu.
Derginin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, “İslam Hukuku Araştırmaları Dergimizin 47. Sayısı yayımlandı. Yönetim Kuruluna, yazarlarımıza, hakemlerimize, kurullarımıza ve maddi ve manevi anlamda emeği geçenlere şükranlarımızı sunarız” denildi.
Yeni sayı yalnızca içerdiği makale sayısıyla değil, ele aldığı meselelerin çeşitliliğiyle de dikkat çekiyor. İslam hukukunun klasik kaynak, yöntem ve kavramlarıyla birlikte günümüz ekonomik, sosyal ve hukuki problemleri de araştırmaların merkezinde yer alıyor.
47. sayının bilançosu: 25 çalışma, 738 sayfa
Derginin 47. sayısında;
- 22 araştırma makalesi
- 1 araştırma notu
- 2 kitap incelemesi
yer alıyor.
Toplam 25 akademik çalışmadan oluşan sayı, 1’inci sayfadan 738’inci sayfaya kadar uzanan kapsamlı bir akademik dosya niteliğinde.
Bu yönüyle yeni sayı, yalnızca klasik İslam hukuku çalışmalarına değil, güncel hukuk, ekonomi ve toplum tartışmalarına da geniş yer veren disiplinler arası bir içerik ortaya koyuyor.
23 yıllık akademik birikimin muhasebesi yapıldı
47. sayının ilk çalışması aynı zamanda derginin kendi akademik serüvenine ışık tutuyor.
Ozat Shamshiyev ve Emine Yalçın tarafından hazırlanan “Yirmi Üç Yılın Muhasebesi: İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi Üzerine Bibliyometrik Analiz” başlıklı makalede derginin uzun yıllara yayılan yayın birikimi bilimsel yöntemlerle inceleniyor.
Bu çalışma, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi’nin yalnızca yeni araştırmalar yayımlayan bir mecra olmadığını, aynı zamanda kendi akademik üretim geleneğini değerlendiren ve bu birikimi kayıt altına alan bir yayın çizgisi oluşturduğunu da gösteriyor.
Derginin 47. sayısının böyle bir çalışma ile başlaması, sayıya aynı zamanda bir “kurumsal hafıza” niteliği kazandırıyor.
Klasik fıkıh ile günümüz sorunları aynı zeminde ele alındı
Yeni sayının en belirgin özelliklerinden biri, klasik fıkıh mirası ile günümüz meseleleri arasında bağ kurulması.
Zeki Yaka’nın “Ticari Bir Unsur Olarak Reklam ve Fıkhî Hükümleri” başlıklı çalışması, modern ticaretin en önemli araçlarından biri olan reklamı İslam hukuku açısından değerlendiriyor.
Ahmet Muhammet Peşe ve İbrahim Ertaş tarafından kaleme alınan “Hanefî Borçlar Hukukunda Akdin Konusunun Muayyen Olma Şartı ve Bu Şartla İlgili Elektronik Ticaretteki Güncel Sorunlar” başlıklı araştırma ise klasik Hanefî borçlar hukukunu bugünün elektronik ticaret dünyasıyla buluşturuyor.
Bu iki çalışma, derginin klasik hukuk metinlerini yalnızca tarihsel bir miras olarak değil, güncel hukuki meseleleri yorumlamaya imkan veren canlı bir kaynak olarak ele aldığını ortaya koyuyor.
Kadın, aile ve modern hukuk karşılaştırması
Yeni sayıda aile ve kadın hukuku da önemli bir başlık olarak öne çıkıyor.
Mahmud Muhammed Özdemir’in “Ailede Kadının Gücü: İslam Hukukunun Koruyucu Yapısıyla Modern Hukukun Eşitlikçi Yapısı Arasında Bir Mukayese” başlıklı makalesi, İslam hukuku ile modern hukuk sistemlerinin kadın ve aileye yaklaşımını karşılaştırmalı biçimde inceliyor.
Çalışma, klasik hukuk anlayışıyla modern hukuk söylemi arasındaki farklılıkların yanı sıra, koruma, eşitlik ve aile yapısı gibi temel kavramların nasıl ele alındığını tartışıyor.
Zekâtın nakli günümüz şartlarıyla yeniden değerlendirildi
Medeni Şavlı’nın “Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme” başlıklı çalışması da 47. sayının güncel meseleleri ele alan araştırmaları arasında bulunuyor.
Zekâtın bir bölgeden başka bir bölgeye aktarılması meselesi klasik fıkıh literatüründe uzun süredir tartışılan konulardan biri.
Yeni çalışmada ise ulaşım, iletişim ve finansal araçların geliştiği günümüz dünyasında bu meselenin nasıl ele alınabileceği değerlendiriliyor.
Mizahın ve şakanın hukuki sonucu da incelendi
Yeni sayının dikkat çekici araştırmalarından biri de Mehmet Naim Çapras’ın “Fıkıh Perspektifinden Mizahın Cevaziyeti ve Bey‘ Akdindeki Hukuki Tezahürü Olarak Hezl Üzerine Bir İnceleme” başlıklı makalesi oldu.
Araştırmada mizah yalnızca ahlaki bir konu olarak değil, özellikle alışveriş sözleşmelerinde şaka yoluyla yapılan beyanların hukuki sonuçları açısından inceleniyor.
Bu çalışma, gündelik hayatta basit görülebilecek bir davranışın, hukuk sisteminde nasıl ciddi sonuçlara yol açabileceğini göstermesi bakımından dikkat çekiyor.
Osmanlı ve Memlük hukuk tarihi geniş yer tuttu
47. sayıda hukuk tarihi alanında da önemli araştırmalar bulunuyor.
Fırat Orğun’un “İslâm-Osmanlı Hukukunda Bir Adli Yazışma Örneği Olarak Nakl-i Şehâdet Belgeleri” başlıklı makalesi, Osmanlı yargı sistemindeki adli yazışma ve şahitlik mekanizmalarını inceliyor.
Rabia Okutan ve Mehmet Dirik tarafından hazırlanan “Dört Mezhepten Kādılkudât Uygulaması: Memlük Yargı Sisteminde Mezhep Pluralizminin Kurumsallaşması” adlı çalışma ise Memlükler dönemindeki hukuk sisteminde dört mezhebin kurumsal temsiline odaklanıyor.
Ömer Korkmaz’ın “Geç Osmanlı Taşra Adliyesinde Liyakat ve Denetim: Kadı Nâibi Mehmed Hilmi Efendi’nin Kariyeri ve İmtihan Varakaları” başlıklı araştırması da geç Osmanlı döneminde yargı teşkilatında liyakat, sınav ve denetim mekanizmalarını ele alıyor.
Bu çalışmalar, İslam hukukunun yalnızca normatif hükümlerden ibaret olmadığını, aynı zamanda tarihsel yargı kurumları, bürokrasi ve hukuk uygulamaları üzerinden de incelenebileceğini ortaya koyuyor.
Britanya Kıbrısı’nda Mecelle’nin serüveni
Yavuz Gönan’ın “Britanya Kıbrısı’nda Mecelle’nin Kolonyal Yeniden Çerçevelenmesi (1878-1914): Çoklu Kaynak Düzeni, Mahkeme Teşkilatı ve Tescil Mekanizması” başlıklı çalışması, yeni sayının hukuk tarihi açısından dikkat çeken araştırmalarından biri.
Makale, İngiliz yönetimindeki Kıbrıs’ta Mecelle’nin ve Osmanlı’dan devralınan hukuk düzeninin hangi biçimlerde dönüştüğünü ele alıyor.
Bu yönüyle çalışma, İslam hukukunun yalnızca Osmanlı coğrafyasında değil, kolonyal idareler altında nasıl yeniden yorumlandığını ve uygulandığını da inceleyen özel bir örnek sunuyor.
İslam iktisadı ve işsizlik de akademik gündemde
47. sayının öne çıkan başlıklarından biri de İslam iktisadı.
Muhammed Latif Altun’un “İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri” başlıklı çalışması, çağdaş ekonomilerin temel sorunlarından biri olan işsizliği İslam iktisadı bakış açısıyla değerlendiriyor.
Eren Gündüz ve M. Salih Kumaş’ın “Subhî Mahmesânî’nin İslâm Borçlar Genel Teorisi: Klasik Fıkıh Mirası ve Modern Hukuk Yaklaşımı Bağlamında Bir İnceleme” çalışması ise klasik fıkıh mirası ile modern hukuk düşüncesi arasındaki ilişkiyi tartışıyor.
Bu araştırmalar, İslam hukukunun günümüz ekonomik sistemleriyle ilişkisinin giderek daha fazla akademik araştırma konusu haline geldiğini gösteriyor.
22 araştırma makalesi hangi alanları kapsıyor?
47. sayıda yayımlanan araştırma makaleleri şöyle:
- Yirmi Üç Yılın Muhasebesi: İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi Üzerine Bibliyometrik Analiz — Ozat Shamshiyev, Emine Yalçın
- Ticari Bir Unsur Olarak Reklam ve Fıkhî Hükümleri — Zeki Yaka
- Fıkıh Usulünde Lafızlarda İcmâlin Sebepleri ve Tasnifi: Klasik Yaklaşımlardan Tilimsânî’ye Bir İnceleme ve Model Önerisi — Şeyma Yeşilyayla
- İslâm-Osmanlı Hukukunda Bir Adli Yazışma Örneği Olarak Nakl-i Şehâdet Belgeleri — Fırat Orğun
- Fıkıh Perspektifinden Mizahın Cevaziyeti ve Bey‘ Akdindeki Hukuki Tezahürü Olarak Hezl Üzerine Bir İnceleme — Mehmet Naim Çapras
- Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme — Medeni Şavlı
- Ailede Kadının Gücü: İslam Hukukunun Koruyucu Yapısıyla Modern Hukukun Eşitlikçi Yapısı Arasında Bir Mukayese — Mahmud Muhammed Özdemir
- Dört Mezhepten Kādılkudât Uygulaması: Memlük Yargı Sisteminde Mezhep Pluralizminin Kurumsallaşması — Rabia Okutan, Mehmet Dirik
- Müstensih Yanılgısından Müellif Kaybına: Kemalpaşazâde’ye Atfedilen Hanefî Biyografisinin Kimlik Sorunu ve Metnin Tahkiki — Muhammet Ali Çağlar
- Hanefî Borçlar Hukukunda Akdin Konusunun Muayyen Olma Şartı ve Bu Şartla İlgili Elektronik Ticaretteki Güncel Sorunlar — Ahmet Muhammet Peşe, İbrahim Ertaş
- Son Dönem Osmanlı Ulemâsından Mûsâ Kâzım ile Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır Efendilerin Cihad Anlayışları Üzerine Mukayeseli Bir Çalışma — Şule Eraslan
- Müslüman Çoğunluklu Ülkelerde Cezaî Yaşın Normatif Temelleri — Nurten Zeliha Şahin
- Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki — Abdulğalip Aslan, Mustafa Harun Kıylık
- Subhî Mahmesânî’nin İslâm Borçlar Genel Teorisi: Klasik Fıkıh Mirası ve Modern Hukuk Yaklaşımı Bağlamında Bir İnceleme — Eren Gündüz, M. Salih Kumaş
- İslâm İktisadı Perspektifinden İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri — Muhammed Latif Altun
- Hadis Bilgisinin Fıkıh Metodolojisine Etkisi: Beyhakî’nin Rüknü’l-İslâm el-Cüveynî’ye Yönelik Hadis Temelli Eleştirileri — Rıdvan Kalaç, Davut Eşit
- Siyâset-i Şer‘iyye ve Örfî Hukuk İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme — Abdullah Sıtkı İlhan
- Ahmed b. Hanbel’in Tekfir Anlayışı — Mehmet Hilmi Güler, Kamile Ünlüsoy
- el-Mu‘temed’in Mukaddimesi Bağlamında Fıkıh Usulü Konularının Tespiti, Tertibi ve Özerk Disiplin Vurgusu — Muhammed Emin Ak
- Hanefî Usul-Fürû İlişkisinde Ta‘lîkî Şart: Kuralın Uygulamadaki Sınırlılıkları ve İstisnaları — Elif Çalışır
- Geç Osmanlı Taşra Adliyesinde Liyakat ve Denetim: Kadı Nâibi Mehmed Hilmi Efendi’nin Kariyeri ve İmtihan Varakaları — Ömer Korkmaz
- Britanya Kıbrısı’nda Mecelle’nin Kolonyal Yeniden Çerçevelenmesi (1878-1914): Çoklu Kaynak Düzeni, Mahkeme Teşkilatı ve Tescil Mekanizması — Yavuz Gönan
Araştırma notu ve kitap incelemeleri de yeni sayıda
Araştırma makalelerinin ardından Mahmut Samar’ın “Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik” başlıklı araştırma notuna yer verildi.
47. sayı iki kitap incelemesiyle tamamlandı.
Recep Özdemir, “M. Ali Çalgan, Muhaddisler Muhteva Tenkidi Yaptı mı?” adlı eseri değerlendirirken; Mehmet Ali Aytekin de “Mustafa Bülent Dadaş, Fıkıh Tarihinde Talâk Tartışmaları” adlı çalışma üzerine inceleme kaleme aldı.
Klasik ile güncel arasındaki köprü
47. sayının bütününe bakıldığında ortak bir çizgi dikkat çekiyor.
Dergi bir taraftan fıkıh usulü, hadis-fıkıh ilişkisi, Osmanlı hukuk tarihi, mezhep sistemleri ve klasik hukuk teorileri gibi temel akademik başlıklara yer verirken; diğer taraftan reklam, elektronik ticaret, kadın ve aile, işsizlik, ekonomi ve modern hukuk gibi çağdaş meseleleri de İslam hukuku perspektifinden ele alıyor.
Bu yönüyle yeni sayı, İslam hukukunu yalnızca tarihsel bir araştırma alanı olarak değil, modern hayatın ortaya çıkardığı yeni problemlerle ilişki kurabilen canlı bir akademik disiplin olarak konumlandırıyor.
25 çalışma ve 738 sayfalık hacmiyle 47. sayı, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi’nin yıllara yayılan akademik birikimini sürdürürken, klasik fıkıh mirası ile günümüz hukuk, ekonomi ve toplum meseleleri arasında güçlü bir köprü kuruyor.