Nöbetçi Eczaneler
Dünya bazen insanlığa seslenir. Kuruyan bir gölün kıyısında, çatlayan bir toprağın derinliklerinde, yanan ormanların küllerinde… Bazen de birkaç dakikalık bir tanıtım filminde, yüzyılların anlatamadığı hakikati insanın yüzüne söyler.
Antalya’da düzenlenen COP31 için hazırlanan muhteşem tanıtım filmi, bende işte böyle bir etki bıraktı. Dünyanın insanlığa seslendiği o anlatımın özü hâlâ zihnimde:
“Ben yoluma devam edeceğim. Seninle ya da sensiz… İstersen birlikte de olabiliriz. Seninle yaşadığımız deneyim eşsizdi.”
Ne kadar zarif, ne kadar derin ve ne kadar ürpertici bir mesaj!
Dünya bize muhtaç olmadığını hatırlatıyor. Okyanuslar, dağlar, rüzgârlar bizden önce de vardı. Bizden sonra da bir şekilde varlıklarını sürdürecekler. Ama biz temiz bir damla su, solunacak hava ve verimli bir avuç toprak olmadan ne kadar yaşayabiliriz?
İnsanoğlunun en büyük yanılgısı, parçası olduğu tabiatın sahibi olduğunu zannetmesidir. Belki de Antalya’daki COP31’in insanlığa anlatması gereken en önemli hakikat budur.
Türkiye yalnızca bir zirveye değil, insanlığın geleceğine ev sahipliği yapıyor
Türkiye’nin böylesine büyük bir organizasyona ev sahipliği yapmasını son derece değerli buluyorum. Çünkü COP31, yalnızca devlet başkanlarının buluştuğu diplomatik bir toplantı değil; insanlığın geleceğinin tartışıldığı, ortak sorumlulukların hatırlandığı tarihî bir buluşmadır.
Antalya’nın güzelliği, Türkiye’nin organizasyon kabiliyeti, Anadolu’nun medeniyet birikimi ve misafirperverliği bu buluşmaya ayrı bir anlam katıyor. Ülkemizin böylesine önemli bir meselede dünyanın dikkatini üzerinde toplaması, diplomatik olduğu kadar insani bir kazanımdır.
Ancak Türkiye’nin asıl önemli mesajı, organizasyonun görkeminden çok ortaya koyduğu iradedir: Artık söz değil, icraat zamanı!
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iklim mücadelesini uygulama ve somut sonuçlarla ilişkilendirmesini önemsiyorum. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un şu sözleri ise zirvenin ruhunu özetliyor:
“Hiçbir sınır, yükselen denizleri durduramaz. Hiçbir duvar, kuraklığın önüne geçemez. Hiçbir bayrak, fırtınanın yönünü değiştiremez.”
Ardından gelen cümle, aslında hepimizin üzerinde düşünmesi gereken gerçek: “Kaderlerimiz birbirine bağlıdır.”
Yıllardır iklim zirveleri düzenleniyor, kararlar alınıyor, taahhütler veriliyor. Fakat buzullar erimeye, göller kurumaya, ormanlar yanmaya devam ediyor. Demek ki insanlığın sorunu ne yapılacağını bilmemesi değil, bildiklerini yapabilecek ortak iradeyi yeterince gösterememesidir.
Konya Ovası ve Beyşehir Gölü: Yağmur yağdı diye tehlike geçti mi?
Antalya’da konuşulanların en somut karşılıklarından biri Konya Ovası’ndadır. Çünkü Konya, iklim değişikliğini yalnızca bilimsel raporlardan öğrenen bir şehir değil, sonuçlarını toprağında yaşayan bir coğrafyadır.
Anadolu’nun tahıl ambarı olarak bildiğimiz bu bereketli topraklar, bugün ciddi bir su sorunuyla karşı karşıya. Karapınar’daki obruklar, gerileyen yeraltı suları, kuraklık baskısı altındaki tarım alanları ve Beyşehir Gölü’nün yaşadığı değişim aynı büyük meselenin farklı yüzleri.
Beyşehir Gölü’nü düşünelim. Bir zamanlar kıyılarında hayatın bütün canlılığıyla yaşandığı, balıkçı teknelerinin süzüldüğü bu muhteşem doğal zenginlik, yıllarca süren su kayıpları nedeniyle ağır bir tehdit altında kaldı.
Son dönemde yağışlar yüzümüzü güldürdü. Özellikle 2026 yılındaki yağışlarla gölün su seviyesinde önemli bir toparlanma yaşandı. Ancak bununla bütün kayıplarımızın telafi edildiğini söyleyemeyiz. Gölün geçmişte kaybettiği suyun tamamı geri dönmedi. Üstelik Konya Ovası’ndaki yeraltı suyu rezervleri açısından tablo çok daha düşündürücü.
2026’nın bereketli yağışları bile havza genelindeki yeraltı suyu düşüşünü durdurmaya yetmedi. Uzmanlar, yağışların gerileme hızını yavaşlattığını ancak sorunun devam ettiğini belirtiyor.
Çünkü bir mevsimin yağmuru, yılların yanlış su kullanımını tek başına onaramaz.
Beyşehir Gölü yalnızca bir su kütlesi değildir. Balıkçının ekmeği, çiftçinin umudu, kuşların yuvası, bölgenin iklim dengesi ve gelecek nesillere bırakacağımız doğal mirastır. Gölün kaybı, yalnızca Beyşehir’in değil, bütün Konya’nın kaybıdır.
Bugün kendimize sormamız gereken soru şudur: Biz bu ovanın yalnızca bugünkü üretimini mi düşünüyoruz, yoksa yüz yıl sonraki varlığını da korumak istiyor muyuz?
Konya Kapalı Havzası’nın su bütçesi bilimsel verilerle yönetilmeli. Yeraltı sularının aşırı kullanımı önlenmeli, ürün deseni su kaynaklarına göre yeniden planlanmalı, modern sulama sistemleri yaygınlaştırılmalı. Arıtılmış suların yeniden kullanılması, yağmur suyunun değerlendirilmesi ve şebeke kayıplarının azaltılması öncelikli olmalı.
Ama bütün bunlar yapılırken çiftçi yalnız bırakılmamalı. Daha az su tüketen ürünlere geçişte gelir desteği, finansman ve alım güvencesi sağlanmalı. Çünkü üreticiyi yoksullaştıran bir çevre politikası sürdürülebilir olamaz.
Konya Ovası’nın kaderi, yağmurun insafına terk edilemez.
Konya belediyeleri COP31’de: Güzel projeler, daha büyük sorumluluklar
Konya’nın COP31’de yalnızca sorunlarıyla değil, çözüm arayışlarıyla da yer alması sevindirici. Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde kurulan Konya standı, ilçe belediyelerinin, üniversitelerin ve kurumların çevre projelerini uluslararası katılımcılarla buluşturuyor.
Dünya Belediyeler Birliği Başkanı ve COP31 Yerel ve Bölgesel Yönetimler Elçisi olan Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay’ın uluslararası platformda üstlendiği rol önemli. Bu temsilin Konya’nın iklim mücadelesine finansman, bilgi birikimi ve yeni ortaklıklar kazandırmasını bekliyoruz.
Selçuklu Belediyesinin Tropikal Kelebek Bahçesi’ni Antalya’ya taşıması, biyolojik çeşitliliğin korunmasına dikkat çekmesi bakımından değerli. Karatay Belediye Başkanı Hasan Kılca’nın yenilenebilir enerji, dirençli şehirler ve sürdürülebilir şehircilik çalışmalarını anlatması; Meram Belediye Başkanı Mustafa Kavuş’un sıfır atık ve çevre projeleriyle organizasyonda bulunması da anlamlı.
Bu çalışmalar takdiri hak ediyor. Fakat belediyelerimizden beklentimiz yalnızca uluslararası organizasyonlarda güzel projeler sergilemeleri değil, bu projelerin sonuçlarını Konya’nın toprağında, suyunda ve havasında daha güçlü biçimde görebilmektir.
Bir belediyenin çevre başarısı, diktiği ağaç kadar yaşattığı ağaçla; gerçekleştirdiği yatırım kadar koruduğu suyla ölçülmelidir.
Konya’nın COP31’deki güçlü temsili, Konya Ovası’nın geleceğini koruyacak güçlü bir ortak iradeye dönüşmelidir.
Gazze’nin acısını görmeyen bir dünya, çevre adaletinden söz edebilir mi?
Türkiye’nin COP31’de Gazze’yi gündeme taşımasını da son derece önemli buluyorum. Çünkü çevreyi korumaktan söz ederken insanın yaşam hakkını görmezden gelemeyiz.
İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği saldırıların yol açtığı korkunç insani yıkım, aynı zamanda ağır bir çevre felaketidir. Yok edilen zeytinlikler, kirlenen su kaynakları, yaşanamaz hâle gelen tarım alanları ve enkaza dönüşen şehirler, insanlığın vicdanına yöneltilmiş büyük bir sorudur.
Antalya’da bir zeytin fidanı geleceğin umudu olarak toprağa dikilirken Gazze’de asırlık zeytin ağaçlarının yok edilmesini nasıl unutabiliriz?
İsrail’in Gazze’deki eylemlerine yöneltilen soykırım suçlamaları, uluslararası hukuk bakımından da büyük önem taşıyor. Türkiye’nin bu yıkımı dünya liderlerinin önünde gündeme getirmesi, çevre adaletinin insan hayatından ayrı düşünülemeyeceğini hatırlatıyor.
Bir çocuğun temiz suya erişimini koruyamayan dünya, gelecek nesillere nasıl yaşanabilir bir gezegen vaat edebilir?
Dünyayı tüketen güçlere karşı bir insanlık bloku
İklim krizinin sorumluluğunu konuşurken dünyanın büyük ekonomik güçlerini de sorgulamalıyız. ABD’nin tarihsel emisyon sorumluluğu, Çin’in devasa sanayi üretimi ve kömür kullanımı, Rusya’nın fosil yakıtlara dayalı ekonomisi ortada.
Bu ülkelerin temiz enerji ve çevre alanında attığı adımlar elbette var. Ancak ekonomik çıkarları uğruna iklim dönüşümünü geciktiren her politika, bütün insanlığın geleceğini tehdit ediyor.
Dünyanın zenginliklerinden en fazla yararlananların, o dünyanın korunması için de daha büyük sorumluluk üstlenmesi gerekir.
Bunun karşısında yeni bir dayanışmaya ihtiyaç olduğuna inanıyorum: Bir insanlık bloku.
Bu blok milletlere karşı değil; sömürüye, hoyrat tüketime, çevre tahribatına ve savaşlara karşı olmalı. Çin’deki çevre gönüllüsünü, Amerika’daki bilim insanını, Afrika’daki çiftçiyi ve Konya’daki üreticiyi aynı vicdanda buluşturmalı.
Çünkü dünyanın geleceği birkaç büyük gücün ekonomik hesaplarından çok daha değerlidir.
İnsanın yok etmeye gücü varsa, korumaya da aklı vardır
Bütün bu sorunlara rağmen karamsar değilim. İnsanın aklına, bilime ve teknolojiye inanıyorum. Gelişebilir, üretebilir, şehirler kurabilir ve zenginleşebiliriz. Bunu yaparken suyu, toprağı, havayı ve ormanları da koruyabiliriz.
Kalkınma ile çevre koruma birbirinin düşmanı değildir. Asıl sorun, kalkınmayı sınırsız tüketim zanneden anlayıştır.
İnsanın doğayı tahrip edebilecek gücü varsa, onu koruyabilecek aklı ve vicdanı da vardır. Yeter ki bu gücü doğru kullanmayı seçsin.
Antalya’daki COP31’in gerçek başarısı da yalnızca güzel konuşmalarla değil, hayata geçirilen kararlarla ölçülecek. Orada verilen sözün Konya Ovası’nda, Beyşehir Gölü’nde, Karapınar’da, Gazze’de ve dünyanın bütün kırılgan coğrafyalarında bir karşılığı olmalı.
Bir gün çocuklarımız bize nasıl bir dünya bıraktığımızı soracak. O gün onlara yalnızca toplantılar düzenlediğimizi, belgeler imzaladığımızı söylemek istemiyorum.
Toprağımızı koruduğumuzu, suyumuza sahip çıktığımızı, insanların acılarına sessiz kalmadığımızı ve geleceklerini bugünün çıkarlarına feda etmediğimizi söyleyebilmeliyiz.
Tanıtım filmindeki dünyanın o zarif ama sarsıcı mesajına yeniden dönelim.
Ben yoluma devam edeceğim. Seninle ya da sensiz…
İnsanlık bunu anlayabilecek akla ve değiştirebilecek güce sahip.
Dünya bizsiz de yaşayacak. Ama biz dünyasız yaşayamayacağız.
Ve asıl medeniyet, dünyaya hükmetmek değil; onunla birlikte yaşamayı başarabilmektir.