Ticaret Bakanlığı, dış ticaret işlemlerinde vergi kayıp ve kaçağını önlemek, kamu gelirlerini korumak ve mevzuata uygun faaliyet gösteren firmaların haklarını gözetmek amacıyla gümrük denetimlerini sürdürüyor.
Bakanlığın 2027 Yılı Bütçe Teklifi’nde yer alan verilere göre, 2026 yılının ilk 10 ayında gerçekleştirilen sonradan ve ikincil kontrol denetimleri sonucunda 14,1 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi.
Söz konusu tutar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 51 artış gösterdi.
31 bin 750 gümrük beyannamesi incelendi
Ticaret Bakanlığının yürüttüğü çalışmalar kapsamında, ocak-ekim döneminde sonradan kontrol programı çerçevesinde 234 firma denetlendi.
İkincil kontrol faaliyetlerinde ise 4 bin 442 firma tarafından tescil edilen toplam 31 bin 750 gümrük beyannamesi incelemeye alındı.
Denetimler sonucunda tespit edilen hususlara ilişkin ek tahakkuk ve ceza kararları düzenlendi.
Gümrük denetimlerinin 10 aylık bilançosu
| Denetim verisi | 2026 Ocak-Ekim |
|---|---|
| Sonradan kontrol kapsamında denetlenen firma | 234 |
| İkincil kontrole tabi tutulan firma | 4.442 |
| İncelenen gümrük beyannamesi | 31.750 |
| Ek tahakkuk ve ceza kararı toplamı | 14,1 milyar TL |
| Geçen yılın aynı dönemine göre artış | %51 |
Gümrük denetimlerinde yapay zekâ kullanılıyor
Ticaret Bakanlığı, dış ticaret işlemlerinde denetimlerin etkinliğini artırmak amacıyla teknolojik imkânlardan da yararlanıyor.
Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda, yapay zekâ algoritmaları ve ileri analitik modellemeler kullanılarak riskli işlemler belirleniyor.
Dış ticaret işlemleri, risk analizlerinin yanı sıra sonradan ve ikincil kontrol süreçleriyle de inceleniyor.
Sonradan kontrol ve ikincil kontrol nedir?
Gümrüklerde uygulanan iki denetim yöntemi, dış ticaret işlemlerinin mevzuata uygunluğunun değerlendirilmesini sağlıyor.
Sonradan kontrol: Gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra firmaların ticari kayıtlarının, belgelerinin ve dış ticaret işlemlerinin incelenmesini kapsıyor.
İkincil kontrol: Gümrük idarelerinde tescil edilen beyannamelerin ve bunlara ilişkin işlemlerin ilgili birimler tarafından yeniden değerlendirilmesiyle gerçekleştiriliyor.
Bu yöntemlerle işlemler tamamlanmış olsa bile vergi kaybına neden olabilecek uygunsuzlukların tespit edilmesi amaçlanıyor.
Türkiye’deki vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 20’si gümrüklerden
Türkiye genelinde 18 gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğü faaliyet gösteriyor.
Ülkedeki toplam vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 20’si gümrük idareleri aracılığıyla tahsil ediliyor.
Bu nedenle gümrüklerde gerçekleştirilen denetimler, kamu gelirlerinin korunmasının yanı sıra dış ticarette haksız rekabetin önlenmesi açısından da önem taşıyor.
Ticaret Bakanlığı, yapay zekâ destekli risk analizleri ve kontrol mekanizmalarıyla dış ticaret işlemlerindeki denetim kapasitesini güçlendirmeyi sürdürüyor.




