Nöbetçi Eczaneler
Hocalı Katliamı, Karabağ Savaşı sırasında 26 Şubat 1992 tarihinde Azerbaycan’ın Dağlık Karabağ bölgesindeki Hocalı kasabasında yaşanan ve Azeri sivillerin Ermenistan’a bağlı kuvvetler tarafından toplu şekilde öldürülmesi olayıdır.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla Azerbaycan’a karşı toprak iddiasında bulunmaya başlayan ve saldırıya geçen Ermeniler, 1991’in son günlerinde ablukaya aldıkları, bölgenin tek havaalanına sahip ve stratejik önem taşıyan kenti Hocalı’yı işgal için harekete geçti.
Aylar süren saldırılarını 25 Şubat 1992’de yoğunlaştıran Ermeniler, gece eski Sovyet Rus ordusunun o zaman Hankendi’de bulunan 366. motorize alayının da yardımıyla Hocalı’ya üç koldan saldırdı.
İşgalle yetinmeyen Ermeniler, sivilleri toplu şekilde öldürerek, esirlere acımasızca işkence ederek 20. yüzyılın en kanlı katliamlarından birini yaptı.
Daha önce 7 bin kişinin yaşadığı Hocalı’da savunmasız durumdaki 106’sı kadın, 70’i yaşlı ve 63’ü çocuk 613 Azerbaycan vatandaşı hayatını kaybetti. Katliamdan 487 kişi ağır yaralı olarak kurtuldu, Ermeni güçleri 1275 kişiyi esir aldı, bunların 150’sinden daha sonra haber alınamadı.
Katliamda 8 aile tamamen yok edildi, 25 çocuk her iki ebeveynini, 130 çocuk ise ebeveynlerinden birini kaybetti.
Tarih: 25 Şub 1992 – 26 Şub 1992
Konumu: Azerbaycan
Bölge: Hocalı, Azerbaycan
Saldırı türü: Katliam, etnik temizlik, soykırım
Neticede Ermeni güçleri 1992 yılının 25 Şubat’ı 26 Şubat’a bağlayan gecede bölgedeki 366. Alayın da desteği ile önce giriş ve çıkışını kapadığı Hocalı kasabasında, Azeri resmî kaynaklarına göre, 83 çocuk, 106 kadın ve 70’ten fazla yaşlı dahil olmak üzere toplam 613 sakin öldürülmüş, toplam 487 kişi ağır yaralanmıştır. 1275 kişi ise rehin alınmış ve 150 kişi ise kaybolmuştur. Cesetler üzerinde yapılan incelemelerde cesetlerin birçoğunun yakıldığı, gözlerinin oyulduğu, başları kesildiği görülmüştür. Hamile kadınlar ve çocukların da maruz kaldığı tespit edilmiştir.
Uluslararası Hukuk ve Siyasi Hafıza Boyutu
Olay, Azerbaycan’da her yıl 26 Şubat’ta anma programlarıyla gündeme gelirken; uluslararası alanda ise çatışma hukuku, sivillerin korunması ve savaş suçları başlıkları çerçevesinde tartışılıyor. Birleşmiş Milletler sistemine sunulan bazı metinlerde olay “ağır uluslararası suçlar” bağlamında ele alınırken, AİHM içtihadında Hocalı tartışmasının kamusal alandaki ifade özgürlüğü boyutu da ayrıca değerlendirilmiş durumda.
Uluslararası tepki
İnsan Hakları İzleme Örgütü olayı Dağlık Karabağ Savaşı içerisinde yapılan en büyük katliam olarak nitelemiştir. Azerbaycan Parlamentosu 1994’te Hocalı’da yaşanan katliamı “soykırım” olduğunu ilan etti.
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi’nin 31 üyesi (12 Türkiye, 8 Azerbaycan, 3 Birleşik Krallık, 2 Arnavutluk, 1 Bulgaristan, 1 Lüksemburg, 1 Yugoslavya Federal Cumhuriyeti, 1 Kuzey Makedonya, 1 Norveç, 1 Polonya) tarafından imzalanan, Ermeniler tüm Hocalıları öldürdüler ve tüm şehri harap ettiler ifadesinin de yer alan ve 19. yüzyılın başlarından beri Ermenistan tarafından Azerilere karşı işlenen soykırım olarak tanınmaya adım atılması gerektiğini bütün parlamento üyelere söyleyen 324 nolu bildiri yayımladı.
2009 Şubat’ında Kaliforniya Eyalet Alt Senatosu’nun üyesi Felipe Fuentes, Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev’e yazdığı mektupta Hocalı olaylarını Azeri katliamı şeklinde nitelendirerek, kurbanların ailelerine başsağlığını sunmuştur.
Cumhuriyet Senatosu (Meksika), 2011’de Hocalı olaylarını soykırım olarak tanımıştır.
Bugün: 34’üncü Yıl Dönümünde Anma ve Mesajlar
26 Şubat 2026 itibarıyla Hocalı Katliamı’nın 34’üncü yıl dönümü geride kalırken, Bakü başta olmak üzere çeşitli şehirlerde anmaların, “adalet” ve “hafıza” vurgusuyla sürdürüldüğü biliniyor. Uzmanlar, Hocalı’nın yalnızca bir trajedi değil; Karabağ soykırımın masum sivillerin katledildiği, Batı Medeniyeti tandanslı ülkelerin nasıl acımasızca insanlığı katledebildiğinin net görüldüğü bir olay olarak görülmesi gerektiğini vurguluyorlar. Bu çerçevede, benzer felaketlerin bir daha yaşanmaması için mazlumları koruyan vicdanlı toplumların ve devletlerin güçlü olmasının hayati önem taşıdığının altını çiziyorlar.