Nöbetçi Eczaneler
Pandemi döneminde hızla büyüyen hızlı teslimat ve yemek siparişi pazarı, kurye sayısını kısa sürede artırdı. Ancak piyasaya yeni girişlerin çoğalmasıyla birlikte bazı kuryeler, iş yoğunluğunun ve kazançların eskiye göre gerilediğini, gelirlerin “doyum noktasına” geldiğini dile getiriyor.
“Zam var” deniyor, kuryeler “gerçek gelir değişmedi” diyor
Yeni yıl itibarıyla birçok platform ve marka, paket başı ücretler, kilometre bazlı ödemeler ve haftalık bonuslar gibi kalemlerde artışa gittiğini duyurdu. Bazı şirketlerin, haftada yaklaşık 200 paket teslim eden bir kurye için “haftalık 30 bin TL, aylık 120 bin TL brüt kazanç” gibi hesaplamalar paylaştığı; ayrıca belirli mesafenin üzerindeki teslimatlarda ücret artışı ve haftalık ek primler öngördüğü ifade ediliyor.
Sahadaki esnaf kuryeler ise bu tabloların kendilerinin gerçekliğini yansıtmadığını savunuyor. İddiaya göre, 2025’te elde ettikleri gelir seviyesinin büyük ölçüde korunduğunu, ücret artışlarının ise formüllerdeki oynamalarla “göstermelik” kaldığını düşünüyorlar. Bu gerekçeyle 18-19-20 Ocak’ta çalışmayacaklarını ve paket dağıtımını durduracaklarını açıklıyorlar.
Eylem tüm kuryeleri kapsamıyor
Kontak kapatma çağrısı sektörün tamamı adına bağlayıcı bir karar değil. Eyleme katılan kuryeler teslimat yapmayacak; katılmayanlar ise kendi çalışma planları (slot) kapsamında dağıtıma devam edecek. Bu nedenle etkilerin şehirden şehre, hatta ilçeden ilçeye değişebileceği konuşuluyor.
“Esnaf kurye” modelinde maliyet yükü tartışması
Esnaf kuryelerin çalışma düzeni sabit saatlere bağlı değil; 8 saat çalışan da var, 16-17 saate kadar direksiyon başında olan da. Gelir, doğrudan teslimat sayısına ve çalışılan süreye bağlı şekilleniyor.
Bununla birlikte esnaf kurye modeli, işe girişten itibaren önemli bir maliyet kalemini de beraberinde getiriyor. Kask-mont-eldiven gibi ekipmanların yanı sıra motosikletin kiralanması ya da satın alınması, sigorta, yetki belgeleri ve şirket kuruluş süreçleri; devamında ise yakıt, bakım, MTV, sigorta yenilemeleri, muhasebe giderleri, BAĞ-KUR primleri ve vergi yükümlülükleri (KDV, stopaj, gelir vergisi gibi) kuryelerin en çok vurguladığı gider başlıkları arasında.
Yakıt hesabı: “Günlük masrafı çıkarmak bile mesele”
Kuryeler, gün içinde yüksek kilometreler yaptıklarını; yakıt tüketimi ve akaryakıt fiyatlarının, net kazancı doğrudan etkilediğini anlatıyor. Örnek hesaplamalarda, günlük birkaç teslimatın yalnızca yakıt masrafını karşılamaya gittiği; geri kalan kısmın diğer giderleri ve geçimi finanse etmekte yetersiz kaldığı görüşü öne çıkıyor.
Sektör tarafı ise esnaf kuryeliğin avantajları kadar zorluklarının da bilindiğini, buna rağmen yeni başvuruların sürdüğünü vurguluyor. Önümüzdeki üç günde eylemin kapsamı ve sahaya etkisi, teslimat süreleri ve yoğunluk haritası üzerinden daha net görülecek.