Hamdi Bağcı hakkında

1977 tarihinde doğdu. İş hayatına Gençlik FM'de spiker olarak başladı. Kon TV'de haber spikeri ve program sunucusu olarak 10 yıl çalıştı. Askerliğini kısa dönem olarak Hakkari Çukurca'da yaptı. Konya Televizyonu ve Yeni Haber Gazetesinde yönetici, köşe yazarı ve Ana Haber sunucusu olarak çalıştı. Anadolu Üniversitesi İktisat Mezunu... Sündüs Bağcı ile evli, Ertuğrul ve Eda Sultan isimli 2 çocuğu var...

Konya’da ticaretin iki yüzü! Alın teriyle üretenler, ihracatçının sorunları ve fon iddiaları

Dün akşam, Merceknet Medya Yayıncılık Limited Şirketi Yönetim Kurulu Başkanımız Hüseyin Coşkun Bey ile birlikte Konya Ticaret Odasının düzenlediği bir toplantıya katıldık. Doğrusunu söylemek gerekirse böyle bir toplantının yapıldığından haberdar değildim. Meğer Konya Ticaret Odası, yeni üye olan şirketlerin sahiplerini ve yöneticilerini belirli aralıklarla bir araya getiriyor, birlikte yenilen akşam yemeğinin ardından da üyelerin düşüncelerini dinleyerek Konya’nın ekonomik geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunuyormuş. Türkiye’deki diğer ticaret odalarında da böyle bir uygulama var mı, bilmiyorum. Ancak KTO Yönetim Kurulu Başkanı Sayın Selçuk Öztürk’ün sürdürdüğü bu yöntemi, üzerinde düşünülmesi ve takdir edilmesi gereken bir yönetim anlayışı olarak görüyorum.

Çünkü yeni bir şirket kurmak, yalnızca ticaret siciline kaydolmak, vergi levhası almak veya bir iş yerinin kapısını açmak değildir. Şirket kuran insan, sermayesini, bilgi birikimini, emeğini ve hayallerini ortaya koyarken çok daha büyük bir ekonomik ve kurumsal yapının da parçası hâline gelir. Artık karşısında yalnızca müşterileri veya tedarikçileri yoktur; Ticaret Odası, sanayi kuruluşları, yerel yönetimler, bakanlıklar, finans kuruluşları ve devletin ilgili kurumları da vardır. Selçuk Başkan’ın bu buluşmalarla yeni girişimcilere bir anlamda bunu hatırlattığını düşünüyorum. Onlara yalnızca hoş geldiniz demiyor, ticari hayatın kurumsal ilişkilerle, iş birliğiyle ve ortak akılla yürütülmesi gerektiğini de anlatıyor. Kendi işletmesini kuran insanın, bulunduğu şehrin ve ülkenin ekonomik yapısıyla bütünleşmesini sağlamak bakımından bu yaklaşımı önemsiyorum.

Toplantıda kıymetli dostum Akif Solak’a, Konya’da gerçekten bu kadar fazla şirket kurulup kurulmadığını sordum. Her buluşmada yaklaşık 300 yeni üyeyle bir araya gelindiğini, yıllık yeni üyelik sayısının da 1.200-1.500 civarında olduğunu ifade etti. Kapanan işletmeleri de merak ettim. Sohbetimizde, kapanmaların yeni kuruluşlara kıyasla yaklaşık yüzde 20 düzeyinde olduğuna ilişkin bir değerlendirme yapıldı. Elbette bunlar resmî istatistikler değil, konuşmalar sırasında edindiğim yaklaşık bilgiler. Ancak insanların bütün ekonomik güçlüklere rağmen şirket kurması, üretime ve ticarete yönelmesi, önemli bir bölümünün de faaliyetlerini sürdürebilmesi kıymetli. Bu tablo, girişimcilik cesaretimizin ve geleceğe duyduğumuz güvenin henüz kaybolmadığını göstermesi bakımından bana umut veriyor.

Toplantıda dikkatimi çeken bir başka husus da yeni girişimciler arasında gençlerin ve hanımefendilerin bulunmasıydı. Özellikle kendi işini kuran kadınların varlığını görmekten büyük memnuniyet duydum. Kadınların ekonomik hayatta daha fazla sorumluluk üstlenmesi, üretime ve ticarete katılması, kendi işletmelerini kurarak istihdam oluşturması yalnızca bireysel bir başarı değil, toplumumuz açısından da önemli bir kazanımdır. Önümüzdeki yıllarda çok daha fazla kadın girişimciyle, kendi şirketini kuran, dünyaya açılma cesareti gösteren gençlerle karşılaşmayı diliyorum. Allah hepsinin yolunu açık etsin, emeklerini karşılıksız bırakmasın, kazançlarına bereket versin.

O akşam tanıştığımız dostlarımızla yaptığımız sohbetlerden birinde söylediğim bir düşüncemi burada da paylaşmak isterim. Bir insanın ekonomik sıkıntıya düşmesi elbette üzücüdür; ancak bir işletme sahibinin ekonomik sıkıntıya düşmesi çoğu zaman yalnızca kendisinin veya ailesinin yaşadığı bir güçlük olarak kalmaz. O işletmede iki kişi çalışıyorsa iki ailenin, yüz kişi çalışıyorsa yüz ailenin, bin kişi çalışıyorsa bin ailenin hayatı etkilenebilir. Üstelik çalışanların yanında tedarikçiler, nakliyeciler, hizmet sağlayıcılar ve o ekonomik faaliyet sayesinde geçimini sürdüren başka insanlar da vardır. İşte bu nedenle işletmelerimizin ayakta kalmasını, büyümesini ve sürdürülebilir bir ekonomik yapıya kavuşmasını önemsiyorum. Bir işletmenin başarısı yalnızca sahibinin kazancıyla ölçülemez; oluşturduğu istihdamla, ürettiği değerle ve topluma sağladığı katkıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Dünya değişiyor, ticaret de değişiyor

Gelelim Selçuk Başkan’ın konuşmasına… Bence üzerinde en fazla düşünülmesi gereken değerlendirmelerinden biri, geleneksel ticaret anlayışıyla günümüzün ekonomik düzeni arasındaki değişimdi. Dünya büyük bir dönüşümün içerisinden geçiyor ve bu dönüşüm yalnızca teknolojik araçların gelişmesiyle sınırlı değil. İnsanların alışveriş alışkanlıkları, üretim yöntemleri, pazarlama anlayışı ve ticaretin kuralları değişiyor. Selçuk Başkan’ın meslek komiteleri üzerinden verdiği örnek oldukça dikkat çekiciydi. Geçmişte ayrı komitelerde temsil edilen bazı geleneksel iş kollarının üye sayılarındaki azalma nedeniyle birleştirildiğini, buna karşılık yaklaşık on yıl önce bugünkü yapısıyla bulunmayan e-ticaret komitesinin artık güçlü bir temsil alanına dönüştüğünü anlattı. Kırtasiyeciler ve matbaacılar üzerinden verdiği örnek, ticaretin geçirdiği dönüşümü anlamak bakımından önemliydi.

Bundan çıkarılması gereken sonuç, geçmişteki ticaret anlayışının yanlış olduğu değildir. Geçmişin tecrübesi, güven ilişkileri, meslek ahlakı ve ticari birikimi bugün de son derece değerlidir. Ancak yalnızca bunlarla yetinerek geleceğe hazırlanamayacağımız da ortada. Dün başarılı olan bir iş modeli bugün aynı sonucu vermeyebilir, güçlü bir pazara sahip olan sektörler daralabilir veya daha önce yeterince önemsenmeyen faaliyetler ekonominin temel unsurlarından birine dönüşebilir. Yapay zekâyı da bu çerçevede değerlendirmek gerekiyor. Artık bu teknoloji yalnızca bilgisayar mühendislerinin veya teknoloji şirketlerinin konusu değil; üretimden muhasebeye, pazarlamadan müşteri ilişkilerine, lojistikten kurumsal yönetime kadar hemen her alanda kullanılabilecek imkânlar sunuyor. İşletmelerimizin bu değişimi anlamadan, çalışanlarını geliştirmeden ve kendi faaliyet alanlarına uygun teknolojik dönüşümü gerçekleştirmeden geleceğin rekabet koşullarında güçlü kalmaları kolay görünmüyor.

Bütün bunların yanında özellikle üzerinde durmamız gereken bir başka mesele de işletmelerimizin finansal yapısı ve yönetim anlayışı. Çok kaliteli ürünler ürettiği hâlde öz sermaye yetersizliği, yanlış finansman tercihleri, tahsilat güçlükleri veya pazarlama eksiklikleri nedeniyle ciddi sıkıntılar yaşayan şirketler görüyoruz. Bunun nedenlerini yalnızca piyasadaki daralmaya veya artan maliyetlere bağlamak yeterli değil. Ürettiğiniz ürün ne kadar kaliteli olursa olsun, o ürünü doğru pazarda, doğru müşteriye, sürdürülebilir bir ticari ilişki içerisinde satamıyorsanız yalnızca üretim gücünüz sizi ayakta tutmayabilir. Bu nedenle finans yönetimi, kurumsal iletişim, markalaşma, yeni pazarlar bulma ve teknolojik dönüşüm birbirinden ayrı düşünülmemeli. Özellikle yeni kurulan işletmelerimizin daha başlangıçta bu konular üzerinde titizlikle durması gerekiyor.

İhracatçımıza yüzde 3 destek veriyoruz ama bu destekten kimler yararlanabiliyor?

Toplantıda tanıştığımız girişimciler arasında ihracata yönelik faaliyet gösteren işletmelerin bulunması ayrıca sevindiriciydi. Selçuk Başkan’ın paylaştığı rakamlara göre Konya, 2026 yılının ekim ayında 328 milyon 176 bin dolarlık ihracat gerçekleştirmiş, yılın ilk on ayında ise 3 milyar dolar sınırını aşmış. Konya’nın Türkiye’nin önemli ihracat merkezlerinden biri olma yolunda ilerlemesi elbette kıymetli. Ancak ihracatçı dostlarımızla sohbet ettiğimizde, özellikle Merkez Bankasının uyguladığı yüzde 3’lük döviz dönüşüm desteği konusunda önemli güçlüklerle karşılaştıklarını öğrendik. Devletimiz ihracatçılarımızı desteklemek amacıyla bir imkân oluşturmuş ama uygulamaya getirilen sınırlamalar, bazı işletmelerimizin bu destekten bekledikleri ölçüde yararlanmasını zorlaştırıyor.

Konuyu biraz araştırdım. İhracatçılarımızın döviz gelirlerinin belirli bir bölümünü bankalar aracılığıyla Merkez Bankasına satma yükümlülüğü bulunuyor. Bunun yanında, gerekli şartları sağlayarak dövizlerini Türk lirasına dönüştüren firmalara yüzde 3 oranında destek veriliyor. Ancak 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle destekten yararlanılabilecek döviz tutarı, işletmelerin faaliyet kârı ve iş gücü maliyetleri üzerinden hesaplanan katma değerleriyle sınırlandırılmış. Ayrıca işletmenin likit döviz varlıklarının, net satış hasılatı veya aktif büyüklüğünden yüksek olanına oranının yüzde 10’u aşmaması gerekiyor. Yıllık destek tutarına 100 milyon lira, 2026’nın son üç ayı için ise 25 milyon lira üst sınır getirilmiş. Mali müşavir onaylı belgeler ve çeşitli işlem yükümlülükleri de var. Gerçi 26 Ekim’de yapılan değişiklikle bazı işlemler kolaylaştırılmış ama temel sınırlamaların önemli bölümü devam ediyor.

Daha önemlisi, Merkez Bankasının 28 Eylül 2026’da yayımladığı değerlendirmeye göre, 2026 yılında döviz dönüşüm desteğinden yararlanan firmaların toplam ihracatçılar içerisindeki payı yüzde 34’e ulaşmış. Merkez Bankası bunu önceki dönemlere göre bir gelişme olarak değerlendiriyor. Elbette artış kıymetlidir ama ben meselenin diğer tarafına bakıyorum. İhracatçılarımızın yalnızca yüzde 34’ünün bu destekten yararlanmış olması, üzerinde düşünmemiz gereken bir oran değil midir? Her ihracatçının destek şartlarını taşıdığını veya desteğe ihtiyaç duyduğunu söyleyemeyiz ama bu oranı yeterli bulmak da kolay değil. Üstelik yeni sınırlamaların küçük ve orta ölçekli işletmelerimize nasıl yansıdığının ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.

Bakınız, sınırlı sermayeyle işletmesini kuran, yurt dışında müşteri arayan, gecesini gündüzüne katarak ihracat yapmaya çalışan insanlarımız var. Bunlar yalnızca kendileri için çalışmıyor; üretim yapıyor, istihdam oluşturuyor ve ülkemize döviz kazandırıyorlar. Böyle bir işletmenin ithal edeceği hammadde için hesabında döviz bulundurması gerekebilir veya düşük kâr marjıyla ihracatını sürdürmeye çalışması söz konusu olabilir. Dolayısıyla destek şartlarının işletmelerin gerçek ihtiyaçlarıyla ne ölçüde örtüştüğünü sorgulamak zorundayız. Büyük ihracatçılarımız elbette desteklensin ama bugün küçük olan, yarın büyük bir sanayi kuruluşuna dönüşebilecek girişimcilerimiz de görülmeli. Ticaret Bakanlığımızın, Hazine ve Maliye Bakanlığımızın ve Merkez Bankamızın katma değer sınırlarını, döviz yükümlülüklerini ve bürokratik güçlükleri ihracatçılarımızla birlikte yeniden değerlendirmesinde fayda görüyorum. Çünkü önemli olan yalnızca destek açıklamak değil, o desteğin gerçekten ihtiyaç duyan, alın teriyle üretim yapan işletmelerimize ulaşmasını sağlamaktır.

Konya’da herkes fon meselesini konuşuyor: Cumhurbaşkanına yakınlık iddiası kimlere kazanç kapısı oldu?

Bir de şu fon meselesi var ki doğrusu üzerinde durmadan geçmek istemiyorum. Son zamanlarda Konya’da nereye gitsek, hangi toplantıya katılsak, kimlerle sohbet etsek konu dönüp dolaşıp buraya geliyor. Çeşitli ilişkilerden, büyük paralardan, kısa sürede elde edildiği ileri sürülen servetlerden ve farklı isimlerden söz ediliyor. Hatta Konya’da yakından tanıdığımız, hiç beklemediğimiz bazı önemli isimlerin de bu meseleyle bağlantılı oldukları yönündeki iddialar kulağımıza kadar geldi. Açıkçası bize ulaşan bazı isimler karşısında ciddi biçimde şaşırdığımı söylemeliyim. İnsan bazen yıllardır tanıdığını düşündüğü kişiler hakkında böylesine iddialar duyduğunda ne diyeceğini bilemiyor. Ancak duyduklarımızın doğruluğunu henüz ortaya koymuş değiliz. Bu nedenle şimdilik isimleri açıklamayı doğru bulmuyorum. Kimsenin itibarını söylentiler üzerinden tartışmaya açmak istemem. Elbette konuyla ilgili iddiaların araştırılması ve gerçeğin ortaya çıkarılması gerekir.

Beni özellikle rahatsız eden hususlardan biri de Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’a yakın olduklarını söyleyen, kendilerini onun siyasal mücadelesinin önemli bir parçası gibi gösteren bazı isimlerin bu tartışmalarda anılması. Konya’da da Türkiye’nin başka yerlerinde de kendisini Cumhurbaşkanına yakın gösterdiği söylenen insanlardan söz ediliyor. Şimdi burada önemli bir ayrım yapmamız gerekiyor. Bir insanın Cumhurbaşkanıyla tanışması, aynı siyasi düşünceyi paylaşması veya birlikte fotoğraf çektirmesi elbette suç değildir. Ancak Cumhurbaşkanına yakınlık iddiası ticari ilişkilerde güven sağlamak, nüfuz sahibi görünmek veya ekonomik menfaat elde etmek amacıyla kullanılmışsa bunun adı siyaset değil, düpedüz fırsatçılıktır.

Daha açık söyleyeyim: Bir insan kendisini Recep Tayyip Erdoğan’ın en yakınındaki kişilerden biriymiş gibi tanıtıyor, Erdoğan’cılığı bir kimlik olmaktan çıkarıp paraya, nüfuza ve kişisel kazanca dönüştürüyorsa bunun adı ahlaksızlıktır. Hele ki Cumhurbaşkanının adını kullanarak başkalarının güvenini kazanıyor, bu güven üzerinden haksız menfaat sağlıyorsa yapılan iş, yalnızca ticari bir usulsüzlük olarak değerlendirilemez. Bu, aynı zamanda insanların inançlarını, bağlılıklarını ve güven duygularını istismar etmek anlamına gelir. Böyle bir davranışı yapanların hangi siyasi görüşü savunduğunun da benim açımdan önemi yoktur. Cumhurbaşkanımızın adını kendi çıkarına kalkan yapanların, bu yakınlık iddiasını kazanç kapısına dönüştürenlerin yaptıkları, doğrulanması hâlinde, açık bir şeref yoksunluğudur. 

Burada cevaplandırılması gereken önemli sorular da var. Cumhurbaşkanına yakın olduklarını söyleyen bu insanlar gerçekten hangi ilişkilerin içerisindeydiler? Bu yakınlık iddialarını kimlere karşı ve ne amaçla kullandılar? Kendilerinin faaliyetlerinden Cumhurbaşkanının ne ölçüde haberi vardı? Acaba kendisine bütün gerçekler anlatıldı mı, yoksa onun adını ve makamının sağladığı itibarı kendi çıkarları için kullanmaya çalışanlar mı oldu? Eğer böyle bir durum varsa bunun Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, temsil ettiği siyasi harekete ve devlet kurumlarına duyulan güvene zarar vereceği açıktır. Ancak bütün bu soruların cevabını söylentilerle değil, somut delillerle ve hukuk içerisinde aramak zorundayız.

İnsanı asıl üzen, bu iddiaları Konya’da yeni şirket kurmuş, üretmeye çalışan girişimcilerimizin mücadelesiyle yan yana koyduğumuzda ortaya çıkan manzaradır. Bir tarafta, iddialar doğruysa, çeşitli finansal ilişkiler ve nüfuz kullanımı yoluyla kısa zamanda büyük servetler elde edenler; diğer tarafta alın teriyle, emeğiyle, üretimiyle ayakta kalmaya çalışan insanlarımız var. Bir tarafta haksız kazanç iddialarıyla gündeme gelen ilişkiler, diğer tarafta çalışanlarının maaşlarını ödeyebilmek, üretimini sürdürebilmek, ihracatını geliştirebilmek için gece gündüz mücadele eden işletme sahipleri bulunuyor. Bu iki tabloyu yan yana koyduğumuzda üzülmemek mümkün değil. Çünkü üretim yapan işletmelerimizin ayakta kalması, yanlarında çalışan insanların ve ailelerinin de ayakta kalması anlamına geliyor. Onlar yalnızca kendi sofralarını değil, çok sayıda insanın sofrasını da düşünmek zorundalar.

Benim üzerinde durduğum mesele tam da budur. Fon soruşturmasında gündeme gelen iddialar bütün yönleriyle araştırılmalı, sorumluluğu bulunanlar varsa hukuk önünde hesap vermeli, hiç kimsenin makamı, bağlantıları veya siyasi yakınlık iddiası kendisine ayrıcalık sağlamamalıdır. Finans sistemini düzenleyen ve denetleyen kurumların sorumlulukları da aynı ciddiyetle değerlendirilmelidir. Ancak bütün bunları yaparken üretim gerçekleştiren, yatırım yapan, istihdam oluşturan dürüst işletmelerimizin sorunları da çözülmelidir. Onların finansmana ve desteklere ulaşmasını kolaylaştırmak yalnızca Ticaret Odamızın değil, ilgili bakanlıklarımızın ve devletimizin bütün kurumlarının ortak sorumluluğudur.

Ben alın teriyle kazanılmış bir liranın, haksız yöntemlerle elde edilmiş milyonlardan çok daha değerli olduğuna inanıyorum. Çünkü o bir liranın içerisinde emek vardır, fedakârlık vardır, sabır vardır, gecesini gündüzüne katan insanların mücadelesi vardır. Bir işletmenin kurulması, üretime başlaması ve ayakta kalabilmesi bazen yıllar süren gayretlerin sonucudur. Bu insanların önünü açmak, karşılaştıkları güçlükleri azaltmak ve emeklerinin karşılığını almalarını sağlamak zorundayız. Gerçek anlamda güçlü bir ekonomi istiyorsak kolay kazancın değil, emeğin, dürüst ticaretin, üretimin ve istihdamın değer gördüğü bir düzeni güçlendirmeliyiz.

Konya Ticaret Odasının toplantılarına yeniden dönersek, bu buluşmaların değerini biraz da burada aramak gerekiyor. Bir tarafta yeni girişimcilerin hayalleri, beklentileri ve sorunları, diğer tarafta onları dinleyen köklü bir kurumun yöneticileri var. Elbette toplantıların gerçek başarısı, salonda dile getirilen meselelerin sonrasında ne ölçüde takip edildiği ve çözümlerine ne kadar katkı sağlandığıyla anlaşılacaktır. Selçuk Öztürk Başkan’ın yeni üyelerle bir araya gelmesini, onları dinlemesini ve geleceğin ticaretine ilişkin değerlendirmelerde bulunmasını bu nedenle kıymetli buluyorum. Çünkü kurumların gücü yalnızca sahip oldukları binalardan, bütçelerden veya projelerden değil, temsil ettikleri insanların hayatına ne ölçüde dokunabildiklerinden de anlaşılır.

Toplantıdan ayrılırken aklımda yalnızca ihracat rakamları, yapay zekâ veya finansal sorunlar yoktu. Yeni şirket kurmanın heyecanını yaşayan insanların yüzleri, kadınlarımızın ve gençlerimizin girişimcilik cesareti, gelecek için kurdukları hayaller de vardı. Bütün ekonomik güçlüklere rağmen insanların hâlâ üretmeye, istihdam oluşturmaya ve ülkesinin geleceğine yatırım yapmaya istekli olması bana umut veriyor. Allah bütün girişimcilerimizin, esnafımızın, sanayicimizin ve çalışanlarımızın yolunu açık etsin; emeklerine bereket, kazançlarına hayır versin.

Çünkü bir işletmenin kapısında yanan ışık yalnızca o işletmeyi aydınlatmaz; o ışığın altında çalışan insanların evlerine, sofralarına, çocuklarının geleceğine ve bu ülkenin yarınlarına da ulaşır.

Yemen’de kimin savaşı yaşanıyor? Sana’yı kurtaramayanlar Aden’i de mi kaybedecek?

Ortadoğu’daki savaş İsrail ve ABD’nin İran’la savaşı değil miydi? Ne ara Suudi Arabistan ile İran arasındaki savaşa dönüştü? Daha doğrusu, yıllardır Irak’ta, Suriye’de ve Yemen’de yaşananların arkasındaki büyük hesaplaşma neden şimdi başka bir cephede karşımıza çıkıyor?

Dostlar, Ortadoğu’da kimin kimin yanında olduğunu anlamak gerçekten zorlaştı. Daha birkaç ay önce İsrail’e füze gönderen Husiler, Filistin’i savunduklarını söylüyor, İslam dünyasının bir bölümünde kahraman gibi gösteriliyordu. Şimdi aynı Husiler, Suudi Arabistan’ın başkentini, havalimanlarını ve petrol tesislerini hedef aldıklarını açıklıyor. Peki ne değişti? İsrail’e atılan, ancak İsrail üzerinde ne ölçüde etkili olduğu tartışılan o füzeler nasıl oldu da yeniden Suudi Arabistan’a yöneldi? Yemen’de Müslümanların birbirini öldürdüğü savaş neden yeniden şiddetlendi? Husilerin hedefi İsrail miydi, Yemen’in tamamı mı, yoksa İran’ın bölgesel çıkarları mı?

Elbette Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki mücadele yeni değil. Fakat benim sorguladığım, bu silahlı yapıların yıllardır nasıl güçlendiği, kimler tarafından desteklendiği ve bölgenin neden sürekli yeni savaşlara sürüklendiği.

ABD’nin desteklediği silahlı grupları neden konuşmuyoruz?

Benim asıl dikkat çekmek istediğim mesele burada. ABD, Ortadoğu’da yalnızca devletlerle ilişki kurmadı. Devlet dışı silahlı grupları, aralarında terör örgütü olarak tanımlanan yapıların da bulunduğu unsurları destekledi, eğitti ve silahlandırdı. Suriye bunun açık örneklerinden biri. CIA’in, Esad yönetimine karşı savaşan bazı gruplara yönelik eğitim ve silahlandırma programı vardı. ABD, Türkiye’nin PKK’nın Suriye uzantısı olarak gördüğü YPG’ye de doğrudan silah verdi. Üstelik Washington, PKK’yı terör örgütü olarak tanırken YPG’yi ayrı değerlendirdi. Peki bu nasıl bir çelişki? Türkiye’nin terör tehdidi olarak gördüğü bir yapıyı müttefikimiz olan ABD hangi gerekçeyle silahlandırabiliyor? Bir ülkenin terör örgütü dediğine başka bir ülkenin müttefik demesi, Ortadoğu’daki sorunların nedenlerinden biri değil mi?

İşte ben, ABD’nin benzer politikalarının yalnızca Türkiye ve Suriye ile sınırlı olmadığını, Yemen’deki tabloyu da bu açıdan değerlendirmemiz gerektiğini söylüyorum. Yemen’de de terör ve DAEŞ tehdidi gerekçe gösterilerek yürütülen askerî politikaların, silahlandırılan grupların ve dış müdahalelerin bugün ortaya çıkan sonuçlarını sorgulamamız gerekiyor. Bu yapıların nasıl güçlendiğini, silahlarını nereden temin ettiğini, hangi ülkelerin politikalarından yararlandığını araştırmadan Yemen’de yaşananları anlayamayız.

Irak’ta yaşananları da unutmadık. ABD’nin 2003’teki işgali, merkezî devlet yapısını sarstı. DAEŞ’in yükselişine zemin hazırlayan şartlar oluştu. Ardından ABD, DAEŞ’le mücadele gerekçesiyle Irak hükümetine destek verirken İran bağlantılı Şii milislerle aynı cephede faaliyet gösteren güçlere de hava desteği sağladı. Amerikan hava operasyonları, bu milislerle aynı yönde ilerleyen unsurların askerî başarılarına dolaylı katkıda bulundu. Yani bugün İran’ın bölgesel nüfuzunu kırmaya çalışan ABD, dün DAEŞ’e karşı yürüttüğü savaşta İran yanlısı güçlerin de yararlandığı operasyonlar gerçekleştiriyordu.

Biliyorsunuz, Donald Trump 2016 yılında Barack Obama’yı DAEŞ’in kurucusu olmakla suçladı. Trump daha sonra bu sözlerini alaycı bir ifade olarak nitelendirmiş olsa da Amerika’da başkanlığa aday olmuş, ardından başkanlık yapmış bir siyasetçinin kendi ülkesinin Ortadoğu politikasını bu kadar ağır sözlerle eleştirmesi başlı başına düşündürücü değil mi?

Benim sorduğum şu: ABD’nin müdahaleleri, silah yardımları ve desteklediği gruplar bölgede güçlü devletler mi oluşturdu, yoksa merkezî yönetimleri zayıflatan, birbirleriyle savaşan silahlı yapılar mı ortaya çıkardı?

Bugün DAEŞ’i konuşuyoruz, dün Irak’taki milisleri konuşuyorduk, Suriye’de farklı örgütleri konuştuk, şimdi Yemen’de Husileri konuşuyoruz. Coğrafya değişiyor, isimler değişiyor; fakat devlet otoritesinin zayıflaması ve ağır silahların devlet dışı güçlerin elinde toplanması değişmiyor.

Sana’yı kurtaramayan hükümet şimdi Aden’i de kaybedebilir!

Yemen’deki gelişmelerin en vahim tarafı burası. Ülkenin başkenti Sana, Eylül 2014’te İran destekli Husilerin kontrolüne geçti. Uluslararası alanda tanınan hükümet ise 2015’ten itibaren Aden’i geçici yönetim merkezi olarak kullanmaya başladı. Hükümetin uzun vadeli hedefi Sana’yı geri almaktı. Bunun için önce stratejik Babülmendep Boğazı çevresini, Zübab’ı ve Kızıldeniz kıyılarını yeniden kontrol altına almak istiyordu. El-Muha da askerî mücadelenin önemli hedeflerinden biriydi. Kıyı hattında başarı sağlanması durumunda sonraki aşamalarda Sana üzerindeki askerî baskının artırılması düşünülüyordu.

Peki sonuç ne oldu? Altı haftalık karşı taarruzun ardından hükümete bağlı Güney Silahlı Kuvvetleri, Babülmendep çevresindeki mevzilerinden çekilerek Aden’in savunmasına kaydırıldı. Askerî kaynaklara göre Husiler, Aden’e yaklaşık 60 kilometre mesafeye kadar ilerledi. Bu mesafe bilgisi bağımsız olarak doğrulanmış değil; ancak hükümet güçlerinin geri çekilme kararı ortada. Düşünün dostlar, Sana’yı kurtarmak isteyen hükümet, şimdi geçici başkenti Aden’i koruyabilmek için askerlerini geri çekiyor. Eski başkentlerini geri alamadıkları gibi, yeni yönetim merkezlerini de kaybetme tehdidiyle karşı karşıyalar! Babülmendep’i geri alma hesabı başarısız olurken Sana’ya ilerleme hedefi de daha uzak bir ihtimale dönüştü.

Peki Yemen askerleri neden direnemiyor? Husilerin böylesine güçlü bir askerî kapasiteye ulaşmasını kimler sağladı? Yemen’de devletin parçalanmasında bölgesel güçler kadar uluslararası müdahalelerin de sorumluluğu bulunmuyor mu?

Prison Break’teki Yemen’i hatırlıyor musunuz?

Prison Break dizisinin beşinci sezonunu izleyenler hatırlayacaktır. Michael Scofield, Sana’daki Ogygia Hapishanesi’ndeydi. Kardeşi onu kurtarmaya çalışırken Yemen’deki iç savaşın, silahlı grupların ve DAEŞ bağlantılı aşırılıkçıların ortasında kalıyordu. Sheba isimli Yemenli kadın karakter de bu olayların içindeydi. Sonunda Amerika’ya uzanan bir hikâyenin parçası oluyordu.

Dizide dikkatimi çeken, bölgedeki grupların ve insanların nasıl sunulduğuydu. Aşırılıkçı Sünni örgütlerin oluşturduğu korku öne çıkarılıyor, onlara karşı duran karakterler ise seyircinin sempatisini kazanıyordu. Sheba’nın mezhebi dizide açıkça ifade edilmiyordu; ancak benim izlediğim ve algıladığım kadarıyla, DAEŞ tehdidine karşı duran kesimler üzerinden Şii-Sünni ayrımını çağrıştıran bir anlatım kuruluyordu. Radikal Sünni gruplar kadınlara zulmeden yapılar olarak gösterilirken karşılarındaki karakterler özgürlüğün ve kurtuluşun temsilcileri gibi sunuluyordu. Ben bunun yalnızca bir televizyon dizisi olmadığını, Amerikan yapımlarında Ortadoğu’ya ilişkin algının nasıl oluşturulduğunu göstermesi bakımından da değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum.

Bugün Yemen’de hükümet güçlerinin durdurmakta zorlandığı İran destekli Husilere baktığımda bu anlatımları yeniden hatırlıyorum. Benim sorguladığım, ABD ve İsrail’in bölgedeki politikalarının silahlı grupların oluşumunda, güçlenmesinde ve kamuoyuna sunuluşunda nasıl bir rol oynadığıdır. Görünürde İran’ın desteklediği yapılar bulunurken, bu grupların ortaya çıktığı siyasi ve askerî ortamın oluşmasında Batılı ülkelerin sorumluluğu yok mu? Bir dönem Sünni aşırılıkçı gruplara karşı mücadele eden Şii ve başka ideolojilere bağlı silahlı yapılar, Batı açısından daha uygun ortaklar olarak mı görüldü? Bütün bu ilişkiler gerçekten yeterince araştırıldı mı?

Bugün Yemen’e baktığımızda İran destekli Husilerin başkent Sana’yı kontrol ettiğini, ağır silahlarla hükümet güçlerine karşı ilerlediğini görüyoruz. Fakat bu tablonun arkasındaki büyük güç ilişkilerini, Suudi Arabistan’ın ve hatta Türkiye’nin nasıl bir bölgesel hesaplaşmanın içine çekilebileceğini de iyi değerlendirmemiz gerekiyor.

Husilerin ağır silahları nereden geliyor?

Husiler yalnızca tüfeklerle savaşmıyor. Balistik füzeler, seyir füzeleri, insansız hava araçları ve gemisavar sistemleri kullanabiliyor. Bu silahlar sıradan bir örgütün kolaylıkla üretebileceği sistemler değil. Birleşmiş Milletler raporları İran kaynaklı teknik destek, eğitim ve silah tedarikine işaret ediyor. Yemen ordusundan ele geçirilen silah stokları da Husilerin gücünün bir parçası.

Ancak bütün bunları bilmek, soruların bittiği anlamına gelmiyor. Füzelerin parçaları nerede üretiliyor? Elektronik sistemler hangi ülkelerden geliyor? Aracı şirketler kimler? Bölgeye yıllardır gönderilen Amerikan ve Avrupa menşeli silahların ne kadarı farklı grupların eline geçti? Hangi ülke, hangi aşamada, kime silah verdi? Husilerin bugün kullandığı silahların bütün tedarik bağlantıları ortaya çıkarıldı mı?

Dostlar, ben daha geniş bir meseleyi sorguluyorum: Ortadoğu’yu yıllardır silahlandıran ve devlet dışı yapılarla çalışan ülkeler, bugün ortaya çıkan askerî tablonun sorumluluğundan tamamen uzak tutulabilir mi?

Bir başka mesele de Birleşik Arap Emirlikleri. Suudi Arabistan’la birlikte Husilere karşı aynı koalisyonda yer aldı. Sonra Yemen’in güneyindeki ayrılıkçı güçleri destekledi. BAE’nin desteklediği gruplar Husiler değil; fakat Suudi Arabistan’la farklı Yemen politikaları izlemesi, hükümet cephesindeki ayrışmayı derinleştirdi. Üstelik BAE’nin İsrail’le diplomatik ilişkileri bulunuyor. Ortadoğu’da kimin kimin dostu olduğunu anlamak gerçekten zor. Bu ilişkileri çok iyi değerlendirmemiz gerekiyor.

Peki BAE’nin izlediği politikaların Husilere dolaylı bir avantaj sağlamadığından emin olabilir miyiz? Husi karşıtı güçler arasındaki ayrışma, en fazla kimin işine yaradı? Bir taraftan İran’ın zayıflatıldığı söylenirken diğer taraftan İran destekli grupların bazı bölgelerde güç kazanması nasıl açıklanacak? İran’ın ve desteklediği yapıların ağır askerî baskıya rağmen varlıklarını sürdürmesini nasıl değerlendirmeliyiz? Bugün Babülmendep ile Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan güvenlik krizleri, İran’ın ve bölgedeki müttefiklerinin etkisini yeniden tartışmamızı gerektirmiyor mu?

Nasıl bir sonuç ortaya çıktı bu savaşlardan? Kim kazandı, kim kaybetti? İsrail ve İran arasındaki çatışmaların ortasında Suudi Arabistan neden yeniden saldırıların hedefi hâline geldi? Savaşın ağırlığı neden bir kez daha bu bölgeye kaydı? Başka hangi ülkeler bu çatışmaların içine çekilmek isteniyor? Bütün bunları çok iyi tahlil etmek gerekiyor.

Dünya ticareti silahlı grupların tehdidi altında

Babülmendep meselesi yalnızca Yemen’in iç savaşı değil, dünya ekonomisinin de meselesi. Bu boğaz, Kızıldeniz üzerinden Süveyş Kanalı’na uzanan ve Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan ticaret yolunun en önemli geçiş noktalarından biri. Husiler boğazın bütün deniz trafiğini kontrol etmiyor, gemi geçişleri tamamen durmuş da değil. Fakat saldırı tehdidi bile gemilerin güzergâh değiştirmesine yetebiliyor.

Hürmüz’deki gerilimi de düşünün. Bir tarafta petrol taşımacılığı, diğer tarafta dünya ticaretinin önemli yük güzergâhları tehdit altında. Gemiler Afrika’nın güneyinden dolaşmak zorunda kalırsa yol uzuyor; yakıt, sigorta ve navlun maliyetleri artıyor. Ürünler geç ulaşıyor, fabrikaların tedarik süreçleri aksıyor. Bu durum Avrupa ekonomisini de Türkiye’yi de etkiliyor. Konya’daki sanayicinin ithal ettiği makine parçasından akaryakıt maliyetlerine kadar birçok alanda sonuç doğurabiliyor.

Bana göre bu bölgede barış sağlanmadan Türkiye ve Avrupa ekonomilerinin kalıcı biçimde rahatlaması oldukça zor. Elbette bütün ekonomik sorunları Yemen’e bağlayamayız. Fakat uzayan savaş, enflasyon baskısını artırabilecek ve ekonomik büyümeyi yavaşlatabilecek yeni maliyetler oluşturuyor. Diğer ekonomik sorunlarla birleştiğinde resesyon tehlikesini de büyütebilir. Bu nedenle uluslararası ticaret yollarının güvenliği artık yalnızca askerî ve siyasi değil, aynı zamanda ekonomik bir zorunluluktur.

Türkiye bu tehlikeli oyunu bozmalı!

Bütün bu gelişmelerin sonunda benim asıl üzerinde durduğum mesele Türkiye’nin ne yapacağıdır. Acaba bu savaşlar Türkiye ile İran’ı karşı karşıya getirecek bir noktaya mı sürükleniyor? Yemen üzerinden devam eden hesaplaşma, bütün bölgeyi içine alan daha büyük bir savaşa mı dönüşecek? Bunların kesin cevabını bilmiyoruz. Fakat Türkiye’nin bu ihtimalleri ciddiye alması gerektiğini düşünüyorum. Bugün Türkiye-İsrail savaşı ihtimali konuşulurken yarın bir anda Türkiye-İran savaşı gündeme getirilirse, inanın hiç şaşırmam.

Onun için Türkiye, mutlaka ama mutlaka Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın riyasetinde Yemen’de barış için inisiyatif almalıdır. Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan’ın bölgeyle yakından ilgilendiğini biliyorum. Ancak bana göre bu yeterli değil. Türkiye, Yemen’deki ateşi söndürecek güçlü adımlar atma konusunda daha kararlı olmalıdır. Suudi Arabistan’la, İran’la, Yemen hükümetiyle ve diğer etkili taraflarla görüşülmeli; tarafları bir masa etrafında buluşturacak diplomatik yollar aranmalıdır. Suriye’de elde edilen diplomatik ve siyasi kazanımların benzerleri Yemen’de de hedeflenmelidir. Türkiye’nin yapması gereken, başkalarının kurduğu bir savaş denklemine yeni bir taraf olarak katılmak değil, o denklemi barış yönünde değiştirmeye çalışmaktır.

ABD ve Batı konuya nasıl bakarsa baksın, işin özünde Yemen’de yıllardır devam eden bir kardeş kavgası bulunuyor. Bir tarafta mezhepler, diğer tarafta devletlerin çıkarları, başka bir tarafta petrol ve ticaret yolları… Bütün bunların arasında çocuklar ölüyor, insanlar evlerini terk ediyor, ülkeler parçalanıyor. Hakkı ve batılı ABD’nin, İsrail’in, İran’ın veya başka bir devletin değişen çıkarlarına göre belirleyemeyiz. Zulüm kimden gelirse gelsin karşı çıkabilmeliyiz.

Dostlar, Sana’yı kurtaramayanların Aden’i de kaybetmekten korktuğu, dünyanın ticaret yollarının tehdit altında bulunduğu bir dönemden geçiyoruz. Bu nedenle artık kimin kimin yanında olduğundan önce, bu silahlı düzenin nasıl oluştuğunu, kimlerin bundan yararlandığını ve akan kanın nasıl durdurulacağını konuşmak zorundayız.

Benim çağrım açık: Türkiye, Yemen’de barışın sağlanması için bütün diplomatik gücünü kullanmalı, Müslümanların kardeş kavgasına dönüşen bu savaşı sona erdirmek için öncülük etmelidir.

COP31’de Konya’nın gururu, insanlığın vicdan sınavı

Başta söyleyeyim, bu yazı biraz uzun olacak. Hatta yazının giderek daha az okunduğu, insanların fikir geliştirmekten çok görüntü tükettiği, hayatın neredeyse tamamının cep telefonlarında parmak hareketleriyle, tabiri caizse kaydırılarak yaşandığı şu günlerde, belki de haddinden fazla uzun olacak. Bunun farkındayım. Birkaç defa kısaltmayı denedim, olmadı. Yazı dizisi halinde kaleme almayı düşündüm, onu da istemedim. Çünkü gündem öylesine süratle değişiyor ki bugün hissettiklerinizi yarına bıraktığınızda hem duygularınızın sıcaklığı kayboluyor hem de anlatmak istedikleriniz zamanın kalabalığı içerisinde unutulup gidiyor. Üstelik anlatacaklarımın her biri başlı başına bir köşe yazısı konusu. Hani bugünlerde 400-450 kelimeyle yazı kaleme alan arkadaşlarımız var ya, işte benim burada anlatmak istediğim meselelerin her birinden o uzunlukta birer yazı rahatlıkla çıkar. Ama ben yaşadıklarımızı birbirinden koparmak istemiyorum. Onun için sizlerden peşinen bir ricam var: Ne olur, biz eski kafalılara biraz tahammül edin. Hâlâ gördükleri üzerinde uzun uzun düşünmekten, yaşadıklarını anlatmaktan, insanlarla sohbet etmekten ve bunları kelimelere dökmekten hoşlanan insanların da bulunduğunu kabul edin.

13 Kasım 2026 Cuma günü, Konya Büyükşehir Belediyesi’nin davetiyle bir grup Konyalı gazeteci olarak Antalya’ya, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı’na, yani COP31’e gittik. Doğrusu dünyanın en önemli iklim organizasyonlarından birini yerinde göreceğimizi biliyorduk ama bir gün içerisinde bu kadar farklı şeye tanıklık edeceğimizi tahmin etmiyordum. Antalya’da yalnızca bir konferans görmedik. Dünyanın ekonomik, siyasi ve teknolojik meselelerinin, farklı toplumların gelecek kaygılarının, medeniyetlerin ve insanlığın ortak sorunlarının aynı yerde buluştuğunu gördük. Bir tarafta büyük devletlerin temsilcileri, diğer tarafta varlığını sürdürebilmek için dünyanın dikkatini çekmeye çalışan küçük ülkeler… Bir tarafta dünyanın geleceğini şekillendirecek teknolojiler, diğer tarafta kuraklık, açlık, enerji ve kalkınma sorunlarıyla boğuşan toplumlar… Bütün bunların ortasında ise bizim Konya’mız vardı. Yollarıyla, otobüsleriyle, mutfağıyla, kültürüyle, teknolojisiyle, belediyecilik tecrübesiyle ve insanıyla…

Antalya’ya giderken bir iklim zirvesini göreceğimi düşünüyordum. Konya’ya dönerken ise dünyanın geleceğine ilişkin çok daha fazla sorum vardı.

Ama önce yolculuktan başlayayım. Çünkü bazı güzel hatıralar gidilen yerde değil, yola çıkarken başlıyor. Bizim yolculuğumuz da öyleydi. Daha Konya’dan hareket etmeden, hatta araçlarımızı bırakacağımız otoparkın düzenlenmesi sırasında Konya Büyükşehir Belediyesi’nin biz gazetecilere gösterdiği ilgi dikkatimi çekti. Konya Büyükşehir Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Dairesi Başkanı Ahmet Bilgiç, Basın Şube Müdürü Cemil Anıl Doğan, Fatma Hanım, Uğur Bey ve organizasyonda görev alan diğer arkadaşlarımız öylesine güzel bir uyum içerisinde çalışıyorlardı ki insan ister istemez memnun oluyor. Herkes ne yapacağını biliyor, kimse bir başkasının işini zorlaştırmıyor, bir mesele ortaya çıktığında büyümeden çözülüyordu. Böyle ayrıntılara önem veririm. Çünkü bir kurumu anlamak için yalnızca yaptığı büyük yatırımlara bakmak yetmez; çalışanlarının birbirleriyle nasıl anlaştığına, işlerine ne kadar sahip çıktıklarına, karşılarındaki insanlara nasıl davrandıklarına da bakmak gerekir. Burada gördüğüm, birbirine güvenen, birbirinin işini kolaylaştıran ve aynı amaç etrafında hareket edebilen bir ekipti. Bu uyum yolculuk boyunca da Antalya’da bulunduğumuz süre içerisinde de devam etti.

Gazeteci arkadaşlarımızla birlikte olmak da ayrı bir güzellikti. Yıllardır aynı şehrin meselelerini takip ettiğimiz, kimi zaman aynı haberin peşinde koştuğumuz, bazen farklı düşündüğümüz ama birbirimize duyduğumuz saygıyı koruduğumuz insanlarla böyle bir yolculuk yapmak insana iyi geliyor. Mesleğin günlük telaşı içerisinde çoğu zaman birbirimizle yeterince sohbet etme fırsatı bulamıyoruz. Antalya yolunda bu fırsatı da bulduk. Gazeteci büyüklerimiz Kemal Soylu, Murat Dönmez ve Recep Çınar, kıymetli dostumuz Yaşar Toy ve diğer meslektaşlarımızla güzel sohbetler yaptık. Konya’yı konuştuk, gazeteciliği konuştuk, yıllar içerisinde değişen mesleğimizi konuştuk. Aramızda Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Konya Bölge Müdürü Tuncay Karabulut ile Şube Müdürü H. Rahmi Dalmaç da vardı. Aynı şehrin haber ve iletişim dünyasında görev yapan insanların böyle bir organizasyonu birlikte takip etmesinin ayrıca kıymetli olduğunu düşünüyorum. Üstelik birlikte yolculuk etmek, insanların birbirini yalnızca mesleki unvanlarıyla değil, insani taraflarıyla da daha yakından tanımasına imkân veriyor.

Antalya’ya vardığımızda bizi gerçekten muazzam bir alan karşıladı. Daha önce EXPO için hazırlanmış geniş bir bölgenin COP31 için yeniden düzenlenmesiyle ortaya çıkan organizasyonu anlatmak kolay değil. Yüz binlerce metrekarelik bir alanda dünyanın farklı ülkeleri bir araya gelmiş. Bir tarafta resmî müzakere salonları, diğer tarafta ülke pavilyonları; sanat, bilim, teknoloji, kültür, çevre, enerji ve ekonomi aynı mekânda buluşmuş. Gün boyunca gezdik, yürüdük, dinledik, gördük. Buna rağmen alanın ancak yüzde 60’ını, belki yüzde 70’ini görebilmişizdir. Çünkü bir salonun büyüklüğüne şaşırırken başka bir salona geçiyorsunuz, bir ülkenin çalışmalarını incelerken başka bir ülkenin sergisiyle karşılaşıyorsunuz. Japonya’nın hazırladığı geniş tanıtım alanı, farklı ülkelerin çevre teknolojileri, robot gösterileri, sanat eserleri, birbirinden güzel sergiler… İnsan nereye bakacağını şaşırıyor. Sanki dünyanın farklı coğrafyaları birkaç günlüğüne birbirine komşu olmuş.

Beni sevindiren hususlardan biri de mevcut EXPO altyapısının değerlendirilmesiydi. Halil Erdoğan Bey’den öğrendiğimiz kadarıyla daha önce büyük emeklerle hazırlanan alan korunmuş, şimdi COP31 için yeniden düzenlenmişti. Organizasyonun ardından da bu altyapının kullanılmaya devam etmesine yönelik düşünceler vardı. İnşallah öyle olur. Çünkü dünyanın geleceğini ve kaynakların doğru kullanılmasını konuştuğumuz bir yerde, milyarlarca liralık yatırımların bir defalık gösteriye dönüşmemesi gerekir. Ne güzel olur; bu tesisler yıllarca uluslararası toplantılara, bilimsel çalışmalara, fuarlara, kültürel etkinliklere ev sahipliği yapar. Bir organizasyon sona erdiğinde geride yalnızca fotoğraflar değil, ülkenin insanına hizmet eden kalıcı eserler bırakılır.

Fakat Antalya’daki ilk büyük şaşkınlığım organizasyon alanının büyüklüğünden ziyade, Konya Büyükşehir Belediye Başkanı, Dünya Belediyeler Birliği (UCLG) Başkanı ve COP31 Yerel ve Bölgesel Yönetimler Özel Elçisi Uğur İbrahim Altay‘ın çalışma temposunu görmek oldu. Uğur Başkan’ı hepimiz tanıyoruz. Konya’daki çalışmalarını takip ediyoruz, açıklamalarını dinliyoruz, yapılanları değerlendiriyoruz. Ama Antalya’da gördüğüm çalışma yoğunluğu gerçekten farklıydı. Bir taraftan uluslararası kuruluşların temsilcileri, diğer taraftan belediye başkanları, yabancı heyetler, Türkiye’den gelen yöneticiler… Sürekli bir görüşme talebi, sürekli bir toplantı, sürekli bir hareketlilik. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres ile yapılan görüşmelerden, dünya belediyelerinin iklim değişikliği karşısındaki sorumluluklarından söz ediliyor. Bir görüşme bitmeden başka bir görüşmenin hazırlığı yapılıyor. Böylesine yoğun bir programda Konya’dan gelen gazetecilere zaman ayırabilmek de ayrıca gayret gerektiriyor. Uğur Başkan bütün bu yoğunluğuna rağmen bizimle yakından ilgilendi, sorularımızı yanıtladı, sohbet etti, hem Konya’da hem COP31’de yapılanları anlattı.

Cuma namazından önce kendisiyle bir süre konuşma fırsatımız oldu. Ardından aynı camide cuma namazımızı kılmak nasip oldu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum da oradaydı. Dünyanın farklı ülkelerinden gelen Müslümanların aynı camide buluşması, Türkçe ve İngilizce hutbe verilmesi, caminin doluluğu, ibadet ortamının güzelliği doğrusu beni çok memnun etti. Konya’nın bu alandaki hizmetlere önemli katkılar sağladığını da öğrendik. Cami gerçekten güzeldi; ibadet eden insanların huzurunu gözeten bir düzenleme yapılmıştı. Hele farklı ülkelerden insanların aynı safta buluşması insanı ayrıca duygulandırıyor. Bir tarafta dünya devletleri kendi menfaatleri için müzakereler yürütüyor, diğer tarafta farklı milletlerden insanlar aynı kıbleye yöneliyordu. Böylesine büyük bir organizasyonda insanların yalnızca toplantılarını değil, ibadetlerini, yemeklerini, ulaşımlarını, günlük ihtiyaçlarını da düşünmek gerekiyor. Antalya’da bunun güzel örneklerini gördük.

Bir de Sayın Bakanımız Murat Kurum ile Uğur Başkan’ın o ortamda ne kadar samimi, içten ve gösterişten uzak davrandıklarını gördüm. İnsanların makamları, unvanları elbette önemlidir ama o makamların arkasındaki insanı görmek daha başka bir şeydir. Bazen kısa bir sohbet, bir selamlaşma, sıradan bir davranış uzun uzun yapılan konuşmalardan daha fazla şey anlatıyor. Bakan Murat Kurum’un Konyalı gazetecilerle bir araya gelmesi, hatıra fotoğrafı çektirmesi de programın güzel anlarından biriydi. Üstelik Bakan Kurum’un yoğunluğunu düşününce, böyle bir ortamda hemşehrilerine zaman ayırmasının kıymeti daha iyi anlaşılıyor. Kendisi COP31’in başkanı olarak uluslararası organizasyonun sorumluluğunu taşıyor. Dünya liderlerinin, yabancı heyetlerin, uluslararası kuruluşların katıldığı böylesine büyük bir programı yürütmenin ne kadar ağır bir sorumluluk olduğunu da Antalya’da gördük.

Cuma namazının ardından Konya Büyükşehir Belediyesi’nin oluşturduğu restoranda birlikte yemek yedik. Konya mutfağının güzel lezzetleri hazırlanmıştı. Yağ somunu, etliekmek, furun kebabı… İnsan kendi şehrinin lezzetlerini dünyanın dört bir yanından gelen insanlara sunulurken görünce ister istemez memnun oluyor. Uğur Başkan da bizimle aynı sofraya oturdu. Saat herhalde bir buçuğu, belki ikiyi bulmuştu. Biz öğle yemeğimizi yiyorduk. Kendisine de yemek ikram edildiğinde henüz kahvaltı yapmadığını söyledi. Bunun üzerine birkaç kahvaltılık getirildi. Şimdi gözünüzün önüne öyle zengin, gösterişli bir sofra gelmesin. Son derece sade, mütevazı birkaç çeşit… Onlardan biraz yedi, ardından ana yemeklerden de birkaç lokma aldı.

Şimdi bu küçük hatırayı neden anlatıyorum? Bir insanın kahvaltısını kaçta yaptığı başlı başına önemli bir mesele olduğu için değil elbette. Ama o gün sabahtan itibaren yaşanan yoğunluğu, birbirini takip eden toplantıları, dünyanın farklı yerlerinden gelen insanlarla yapılan görüşmeleri gördüğümüz için bu küçük ayrıntı bana çok şey anlattı. Biz öğle yemeğimizi yerken Uğur Başkan kahvaltısını yapıyordu. Elbette insanın sağlığına dikkat etmesi gerekir, bunun övünülecek bir alışkanlığa dönüşmesini de istemem. Fakat gördüğüm manzara, üstlendiği sorumluluğun ve yaşadığı yoğunluğun küçük bir yansımasıydı. Üstelik o sırada bile yemekle değil, bizimle yaptığı sohbetle meşguldü. Konya’yı anlattı, şehrin meselelerini anlattı, COP31’de yürütülen çalışmaları anlattı. O masada hissettiğim şey, konuştuğu konulara gerçekten hâkim olduğuydu.

Ulaşımı konuştuk, tramvay yatırımlarını konuştuk, demir yolu bağlantılarını, kentsel dönüşümü, trafik yoğunluğunu, şehrin büyümesini ve bu büyümenin beraberinde getirdiği problemleri konuştuk. Uğur Başkan yalnızca devam eden yatırımları sıralamıyordu; aksayan işleri, çözüm bekleyen meseleleri de biliyordu. Anlattıklarından Konya’nın önümüzdeki yıllarına ilişkin ciddi bir hazırlık içerisinde olduklarını anladım. Şimdi bunların hepsini burada tek tek yazmak istemiyorum. Belki ilerleyen günlerde ayrıca ele alırız. Fakat şunu ifade etmeliyim: Ben o sofradan Konya’nın geleceğine ilişkin beklentilerim artmış olarak kalktım. Elbette bizim görevimiz yapılan işleri takip etmek, gerektiğinde eleştirmek, eksikleri söylemek. Bu sorumluluğumuzdan vazgeçecek değiliz. Ama gördüğümüz güzel işleri de teslim edeceğiz. Konya’nın birkaç yıl içerisinde bugünkünden çok farklı bir şehir haline gelebileceğine ilişkin düşüncem o gün daha da güçlendi. Zaten benim için Türkiye’nin en güzel şehri Konya’dır. Onun daha güzel, daha yaşanabilir, tarihine ve insanına daha çok yakışan bir şehir haline gelmesini kim istemez? Açık söyleyeyim, Uğur Başkan’ın samimiyetine ve şehrin meselelerine yaklaşımına ilişkin olumlu kanaatim Antalya’da daha da güçlendi.

Burada bir başka ismi özellikle anlatmam gerekiyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Personel Genel Müdürü ve COP31 Operasyon Yönetimi Koordinatörü Halil Erdoğan. Kendisi gerçekten çok yoğun bir organizasyonun sorumluluğunu üstlenmiş. Binlerce insanın bulunduğu, dünyanın farklı ülkelerinden heyetlerin katıldığı, güvenlikten ulaşıma kadar sayısız ayrıntının düşünülmesi gereken böylesine büyük bir organizasyonun koordinasyonunda görev almak kolay değil. Buna rağmen Halil Erdoğan gün boyunca bizimle ilgilendi. Alanın farklı bölümlerini anlattı, sorularımızı cevaplandırdı, normal şartlarda kolaylıkla göremeyeceğimiz pek çok yeri görmemize imkân sağladı. Doğrusu biz de onun sayesinde COP31’in yalnızca ziyaretçilere açık tanıtım alanlarından ibaret olmadığını, arka planda ne kadar ciddi bir çalışma yürütüldüğünü daha iyi anladık.

Mavi Bölge’yi gezdik. Resmî müzakerelerin yürütüldüğü, devlet temsilcilerinin ve uluslararası heyetlerin görüşmeler gerçekleştirdiği alanları gördük. Çok yüksek güvenlik tedbirlerinin uygulandığı, kırmızı bölge olarak ifade edilen bölümlerin işleyişi hakkında bilgi aldık. Yeşil Bölge’de ise teknolojiyle sanatın, kültürle çevre duyarlılığının bir araya geldiği çok farklı bir atmosfer vardı. Yaklaşık 1.800 kişilik Anadolu Salonu gerçekten etkileyiciydi. Mevlana Celaleddin-i Rumi’nin adını taşıyan salonlar, Anadolu’nun farklı medeniyetlerini hatırlatan isimler ve semboller… Bunları görünce insan ister istemez düşünüyor. Dünyanın dört bir yanından gelen insanlar insanlığın geleceğini tartışmak için Antalya’da toplanmış, o tartışmaların yapıldığı salonlardan biri Anadolu’nun adını taşıyor, bir başkasında Mevlana’nın adı var. Konya’nın yüzyıllar öncesinden bugüne uzanan medeniyet birikiminin böyle bir ortamda temsil edilmesi benim için ayrıca anlamlıydı.

Mevlana’nın asırlar öncesinden insanlığa seslenen düşüncesiyle bugün aynı salonda bir araya gelen farklı milletlerin ortak sorunlara çözüm araması arasında güzel bir anlam ilişkisi bulunduğunu düşünüyorum. Çünkü insanlığın karşı karşıya kaldığı meseleleri yalnızca teknolojiyle çözmek mümkün değil. Birbirimizi dinlemeyi, anlamayı, farklılıklarımıza rağmen birlikte yaşamayı da öğrenmemiz gerekiyor. Antalya’da gördüğümüz bütün o büyük salonlar, gelişmiş teknolojiler ve uluslararası temsilciler bana biraz da bunu düşündürdü. İnsanoğlu birbirinden farklı diller konuşuyor, farklı coğrafyalarda yaşıyor, farklı inançlara ve kültürlere sahip olabiliyor. Fakat aynı havayı soluyor, aynı dünyanın kaynaklarından yararlanıyor. Yaşadığımız gezegenin geleceği söz konusu olduğunda birbirimizden tamamen bağımsız olmamız mümkün değil.

Ama bütün bu ihtişamın içerisinde bir başka gerçek de vardı. O salonlarda insanların geleceği konuşuluyordu. Yalnızca ekonomik büyüme, teknoloji veya çevre standartları değil; bazı toplumların yaşadıkları topraklarda varlıklarını sürdürebilip sürdüremeyecekleri de tartışılıyordu. İşte Antalya gezisinin benim zihnimde asıl derinleştiği nokta burası oldu. Çünkü biz gazeteciler olarak çoğu zaman bir toplantıya gider, yapılan açıklamaları dinler, haberimizi yazar ve döneriz. Bu defa dinlediğim bazı değerlendirmelerden sonra meseleye yalnızca haber açısından bakamadım. İnsanlığın nasıl bir dünyaya doğru gittiğini, bugünkü düzenin ne kadar adil olduğunu ve gelecekte çocuklarımızı nelerin beklediğini düşünmeye başladım.

Bakınız, dünya çok ciddi bir değişimin içerisinde. İklim değişikliği artık yalnızca bilim insanlarının raporlarında karşılaştığımız bir mesele değil. Konya Ovası’nda yaşıyoruz, görüyoruz. Yağmurun gecikmesini, toprağın susuzluğunu, yeraltı sularının azalmasını, göllerimizin çekilmesini biliyoruz. Bir çiftçinin yağmur beklerken yaşadığı endişeyi anlamak için uluslararası bir konferansa gitmek gerekmiyor. Beyşehir Gölü’ne bakmak, Meke Gölü’nü hatırlamak yeterli. Fakat Antalya’da anladım ki bizim Konya’da yaşadığımız bu mesele, dünyanın çok farklı coğrafyalarında çok daha ağır sonuçlarla karşımıza çıkabiliyor. Bazı Pasifik ada ülkeleri için deniz seviyesinin yükselmesi bir varoluş meselesine dönüşmüş durumda. Fiji gibi ülkelerin yaşadığı tehlikeler konuşuluyor. Bir düşünün, insanlar üzerinde yaşadıkları toprakların, evlerinin, çocukluk hatıralarının, mezarlıklarının, hatta ülkelerinin geleceğinden endişe ediyorlar.

İnsan bazen kendi yaşadığı toprağın kıymetini yeterince düşünmüyor. Doğduğunuz evin bulunduğu sokağı, çocukluğunuzun geçtiği mahalleyi, anne babanızın mezarını, yıllardır baktığınız denizi veya dağı hatırlayın. Bunların bir gün yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını düşünün. Böyle bir korkunun ağırlığını nasıl tarif edebiliriz? Üstelik bu tehlikelerle karşı karşıya kalan toplumların bir kısmı, dünyanın sanayileşme sürecinden en az yararlanmış, çevrenin kirlenmesinde tarihsel olarak en az sorumluluk taşımış toplumlardır. Yani dünyayı kirletenlerle kirlenmenin bedelini ödeyenler çoğu zaman aynı insanlar değil. İşte iklim meselesinin benim için en önemli taraflarından biri de bu adaletsizlik.

Çünkü dünyanın zengin ülkeleri var, gelişmiş ülkeleri var, sanayileşmesini tamamlamış toplumları var. Yıllarca kömür kullandılar, petrol kullandılar, fabrikalarını kurdular, sermaye biriktirdiler, bugünkü zenginliklerine ulaştılar. Şimdi ise dünyanın başka bölgelerindeki ülkelere dönüp yeni çevre standartlarından söz ediyorlar. Elbette çevrenin korunması gerekiyor, buna kim itiraz edebilir? Ancak Afrika’da henüz insanlarına yeterli elektrik sağlayamayan, fabrikalarını yeni kurmaya çalışan, kalkınmak için enerjiye ihtiyaç duyan ülkeler de var. Orta Doğu’da, Asya’da ve Afrika’da enerjiye erişim ve kalkınma meseleleri farklı şartlar altında yaşanıyor. Bir ülke yüzyıllar boyunca kömür kullanarak zenginleşmişse, bugün henüz kalkınma mücadelesi veren başka bir ülkeye yalnızca “Sen kömür kullanma” demesi yeterli olabilir mi? O zaman gerekli teknolojiyi de vereceksiniz, finansmanı da sağlayacaksınız, o toplumların kalkınma hakkını da gözeteceksiniz. Aksi halde çevreyi koruma adına başka bir adaletsizlik üretmiş olmaz mıyız?

İşte Antalya’da beni en fazla düşündüren meselelerden biri buydu. Gelişmiş ülkelerle gelişmekte olan ülkeler arasında çok büyük bir ekonomik ve teknolojik mesafe bulunuyor. Bir tarafta kömürden ve petrolden uzaklaşmayı konuşan, yeni enerji sistemlerine geçiş için büyük yatırımlar yapabilen ülkeler var. Diğer tarafta kömürü daha yeni yaygın biçimde kullanmaya başlayan, enerji ihtiyacını karşılamakta zorlanan toplumlar bulunuyor. Bu ülkelerden aynı şartlara aynı zamanda ulaşmalarını beklemek ne kadar gerçekçi? Kaldı ki yeni teknolojilerin maliyeti de oldukça yüksek. Nükleer enerji, yenilenebilir kaynaklar, enerji depolama sistemleri, elektrikli ulaşım, temiz sanayi teknolojileri… Bunların hepsi ayrı ayrı bilimsel, ekonomik ve toplumsal değerlendirme gerektiriyor. Nükleer enerjinin güvenliği, atık yönetimi, kömürden çıkışın maliyeti, petrolün yerine kullanılacak teknolojilerin erişilebilirliği gibi konular kolay meseleler değil. Dolayısıyla iklim değişikliğiyle mücadeleyi yalnızca bazı yasaklar koyarak, bazı standartlar belirleyerek çözemeyiz. Bu dönüşümün insani ve ekonomik bedelini de adaletli biçimde paylaşmak zorundayız.

Uğur Başkan’ın bu konudaki değerlendirmelerini dinlerken üzerinde en fazla düşündüğüm hususlardan biri de bazı Batılı ülkelerin yaklaşımı oldu. İklim politikaları konusunda birtakım şartlar ileri sürülürken, gerekli iş birliğini ve finansmanı sağlama noktasında aynı istekliliğin gösterilmediğine ilişkin eleştiriler dikkat çekiciydi. Gerçekten de bugün iklim meselesi yalnızca çevre politikalarını değil, dünya ticaretini de şekillendiriyor. Bir ürünün hangi enerjiyle üretildiği, ne kadar karbon salımına yol açtığı, hangi ambalajın kullanıldığı, nasıl taşındığı, bütün bunlar yeni ekonomik düzenin unsurları haline geliyor. Konuşulan teknik ayrıntıları dinlerken günlük hayatımızın en sıradan ürünlerinin bile bu hesapların konusu olduğunu gördük. Bir diş macununun üretiminden ambalajına kadar uzanan süreçte hangi unsurun karbon hesabının hangi kapsamında değerlendirileceğine ilişkin teknik meseleler bile uluslararası ticaret bakımından önem kazanıyor.

Peki bu standartları kim belirleyecek? Teknolojiyi kim üretecek? Yeni kurallara uymak zorunda kalan ülkeler gerekli teknolojiye nasıl ulaşacak? Bu teknolojiye sahip olanlar onu başkalarına hangi şartlarla verecek? İşte benim asıl merak ettiğim mesele bu. Çevreyi korumak için geliştirilen uygulamaların önemli bir bölümü gerçekten insanlığın ortak geleceğine hizmet edebilir. Ama bunların uluslararası ekonomik rekabette birer güç aracına dönüşme ihtimali de bulunuyor. Bir taraftan çevrecilikten söz edip diğer taraftan teknolojiyi yalnızca kendi elinizde tutmaya, başkalarını sürekli size bağımlı hale getirmeye çalışırsanız bunun adına ne diyeceğiz? Benim itirazım çevre standartlarına değil, bu standartların adil olmayan biçimde uygulanmasına. Dünyanın geleceğini birlikte kurtarmaktan söz ediyorsak, kalkınma imkânlarını da bilgiyi de teknolojiyi de daha hakkaniyetli paylaşmak zorundayız.

Bazen düşünüyorum, acaba iklim değişikliğiyle mücadele için oluşturulan yeni ekonomik düzen, bazı ülkeler açısından bir başka ticari üstünlük aracına mı dönüşüyor? Dünyanın geleceğini koruma iddiasıyla ortaya çıkan düzenlemeler, gelişmekte olan toplumların önüne yeni engeller mi çıkarıyor? Elbette bütün gelişmeleri tek bir niyete bağlamak doğru değil. Çevreyi korumaya yönelik bilimsel çalışmaların ve uluslararası standartların önemli faydaları var. Ancak ekonomik çıkarların bu süreçte etkili olmadığını düşünmek de saflık olur. Çünkü dünyada büyük ekonomik dönüşümlerin yaşandığı her dönemde yeni kazananlar ve yeni kaybedenler ortaya çıkmıştır. Sanayi Devrimi’nde de böyle oldu, enerji piyasalarının şekillendiği dönemlerde de böyle oldu. Şimdi de iklim değişikliğiyle mücadele üzerinden üretim ve ticaretin kuralları yeniden belirleniyor. Türkiye’nin bu süreçte yalnızca başkalarının aldığı kararları uygulayan bir ülke olarak kalmaması gerekiyor.

Uğur Başkan’ın sözlerinden zihnimde kalan en önemli düşüncelerden birini kendi ifadelerimle aktaracağım: Bizi dinlemeyenlerin peşinden gitmek yerine, bizi dinleyenlerle yol yürümeliyiz. Bence son derece önemli bir yaklaşım. Bunu Batı’yla ilişkileri kesmek, dünyaya kapıları kapatmak şeklinde anlamıyorum. Tam tersine, dünyayla daha güçlü ve daha eşit ilişkiler kurabilmenin yolu olarak görüyorum. Bizim de söyleyecek sözümüz var, geliştirecek teknolojimiz var, ortaya koyacak tecrübemiz var. Sürekli başkalarının oluşturduğu kuralları takip eden, onların geliştirdiği teknolojileri satın alan, onların çizdiği sınırlar içerisinde hareket etmeye çalışan bir ülke olmak zorunda değiliz. Bizi dinlemeye hazır olan, bizimle birlikte üretmek isteyen, karşılıklı saygıya dayalı iş birliği kurmayı kabul eden ülkelerle yeni yollar açabiliriz. Zaten tarih boyunca Anadolu’nun en önemli özelliklerinden biri de farklı medeniyetlerle ilişki kurabilme kabiliyetiydi. Bu topraklar yalnızca orduların geçtiği bir coğrafya olmadı; ticaretin, bilginin, sanatın ve farklı kültürlerin buluştuğu bir merkez oldu.

Uğur Başkan’ın anlattığı bir hatıra bu düşünceye çok güzel bir anlam kazandırıyordu. Londra Belediye Başkanı’nın bir toplantıda Türkçe olarak “Bir elin nesi var, iki elin sesi var” dediğini anlattı. Ne güzel bir atasözü seçmiş. Bizim Anadolu’nun dilinden çıkmış, asırlar boyunca hayatın içerisinde sınanmış bir hakikat. Bir elin yapamadığını iki el yapabilir. İnsanlar birbirini dinlerse, birbirine destek olursa, birlikte hareket ederse en zor meseleler bile çözülebilir. Fakat benim burada küçük bir ilavem var: İki elin gerçekten ses çıkarabilmesi için ellerden birinin diğerini ezmeye çalışmaması gerekir. Güçlü olan sürekli kendi şartlarını dayatırsa, zengin olan her konuda kendi menfaatini düşünürse, yoksul olanın sesini kim duyacak? Dünya bugün biraz da bu soruyla karşı karşıya.

Amerika Birleşik Devletleri federal yönetiminin COP31’e resmî heyet göndermemesi de Antalya’da üzerinde konuştuğumuz meselelerden biriydi. Donald Trump yönetiminin uluslararası iklim çalışmalarından uzak durmasını doğru bulmuyorum. Dünyanın ekonomik ve teknolojik bakımdan en güçlü ülkelerinden birinin, insanlığın ortak geleceğini ilgilendiren böylesine önemli bir konuda sorumluluk almaktan kaçınması kabul edilebilir değil. Elbette Amerika’nın tamamını aynı şekilde değerlendirmek de yanlış. Oradan gelen eyalet ve yerel yönetim temsilcileri de vardı. Fakat tarihsel olarak sera gazı salımlarında büyük pay sahibi olmuş ülkelerin sorumluluğu da büyük olmalı. Bir tarafta denizlerin yükselmesinden korkan ada ülkeleri, kuraklıkla mücadele eden Afrika toplumları, geçim derdindeki milyonlarca insan varken diğer tarafta büyük güçlerin kendi siyasi ve ekonomik hesaplarıyla hareket etmesi insanın vicdanını rahatsız ediyor.

Burada Türkiye’nin üstlenebileceği rolü de küçümsememek gerektiğini düşünüyorum. Türkiye hem sanayi ve teknoloji üretimi bakımından önemli bir birikime sahip hem de dünyanın farklı bölgelerindeki toplumlarla tarihî ve kültürel ilişkiler kurabilen bir ülke. Bu iki özelliği bir araya getirebilirsek iklim değişikliğiyle mücadelede yalnızca başkalarının kararlarını uygulayan değil, çözüm üreten ülkeler arasında daha güçlü bir yer edinebiliriz. Antalya’da gördüğüm çalışmalar bana böyle bir ihtimalin bulunduğunu gösterdi. Ama bunun için yalnızca büyük hedefler açıklamak yetmez; bilimsel araştırmaya, teknolojiye, üretime, yetişmiş insan gücüne ve uzun vadeli çalışmaya ihtiyaç var. Kısacası aklımızı, emeğimizi ve imkânlarımızı doğru kullanmamız gerekiyor.

Bütün bu büyük tartışmaların içerisinde Konya’nın yaptığı işler ayrıca dikkat çekiyordu. Uğur Başkan’ın anlattığı, bizim de yerinde gördüğümüz çalışmalardan biri dünya liderlerinin kullandığı güzergâhtaki nanografen katkılı asfalt uygulamasıydı. Konya Büyükşehir Belediyesi’nin Bakanlık ve ilgili teknoloji kuruluşlarıyla birlikte gerçekleştirdiği bu uygulama, çevreye duyarlı yol teknolojileri bakımından önemli bir adım olarak tanıtılıyordu. Ben bunu dinlerken kendi kendime başka bir soru sordum: Biz böyle bir teknolojiyi neden dünyaya satmayalım?

Konya’da geliştirilen bir uygulama neden Avrupa’nın, Afrika’nın, Asya’nın başka şehirlerinde kullanılmasın? Sürekli başkalarının teknolojilerini satın almak yerine bizim teknolojilerimiz de neden uluslararası ticaretin konusu olmasın? Yıllarca başka ülkelerin ürettiği teknolojileri kullandık. Yollarımızı onların makineleriyle yaptık, fabrikalarımızda onların geliştirdiği sistemlerden yararlandık. Artık bizim mühendislerimizin, bilim insanlarımızın ve üreticilerimizin geliştirdiği teknolojilerin de dünyanın başka yerlerinde kullanılması gerekiyor. Elbette her teknolojinin çevresel ve ekonomik yararının bilimsel verilerle ortaya konulması, uygulamanın uzun vadeli sonuçlarının görülmesi gerekir. Ama bir şehrin böyle bir teknoloji geliştirme arayışında bulunması bile gelecek adına önemli. Dünya liderlerinin geçtiği yolda Konya’nın imzasının bulunması, benim için yalnızca bir belediyecilik başarısı değil, geleceğin ticareti ve üretimi açısından da üzerinde düşünülmesi gereken bir gelişmeydi.

Konya’nın katkıları yalnızca asfaltla sınırlı değildi. Aldığımız bilgilere göre Konya Büyükşehir Belediyesi 70 elektrikli otobüsü Antalya’ya göndermiş, yaklaşık 110 şoför görevlendirmişti. Organizasyon alanındaki ulaşım hizmetlerinde bu araçların önemli katkısı vardı. Bazı yol ve altyapı çalışmalarında, restoran ve ibadet alanlarının düzenlenmesinde de Konya’nın emeği görülüyordu. İnsan kendi şehrinin böyle büyük bir uluslararası organizasyonda bu kadar geniş bir sorumluluk üstlendiğini görünce doğal olarak gururlanıyor. Ama ben burada yalnızca gurur duymakla kalmadım; bütün bu işleri yapan insanların emeğini de düşündüm. Direksiyon başındaki şoförü, yolları hazırlayan işçiyi, teknik personeli, mutfakta çalışan insanları, güvenliği ve organizasyonu sağlayan görevlileri… Büyük organizasyonların başarısı yalnızca kürsülerde konuşan insanların değil, çoğu zaman isimlerini bile bilmediğimiz çalışanların gayretiyle mümkün oluyor.

Konya’nın mutfağı da Antalya’da gerçekten güzel temsil ediliyordu. Yağ somunu, etliekmek, furun kebabı, Kırkikindi, FERA, Palize… BEYSU hemen her yerde karşımıza çıkıyordu. İklim zirvesinin çevre hassasiyeti nedeniyle suyun sunumundan kullanılan ambalajlara kadar farklı kurallar uygulanıyordu. Cam ambalajların tercih edilmesi, tek kullanımlık malzemelere ilişkin sınırlamalar gibi ayrıntılar bile bu organizasyonun günlük hayata yansıyan taraflarıydı. İşte çevre meselesi böyle bir şey. Yalnızca büyük toplantılarda konuşulan bir konu değil, içtiğiniz suyun ambalajına kadar hayatın içerisinde yer alan bir mesele.

Konya’nın tarihî ve kültürel değerlerini anlatan alanlar, Anadolu Hazineleri Bahçesi, Çatalhöyük’ten bugüne uzanan medeniyet birikimi, Tropikal Kelebek Bahçesi’ne ilişkin çalışmalar da ayrı bir güzellikti. İnsan bazen kendi şehrinde her gün karşılaştığı değerlerin kıymetini başka bir yerde daha iyi anlıyor. Bizim için sıradan görünen bir yemek, dünyanın başka bir yerinden gelen insan için yepyeni bir kültürün kapısını açabiliyor. Bir tarihî eser, bir sanat çalışması, bir sofra geleneği bir şehrin kendisini anlatmasının en güzel yollarından biri olabiliyor. Konya’nın bütün bu zenginlikleriyle orada bulunması, bana yalnızca bugünün Konya’sını değil, binlerce yıllık Anadolu medeniyetini de düşündürdü.

Düşünün, Çatalhöyük’te binlerce yıl önce insanlar toprağın bereketiyle hayatlarını sürdürmüşler. Sonra Selçuklu medeniyeti bu topraklara muhteşem eserler kazandırmış. Mevlana’nın sesi dünyanın dört bir yanına ulaşmış. Konya yalnızca bir şehir değil, aynı zamanda tarih boyunca birikmiş büyük bir medeniyetin taşıyıcısı olmuş. Şimdi aynı şehir, dünyanın geleceğinin tartışıldığı uluslararası bir organizasyonda hem geçmişini anlatıyor hem yeni teknolojiler geliştirmeye çalışıyor. Benim için bu iki yönün bir arada bulunması son derece anlamlı. Çünkü bir millet geçmişinden kopmadan da geleceğe yürüyebilir. Hatta geçmişini iyi anlayan milletlerin geleceğe daha sağlam adımlarla yürüyebileceğini düşünüyorum.

Fakat bütün bu güzelliklerin içerisinde Konya’yı doğrudan ilgilendiren çok önemli gelişmeler de vardı. Meke Gölü’nün yeniden canlandırılması ve Beyşehir Gölü’nün korunmasına yönelik uluslararası finansman çalışmaları… Uğur Başkan bu konuları anlatırken yapılan görüşmelerden, imzalanan anlaşmalardan ve sağlanması hedeflenen finansmandan söz etti. Bakan Murat Kurum’un katılımıyla yürütülen çalışmalar kapsamında Dünya Bankası ile 191 milyon avroluk finansman anlaşması imzalandığı açıklandı. Meke Gölü’ne yılda yaklaşık 1,2 milyar litre su kazandırılması, Beyşehir Gölü için de arıtılmış suyun yeniden doğaya verilmesiyle yılda yaklaşık 712 milyon litrelik katkı sağlanması hedefleniyor.

Şimdi düşünün; dünyanın dört bir yanından gelen temsilcilerin iklim değişikliğini konuştuğu bir organizasyonda, bizim Beyşehir Gölü’müzün geleceği de ele alınıyor. Meke Gölü’ne yeniden su kazandırılması için çalışmalar yapılıyor. Bu bağlantıyı önemli buluyorum. Çünkü bazen uluslararası toplantıların insanın günlük hayatından çok uzak olduğunu düşünüyoruz. Oysa doğru çalışmalar yapılırsa Antalya’daki bir görüşmenin sonucu yıllar sonra Konya’daki bir gölün suyunda, bir tarlanın bereketinde, bir ailenin hayatında karşılık bulabilir. Elbette anlaşma imzalamakla göle su gelmiş olmuyor. Bundan sonra projelerin uygulanmasını, finansmanın doğru kullanılmasını, hedeflerin gerçekleşmesini takip edeceğiz. Ama böylesine uluslararası bir organizasyonda Konya’nın en önemli çevre sorunlarının çözümü için somut çalışmaların yürütülmesi bile başlı başına önemli. İnşallah Meke yeniden hayat bulur, Beyşehir korunur, Konya Ovası’nın bereketi gelecek nesillere de ulaşır.

Antalya’da aklımdan çıkmayan üç kelime vardı: Diyalog, uzlaşı, aksiyon. COP31’in temel yaklaşımını anlatan bu üç kelime üzerinde uzun uzun düşündüm. Diyalog kuracaksınız, birbirinizi dinleyeceksiniz, uzlaşacaksınız ve ardından harekete geçeceksiniz. Ne kadar güzel. Ancak insanlık yıllardır uluslararası toplantılarda çok güzel sözler söylüyor. Bildirgeler hazırlanıyor, anlaşmalar imzalanıyor, ülkeler taahhütlerde bulunuyor. Sonra?

İşte mesele burada başlıyor.

Verilen sözler tutuluyor mu? İhtiyaç sahibi ülkelere vaat edilen finansman ulaşıyor mu? Çevreyi korumak için alınan kararlar uygulanıyor mu? Kuraklıkla mücadele eden toplumların sorunları gerçekten çözülüyor mu? Benim için bütün bu toplantıların asıl başarı ölçüsü, sonunda insan hayatında neyin değiştiğidir. Bir çiftçinin tarlasına su ulaşmıyorsa, bir çocuğun soluduğu hava temizlenmiyorsa, bir şehir doğal afetlere karşı daha güvenli hale gelmiyorsa, bir ülke ihtiyaç duyduğu temiz enerjiye erişemiyorsa dünyanın en güzel bildirgesini yayımlasanız ne olur?

Elbette uluslararası anlaşmalar önemlidir, müzakereler gereklidir. Ama insanlık artık yalnızca söz verilmesini değil, netice alınmasını istiyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın, Bakanımız Murat Kurum’un ve Uğur Başkan’ın somut adımların önemine ilişkin değerlendirmeleri de benim zihnimde bu düşünceyle birleşti. Diyalog olacak, uzlaşı olacak ama mutlaka aksiyon da olacak. Hatta ben buna bir kelime daha eklemek istiyorum: Netice. Çünkü yapılan işin insanlığa faydası ancak ortaya çıkan sonuçla anlaşılabilir. Antalya’daki müzakerelerin sonunda hazırlanacak kararların kıymeti de altına atılan imzaların sayısıyla değil, önümüzdeki yıllarda insan hayatında oluşturacağı değişimle ölçülecek.

Bir de bütün bunların ötesinde, insanın kendisine sorması gereken daha temel bir soru var. İnsanoğlu bu dünyayla nasıl bir ilişki kurmalı?

Sanayi Devrimi’nden bu yana insanlık muazzam bir teknolojik gelişme yaşadı. Fabrikalar kuruldu, demir yolları yapıldı, şehirler büyüdü, iletişim hızlandı, dünyanın uzak bölgeleri birbirine yaklaştı. Bütün bunlar insanlığın hayatını önemli ölçüde değiştirdi. Ama aynı zamanda doğaya verdiğimiz zarar da arttı. Yıllarca toprağı, suyu, havayı sınırsız kaynaklar gibi gördük. Üretmenin, tüketmenin, daha fazla kazanmanın önünde hiçbir sınır bulunmadığını düşündük. Oysa dünya sınırsız değil. Kaynaklarımız sınırsız değil. İnsanın ihtiyaçlarıyla arzuları arasındaki farkı unuttuğumuz zaman, tüketim bir hayat amacına dönüşüyor. Belki de bugün yaşadığımız çevre sorunlarının bir kısmının arkasında bu anlayış bulunuyor.

Elbette insanlığın gelişmesine karşı değilim. Tam tersine, daha çok üretelim, daha fazla bilimsel araştırma yapalım, yeni teknolojiler geliştirelim, insanlarımız daha iyi şartlarda yaşasın istiyorum. Ama bütün bunları yaparken yaşadığımız dünyayı da korumak zorundayız. Çünkü doğanın dengesini bozduğumuzda ortaya çıkan sonuçları yalnızca bugünün insanları yaşamıyor. Bizden sonra gelecek nesiller de yaşıyor. Üstelik onlar bu kararların alınmasında söz sahibi bile değiller. Bugün tükettiğimiz kaynakların, kirlettiğimiz suların, yok ettiğimiz doğal alanların bedelini yarının çocuklarına ödetmeye hakkımız var mı? Bence yok.

Antalya’da bütün o büyük salonları, gelişmiş teknolojileri, robotları, bilimsel çalışmaları gördükten sonra insanın aklına böyle sorular geliyor. İnsanoğlu gerçekten muazzam işler yapabiliyor. Ama aynı insanlık, dünyanın geleceğini ilgilendiren meselelerde anlaşmakta neden bu kadar zorlanıyor? Neden bir tarafta sınırsız tüketim alışkanlığı varken diğer tarafta temel ihtiyaçlarını bile karşılayamayan insanlar bulunuyor? Neden bazı ülkeler kendi kalkınmalarını tamamladıktan sonra başkalarının kalkınma hakkını yeterince gözetmiyor? Belki de insanlığın en büyük meselesi bilgi eksikliği değil, sahip olduğu bilgiyi hangi amaçla kullandığıdır. Aklımız var, teknolojimiz var, üretme kabiliyetimiz var. Ama bütün bunları vicdanla, merhametle ve adalet duygusuyla buluşturamazsak ortaya çıkan gücün insanlığın tamamına fayda sağlaması mümkün olmayacaktır.

Bizim medeniyetimizin bu konuda söyleyecek çok sözü bulunduğunu düşünüyorum. Anadolu’nun binlerce yıllık birikimi yalnızca taş yapılarda, tarihî eserlerde, müzelerde yaşamıyor. İnsan ilişkilerimizde, sofra kültürümüzde, komşuluğumuzda, misafirperverliğimizde de yaşıyor. Konya’nın bu anlamda çok özel bir yeri var. Mevlana’nın insanı anlamaya, insanları birbirine yaklaştırmaya yönelik düşüncesini asırlar sonra dünyanın geleceğinin tartışıldığı bir iklim zirvesinde hatırlamak insana başka türlü geliyor. İnsanları dinlemek, anlamak, farklılıklarına rağmen birlikte yaşayabilmek… Bütün bunlar bugün de insanlığın en fazla ihtiyaç duyduğu değerler. Teknolojinin gelişmesiyle dünya küçülüyor ama insanların birbirini anlaması her zaman aynı ölçüde kolaylaşmıyor.

Bir de şu var: Biz insanlar bazen kendimizi dünyanın sahibi gibi görüyoruz. Oysa dünya bizim mülkümüz değil. Biz bu dünyada yaşayan, onun nimetlerinden yararlanan, hayatını onun imkânlarıyla sürdüren varlıklarız. Toprağa, suya, havaya, bitkilere, hayvanlara, kısacası bütün o muazzam tabiata muhtacız. İnsanın üretmesi, gelişmesi, şehirler kurması, teknolojiler geliştirmesi elbette güzel. Ama bütün bunları yaparken yaşadığı dünyayı yok sayması mümkün değil. Doğanın sınırlarını görmezden gelirsek bir gün karşımıza çok daha ağır sorunlar çıkacaktır. Bugün kuraklığı konuşuyoruz, yarın suyu konuşacağız, başka bir gün gıda güvenliğini, göçü, doğal afetleri… Bunların birbirinden bağımsız olmadığını artık anlamamız gerekiyor.

Antalya’dan dönerken bütün bu düşünceler zihnimde dolaşıyordu. Bir tarafta Uğur Başkan’ın bizimle aynı sofrada yaptığı o sade kahvaltı, diğer tarafta dünya liderlerinin kullandığı yolda Konya’nın geliştirdiği asfalt; bir tarafta Halil Erdoğan’ın rehberliğinde gezdiğimiz büyük salonlar, diğer tarafta küçücük bir ada ülkesinin geleceğiyle ilgili endişeler… İnsan bir günde ne kadar farklı şey görebiliyor, ne kadar farklı mesele üzerinde düşünebiliyor. Sabah Konya’dan yola çıktığımızda yalnızca uluslararası bir organizasyonu yerinde takip edeceğimizi düşünüyordum. Akşam dönerken ise insanlığın geleceğine ilişkin sorularla birlikte geliyordum. İşte bu yüzden Antalya gezisinin benim için yalnızca güzel bir gezi olarak kalmayacağını biliyorum.

Böyle bir organizasyonun Türkiye’de düzenlenmesi, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde dünya liderlerinin bir araya gelmesi, Bakanımız Murat Kurum’un yürüttüğü çalışmalar, Uğur Başkan’ın uluslararası yerel yönetimler adına üstlendiği sorumluluklar elbette önemli. Konya’nın bu organizasyonda yalnızca tanıtım yapan bir şehir değil, ulaşımından altyapısına, teknolojisinden kültürel çalışmalarına kadar pek çok alanda katkı sunan bir şehir olarak yer alması da bizler için gurur verici. Ancak bu gururun kalıcı bir değere dönüşmesi için yapılan çalışmaların devam etmesi, geliştirilen teknolojilerin ilerlemesi, uluslararası ilişkilerin yeni projelere dönüşmesi ve en önemlisi bütün bunların vatandaşın hayatına yansıması gerekiyor. Antalya’da gördüğümüz başarıların Konya’nın geleceğine de katkı sağlamasını gönülden arzu ediyorum.

Bu arada Antalya’ya gitme imkânı bulunanlara da bir tavsiyem var. COP31, 20 Kasım’a kadar devam edecek. İmkânınız varsa gidin, görün. Konya’nın hazırladığı alanları, restoranlarını, tanıtım bölümlerini, organizasyona katkı sağladığı yerleri görün. Diğer ülkelerin çalışmalarını inceleyin, sergileri gezin, teknolojik uygulamalara bakın. Bir günün yetmediğini siz de anlayacaksınız. Belki dünyanın farklı bölgelerinde insanların ne tür sorunlarla karşı karşıya olduğunu daha yakından düşünme imkânı bulacaksınız. Belki de bizim burada sıradan gördüğümüz bazı şeylerin başka toplumlar için ne kadar büyük önem taşıdığını fark edeceksiniz. İnsanın yaşadığı şehri sevmesi güzeldir ama dünyayı tanıması da gerekir. Çünkü dünyayı tanıdıkça kendi şehrimizin, kendi insanımızın ve sahip olduğumuz değerlerin kıymetini daha iyi anlayabiliyoruz.

Yazının sonuna gelirken gönlümden geçen teşekkürleri de ifade etmek istiyorum. Başta Konya Büyükşehir Belediye Başkanımız Uğur İbrahim Altay olmak üzere, biz gazetecilerin bu önemli organizasyonu yerinde görmesine imkân sağlayan herkese şükranlarımı sunuyorum. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız Murat Kurum’a, yoğun programı içerisinde bizlerle yakından ilgilenen Halil Erdoğan’a, Konya Büyükşehir Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Dairesi Başkanı Ahmet Bilgiç’e, Basın Şube Müdürü Cemil Anıl Doğan’a, Fatma Hanım’a, Uğur Bey’e ve bütün ekip arkadaşlarına gönülden teşekkür ediyorum. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Konya Bölge Müdürü Tuncay Karabulut’a, Şube Müdürü H. Rahmi Dalmaç’a, birlikte güzel bir yolculuk yaptığımız gazeteci büyüklerimiz Kemal Soylu, Murat Dönmez ve Recep Çınar’a, kıymetli gazeteci dostumuz Yaşar Toy’a ve bütün meslektaşlarımıza da ayrıca teşekkürlerimi iletiyorum. Allah bütün emeği geçenlerden razı olsun, yardımcıları olsun, birlik ve beraberliğimizi daim etsin. İnşallah hepimizi daha nice güzel işlerde, ülkemiz ve insanlık adına faydalı buluşmalarda bir araya getirir.

Dostlar, uzun bir yazının sonuna geldik. Belki hâlâ anlatamadığım pek çok şey var. O gün gördüğümüz salonlar, sergiler, dünyanın farklı ülkelerinden gelen insanların çalışmaları, sohbetlerimiz, yolculuğun küçük hatıraları… Ama her şeyi anlatmanın da mümkün olmadığını biliyorum. Bir gün yeniden böylesine büyük bir uluslararası organizasyonu ülkemizde görme imkânımız olur mu, tekrar gidebilir miyiz, onu da bilmiyorum. Fakat bu kez gidip görmüş olmaktan, ülkemizin ve Konya’mızın ortaya koyduğu çalışmalara tanıklık etmekten gerçekten memnunum.

İnşallah Antalya’da yapılan görüşmeler insanlığın hayrına sonuçlar doğurur. İnşallah verilen sözler tutulur, alınan kararlar uygulamaya dönüşür, dünyanın zengin ülkeleri sorumluluklarını yerine getirir, yoksul toplumlar kalkınma imkânlarına daha adil biçimde ulaşır. İnşallah Meke Gölü’müz yeniden hayat bulur, Beyşehir Gölü’müz korunur, Konya Ovası’nın bereketi gelecek nesillere de ulaşır. Ve inşallah insanlık, bir taraftan üretirken, gelişirken, yeni teknolojiler oluştururken diğer taraftan yaşadığı dünyayı korumayı da başarır.

Çünkü artık bunun yalnızca güzel bir temenni değil, insanlığın geleceği için zorunluluk olduğunu anlamamız gerekiyor. Çocuklarımıza daha fazla bina, daha fazla yol, daha fazla fabrika bırakabiliriz. Ama onlara temiz suyu, yaşanabilir toprağı, solunabilir havayı bırakamazsak bütün o zenginliğin ne anlamı kalır? Hangi servet kurumuş bir gölün yerini doldurabilir? Hangi teknoloji bir milletin yok olan yurduna dair hatıralarını geri getirebilir? Hangi ekonomik büyüme, gelecek nesillerin yaşama hakkından daha kıymetli olabilir?

Antalya’da bütün o büyük salonları, gelişmiş teknolojileri, dünya ülkelerinin çalışmalarını gördükten sonra zihnimde kalan en önemli düşünce işte buydu.

Dünya bizsiz de var olabilir. Ama biz dünya olmadan var olamayız.

Ona muhtacız. Suyuna, toprağına, havasına, bereketine muhtacız. Öyleyse ona saygı duymak, onu korumak, bizden sonra gelecek insanlara yaşanabilir halde bırakmak zorundayız.

Antalya’dan Konya’ya dönerken bir taraftan şehrimiz adına gurur duyuyor, diğer taraftan insanlığın geleceğini düşünüyordum. Güzel bir günün ardından güzel hatıralarla döndük. Temennim, bu büyük iklim buluşmasından yalnızca güzel hatıraların değil, insanlığın hayatını değiştirecek güzel sonuçların da doğmasıdır.

Barışın, huzurun, merhametin ve adaletin hâkim olduğu, insanların birbirini dinlediği, güçlülerin güçsüzleri ezmediği, doğanın korunduğu, çocukların geleceğe korkuyla değil umutla baktığı bir dünya dileğiyle…

Hepinize güzel günler diliyorum.

Dünya bizsiz de yaşayacak; peki biz dünyasız ne yapacağız?

Dünya bazen insanlığa seslenir. Kuruyan bir gölün kıyısında, çatlayan bir toprağın derinliklerinde, yanan ormanların küllerinde… Bazen de birkaç dakikalık bir tanıtım filminde, yüzyılların anlatamadığı hakikati insanın yüzüne söyler.

Antalya’da düzenlenen COP31 için hazırlanan muhteşem tanıtım filmi, bende işte böyle bir etki bıraktı. Dünyanın insanlığa seslendiği o anlatımın özü hâlâ zihnimde:

“Ben yoluma devam edeceğim. Seninle ya da sensiz… İstersen birlikte de olabiliriz. Seninle yaşadığımız deneyim eşsizdi.”

Ne kadar zarif, ne kadar derin ve ne kadar ürpertici bir mesaj!

Dünya bize muhtaç olmadığını hatırlatıyor. Okyanuslar, dağlar, rüzgârlar bizden önce de vardı. Bizden sonra da bir şekilde varlıklarını sürdürecekler. Ama biz temiz bir damla su, solunacak hava ve verimli bir avuç toprak olmadan ne kadar yaşayabiliriz?

İnsanoğlunun en büyük yanılgısı, parçası olduğu tabiatın sahibi olduğunu zannetmesidir. Belki de Antalya’daki COP31’in insanlığa anlatması gereken en önemli hakikat budur.

Türkiye yalnızca bir zirveye değil, insanlığın geleceğine ev sahipliği yapıyor

Türkiye’nin böylesine büyük bir organizasyona ev sahipliği yapmasını son derece değerli buluyorum. Çünkü COP31, yalnızca devlet başkanlarının buluştuğu diplomatik bir toplantı değil; insanlığın geleceğinin tartışıldığı, ortak sorumlulukların hatırlandığı tarihî bir buluşmadır.

Antalya’nın güzelliği, Türkiye’nin organizasyon kabiliyeti, Anadolu’nun medeniyet birikimi ve misafirperverliği bu buluşmaya ayrı bir anlam katıyor. Ülkemizin böylesine önemli bir meselede dünyanın dikkatini üzerinde toplaması, diplomatik olduğu kadar insani bir kazanımdır.

Ancak Türkiye’nin asıl önemli mesajı, organizasyonun görkeminden çok ortaya koyduğu iradedir: Artık söz değil, icraat zamanı!

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iklim mücadelesini uygulama ve somut sonuçlarla ilişkilendirmesini önemsiyorum. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un şu sözleri ise zirvenin ruhunu özetliyor:

“Hiçbir sınır, yükselen denizleri durduramaz. Hiçbir duvar, kuraklığın önüne geçemez. Hiçbir bayrak, fırtınanın yönünü değiştiremez.”

Ardından gelen cümle, aslında hepimizin üzerinde düşünmesi gereken gerçek: “Kaderlerimiz birbirine bağlıdır.”

Yıllardır iklim zirveleri düzenleniyor, kararlar alınıyor, taahhütler veriliyor. Fakat buzullar erimeye, göller kurumaya, ormanlar yanmaya devam ediyor. Demek ki insanlığın sorunu ne yapılacağını bilmemesi değil, bildiklerini yapabilecek ortak iradeyi yeterince gösterememesidir.

Konya Ovası ve Beyşehir Gölü: Yağmur yağdı diye tehlike geçti mi?

Antalya’da konuşulanların en somut karşılıklarından biri Konya Ovası’ndadır. Çünkü Konya, iklim değişikliğini yalnızca bilimsel raporlardan öğrenen bir şehir değil, sonuçlarını toprağında yaşayan bir coğrafyadır.

Anadolu’nun tahıl ambarı olarak bildiğimiz bu bereketli topraklar, bugün ciddi bir su sorunuyla karşı karşıya. Karapınar’daki obruklar, gerileyen yeraltı suları, kuraklık baskısı altındaki tarım alanları ve Beyşehir Gölü’nün yaşadığı değişim aynı büyük meselenin farklı yüzleri.

Beyşehir Gölü’nü düşünelim. Bir zamanlar kıyılarında hayatın bütün canlılığıyla yaşandığı, balıkçı teknelerinin süzüldüğü bu muhteşem doğal zenginlik, yıllarca süren su kayıpları nedeniyle ağır bir tehdit altında kaldı.

Son dönemde yağışlar yüzümüzü güldürdü. Özellikle 2026 yılındaki yağışlarla gölün su seviyesinde önemli bir toparlanma yaşandı. Ancak bununla bütün kayıplarımızın telafi edildiğini söyleyemeyiz. Gölün geçmişte kaybettiği suyun tamamı geri dönmedi. Üstelik Konya Ovası’ndaki yeraltı suyu rezervleri açısından tablo çok daha düşündürücü.

2026’nın bereketli yağışları bile havza genelindeki yeraltı suyu düşüşünü durdurmaya yetmedi. Uzmanlar, yağışların gerileme hızını yavaşlattığını ancak sorunun devam ettiğini belirtiyor.

Çünkü bir mevsimin yağmuru, yılların yanlış su kullanımını tek başına onaramaz.

Beyşehir Gölü yalnızca bir su kütlesi değildir. Balıkçının ekmeği, çiftçinin umudu, kuşların yuvası, bölgenin iklim dengesi ve gelecek nesillere bırakacağımız doğal mirastır. Gölün kaybı, yalnızca Beyşehir’in değil, bütün Konya’nın kaybıdır.

Bugün kendimize sormamız gereken soru şudur: Biz bu ovanın yalnızca bugünkü üretimini mi düşünüyoruz, yoksa yüz yıl sonraki varlığını da korumak istiyor muyuz?

Konya Kapalı Havzası’nın su bütçesi bilimsel verilerle yönetilmeli. Yeraltı sularının aşırı kullanımı önlenmeli, ürün deseni su kaynaklarına göre yeniden planlanmalı, modern sulama sistemleri yaygınlaştırılmalı. Arıtılmış suların yeniden kullanılması, yağmur suyunun değerlendirilmesi ve şebeke kayıplarının azaltılması öncelikli olmalı.

Ama bütün bunlar yapılırken çiftçi yalnız bırakılmamalı. Daha az su tüketen ürünlere geçişte gelir desteği, finansman ve alım güvencesi sağlanmalı. Çünkü üreticiyi yoksullaştıran bir çevre politikası sürdürülebilir olamaz.

Konya Ovası’nın kaderi, yağmurun insafına terk edilemez.

Konya belediyeleri COP31’de: Güzel projeler, daha büyük sorumluluklar

Konya’nın COP31’de yalnızca sorunlarıyla değil, çözüm arayışlarıyla da yer alması sevindirici. Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde kurulan Konya standı, ilçe belediyelerinin, üniversitelerin ve kurumların çevre projelerini uluslararası katılımcılarla buluşturuyor.

Dünya Belediyeler Birliği Başkanı ve COP31 Yerel ve Bölgesel Yönetimler Elçisi olan Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay’ın uluslararası platformda üstlendiği rol önemli. Bu temsilin Konya’nın iklim mücadelesine finansman, bilgi birikimi ve yeni ortaklıklar kazandırmasını bekliyoruz.

Selçuklu Belediyesinin Tropikal Kelebek Bahçesi’ni Antalya’ya taşıması, biyolojik çeşitliliğin korunmasına dikkat çekmesi bakımından değerli. Karatay Belediye Başkanı Hasan Kılca’nın yenilenebilir enerji, dirençli şehirler ve sürdürülebilir şehircilik çalışmalarını anlatması; Meram Belediye Başkanı Mustafa Kavuş’un sıfır atık ve çevre projeleriyle organizasyonda bulunması da anlamlı.

Bu çalışmalar takdiri hak ediyor. Fakat belediyelerimizden beklentimiz yalnızca uluslararası organizasyonlarda güzel projeler sergilemeleri değil, bu projelerin sonuçlarını Konya’nın toprağında, suyunda ve havasında daha güçlü biçimde görebilmektir.

Bir belediyenin çevre başarısı, diktiği ağaç kadar yaşattığı ağaçla; gerçekleştirdiği yatırım kadar koruduğu suyla ölçülmelidir.

Konya’nın COP31’deki güçlü temsili, Konya Ovası’nın geleceğini koruyacak güçlü bir ortak iradeye dönüşmelidir.

Gazze’nin acısını görmeyen bir dünya, çevre adaletinden söz edebilir mi?

Türkiye’nin COP31’de Gazze’yi gündeme taşımasını da son derece önemli buluyorum. Çünkü çevreyi korumaktan söz ederken insanın yaşam hakkını görmezden gelemeyiz.

İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği saldırıların yol açtığı korkunç insani yıkım, aynı zamanda ağır bir çevre felaketidir. Yok edilen zeytinlikler, kirlenen su kaynakları, yaşanamaz hâle gelen tarım alanları ve enkaza dönüşen şehirler, insanlığın vicdanına yöneltilmiş büyük bir sorudur.

Antalya’da bir zeytin fidanı geleceğin umudu olarak toprağa dikilirken Gazze’de asırlık zeytin ağaçlarının yok edilmesini nasıl unutabiliriz?

İsrail’in Gazze’deki eylemlerine yöneltilen soykırım suçlamaları, uluslararası hukuk bakımından da büyük önem taşıyor. Türkiye’nin bu yıkımı dünya liderlerinin önünde gündeme getirmesi, çevre adaletinin insan hayatından ayrı düşünülemeyeceğini hatırlatıyor.

Bir çocuğun temiz suya erişimini koruyamayan dünya, gelecek nesillere nasıl yaşanabilir bir gezegen vaat edebilir?

Dünyayı tüketen güçlere karşı bir insanlık bloku

İklim krizinin sorumluluğunu konuşurken dünyanın büyük ekonomik güçlerini de sorgulamalıyız. ABD’nin tarihsel emisyon sorumluluğu, Çin’in devasa sanayi üretimi ve kömür kullanımı, Rusya’nın fosil yakıtlara dayalı ekonomisi ortada.

Bu ülkelerin temiz enerji ve çevre alanında attığı adımlar elbette var. Ancak ekonomik çıkarları uğruna iklim dönüşümünü geciktiren her politika, bütün insanlığın geleceğini tehdit ediyor.

Dünyanın zenginliklerinden en fazla yararlananların, o dünyanın korunması için de daha büyük sorumluluk üstlenmesi gerekir.

Bunun karşısında yeni bir dayanışmaya ihtiyaç olduğuna inanıyorum: Bir insanlık bloku.

Bu blok milletlere karşı değil; sömürüye, hoyrat tüketime, çevre tahribatına ve savaşlara karşı olmalı. Çin’deki çevre gönüllüsünü, Amerika’daki bilim insanını, Afrika’daki çiftçiyi ve Konya’daki üreticiyi aynı vicdanda buluşturmalı.

Çünkü dünyanın geleceği birkaç büyük gücün ekonomik hesaplarından çok daha değerlidir.

İnsanın yok etmeye gücü varsa, korumaya da aklı vardır

Bütün bu sorunlara rağmen karamsar değilim. İnsanın aklına, bilime ve teknolojiye inanıyorum. Gelişebilir, üretebilir, şehirler kurabilir ve zenginleşebiliriz. Bunu yaparken suyu, toprağı, havayı ve ormanları da koruyabiliriz.

Kalkınma ile çevre koruma birbirinin düşmanı değildir. Asıl sorun, kalkınmayı sınırsız tüketim zanneden anlayıştır.

İnsanın doğayı tahrip edebilecek gücü varsa, onu koruyabilecek aklı ve vicdanı da vardır. Yeter ki bu gücü doğru kullanmayı seçsin.

Antalya’daki COP31’in gerçek başarısı da yalnızca güzel konuşmalarla değil, hayata geçirilen kararlarla ölçülecek. Orada verilen sözün Konya Ovası’nda, Beyşehir Gölü’nde, Karapınar’da, Gazze’de ve dünyanın bütün kırılgan coğrafyalarında bir karşılığı olmalı.

Bir gün çocuklarımız bize nasıl bir dünya bıraktığımızı soracak. O gün onlara yalnızca toplantılar düzenlediğimizi, belgeler imzaladığımızı söylemek istemiyorum.

Toprağımızı koruduğumuzu, suyumuza sahip çıktığımızı, insanların acılarına sessiz kalmadığımızı ve geleceklerini bugünün çıkarlarına feda etmediğimizi söyleyebilmeliyiz.

Tanıtım filmindeki dünyanın o zarif ama sarsıcı mesajına yeniden dönelim.

Ben yoluma devam edeceğim. Seninle ya da sensiz…

İnsanlık bunu anlayabilecek akla ve değiştirebilecek güce sahip.

Dünya bizsiz de yaşayacak. Ama biz dünyasız yaşayamayacağız.

Ve asıl medeniyet, dünyaya hükmetmek değil; onunla birlikte yaşamayı başarabilmektir.

Ciro büyüyor, satış daralıyor: Rakamlar yükselirken ticaret neden küçülüyor?

Ekonomide bazen iki rakam, sayfalarca rapordan daha fazla şey anlatır. Yeter ki rakamların arkasındaki gerçeği görmek isteyelim.

Türkiye İstatistik Kurumu, 11 Kasım’da iki önemli veri açıkladı. Türkiye’de toplam ciro yıllık yüzde 28,5, ticaret sektörünün cirosu yüzde 24,5 arttı.

Ancak aynı dönemde ticaret satış hacmi yüzde 5,6, toptan ticaret hacmi ise yüzde 10,9 azaldı.

Şimdi bu iki tabloyu yan yana koyalım.

Para büyüyor ama ticaret küçülüyor. Ciro yükseliyor ama satılan malın miktarı azalıyor.

Üstelik Eylül 2026’da yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,73, üretici enflasyonu yüzde 27,38 olarak gerçekleşti.

Yani toplam cirodaki yüzde 28,5’lik ve ticaret cirosundaki yüzde 24,5’lik artış, genel tüketici enflasyonunun bile altında kaldı.

Bu oranlar doğrudan işletmelerin reel cirosunu veya kârını hesaplamamıza yetmez. Çünkü her sektörün fiyat ve maliyet yapısı farklıdır. Ancak ortadaki uyarıyı da görmezden gelemeyiz.

Kasadan daha fazla para geçmesi, kasanın sahibinin daha fazla kazandığı anlamına gelmiyor.

İşte ekonomide asıl konuşmamız gereken mesele budur.

Sanayici üretiyor ama kazancını koruyabiliyor mu?

Bir işletme düşünün. Geçen yıl 100 liraya sattığı ürünü bu yıl 125 liraya satıyor. Ancak aynı dönemde hammadde, işçilik, elektrik, nakliye ve finansman giderleri yükseliyor.

Üstelik daha az ürün satabiliyor.

Cirosu artmış görünebilir. Peki kârı?

İşte o sorunun cevabını ciro endeksi vermiyor.

Sanayicinin gerçek meselesi de yalnızca satış yapmak değil; maliyetini karşılamak, çalışanının ücretini ödemek, borcunu çevirmek, üretimini sürdürmek ve yeni yatırım yapabilmektir.

Bugün bir işletmenin önünde yalnızca satış sorunu bulunmuyor. Finansmana erişim, faiz yükü, işletme sermayesi ihtiyacı ve belirsiz talep de aynı hesabın içinde.

Merkez Bankası, ekim ayında politika faizini yüzde 36’ya indirdi. Ancak sıkı para politikası devam ediyor.

Enflasyonla mücadele elbette gerekli. Fiyat istikrarı olmadan kalıcı refahın sağlanması da mümkün değil.

Fakat burada dikkat edilmesi gereken hassas bir denge var.

Enflasyonu düşürürken üretim kapasitesini zayıflatırsanız, yarın fiyat istikrarını sağlayacağınız güçlü bir üretim yapısını da riske atarsınız.

Sıkı para politikası talebi sınırlayabilir. Ancak yatırım yapacak, makine alacak, stok oluşturacak ve yeni istihdam sağlayacak işletmelerin finansman imkânlarını da zorlayabilir.

Mesele, enflasyonla mücadeleden vazgeçmek değil; bu mücadeleyi üretimi ve verimliliği koruyan politikalarla birlikte yürütmektir.

En tehlikelisi fabrikanın kapanmasıdır

Bir sanayici üretimini azaltabilir. Bir süre daha düşük kapasiteyle çalışabilir. Zararını telafi etmek için yeni pazar arayabilir.

Ama işletmesini satmak zorunda kalıyorsa, fabrikası sürekli el değiştiriyorsa veya üretim tamamen sona eriyorsa mesele artık yalnızca o sanayicinin meselesi değildir.

Çünkü bir fabrika sadece bina ve makinelerden ibaret değildir.

Orada çalışan işçi vardır. O fabrikaya mal veren tedarikçi, ürününü taşıyan nakliyeci, hizmet sunan esnaf ve o gelirle ayakta duran aileler vardır.

Bir fabrikanın kapanması, yalnızca bir işletmenin değil, çevresinde oluşan ekonomik hayatın da yara alması demektir.

Elbette bütün sanayinin daraldığını söyleyemeyiz. TÜİK’e göre eylülde sanayi üretimi yıllık yüzde 2,6 arttı. TOBB verileri de 2026’nın ilk dokuz ayında kapanan şirket sayısının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,5 azaldığını gösteriyor.

Ancak bu genel veriler, güçlük yaşayan, satışa çıkarılan, el değiştiren veya kapanan münferit üretim tesislerinin sorunlarını önemsiz kılmaz.

Tam tersine, hangi sektörlerde ve hangi bölgelerde işletmelerin daha fazla zorlandığını somut verilerle araştırmak gerekir.

Çünkü bir fabrikanın kapanmasını yalnızca istatistikteki bir eksilme olarak gören anlayış, üretimin toplum için ne ifade ettiğini yeterince kavrayamaz.

Para dönüyor, peki neden üretime ivme kazandırmıyor?

Ticaretteki tablo da düşündürücü.

Toptan ticaret hacmi yüzde 10,9 azalırken perakende satış hacmi yüzde 7,7 arttı. Posta ve internet üzerinden satışlarda artış yüzde 17,4’e ulaştı.

Bu veriler, ekonomik faaliyetin bütün alanlarda aynı yönde hareket etmediğini gösteriyor.

İnsanlar gıda ve temel ihtiyaçlarını almaya devam ediyor. Marketlerde, zincir mağazalarda ve dijital satış kanallarında para dönüyor.

Ancak burada önemli bir ayrım var.

Paranın el değiştirmesiyle yeni üretim kapasitesi oluşturması aynı şey değildir.

Bir markette yapılan harcama da ekonominin parçasıdır. Bankacılık sistemi de tasarrufların yatırıma yönlendirilmesi açısından vazgeçilmezdir.

Fakat finansal getirinin üretim yatırımına kıyasla daha cazip hâle gelmesi, sermayenin yeni fabrika, makine ve istihdam oluşturacak alanlara yönelmesini zorlaştırabilir.

Paranın finansal sistemde veya hızlı satış yapılan alanlarda dolaşması tek başına sorun değildir. Sorun, üretimin ve yatırımın aynı ölçüde güçlenmemesidir.

Bir ülkede paranın hızla dönmesi yetmez. O para yeni tezgâhlar kurmalı, yeni fabrikalar açmalı, üretimi ve istihdamı büyütmelidir.

Aksi hâlde ekonomik hareketlilik vardır ama geleceğin üretim gücü yeterince oluşmayabilir.

Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan’a da anlatılması gereken gerçek

Buradan Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’a ve ekonomi yönetimine açıkça ifade etmek istediğim bir husus var:

Sanayicinin yaşadığı sıkıntı yalnızca sanayicinin değil, Türkiye’nin geleceğinin meselesidir.

Üreticinin finansmana ulaşmakta zorlanması, toptan ticarette hacmin daralması, işletmelerin kârlılıklarını koruma mücadelesi vermesi ve yatırım kararlarını ertelemesi ihtimali ciddiyetle değerlendirilmelidir.

Sanayicinin sesini yalnızca ihracat rekorlarında, yatırım açılışlarında veya büyüme rakamlarında değil; kredi ödeme gününde, sipariş defterinde, maliyet hesabında ve üretim tezgâhının başında da duymak gerekiyor.

İktidarın bu tabloyu bütün yönleriyle anlaması önemlidir.

Çünkü üretim işletmeleri zayıfladığında kaybedilen yalnızca bugünün satışı olmaz. Yarınki yatırım, istihdam, teknoloji ve ihracat kapasitesi de zarar görebilir.

Burada ihtiyaç duyulan şey, sıkı para politikasının üretim üzerindeki etkilerinin açıkça ölçülmesi; verimli yatırımı, ihracatı, istihdamı ve işletme sermayesini destekleyecek araçların dikkatle değerlendirilmesidir.

Enflasyonu düşürmek hedef olmalı; fakat üretim gücünü korumak da aynı ciddiyetle ele alınmalıdır.

Konya’nın üretim gücünü korumak zorundayız

Konya’dan baktığımızda meselenin önemi daha da belirginleşiyor.

Bu şehir tarım yapıyor, makine üretiyor, otomotiv yan sanayisinde çalışıyor, gıda işliyor, ihracat gerçekleştiriyor.

Burada çiftçinin, sanayicinin, nakliyecinin ve esnafın kaderi birbirine bağlı.

Sanayici sipariş alamazsa üretimini planlamakta zorlanır. Çiftçi ürününü değerlendiremezse sonraki sezonun maliyetini karşılamakta güçlük çeker. Toptancı ve esnafın ticareti yavaşlarsa bu durum başka işletmelere de yansıyabilir.

Konya’nın üretim gücünü korumak için yalnızca ihracat rakamlarına değil, fabrikaların kapasitesine, yeni siparişlerine, finansman koşullarına ve işletmelerin sürdürülebilirliğine de bakmalıyız.

Bu noktada meslek odalarına, sanayi ve ticaret kuruluşlarına da önemli sorumluluk düşüyor.

İşletmelerin ne kadar ciro yaptığı kadar, ne kadar ürettiğini, ne kadar kazandığını ve üretime devam edebilme gücünü de konuşmalıyız.

Şimdi tekrar TÜİK’in iki verisine dönelim.

Ticaret cirosu yüzde 24,5 artmış, ticaret satış hacmi yüzde 5,6 azalmış.

Bu rakamlar tek başına bütün ekonominin fotoğrafı değildir. Ama göz ardı edilemeyecek bir uyarıdır.

Şunu unutmayalım:

Bir ülkenin gerçek zenginliği, dolaşımdaki paranın miktarında değil; ürettiği değerde, koruduğu iş yerlerinde ve oluşturduğu istihdamdadır.

Ciroyu artırmak önemlidir. Ama fabrikayı yaşatmak, sanayiciyi üretimde tutmak ve çalışanı işinde korumak çok daha büyük bir sorumluluktur.

Çünkü para yeniden kazanılabilir.

Ama kapanan bir fabrikanın üretim birikimini, dağılan yetişmiş iş gücünü ve kaybedilen pazarı yeniden oluşturmak her zaman o kadar kolay değildir.

İşte asıl görülmesi gereken gerçek budur.

İsmil’de geçmişin hatıraları, bugünün samimiyeti ve yarının Konya’sını düşünmek…

Bazı günler vardır, insan yalnızca bir toplantıya katılmaz; kendi geçmişine de yolculuk eder. Bir salona girersiniz, yıllardır tanıdığınız yüzleri görürsünüz. Bir zamanlar heyecanla izlediğiniz insanların saçlarına aklar düşmüş, yüzlerinde yılların çizgileri belirginleşmiştir. Fakat gözlerindeki o tanıdık ışık, seslerindeki kararlılık ve insanlara gösterdikleri samimiyet hâlâ yerindedir.

Bugün, 7 Kasım 2026 Cumartesi günü, Konya’nın İsmil Mahallesi’nde böyle bir gün yaşadım.

AK Parti Konya İl Başkanlığının düzenlediği “Vefa Varsa Veda Yoktur – Kuruluştan Günümüze Belde Belediye Başkanları İstişare Programı”, benim için sıradan bir siyasi organizasyon değildi.

Çünkü salonda gördüğüm insanların birçoğunu yıllardır tanıyorum. Bu insanlarla, onların mücadeleleriyle, Konya’ya hizmet etmek için ortaya koydukları gayretlerle büyüdüm. Yıllar içinde kimilerinin belediye başkanlığına, kimilerinin milletvekilliğine, kimilerinin teşkilat sorumluluğuna, ardından da görevlerini başka isimlere devretmelerine şahit oldum.

Bugün onları yeniden aynı çatı altında görmek, insana zamanın ne kadar hızlı aktığını hatırlatıyordu.

Ama önce bu güzel buluşmaya ev sahipliği yapan mekândan söz etmek istiyorum.

Konya Ovası’nda yükselen bir turizm fırsatı

İsmil Karatay Termal Tatil Köyü…

Doğrusu Karatay Belediyesini bu yatırım için kutlamak gerekiyor.

Konya Ovası’nın ortasında, şehir merkezine de çok uzak olmayan bir bölgede böyle nitelikli bir tesisin ortaya çıkarılması, yalnızca belediyecilik başarısı olarak değil, turizm ve bölgesel kalkınma açısından da değerlendirilmeli.

Karatay Belediye Başkanı Hasan Kılca’nın ve bu yatırıma emek verenlerin ortaya koyduğu çalışmanın önemini tesiste bulunduğunuzda daha iyi anlıyorsunuz.

Sabah kahvaltısı gerçekten harikaydı. Sunumuyla, çeşitliliğiyle, lezzetiyle özenli bir organizasyon vardı. Yemekler, salonların düzeni, tesisin genel konforu ve özellikle personelin misafirlere gösterdiği ilgi takdiri hak ediyordu.

Böyle yerlerde yalnızca binanın kalitesine bakmam. Hizmetin kalitesine, çalışanların yaklaşımına, organizasyonun akışına da dikkat ederim. Çünkü bir tesisin gerçek değeri, insanı nasıl ağırladığında ortaya çıkar.

Burada çalışan insanların emeğini de özellikle teslim etmek istiyorum. Güler yüzlü, ilgili ve işini önemseyen personel, güzel bir yatırımın değerini daha da artırıyor.

Toplantı salonları da son derece kullanışlı ve etkileyiciydi. Böylesine geniş katılımlı bir organizasyonu ağırlayabilmesi, tesisin toplantı ve kongre turizmi bakımından taşıdığı potansiyeli gösteriyor.

Ancak ben bu yatırımın bugünkü haliyle sınırlı kalmaması gerektiğini düşünüyorum.

İsmil Karatay Termal Tatil Köyü, doğru yatırımlarla Konya’nın önemli turizm, eğlence, dinlenme ve kongre merkezlerinden birine dönüşebilir.

Örneğin açık yüzme havuzları, farklı yaş gruplarına hitap eden su sporları tesisleri, ailelerin gün boyunca vakit geçirebileceği sosyal alanlar, çocuklara yönelik eğlence bölümleri ve açık hava etkinlikleri bu tesise bambaşka bir kimlik kazandırabilir.

Bunlara daha kapsamlı kongre ve konferans imkânları, kültürel etkinlik alanları ve termal turizmi destekleyecek yeni hizmetler de eklenebilir.

Elbette bütün bunların teknik, ekonomik ve çevresel fizibiliteleri değerlendirilmelidir. Ancak ortada geliştirilmeye değer ciddi bir potansiyel bulunduğu açık.

Konya’nın turizm anlayışını yalnızca şehir merkezindeki tarihî ve kültürel mekânlarla sınırlamamak gerekiyor. Ovanın farklı bölgelerinde de insanları cezbeden, ekonomik hareketlilik oluşturan, istihdam sağlayan yatırımlara ihtiyacımız var.

Karatay Belediyesi önemli bir başlangıç yapmış. Umarım bu yatırımın ufku daha da genişler.

Yıllar insanı değiştiriyor, hatıralar yerinde duruyor

Gelelim toplantıya…

Salonda Tahir Akyürek, Ahmet Sorgun, Mustafa Kabakcı Ağabey, Orhan Erdem, Latif Selvi, Hasan Kılca, Ahmet Pekyatırmacı, Mustafa Kavuş, ilçe başkanları ve geçmiş dönemlerde görev yapmış çok sayıda belde belediye başkanı vardı.

Ev sahibi AK Parti Konya İl Başkanı Fatih Özgökçen ise bu insanları yeniden buluşturmanın memnuniyetini yaşıyordu.

Bu isimleri izlerken kendimi geçmişe gitmiş gibi hissettim.

Özellikle Tahir Başkan ve Ahmet Sorgun Başkan…

İtiraf etmeliyim, ikisini de biraz hüzünle izledim.

Çünkü ben bu isimlerin siyasi hayatımızdaki önemli dönemlerine, Konya için yaptıkları çalışmalara, heyecanlarına ve mücadelelerine tanıklık ederek büyüdüm.

Bugün onları dinlerken yalnızca anlattıklarına değil, geçen yıllara da kulak veriyordum.

Tahir Başkan, belediyeciliğin geçmişini anlattı. Konya Modeli Belediyeciliğin nasıl geliştiğini, 2004 yılında üstlendikleri sorumlulukları, o günün imkânlarını ve vatandaşların beklentilerini hatırlattı.

Sonra merhum Necmettin Erbakan’la yaşadığı hatırayı anlattı.

Yıllar önceki malum kazanın ardından henüz tam iyileşememişken Merhum Erbakan Hocamızın kendisine teşkilat çalışmalarını sormasını ve sonunda söylediği “Mücahit at sırtında ölür” sözünü aktardı.

Tahir Başkan, o an salonda yalnızca bir hatıra anlatılmıyordu. Bir kuşağın siyaseti nasıl anladığının, sorumluluğu nasıl taşıdığının izleri de vardı.

Bu vesileyle bir de operasyon geçirdiğini öğrendiğimiz kıymetli Tahir Başkanımıza geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum. Kendisine sağlık, huzur ve uzun ömür diliyorum.

Zamanın akışı gerçekten tuhaf.

Bir dönem büyük projelerin, açılışların, siyasi çalışmaların merkezinde gördüğünüz insanları yıllar sonra aynı salonda, bu defa geçmişi anlatırken dinlemek insana hayatın faniliğini hatırlatıyor.

Ahmet Sorgun Başkan’ı da aynı duygularla dinledim.

Konuşmasındaki samimiyet, ince espriler ve Konya’nın büyükşehir sistemine geçiş sürecine ilişkin anlattıkları dikkat çekiciydi.

Dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, büyükşehir yasasının Konya’da uygulanıp uygulanamayacağını kendilerine sormasını anlatırken aslında önemli bir siyasi sorumluluk döneminin hatırasını paylaşıyordu.

Bir de şu sözü üzerinde düşünmeye değerdi:

“Kimse Recep Tayyip Erdoğan’ın ve bu teşkilatların arkasına sığınarak herhangi bir yanlışlığı perdeleyemez.”

Bu cümlede yalnızca siyasi sadakat değil, sorumluluk ve özeleştiri anlayışı da vardı.

Ben siyasette böyle açık ifadeleri kıymetli buluyorum.

Çünkü insanın bir düşünceye bağlı olması, yanlış gördüğü şeyleri söylemesine engel olmamalı.

Mustafa Kabakcı Ağabey’i ve diğer deneyimli isimleri de aynı salonda görmek güzeldi. Eski günlerin, birlikte verilen mücadelelerin ve yıllar içinde kurulmuş dostlukların sıcaklığı hissediliyordu.

Fatih Özgökçen’in yaptığı işin anlamı

Bugünkü toplantının düzenlenmesine öncülük eden Fatih Özgökçen’e ayrıca değinmek istiyorum.

Siyasi görevlerin insanı değiştirmemesi, makamın insanla arasına mesafe koymaması gerektiğine inanırım.

Gurursuz, kibirsiz, insanlara değer veren, sorumluluktan kaçmayan, gerektiğinde taşın altına elini koyan bir yönetim anlayışı önemlidir.

Özgökçen’in geçmiş dönem belediye başkanlarını bir araya getirmesini bu açıdan değerli buldum.

Çünkü eski belediye başkanlarına yalnızca bir teşekkür plaketi vermekle yetinmeyip onları dinlemek, tecrübelerinden yararlanmak ve ilişkileri canlı tutmak başka bir anlayış gerektiriyor.

Özgökçen’in, Konya’nın 1.139 mahallesinin yaklaşık 865’inin geçmişte köy ve belde statüsünde bulunduğunu, bu yerleşimlerden yaklaşık 300’ünü ziyaret ettiklerini açıklaması da dikkat çekiciydi.

Bu ziyaretlerde eski belde belediye başkanlarıyla görüşülmesi önemli. Çünkü bir mahallenin geçmişini ve sorunlarını, orada yıllarca sorumluluk taşımış insanlardan dinlemek kadar kıymetli çok az şey vardır.

Benim AK Parti teşkilatlarında gözlemlediğim samimiyetin önemli bir yönü de bu.

Bir dönem görev yapmış insanlar bütünüyle kenara bırakılmıyor. Yeniden buluşuluyor, aranıyor, konuşuluyor.

Bugünkü toplantı bunun güzel bir örneğiydi.

Salondaki canlılığı izlerken kendi kendime şunu düşündüm:

AK Parti ile toplumun önemli bir kesimi arasında yıllar içerisinde kurulmuş güçlü bir bağ var.

Bu bağın neden hâlâ canlı olduğunu anlamak isteyenlerin, yalnızca seçim sonuçlarına değil, böyle buluşmalara da bakması gerekiyor.

Bir siyasi hareketin gücü, sadece seçim günü sandığa yansıyan oylarla ölçülemez. O hareketin geçmişinde görev yapan insanlarla kurduğu ilişkiler, hafızası, dayanışma kültürü ve kendisini yenileyebilme kabiliyeti de önemlidir.

Bu salonda gördüğüm manzara bana, AK Parti’nin toplumdaki karşılığının ve teşkilat mensuplarıyla kurduğu ilişkinin hâlâ güçlü olduğunu düşündürdü.

Elbette siyasetin sorunları, eleştirilecek yönleri ve karşılanması gereken beklentileri var. Bunları görmezden gelmek doğru olmaz. Ancak bugün gözlemlediğim samimiyeti de yok sayamam.

İbrahim Issı’nın bir bardak çaylık isteği

Toplantıda beni en fazla düşündüren meselelerden biri Belediye Başkanları Birliği Konya Temsilcisi İbrahim Issı’nın önerisiydi.

Eski belediye başkanlarının Konya merkezinde oturabilecekleri, çay içebilecekleri, sohbet edebilecekleri ortak bir mekân istediklerini dile getirdi.

Tahir Akyürek de bu öneriye destek verdi.

İnsanın içini burkan ama aynı zamanda umut veren bir talep bu.

Düşünün, yıllarca beldenize hizmet etmişsiniz. İnsanların kapısını çalmış, onların dertleriyle ilgilenmiş, kimi zaman ailenizden, çocuklarınızdan, özel hayatınızdan fedakârlık etmişsiniz.

Sonra bir gün göreviniz sona ermiş.

Şimdi istediğiniz şey, eski dostlarınızla oturup bir bardak çay içebileceğiniz bir yer…

Bence bu talebin büyüklüğü tam da sadeliğinde saklı.

Bir zamanlar makam odalarında ağırlanan insanların, bugün dostlarıyla buluşabilecekleri mütevazı bir mekân istemesi bize çok şey anlatıyor.

Umarım bu öneri hayata geçirilir.

Çünkü vefa bazen büyük sözler söylemek değil, bir insanın oturacağı sandalyeyi hazır tutmaktır.

Gelimli geçimli dünya…

Bugün İsmil’den ayrılırken içimde birbirine karışmış duygular vardı.

Bir tarafta Karatay Belediyesinin Konya Ovası’na kazandırdığı güzel bir tesisin memnuniyeti, diğer tarafta geçmişini bildiğim insanların yıllar sonraki hâllerini görmenin hüznü…

Bir tarafta Fatih Özgökçen’in organize ettiği dinamik bir buluşma, diğer tarafta Tahir Akyürek’in ve Ahmet Sorgun’un sözlerinde yeniden canlanan hatıralar…

Sonra şu Anadolu sözü geldi aklıma:

Gelimli geçimli dünya…

Makamlar geçiyor, unvanlar değişiyor, yıllar insanın yüzüne iz bırakıyor.

Ama insanın kıymeti yalnızca bugün taşıdığı sıfatla ölçülmemeli.

Ben bugün o salonda, geçmişte Konya’ya hizmet etmiş insanların hatırlanmasının ne kadar değerli olduğunu gördüm.

Bir de şunu düşündüm: İnsanlar siyasette farklı görüşlere sahip olabilir, hizmetleri farklı değerlendirebilir. Fakat emek vermiş bir insanın kıymetini bilmek, yalnızca siyasi bir tercih değil, insani bir sorumluluktur.

Şunu bilmek gerekiyor, gelecek geçmişe sahip çıkarak güçlü bir şekilde kurulabilir, geçmişi olmayanın geleceği de olmaz. Geçmişe saygı ve vefa geleceği inşadır.

Vefa varsa da veda yoktur.

Bu sözün gerçek anlamı, salondaki alkışlar sona erdikten sonra da o insanları hatırlayabilmektir.

Bugün İsmil’de gördüğüm manzaranın bende bıraktığı en güzel duygu buydu.

Çünkü nihayetinde bu dünyada kalıcı olan makamlarımız değil, insanların gönlünde bıraktığımız izlerdir.

Konya’da bir medeniyetin yeniden ayağa kalkışına şahit olmak

İnsanın yaşadığı şehri tanımasıyla, o şehrin ruhunu kavraması aynı şey değilmiş. Bunu bugün bir kez daha anladım. Ömrümüzün önemli bir bölümünü geçirdiğimiz sokakların, her gün önünden yürüdüğümüz eserlerin, alışkanlıkla baktığımız minarelerin bize söyleyeceklerini çoğu zaman duymuyoruz. Gözümüz görüyor ama zihnimiz meşgul; tarih yanı başımızda duruyor ama biz gündelik hayatın gürültüsünden onun sesini işitemiyoruz. Sonra bir gün, bildiğimizi sandığımız bir yapının temeline iniliyor ve aslında ne kadar az şey bildiğimiz ortaya çıkıyor.

Bugün Konya Büyükşehir Belediyesi Taş Bina’da katıldığım toplantıdan bu duyguyla ayrıldım. Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürü Sayın Sinan Aksu’nun sunumunu dinlerken, bir taraftan gazetecilik refleksiyle notlar alıyor, diğer taraftan bu şehirde doğmuş, büyümüş, hayatını burada geçirmiş bir insan olarak içimde yükselen heyecanı kontrol etmeye çalışıyordum. Anlatılanlar yalnızca restorasyon projeleri, maliyetler, teknik müdahaleler ve tamamlanma takvimlerinden ibaret değildi. Karşımızda asırların yorgunluğunu taşıyan bir medeniyetin eserleri, o eserleri geleceğe ulaştırmaya çalışan büyük bir emek ve bütün bunların üzerinde hissedilen ağır bir tarihî sorumluluk vardı.

Bir gazeteci dostum, toplantı sonrası Konya Büyükşehir Belediyesi Basın Şube Müdürü Cemil Anıl Doğan’a düşüncelerini aktarırken, gazetecilik hayatında katıldığı en önemli toplantılardan biri olduğunu ifade ediyordu. Bu cümleyi duyduğumda hiç yadırgamadım. Diğer toplantıları küçümsemek için söylenmiş bir söz değildi bu. Bazı toplantılar size haber malzemesi verir, bazıları yeni bilgiler kazandırır; bazıları ise bildiğinizi sandığınız şeyler hakkındaki hükümlerinizi yeniden gözden geçirmenize sebep olur. Bugünkü toplantı benim için üçüncü gruptaydı. Üstelik öğrendiklerim yalnızca Konya’nın tarihine dair değildi; devletin sorumluluğuna, hizmetin ahlakına, vefanın mahiyetine ve insanın kendi şehrine karşı borcuna dair de düşündürdü beni.

İnce Minareli Medrese’nin önünden kim bilir kaç defa geçmişimdir. Kimi zaman kapalı kapılarına bakıp hayıflandım, kimi zaman uzayan restorasyon çalışmalarına kızdım. Şerafettin Camii için de benzer şeyleri düşündüm, Sultan Selim Camii için de. Tarihî eserlerimizi bir an önce görmek, camilerimizde yeniden saf tutmak, medreselerimizin kapılarının açılmasını istemek elbette hakkımız. Ancak bugün öğrendim ki bir eserin kapalı kalmasıyla unutulmuş olması aynı şey değilmiş. Bazen kapının ardında öylesine büyük bir mücadele yürütülüyormuş ki dışarıdan bakarak verdiğimiz hükümler, yapılan işin ağırlığını taşımaya yetmiyormuş.

İnce Minareli Medrese’nin temeline ulaşabilmek için tam 7,5 metre derine inilmesi gerekmiş. Yapının duvar örgülerinde yüzde 28’e varan boşluklar tespit edilmiş. Beş buçuk, altı metre derinliklerde tarihî kalıntılar ortaya çıkarılmış; kalıntılar korunurken temeller içeriden ve dışarıdan güçlendirilmiş. Karbon esaslı tekniklerden kireçarme uygulamalarına kadar son derece hassas yöntemler kullanılmış. Bir yapının bugün ayakta duruyor olması, yarın da güvenle ayakta kalabileceği anlamına gelmiyormuş. Taşın da yorulduğu, harcın da zayıfladığı, asırların yükünün taşıyıcı sistemlerde görünmeyen yaralar açtığı böylece ortaya çıkmış.

Bütün bu teknik bilgileri dinlerken zihnimde tek bir düşünce belirginleşti: Biz ecdadın bıraktığı eserlerin ihtişamını seviyoruz ama o ihtişamı geleceğe taşımanın ne kadar ağır bir sorumluluk olduğunu her zaman yeterince düşünmüyoruz. Oysa tarihî bir eseri korumak, geçmişin önünde saygıyla eğilmekten ibaret değil; gelecekte yaşayacak ve bugün henüz dünyaya gelmemiş insanlara karşı da sorumluluk üstlenmektir. Bugün yapılacak yanlış bir müdahale, yüzlerce yıllık bir eserin yarınını ortadan kaldırabilir. Bu sebeple restorasyonda gösterilen titizlik yalnızca mesleki bir hassasiyet değil, aynı zamanda ahlaki bir mecburiyettir.

Çinilerle ilgili anlatılanlar ise beni ayrıca etkiledi. İnce Minareli Medrese’de 1.893 çini ve 4.498 sırlı tuğla yeniden üretilerek yapının ilgili bölümlerinde kullanılmış. Sunumdan anladığımız kadarıyla Selçuklu döneminin çinilerindeki kaliteyi ve üretim özelliklerini yakalamak için eski üretim yöntemlerine kadar uzanan ciddi bir araştırma ve uygulama süreci yürütülmüş. Yani mesele, eksik bir yere benzer renkte bir çini yerleştirmekten ibaret görülmemiş. Asırlar önce o çiniyi meydana getiren bilgiye, tekniğe ve ustalığa da ulaşılmaya çalışılmış.

Bunun üzerinde durmak istiyorum. Çünkü medeniyet dediğimiz şey yalnızca geride bırakılmış eserlerin toplamı değildir. O eserleri meydana getiren aklın, emeğin, sabrın ve güzellik anlayışının bütünüdür. Bir Selçuklu ustasının ateşle, toprakla, sırla buluşturduğu turkuazı bugün yeniden elde etmeye çalışmak, onun sanatına duyulan saygı kadar, bir zamanlar bu topraklarda üretilmiş bilginin değerini de kabul etmektir. Kaybettiğimiz bir çiniyi yeniden üretebiliriz; fakat onu meydana getiren bilginin kıymetini unutursak asıl kaybımız o zaman başlar.

İnce Minareli Medrese’nin taç kapısında yer alan Fetih ve Yasin surelerinin eksik bölümlerinin tamamlanması için yürütülen çalışmalar bile bu titizliğin bir göstergesi. Proje çizim tekniği sebebiyle Koruma Kurulundan iki kez dönmüş, şimdi elle çizim çalışmaları sürüyor. Minarenin yeniden yapımı için onay alınmış olmakla birlikte mevcut kısmın söküm yöntemi ve yeni ihale süreçlerinin tamamlanması gerekiyor. Yapının Vakıf Müzesi olarak değerlendirilmesi kararlaştırılmış. Sözleşme kapsamındaki imalatların yaklaşık 850 milyon liraya ulaşması bekleniyor. Hepimiz 2027 yılında bu eserle yeniden buluşmayı arzu ediyoruz; ancak sunulan resmî bilgilerde henüz kesinleşmiş bir açılış tarihi bulunmuyor. Bir gazeteci olarak bunun da altını çizmek zorundayım.

Sahip Ata Külliyesi’ni dinlerken ise başka bir hayal kurdum. Selçuklu Veziri Sahip Ata Fahreddin Ali’nin yaptırdığı bu büyük eserde caminin, hangâhın ve türbenin güçlendirilmesi, tarihî bezemelerin korunması, yıkık minarenin yeniden yapılması planlanıyor. 18 Eylül 2026 tarihinde imzalanan yeni sözleşmeyle çalışmalar yeniden başlatılmış. Yaklaşık 950 milyon liralık işin Eylül 2028’de tamamlanması hedefleniyor. Külliyenin Vakıf Kültür Merkezi olarak yaşatılacak olması ise beni restorasyonun teknik sınırlarının ötesinde düşünmeye sevk etti.

Acaba biz tarihî eserlerimizi ayağa kaldırırken onların kuruluş maksatlarını da aynı ciddiyetle yeniden değerlendirebilir miyiz? Konya yalnızca camilerin, minarelerin, türbelerin şehri değildir; ilmin, düşüncenin, terbiyenin ve irfanın da merkezidir. Sayın Sinan Aksu’nun verdiği bilgiye göre Anadolu Selçuklu döneminde Konya’da 38 medrese bulunuyordu. Bu rakamı bugünün üniversiteleriyle birebir karşılaştırmak doğru olmayabilir ama ortaya koyduğu ilmî canlılığı görmemek de mümkün değildir. Bu şehir yalnızca binalar üretmemiş, insan yetiştirmiştir. Bir medeniyetin asıl büyüklüğü de zaten burada aranmalıdır.

Büyükşehir Belediye Başkanımız Sayın Uğur İbrahim Altay’a buradan bir düşüncemi ulaştırmak isterim. Restore edilen bazı tarihî mekânlarımızı, korunma şartlarına ve özgün kimliklerine uygun olarak, belirli alanlarda ihtisaslaşmış ilim ve araştırma merkezleri şeklinde değerlendirmek mümkün olabilir mi? Psikoloji, sosyoloji, ilahiyatın farklı disiplinleri, tıp tarihi veya başka uzmanlık alanları… Elbette bunların kararını verecek olan bilim insanları ve konunun uzmanlarıdır. Ben yalnızca şu soruyu soruyorum: Bir zamanlar insan yetiştirmek için inşa edilmiş mekânları yeniden insan yetiştiren kurumlarla buluşturabilirsek, tarihin yalnızca bedenini değil, maksadını da yaşatmış olmaz mıyız?

Şerafettin Camii’ndeki çalışmaların ayrıntıları da uzun süre zihnimden çıkmayacak. Restorasyonun tamamlanma aşamasına yaklaşıldığında taşıyıcı sütunlarda ciddi çatlaklar tespit edilmiş, 2025 depremleriyle hasarlar artmış. Bunun üzerine 92 noktada temel müdahalesi yapılmış; 716 metreküp beton, 116,7 ton paslanmaz gergi ve 130 ton jeopolimer enjeksiyonu kullanılmış. Yaklaşık 900 milyon liralık çalışmanın Mayıs 2027’de tamamlanması hedefleniyor. Sultan Selim Camii’nde ise 15 bin 648 metre mikrokazık imalatı gerçekleştirilmiş. Planlanan 1.297 jeopolimer enjeksiyonunun 920’si tamamlanmış. Yaklaşık 2,2 milyar liralık restorasyon için hedef tarih Ekim 2027.

Bu rakamların hiçbiri sıradan değil. Fakat beni rakamların büyüklüğünden daha fazla etkileyen, her birinin arkasındaki sorumluluk anlayışı oldu. Çünkü tarihî bir yapıyı korumak, yeni bir bina inşa etmekten farklıdır. Yeni bir yapıda tasarımın ve imkânların sınırları vardır; asırlık bir eserde ise mevcut olanı koruma mecburiyetiyle bilinmeyeni keşfetme zorunluluğu iç içedir. Üstelik o yapının geçmişi üzerinde istediğiniz gibi tasarrufta bulunamazsınız. Size ait olmayan, yalnızca geçici olarak emanetinizde bulunan bir değere müdahale ettiğinizi bilmek zorundasınız. Restorasyonun asıl ciddiyeti biraz da buradan doğuyor.

Bugün gördüğüm manzaranın bir başka tarafı da devletin bu büyük sorumluluğu üstlenmek için ortaya koyduğu iradeydi. Son dört yılda Konya’da 20 tarihî eserin restorasyonu için 3 milyar 290 milyon lira harcanmış. Devam eden 10 eserin tamamlanmasıyla bu çalışmaların toplam maliyetinin 5,2 milyar liraya ulaşması öngörülüyor. Rakamları özellikle veriyorum; çünkü yapılan işleri yalnızca güzel sözlerle takdir etmek istemiyorum. Takdirin de bilgiye, emeğe ve somut karşılığa dayanması gerektiğine inanıyorum.

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın öncülüğünde tarihî ve kültürel mirasın korunmasına yönelik yürütülen çalışmaları bu çerçevede son derece kıymetli buluyorum. Bugün dinlediğim teknik ayrıntılar, ortaya konulan kaynaklar ve projelerin kapsamı açıkçası benim beklentilerimin çok ötesindeydi. Konya Büyükşehir Belediye Başkanımız Uğur İbrahim Altay’ın, Valimiz İbrahim Akın’ın, Vakıflar Genel Müdürümüz Sinan Aksu’nun ve Milletvekilimiz Mehmet Baykan’ın bu çalışmaların hayata geçirilmesinde aynı gayeye hizmet etmeleri de ayrıca üzerinde durulması gereken bir husus.

İnsan zaman zaman düşünüyor: Aynı dönemde, aynı şehir için sorumluluk üstlenen insanların ortak bir hizmet anlayışında buluşması ne güzel bir tevafuk! Makamın ağırlığını başkalarına hissettirmek yerine yaptığı işin sorumluluğunu taşıyan, kibirle değil gayretle, çekişmeyle değil iş birliğiyle yol yürüyen insanlara ne kadar ihtiyacımız var. Bugün anlatılan çalışmalarda böyle bir birlikteliğin sonuçlarını görmekten memnuniyet duydum. Elbette bu memnuniyet, eksikleri görmeyeceğimiz veya gerektiğinde eleştirmeyeceğimiz anlamına gelmez. Gazetecilik, takdir etmek kadar sorgulamayı da gerektirir. Ancak hakkı teslim etmeyi bilmeyen bir eleştirinin adaletinden de söz edilemez.

Bütün bu çalışmaların içinde beni derinden etkileyen bir başka mesele ise vakıf anlayışının kendisiydi. Konya’da tarih boyunca 1.579 vakıf kurulmuş olması, bu şehrin yalnızca siyasi ve ilmî bir merkez değil, aynı zamanda büyük bir hayır merkezi olduğunu gösteriyor. Vakıflar Genel Müdürlüğünün Konya’daki sosyal yardım hizmetlerinin toplamı 444 milyon lirayı aşmış. Öğrencilere burs verilmiş, ihtiyaç sahiplerine gıda ulaştırılmış, yetimler gözetilmiş. Şimdi 106 milyon liralık yeni aşevi projesiyle bin kişilik kapasiteye sahip bir hizmetin daha hayata geçirilmesi planlanıyor. Yanlış not almadıysam bu aşevinin adı “Selimiye” olacakmış. İnşaatın 31 Aralık 2026’da bitirilmesi, ilk kazanın 1 Ocak 2027’de kaynaması hedefleniyor.

İşte burada, medeniyetimizin belki de en önemli tarafı karşımıza çıkıyor. Bir tarafta İnce Minareli Medrese’nin çinileri korunurken diğer tarafta bir ihtiyaç sahibinin sofrası düşünülüyor. Bir tarafta Sultan Selim Camii’nin temelleri güçlendirilirken diğer tarafta bir yetimin geleceği için kaynak ayrılıyor. Bunlar birbirinden ayrı işler değil. Aynı anlayışın iki farklı tezahürü. Çünkü bizim medeniyetimizde vakıf, malın insanın elinden çıkması değil, insanın elindeki malın kendisinden sonra da hayra hizmet edebilmesidir. İnsan fanidir; fakat doğru bir niyetle kurduğu hayır müessesesi, onun ömrünü aşabilir.

Konya Valimiz Sayın İbrahim Akın’ın vakıf emanetini gelecek nesillere taşımanın hepimizin üzerinde bir vebal olduğunu hatırlatan sözleri ve vakıf duasına ilişkin değerlendirmesi de bu sebeple gönlümde ayrı bir yer tuttu. Bir insanın bu dünyada sahip olabileceği makamların, servetin ve itibarın nihayetinde ne kadar sınırlı olduğunu hepimiz biliyoruz. Buna rağmen çoğu zaman bütün ömrümüzü bunların peşinde tüketiyoruz. Oysa asırlar önce yaşamış, bugün adını bile bilmediğimiz bir hayır sahibinin bıraktığı vakıf hâlâ bir çocuğun ihtiyacını karşılıyor, bir yolcunun sofrasına katkı sunuyor, bir insanın duasına vesile olabiliyorsa, ömür dediğimiz şeyin anlamını yeniden düşünmek gerekmez mi?

Vakıf duasını bu kadar kıymetli kılan da budur. İnsan öldükten sonra kendisi hakkında söylenecek güzel sözleri duyamaz; fakat geride bıraktığı hayrın başkalarının hayatında var olmaya devam etmesini arzu edebilir. Ecdadımızın büyük bir bölümünün eserlerine kendi şöhretini değil, insanın ihtiyacını esas alan bir anlayışla yaklaşması, üzerinde düşünmemiz gereken bir ahlak mirasıdır. Bugün bizim de ihtiyacımız olan, yalnızca onların yaptırdığı binaları korumak değil, o binaları meydana getiren sorumluluk duygusundan pay alabilmektir.

Konya Büyükşehir Belediye Başkanımız Uğur İbrahim Altay’ın, Tahir Hoca’nın ifadesiyle hatırlattığı o güzel söz bütün bunların üzerine ayrı bir mana kazandırıyor: Konya, Belde-i Muhayyere’dir. Seçilmiş, kıymet verilmiş, hususi bir belde… Bu şehirde doğmuş olmak benim için hiçbir zaman yalnızca nüfus kayıtlarında yazan bir bilgi olmadı. Konya’nın sokaklarında büyümek, tarihî eserlerinin gölgesinde yürümek, Mevlana’nın şehrinde hayat sürmek, insanın karakterine de sorumluluğuna da tesir ediyor. Allah bizi bu güzel şehirde dünyaya getirdi, yaşattı, böylesine büyük bir mirasın şahidi kıldı. Şükürler olsun.

Fakat şunu da unutmamak gerekiyor: Bir şehre mensup olmak, o şehir adına övünme hakkı verdiği kadar ona karşı sorumluluk da yükler. Konya’nın geçmişiyle iftihar etmek kolaydır. Asıl mesele, o geçmişe layık bir bugün inşa edebilmek ve gelecek nesillere devredeceğimiz emaneti eksiltmemektir. Konya’ya hizmet etmek bir şerefse, bu şeref yalnızca devlet adamlarının, yöneticilerin ve kamu görevlilerinin payına düşmez. Bu şehrin ekmeğini yiyen, suyunu içen, onun imkânlarından istifade eden herkesin bu hizmette bir yeri, bir sorumluluğu olmalıdır.

Ben de bugün toplantıdan ayrılırken kendi payıma düşeni düşündüm. Yıllardır bu şehri yazıyorum. İyisini de kötüsünü de, sevincini de sıkıntısını da, yapılanları da yapılmayanları da anlatmaya çalışıyorum. Peki, kalemimizle Konya’ya yeterince hizmet edebiliyor muyuz? Bir yanlışı düzeltmeye çalışırken bir güzelliğin hakkını verebiliyor muyuz? Gündelik tartışmaların içinde kaybolmadan, bu şehrin daha büyük meselelerini görebiliyor muyuz? Yazdıklarımızla yalnızca haber mi veriyoruz, yoksa insanların yaşadığı şehre karşı sorumluluk duymasına da katkıda bulunabiliyor muyuz?

Bunlar başkasına yönelttiğim sorular değil. Önce kendime soruyorum. Çünkü insanın kendi işini, kendi niyetini, kendi sorumluluğunu hesaba çekmeden başkalarının hizmetini değerlendirmesi kolaycılık olur.

Bugün benim için önemli olan toplantının asıl kazancı da belki burada saklı. İnce Minareli Medrese’nin altında 7,5 metre derine inilerek temellere ulaşılmış. Biz de kendi şehir anlayışımızın temeline inmeli, Konya’yı neden sevdiğimizi, ona karşı neyle mükellef olduğumuzu yeniden düşünmeliyiz. Çünkü bu şehrin mirası bize yalnızca sahip olalım diye bırakılmadı; koruyalım, anlayalım, geliştirelim ve bizden sonrakilere hakkıyla teslim edelim diye emanet edildi.

Allah bu emanete sahip çıkanlardan, gece gündüz emek verenlerden, eserlerimizi koruyanlardan, insanımıza hizmet edenlerden razı olsun. Bizi de yalnızca geçmişiyle övünen değil, yaşadığı zamana karşı sorumluluğunu yerine getiren; kalemiyle, sözüyle, fikriyle ve emeğiyle bu şehre faydası dokunan kullarından eylesin.

Ve nihayetinde hepimize, Sayın Valimizin hatırlattığı o vakıf duasına muhatap olabilecek bir hayat nasip etsin.

Çünkü bir insanın bu dünyadan ayrılırken geride bırakabileceği en büyük zenginlik, sahip olduğu şeylerin çokluğu değil; kendisinden sonra da başkalarına iyilik etmeye devam edecek bir hayra vesile olabilmesidir.

Bizim medeniyetimiz yüzyıllardır bunu anlatıyor.

Bugün Konya’da dinlediklerim, bana bunu bir kez daha hatırlattı.

Üreticinin dayanacak gücü kalmadı: Artık sanayiye nefes aldırma zamanı!

Son günlerde birkaç sanayici ve iş insanıyla görüşme fırsatım oldu. Farklı sektörlerde faaliyet gösteriyorlar, farklı büyüklüklerde işletmeleri var. Ancak neredeyse hepsinin ortak bir derdi, ortak bir endişesi ve ortak bir cümlesi var:

“İşler hiç iyi gitmiyor. Böyle devam ederse ne yapacağımızı bilmiyoruz.”

Bu sözleri sıradan bir ekonomik şikâyet olarak değerlendirmek büyük hata olur.

Çünkü konuştuğum insanlar yıllardır üretimin içinde olan, krizler görmüş, ekonomik dalgalanmalar yaşamış, gerektiğinde fedakârlık yapmış sanayiciler. Kolay pes edecek insanlar değiller. Ancak bugün karşı karşıya kaldıkları tablo, geçmişte yaşadıkları sıkıntılardan farklı görünüyor.

Sanayicinin yüzünde yorgunluk, sözlerinde endişe, geleceğe ilişkin değerlendirmelerinde ise ciddi bir belirsizlik var.

Daha da önemlisi, üreticinin kendisini yeterince değerli ve korunmuş hissetmediğini görüyorum.

İşte asıl üzerinde durmamız gereken mesele bu.

Enflasyonla mücadele ederken üreticiyi kaybetmeyelim!

Türkiye, bir süredir enflasyonla mücadele kapsamında sıkı para politikası uyguluyor. Elbette enflasyonla mücadele edilmesi gerekiyor. Fiyat istikrarı sağlanmadan kalıcı bir ekonomik refahtan söz edemeyiz.

Ancak bir gerçeği de görmeliyiz.

Enflasyonla mücadele ederken üretimin çarklarını durma noktasına getirmek, ekonomiyi başka bir çıkmazın içine sürükleyebilir.

Merkez Bankası, 22 Ekim’de politika faizini yüzde 36’ya indirdi. Ancak ticari kredi faizleri hâlâ sanayicinin omuzlarında önemli bir yük oluşturuyor.

Bugün işletme sermayesi ihtiyacı olan bir sanayici bankanın kapısını çaldığında karşısına çıkan finansman maliyetleri, çoğu zaman yapacağı üretimden elde edebileceği kazancı sorgulatıyor.

Sanayici kredi kullanmadan büyüyemiyor, kredi kullandığında ise faiz yükünün altında eziliyor.

Üstelik açıklanan kredi paketleri ve finansman imkânları da her işletmenin ihtiyacına karşılık vermiyor. Bazı kredilerin koşulları ağır, bazılarına erişim güç, bazıları ise mevcut borçların çevrilmesinden öteye geçemiyor.

Böyle bir ortamda sanayiciden yeni yatırım yapmasını, istihdamını artırmasını ve dünya pazarlarında rekabet etmesini beklemek ne kadar gerçekçi?

Bir fabrikanın ayakta kalabilmesi için yalnızca makineye, binaya ve işçiye ihtiyacı yoktur. İşletme sermayesine, öngörülebilir maliyetlere ve geleceğe güvenmeye de ihtiyacı vardır.

Bugün sanayimizin en büyük eksiklerinden biri işte bu güven duygusudur.

İhracatçı maliyetle kur arasında sıkıştı

Görüştüğüm iş insanlarının en fazla üzerinde durduğu konulardan biri de döviz kuru.

İhracatçılar, dolar ve euronun iç piyasadaki maliyet artışlarına yeterince karşılık vermediğini söylüyor.

Bunu anlamak zor değil.

Bir sanayici düşünün.

Elektrik gideri artıyor, doğal gaz pahalanıyor, işçilik maliyeti yükseliyor, hammadde fiyatları artıyor, nakliye ve finansman giderleri büyüyor.

Ancak ihracat yaptığı döviz cinsinden elde ettiği gelirin Türk lirası karşılığı aynı ölçüde artmıyor.

Böylece ürettiği malın maliyeti yükselirken uluslararası pazarda fiyat artırma imkânı sınırlanıyor.

Sonuçta ne oluyor?

Ürün pahalanıyor ama üretici kazanamıyor.

Bence bugünkü ekonomik sıkıntının en çarpıcı özeti budur.

Burada dikkat edilmesi gereken başka bir konu da Türk lirasının reel değeridir. Yüksek enflasyon ortamında döviz kurunun maliyet artışlarının gerisinde kalması, ihracatçı açısından rekabet gücü kaybına yol açabiliyor.

Elbette çözüm yalnızca doların veya euronun yükseltilmesi değildir. Kontrolsüz kur artışı ithal hammadde ve enerji maliyetlerini de yükselterek enflasyonu yeniden besleyebilir.

Ancak ihracatçının rekabet gücünü koruyacak, piyasa gerçekleriyle uyumlu, öngörülebilir bir kur politikasına ihtiyaç olduğu da açık.

Türkiye üretmek ve ihraç etmek zorunda.

Üretmeden büyüyen, ihracat yapmadan kalıcı refaha ulaşan bir ekonomi inşa edemeyiz.

Üretici zorlanırken paradan para kazananlar!

Ekonomide beni en fazla rahatsız eden konulardan biri de üretimle finansal kazanç arasındaki dengenin giderek bozulması.

Bir tarafta sabahın erken saatlerinde fabrikasının kapısını açan, yüzlerce kişinin sorumluluğunu taşıyan, sipariş bulmaya çalışan, ihracat için mücadele eden sanayici var.

Diğer tarafta ise yüksek faiz ortamının sunduğu imkânlarla, üretim yapmadan önemli finansal gelir elde edebilen sermaye sahipleri bulunuyor.

Elbette her faiz geliri veya fon kazancı haksız değildir. Finansal piyasalar ekonominin vazgeçilmez parçalarıdır. Ancak burada sorgulanması gereken mesele, üretmenin mi yoksa yalnızca parayı değerlendirmenin mi daha cazip hâle geldiğidir.

Eğer bir ülkede fabrika kurmak, istihdam oluşturmak ve ihracat yapmak; parayı finansal araçlarda değerlendirmekten sürekli daha riskli ve daha az kazançlı hâle geliyorsa, orada ekonomik dengenin yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Bu ülkede asıl ödüllendirilmesi gereken alın teri, yatırım, üretim ve istihdamdır.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da çeşitli konuşmalarında üretime, yatırıma, istihdama ve ihracata verdiği önemi ortaya koyduğunu biliyoruz.

Öyleyse bugün bu yaklaşımın sahada çok daha güçlü hissedilmesi gerekiyor.

Çünkü üreticinin fedakârlık yaparken, yalnızca finansal imkânlardan yararlananların daha rahat kazanç elde ettiğini düşünmesi, ekonomik olduğu kadar toplumsal bir güven sorununa da dönüşebilir.

Üreticinin anası ağlarken, yalnızca rant ve faiz gelirleriyle kazananların öne çıktığı bir düzen sürdürülebilir değildir.

Konya’nın üretim gücünü korumalıyız

Ben meseleye biraz da Konya’dan bakıyorum.

Konya, Türkiye’nin önemli üretim merkezlerinden biri. Makine sanayisinden otomotiv yan sanayiye, tarım makinelerinden gıdaya, metal işlemeden pek çok farklı sektöre uzanan büyük bir üretim kapasitemiz var.

Bu şehirde yatırım yapan, risk alan, binlerce insanımıza iş imkânı sağlayan iş insanlarımız bulunuyor.

Konya sanayicisinin gücü yalnızca sahip olduğu fabrika sayısıyla ölçülemez. Yılların emeğiyle oluşturduğu üretim tecrübesi, ihracat bağlantıları ve yetişmiş insan gücü de bu şehrin en büyük sermayesidir.

İşte bu nedenle sanayicinin yaşadığı sıkıntıları yalnızca işletmelerin özel meselesi olarak göremeyiz.

Bir fabrika üretimini azalttığında bundan çalışanı da etkilenir, tedarikçisi de esnafı da nakliyecisi de.

Bir sanayici yatırım kararını ertelediğinde yalnızca kendi büyümesini durdurmaz; yeni iş imkânlarının ortaya çıkmasını da geciktirir.

Daha kötüsü, ekonomik baskılar nedeniyle üretim kapasitesi kaybedilirse onu yeniden oluşturmak yıllar alabilir.

Sanayi gayrimenkulleri ve fabrika devirleri üzerine çalışan Bülent Akın’ın 2 Kasım’da yayımladığı “Bu Kadarını Beklemiyorduk” başlıklı değerlendirmesi de tam olarak bu tehlikeye dikkat çekiyor.

Akın, finansman yükünden ve ekonomik sıkıntılar nedeniyle gündeme gelen fabrika devirlerinden söz ediyor.

Bu uyarıları dikkate almak gerekiyor.

Çünkü fabrikalar yalnızca betonarme yapılardan ibaret değildir. Bir ülkenin üretim hafızasıdır.

Artık üreticiye moral verme zamanı!

Türkiye’nin artık ekonomik mücadelede yeni bir denge kurması gerektiğine inanıyorum.

Enflasyonla mücadeleden vazgeçmeden, ancak üreticiyi ezen sıkılaştırma anlayışını yeniden değerlendirerek bir yol haritası oluşturmalıyız.

Bankaların sanayiye yönelik kredi faizlerinin makul seviyelere indirilmesi, üretim ve ihracata özel uzun vadeli finansman imkânlarının artırılması gerekiyor.

Krediye erişimde yalnızca büyük işletmeleri değil, küçük ve orta ölçekli üreticileri de koruyan bir sistem oluşturulmalı.

Enflasyonun kalıcı biçimde kontrol altına alınması, döviz piyasasında öngörülebilirliğin sağlanması ve sanayicinin maliyet baskısının azaltılması şart.

Ancak faizleri bir anda ve kontrolsüz biçimde düşürmenin enflasyonu ve döviz talebini yeniden artırabileceğini de unutmamak gerekiyor. Bu nedenle ihtiyaç duyduğumuz şey, üretimi koruyan hedefli desteklerle birlikte güven veren, kararlı ve dengeli bir normalleşme programıdır.

Her şeyden önemlisi, Türkiye’nin ekonomik hayatta oluşan bu sürekli kriz ve mücadele psikolojisinden çıkması gerekiyor.

Sanayici her sabah yeni bir maliyet hesabıyla, yeni bir finansman endişesiyle, yeni bir belirsizlikle güne başlamamalı.

Üretici önünü görebilmeli.

Yatırımcı yeniden cesaret bulmalı.

İhracatçı dünya pazarlarına güvenle açılmalı.

İş insanı, devletin kendisinin yanında olduğunu yalnızca açıklamalarda değil, uygulamalarda da hissetmeli.

Burada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ve ekonomi yönetimine önemli bir sorumluluk düşüyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın liderliğinde, üreticinin sahipsiz bırakılmayacağını gösteren güçlü bir ekonomik güven ve üretim hamlesine ihtiyaç var.

Bu yalnızca faiz veya kredi meselesi değil; aynı zamanda bir moral, güven ve gelecek meselesidir.

Sanayicilerimiz Türkiye’nin üretim gücünü bugüne kadar büyük fedakârlıklarla taşıdı.

Şimdi onların yeniden ayağa kalkmasını, yatırım yapmasını ve geleceğe umutla bakmasını sağlayacak adımlar atılmalı.

Çünkü sanayici kaybederse yalnızca sermaye sahibi kaybetmez. İşçi kaybeder, esnaf kaybeder, şehir kaybeder, Türkiye kaybeder.

Ve son sözüm şu:

Enflasyonu düşürelim, fiyat istikrarını sağlayalım, ekonomimizi güçlendirelim. Ama bütün bunları yaparken üreticimizi tüketmeyelim.

Çünkü bir ülkenin gerçek gücü, kasasındaki paradan önce üretmeye devam eden fabrikalarında ve o fabrikaların ışıklarını söndürmemek için mücadele eden insanlarında saklıdır.

Artık üreticinin sesini duyma, sanayinin yükünü hafifletme ve Türkiye’ye yeniden üretim heyecanı kazandırma zamanıdır.

Bahçeli’nin 2028 denklemi: Yağmur Stratejisi, Erdoğan’ın adaylığı ve asıl soru AK Parti’nin geleceği

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yeni yasama döneminin ilk grup toplantılarından birini Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli yaptı. Konuşmanın tamamını dikkatle dinledim; ardından metni baştan sona bir kez daha okudum. Çünkü bazı siyasi konuşmalar günlük gündemin gürültüsü içerisinde birkaç başlıkla tüketilir, bazıları ise söylendiği günün çok ötesine geçerek geleceğin siyasi mimarisine dair işaretler taşır. Bana göre Sayın Bahçeli’nin bu konuşması ikinci gruba giriyor.

Nitekim konuşmanın bazı cümleleri haber oldu, Erdoğan’ın yeniden adaylığı tartışıldı, “Yürütmede Erdoğan, Yasamada MHP” sözü manşetlere çıktı; fakat bütün bunların birbirine nasıl bağlandığı yeterince konuşulmadı. Oysa Sayın Bahçeli yalnızca önümüzdeki seçimlere ilişkin bir temenni açıklamıyor. “Yağmur Stratejisi” adını verdiği bir siyasi çerçeve kuruyor, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bir dönem daha görev yapmasını savunuyor, bunun anayasal yolunun TBMM’nin seçimleri yenileme kararı olduğunu söylüyor, seçimin yine 2028 yılı içerisinde yapılmasını istiyor ve bütün bunları şu formülle tamamlıyor:

“Yürütmede Erdoğan, Yasamada MHP; Türkiye’de Cumhur İttifakı, dünyada Türk Asrı.”

Bu cümleyi tek başına güçlü bir siyasi slogan olarak okumak mümkün. Fakat konuşmanın bütünü içerisinde değerlendirdiğinizde karşınıza sloganın çok ötesine geçen bir tablo çıkıyor. Burada yalnızca Erdoğan’ın yeniden adaylığını değil, 2028 seçimlerinden sonra Cumhur İttifakı içerisindeki güç dağılımını, yürütme-yasama ilişkisini ve daha önemlisi MHP’nin kendisine biçtiği yeni siyasi rolü görmek gerekiyor.

YAĞMUR STRATEJİSİ ASLINDA NE SÖYLÜYOR?

Sayın Bahçeli’nin kullandığı “Yağmur Stratejisi” kavramı ilk bakışta şiirsel bir siyasi metafor gibi görünebilir. Yağmur; bereketi, arınmayı, üretimi, yenilenmeyi ve refahı çağrıştırır. Fakat bana göre bu metaforun siyasi anlamını belirleyen asıl cümle, yağmurun kendisinden çok “sele dönüşmemesi” uyarısıdır.

Çünkü Bahçeli bir taraftan Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin güçlü yürütme kapasitesinin korunmasını savunurken, diğer taraftan güçlü yürütmenin karşısında etkisizleşmiş bir yasama organı istemediğini açık biçimde ortaya koyuyor. Onun tarif ettiği modelde devlet hızlı karar alacak, yürütme istikrarlı olacak ve yönetimde süreklilik korunacak; ancak TBMM de yasa yapma, denetleme ve siyasi yön belirleme kabiliyetini kaybetmeyecek.

Başka bir ifadeyle, siyasi yağmur ülkeyi besleyecek fakat sel olup kurumsal dengeyi sürüklemeyecek.

İşte tam bu noktada MHP devreye giriyor.

Bahçeli, yalnızca “Meclis güçlü olsun” demiyor; güçlü yasamanın içerisinde güçlü bir MHP kurumsallığı istiyor. MHP’nin milletvekili sayısını artırmasını, TBMM’nin yönetim organlarında daha fazla görev almasını, yasama süreçlerinde daha etkili hale gelmesini, politika yapımında ağırlığını artırmasını ve nihayetinde Türkiye’nin birinci partisi olmasını hedef olarak önüne koyuyor.

Dolayısıyla “Yasamada MHP” ifadesi tesadüfen seçilmiş bir slogan değildir. MHP’nin 2028’e giderken siyasi büyüme alanının neresi olacağını tarif etmektedir.

Konuşmanın bütününden çıkan siyasi mimariyi şöyle özetlemek mümkün:

Alan Bahçeli’nin ortaya koyduğu hedef
Cumhurbaşkanlığı Recep Tayyip Erdoğan’ın bir dönem daha görev yapması
Yürütme Erdoğan liderliğinde Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin devamı
TBMM çoğunluğu Cumhur İttifakı’nın çoğunluğu koruması
MHP’nin konumu Milletvekili sayısını artırmış, yasamada çok daha güçlü ve belirleyici bir MHP
Siyasi hedef MHP’nin Türkiye’nin birinci partisi haline gelmesi
Sistem anlayışı Güçlü yürütme ile güçlü ve denetleyici yasamanın birlikte işlemesi
Uzun vadeli çerçeve Cumhur İttifakı içerisinde yeni bir güç ve rol dağılımı

Bence Sayın Bahçeli’nin konuşmasını anlamak için mesele tam olarak buradan okunmalı.

PEKİ ERDOĞAN’IN YENİDEN ADAYLIĞI HUKUKEN MÜMKÜN MÜ?

Konuşmanın en çok tartışılacak bölümlerinden biri doğal olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeniden adaylığıdır. Burada önce siyasi yorumları bir tarafa bırakarak hukuki zemini doğru koymak gerekiyor.

Anayasa’nın 101’inci maddesinde bir kimsenin en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebileceği düzenleniyor. Fakat Anayasa’nın 116’ncı maddesinde bunun açık bir istisnası bulunuyor: Cumhurbaşkanının ikinci döneminde TBMM tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabiliyor.

Dolayısıyla Sayın Bahçeli’nin söylediği şey hukuken karşılığı olmayan bir siyasi arzu değildir. Mevcut Anayasa’nın açıkça öngördüğü bir mekanizmaya dayanıyor.

Burada iki kritik şart var.

Birincisi, seçimleri yenileme kararını Cumhurbaşkanının değil TBMM’nin alması gerekiyor. Çünkü Cumhurbaşkanı kendi kararıyla seçimleri yenilerse 116’ncı maddedeki üçüncü adaylık istisnası doğmuyor.

İkincisi, TBMM’nin böyle bir karar alabilmesi için üye tam sayısının beşte üçünün desteği gerekiyor. 600 milletvekilli Meclis’te bunun karşılığı 360 oy.

Hukuki tabloyu sade biçimde ortaya koyarsak:

Hukuki mesele Mevcut düzenleme
Cumhurbaşkanlığı için genel dönem sınırı En fazla iki defa seçilme
İstisna İkinci dönemde TBMM seçimleri yenilerse bir kez daha adaylık
Kararı kim vermeli? TBMM
Gerekli çoğunluk Üye tam sayısının beşte üçü
Bugünkü sayı karşılığı En az 360 milletvekili
Cumhurbaşkanı kendisi seçimleri yenilerse Üçüncü adaylık istisnası doğmaz
TBMM seçimleri yenilerse TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yapılır

Burada geçmişte çok tartışılan başka bir meseleye de değinmek gerekiyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan 2014, 2018 ve 2023 yıllarında Cumhurbaşkanı seçildiği için dönem hesabının nasıl yapılacağı uzun süre hukuki ve siyasi tartışma konusu oldu. Ancak Yüksek Seçim Kurulu 2023 yılında verdiği kararda, 2017 anayasa değişikliği sonrasındaki yeni Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi bakımından ilk dönemin 24 Haziran 2018 seçimleriyle başladığını kabul etti; 2014-2018 arasındaki Cumhurbaşkanlığı dönemini yeni 101’inci madde bakımından dönem hesabına katmadı.

Dolayısıyla mevcut hukuki ve kurumsal kabul üzerinden bakıldığında Erdoğan’ın 2023’te başlayan görev süresi ikinci dönemdir. Bu nedenle TBMM bu dönem içerisinde Anayasa’nın 116’ncı maddesine göre seçimlerin yenilenmesine karar verirse Erdoğan’ın bir kez daha aday olmasının önü açılır.

Yani sorunun kısa cevabı şudur:

Evet, Sayın Bahçeli’nin tarif ettiği model mevcut anayasal düzen içerisinde hukuken mümkündür.

Fakat bunun gerçekleşmesi siyasi olarak kolay olduğu anlamına gelmez; çünkü 360 milletvekili şartı, meseleyi yalnızca anayasa hukukunun değil aynı zamanda Meclis aritmetiğinin konusu haline getiriyor.

“ERKEN SEÇİM” AMA SEÇİM YILI DEĞİŞMEDEN NASIL OLACAK?

Bahçeli’nin formülündeki asıl incelik ise burada başlıyor.

Sayın Bahçeli seçimlerin 2027’ye ya da çok daha erken bir tarihe çekilmesini önermiyor. Tam tersine seçimin yine 2028 yılı içerisinde yapılmasını, buna karşılık seçimlerden önce TBMM’nin anayasal yetkisini kullanarak “seçimlerin yenilenmesi” kararı almasını öneriyor.

İlk bakışta burada bir çelişki varmış gibi görünebilir: Seçim 2028’de yapılacaksa seçim nasıl yenilenmiş olacak?

Hukukta kullanılan kavram “erken seçim” değil, seçimlerin yenilenmesidir. Anayasa’nın 116’ncı maddesi, TBMM’ye beş yıllık normal sürenin tamamlanmasını beklemeden seçimleri yenileme imkanı veriyor. Dolayısıyla Meclis normal seçim tarihinden önce bu kararı alır ve seçim tarihini yine 2028 yılı içerisinde belirlerse, siyasi takvim bakımından Türkiye yıllar öncesine çekilmiş klasik bir erken seçim yaşamadan anayasal yenileme mekanizması işletilebilir.

Bahçeli’nin formülünün esas siyasi zekâsı da burada yatıyor.

Seçim tartışması 2026’dan veya 2027’nin başından itibaren ülkenin üzerine çökmeyecek; ekonomi yıllarca seçim ekonomisine girmeyecek, bürokrasi bekleme pozisyonuna geçmeyecek, siyaset tamamen kampanya düzenine teslim olmayacak. Buna karşılık 2028’e gelindiğinde TBMM anayasal mekanizmayı çalıştırarak Erdoğan’ın yeniden adaylığının önünü açabilecek.

6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu’nun 3’üncü maddesine göre Cumhurbaşkanlığı ve TBMM seçimleri beş yılda bir aynı gün yapılıyor ve olağan seçim süreci oy verme gününden geriye doğru hesaplanan 60 günlük dönemin ilk günü başlıyor. Mevcut görev süresinin 2023 seçimleriyle başlaması nedeniyle olağan seçim takviminin Mayıs 2028’e denk gelmesi bekleniyor. Kesin seçim takvimini ve adaylık günlerini ise zamanı geldiğinde YSK belirleyecek.

Burada önemli bir hukuki ayrım yapmak gerekiyor: Anayasa’nın 116’ncı maddesinde, “TBMM seçimlerin yenilenmesi kararını mutlaka şu tarihten önce almalıdır” şeklinde ayrıca belirlenmiş bir takvim sınırı yok. Dolayısıyla mart ayının belirli bir günü anayasal bir son tarih gibi sunulamaz. Ancak Bahçeli’nin tarif ettiği modelin mantığı gereği, normal seçim süreci henüz başlamadan önce yenileme kararının alınması hem hukuki statüyü hem de siyasi tartışmayı daha berrak hale getirir.

Kabaca şöyle bir takvimden söz ediyoruz:

Aşama Muhtemel zamanlama
Beş yıllık olağan dönemin sonu Mayıs 2028
Olağan seçim günü Mevcut kanuni çerçevede Mayıs 2028
60 günlük seçim döneminin başlangıcı Mart 2028 ortaları
TBMM’nin yenileme kararı için siyasi bakımdan en berrak dönem Olağan seçim süreci başlamadan önce
Cumhurbaşkanı adaylık başvuruları YSK’nın ilan edeceği seçim takvimine göre
Kesin aday listesi YSK takvimine göre
Oy verme Belirlenecek 2028 seçim tarihinde

Dolayısıyla Sayın Bahçeli aslında iki ayrı hedefi aynı formülde birleştiriyor: Anayasa’nın Erdoğan’ın yeniden adaylığına imkan veren istisnasını çalıştırmak ve bunu yaparken Türkiye’yi uzun süreli bir erken seçim iklimine sokmamak.

Bu yönüyle mesele yalnızca “Erdoğan üçüncü kez aday olabilir mi?” tartışmasından ibaret değildir. Asıl mesele, o adaylığın hangi anayasal ve siyasi mimari içerisinde gerçekleştirileceğidir.

“YÜRÜTMEDE ERDOĞAN, YASAMADA MHP” SÖZÜNÜN GERÇEK AĞIRLIĞI

Fakat bana göre konuşmanın asıl siyasi ağırlığı Erdoğan’ın adaylığından sonra başlıyor.

“Yürütmede Erdoğan, Yasamada MHP” sözü ilk bakışta “Cumhurbaşkanlığı Erdoğan’da, Meclis ise MHP’de olsun” şeklinde okunabilir. Fakat konuşmanın bütünü böyle düz bir okuma yapmaya imkan vermiyor. Çünkü Bahçeli aynı konuşmada TBMM çoğunluğunun Cumhur İttifakı’nda bulunmasını istediğini de açıkça belirtiyor.

Yani Cumhur İttifakı devam edecek.

AK Parti ittifakın dışında bırakılmayacak.

Erdoğan yürütmenin başında olacak.

Fakat MHP artık Cumhurbaşkanlığı seçiminde destek veren ve Meclis’te ittifakın küçük ortağı olarak kalan bir parti olmayı yeterli görmeyecek.

Bahçeli’nin çizdiği hedef çok daha iddialı: Oy oranını büyütmek, milletvekili sayısını artırmak, TBMM’nin yönetim organlarında daha fazla sorumluluk üstlenmek, yasama faaliyetlerinde belirleyici hale gelmek ve nihayet Türkiye’nin birinci partisi olmak.

İşte işin siyasi matematiği tam burada değişiyor.

Çünkü bir siyasi parti “Türkiye’nin birinci partisi olacağım” diyorsa bunun doğal sonucu, mevcut güç dağılımının değişmesidir. Bugün Cumhur İttifakı’nın açık ara en büyük siyasi aktörü AK Parti’dir. MHP gerçekten Türkiye’nin birinci partisi haline gelecekse, bu yalnızca MHP’nin büyümesi anlamına gelmez; ittifak içerisindeki ağırlık merkezinin de değişmesi anlamına gelir.

Sayın Bahçeli “AK Parti zayıflasın” demiyor. Konuşmadan böyle bir niyet okuması çıkarmak doğru olmaz.

Fakat siyaset yalnızca niyetlerden oluşmaz; aritmetiğin de bir dili vardır.

Bir tarafın ittifak içerisindeki ağırlığı olağanüstü ölçüde yükselirse mevcut güç dengesi ister istemez değişir.

İşte benim konuşmada en fazla üzerinde durduğum nokta budur.

BAHÇELİ BİR PAZARLIK ALANI MI AÇIYOR?

Bunu kesin bir hüküm olarak değil, siyasi bir okuma olarak ifade ediyorum: Sayın Bahçeli’nin bu konuşmayla 2028’e giderken son derece ince bir pazarlık ve pozisyon alanı açtığını düşünüyorum.

Bir tarafta Cumhurbaşkanı Erdoğan’a verilebilecek en güçlü siyasi desteği veriyor. “Bir dönem daha Cumhurbaşkanı olsun” diyor ve bunun hukuki yolunu bizzat tarif ediyor. Bu, Cumhur İttifakı’nın geleceği açısından son derece açık bir sadakat ve devamlılık mesajıdır.

Fakat aynı anda kendi partisine sıradan bir ittifak ortağı rolü biçmiyor.

MHP’nin Meclis’te çok daha güçlü olmasını, hatta Türkiye’nin birinci partisi haline gelmesini hedef gösteriyor.

Bunun AK Parti’ye dönük mesajı kadar MHP tabanına dönük mesajı da önemlidir. Bahçeli adeta şunu söylüyor: Cumhur İttifakı devam edecek fakat MHP bu ittifakın içerisinde erimeyecek; kendi kimliğiyle, kendi teşkilatıyla, kendi ideolojik omurgasıyla büyüyecek ve yasamada daha güçlü hale gelecek.

İttifak siyasetinin en büyük risklerinden biri, küçük ortağın zaman içerisinde büyük partinin siyasi çekim alanında silikleşmesidir. Bahçeli ise tam tersini hedefliyor. Cumhurbaşkanlığında Erdoğan’a destek verirken MHP’nin siyasi büyüme sahasını TBMM olarak belirliyor.

Bunun en kısa ifadesi şudur:

Cumhurbaşkanlığında Erdoğan’a devam, yasamada MHP’ye büyüme alanı.

Bu, Cumhur İttifakı’nı bitirecek bir strateji değil; Cumhur İttifakı’nın içerisindeki rol dağılımını yeniden tanımlayabilecek bir stratejidir.

PEKİ BU DENKLEMDE AK PARTİ NEREDE?

Bence asıl büyük soru da burada başlıyor.

Sayın Bahçeli’nin söylediklerini bir bütün olarak kabul ettiğimizi varsayalım: Erdoğan 2028’de yeniden aday oldu ve seçildi, Cumhur İttifakı devam etti, MHP milletvekili sayısını ciddi biçimde artırdı ve yasamanın en güçlü aktörlerinden, hatta Bahçeli’nin hedeflediği şekilde Türkiye’nin birinci partisinden biri haline geldi.

O zaman şu soruyu sormak zorundayız:

TBMM’de ağırlığı azalmış bir AK Parti nasıl bir parti olur?

Bu soru yalnızca 2028 seçim sonuçlarıyla ilgili değildir. Bence doğrudan Erdoğan sonrası Türk siyasetiyle ilgilidir.

MHP’nin siyasi yapısıyla AK Parti’nin siyasi yapısı birbirinden farklıdır. MHP, uzun yıllar içerisinde oluşmuş belirgin bir ideolojik omurgaya, teşkilat kültürüne, siyasi hafızaya ve liderlerin ötesine geçen bir ülkü bütünlüğüne sahiptir. Liderler değişebilir, oy oranları yükselebilir veya düşebilir, fakat partiyi taşıyan Türk milliyetçiliği ve ülkücülük eksenli tarihsel kimlik varlığını sürdürür.

AK Parti ise farklı bir tarihsel zeminde doğdu ve yirmi yılı aşkın iktidar tecrübesinin merkezinde Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliği bulundu. Erdoğan, AK Parti açısından yalnızca genel başkanlık yapmış veya Cumhurbaşkanlığı makamında bulunan bir siyasetçi değildir; partinin seçmenle kurduğu bağın, siyasi hikâyesinin, iktidar hafızasının ve farklı sosyolojik kümeleri bir arada tutma kabiliyetinin de ana unsurudur.

Bu nedenle AK Parti’nin Meclis’te belirgin şekilde zayıfladığı, buna karşılık Erdoğan’ın Cumhurbaşkanı olarak yürütmenin başında güçlü biçimde kalmaya devam ettiği bir siyasi mimari oldukça sıra dışı sonuçlar doğurabilir.

Erdoğan güçlü olduğu sürece yürütmenin siyasi merkezi varlığını koruyabilir; fakat parlamentoda ağırlığı azalmış bir AK Parti’nin Erdoğan sonrasına hazırlanması çok daha zor bir mesele haline gelir.

Partiyi Erdoğan’dan sonra ne bir arada tutacak?

Ortak siyasi doktrin mi?

Kurumsallaşmış teşkilat yapısı mı?

Yeni ve tartışmasız bir liderlik mi?

Muhafazakâr demokrat kimlik mi?

Yoksa iktidar tecrübesinin oluşturduğu geniş ama lider merkezli siyasi koalisyon, Erdoğan’ın aktif siyasetinin sona ermesinden sonra kendi içerisinde yeni yön arayışlarına mı girecek?

Bunların bugün kesin cevapları yok.

Zaten mesele de cevap vermekten çok doğru soruyu şimdiden görebilmek.

Çünkü Bahçeli’nin ortaya koyduğu model gerçekleşirse tartışma yalnızca “MHP kaç milletvekili çıkaracak?” veya “AK Parti kaç sandalye kaybedecek?” seviyesinde kalmayacaktır. Mesele, Türkiye’de son çeyrek yüzyılın en güçlü siyasi hareketlerinden birinin lider sonrası kurumsal devamlılığının nasıl sağlanacağı meselesine dönüşecektir.

BAHÇELİ’NİN TEKLİFİ BİR SEÇİM SLOGANINDAN ÇOK DAHA FAZLASI

Bu nedenle Sayın Devlet Bahçeli’nin grup konuşmasını yalnızca Erdoğan’ın yeniden adaylığı üzerinden değerlendirmeyi eksik buluyorum.

Konuşmanın içerisinde üç ayrı zaman dilimi var.

Bugün için Cumhur İttifakı’nın korunması ve siyasi istikrarın sürdürülmesi.

2028 için Erdoğan’ın yeniden adaylığı, TBMM’nin anayasal mekanizmayı işletmesi ve MHP’nin parlamentoda büyümesi.

2028 sonrasında ise yürütme ile yasama arasındaki güç dağılımının ve Cumhur İttifakı’nın iç mimarisinin yeniden şekillenmesi.

Dönem Temel siyasi mesele
Bugün Cumhur İttifakı’nın devamı ve istikrar
2028’e giderken TBMM’nin seçimleri yenilemesi ve Erdoğan’ın yeniden adaylığı
2028 seçimleri MHP’nin yasamada ciddi biçimde güçlenmesi
2028 sonrası Cumhur İttifakı içindeki yeni güç dengesi
Uzun vade Erdoğan sonrası AK Parti’nin kurumsal geleceği

İşte bu nedenle “Yürütmede Erdoğan, Yasamada MHP” cümlesini bir miting sloganı gibi okuyup geçemeyiz.

Bu söz, Cumhurbaşkanlığı için Erdoğan’a güçlü bir destek beyanı olduğu kadar MHP’nin kendi gelecek tasavvurudur.

Bir güç haritasıdır.

Bir rol dağılımıdır.

Bir 2028 stratejisidir.

Ve belki de farkında olarak ya da olmayarak Erdoğan sonrası Türkiye siyasetinin en önemli sorularından birinin kapısını şimdiden aralamaktadır.

Elbette Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve AK Parti kurmayları Sayın Bahçeli’nin bu konuşmasını bütün ayrıntılarıyla değerlendireceklerdir. Çünkü ittifak siyaseti yalnızca bugün kimin kimi desteklediğiyle değil, yarın hangi aktörün ne kadar güç taşıyacağıyla da ilgilidir.

Sayın Bahçeli kendi tercihini oldukça açık biçimde ortaya koyuyor: Yürütmede Erdoğan devam etsin, Cumhur İttifakı korunsun, ancak yasamada MHP çok daha güçlü bir siyasi aktör haline gelsin.

Bu mümkündür.

Anayasal mekanizması vardır.

Siyasi hedefi bellidir.

Fakat bu formül hayata geçtiği takdirde ortaya çıkacak sonuç, yalnızca Erdoğan’ın bir dönem daha Cumhurbaşkanı olması veya MHP’nin daha fazla milletvekili çıkarması olmayacaktır.

Türkiye siyasetinin mevcut güç merkezi yeniden şekillenebilir.

Ve işte tam bu nedenle benim için Sayın Bahçeli’nin konuşmasının sonunda geriye kalan esas soru Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın aday olup olmayacağından daha büyüktür:

Erdoğan yürütmenin başında kalırken MHP yasamanın ağırlık merkezine doğru ilerlerse, AK Parti kendi geleceğini hangi siyasi ve kurumsal zeminde kuracaktır?

Bahçeli “Yağmur Stratejisi” diyor.

Yağmur gerçekten berekettir; toprağı besler, kökleri kuvvetlendirir, kurumuş alanları yeniden canlandırır. Fakat siyasette asıl mesele yağmurun yağması kadar, o yağmurun hangi toprağı beslediği, hangi kökleri güçlendirdiği ve yağmur dindikten sonra hangi ağacın gölgesinin daha geniş kaldığıdır.

Bana göre 2028’e doğru dikkatle izlememiz gereken siyasi denklem tam da budur.

Konya’da büyük dönüşüm: Uğur İbrahim Altay şehrin geleceğini raylar üzerine kuruyor

9 Eylül 2026, Konya’nın ulaşım tarihinde sıradan bir açılış günü değil, çok önemli bir açılış günü olarak bu günü tarihe not etmemiz gerekiyor.

Adliye ile Şehir Hastanesi arasındaki 1,4 kilometrelik tramvay hattı hizmete girdi. İlk bakışta yalnızca kısa bir bağlantı hattının açılışı gibi görülebilir. Oysa biraz geriye çekilip büyük fotoğrafa baktığınızda, bu açılışın Konya’nın önümüzdeki onlarca yılını şekillendirecek raylı sistem dönüşümünün önemli eşiklerinden biri olduğunu görüyorsunuz.

Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen açılışa Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürü Yalçın Eyigün, Konya Valisi İbrahim Akın, milletvekilleri Ziya Altunyaldız, Orhan Erdem ve Mustafa Hakan Özer, ilçe belediye başkanları, siyasi parti temsilcileri ve çok sayıda davetli katıldı.

Böylesine geniş katılımlı bir açılışın yapılması boşuna değildi.

Çünkü açılan yalnızca 1,4 kilometrelik ray değildi.

Aslında Konya’nın gelecekteki büyük ulaşım ağının önemli bir halkası hizmete giriyordu.

Şehir Hastanesi gibi 1.250 yatak kapasitesine sahip, yalnız Konya’dan değil çevre illerden de yoğun hasta kabul eden dev bir sağlık merkezinin kent merkezine doğrudan tramvayla bağlanması başlı başına çok önemli bir gelişmedir. Artık Alaaddin’den tramvaya binen vatandaş, aktarma yapmadan Şehir Hastanesi’ne ulaşabiliyor.

Ben bu hattın en önemli taraflarından birini burada görüyorum.

Arabası olan için birkaç kilometre bazen yalnızca birkaç dakikadır. Fakat arabası olmayan için aynı mesafe otobüs beklemek, aktarma yapmak, taksi parasını hesaplamak demektir.

Özellikle emekli, dar gelirli, yaşlı, hasta ve hasta yakını açısından Şehir Hastanesi’ne doğrudan tramvayla ulaşabilmek gerçek anlamda sosyal belediyeciliktir.

Hastaneye tedavi olmaya giden insanın cebindeki parayı, yorgunluğunu ve zamanını düşünmek de belediyeciliktir.

Bu nedenle ben bu açılışı yalnız ulaşım yatırımı değil, doğrudan insan hayatına dokunan bir hizmet olarak görüyorum.

Fakat iş burada bitmiyor.

Asıl büyük değişim bundan sonra başlayacak.

Şehir Hastanesi’nden Yeni Sanayi’ye, oradan Stadyum’a kadar uzanan koridor tamamlandığında Adliye-Şehir Hastanesi-Yeni Sanayi-Stadyum ekseninde 21,1 kilometrelik kesintisiz bir raylı sistem hattı ortaya çıkacak. Şu anda TÜMOSAN, Aksaray Yolu, Yurtlar Bölgesi, Otogar ve Barış Caddesi çevresinde yalnız ray döşenmediğini, aynı zamanda kavşakların ve ulaşım altyapısının yeniden düzenlendiğini görüyoruz.

Özellikle Şehir Hastanesi’nden TÜMOSAN ve Yeni Sanayi yönündeki bölümün devreye girmesi Konya açısından ayrı bir dönüm noktası olacak.

Çünkü o hat tamamlandığında Konya’nın büyük üretim alanlarının önemli bir bölümü kent merkezine raylı sistemle bağlanmaya başlayacak.

TÜMOSAN, yeni sanayi alanları, organize sanayi bölgelerine uzanan bağlantılar ve çevredeki üretim merkezleri düşünüldüğünde binlerce çalışanın günlük ulaşımı değişecek.

Sabah işe gitmek kolaylaşacak.

Akşam dönüş daha öngörülebilir olacak.

Özel araca bağımlılık azalacak.

Sanayi çalışanının ulaşım maliyeti düşecek.

Şehrin ana arterlerindeki trafik yükü hafifleyecek.

İşte raylı sistem yatırımlarının gerçek değeri burada ortaya çıkar.

Bir hattı yalnız uzunluğuyla ölçemezsiniz; kaç insanın günlük hayatını değiştirdiğine bakmanız gerekir.

Bu noktada Uğur İbrahim Altay’ın ulaşım stratejisini de önemli buluyorum.

Konya yıllarca metro konuştu.

Metro elbette çok değerli bir ulaşım sistemidir. Ancak inşaatı uzun sürer, maliyeti çok yüksektir ve çoğu zaman belirli ana koridorlarla sınırlı kalır.

Konya gibi geniş bir coğrafyada yatay büyüyen bir şehirde, önce tramvay ve KONYARAY ağını yaygınlaştırmanın stratejik açıdan çok doğru bir karar olduğu bugün daha net görülüyor.

KONYA’NIN RAYLI SİSTEM DÖNÜŞÜMÜ

Proje Yaklaşık uzunluk Durum / önemi
Mevcut Konya tramvay ağı 27 km Bugünkü ana sistem
Adliye-Şehir Hastanesi bağlantısı 1,4 km 9 Eylül 2026’da açıldı
Adliye-Şehir Hastanesi-Yeni Sanayi-Stadyum koridoru 21,1 km Etaplar halinde yapılıyor
KONYARAY Banliyö Hattı ilk etap 23 km Meram Gar-Pınarbaşı aksı, yapımı sürüyor
Barış Caddesi-Beyhekim-Fırat Caddesi bağlantısı yaklaşık 19 km Proje/finansman süreci devam ediyor
Fetih-Ahmet Özcan-Fatih Işıklar hattı yaklaşık 19 km ÇED olumlu, proje ileri aşamada
Alaaddin-Selçuk Üniversitesi / KTÜ metro dönüşümü yaklaşık 20 km Metro olarak planlanıyor
Uzun vadeli metro/raylı sistem projeleri yaklaşık 29 km’ye kadar Üniversiteler ve ana ulaşım noktalarını bağlama hedefi
Büyük vizyon 100 km’nin çok üzerinde Etap ve proje kapsamına göre 114-134 km ve üzeri hedefler açıklanıyor

Çünkü mesele bir hat yapmak değil, şehrin tamamını ulaşılabilir hale getirmektir.

Bugün bir tarafta Şehir Hastanesi-Stadyum tramvay hattı ilerliyor.

Diğer tarafta KONYARAY Meram Gar’dan başlayarak Lojistik Merkezi ve Aşağı Pınarbaşı yönünde 23 kilometrelik ilk etapla şehrin ana ulaşım omurgalarından birini oluşturuyor.

Barış Caddesi, Beyhekim ve Fırat Caddesi yönünde yeni bağlantılar hazırlanıyor.

Fetih Caddesi-Ahmet Özcan Caddesi-Şehir Caddesi-Sivaslı Ali Kemal Caddesi-Şehit Ömer Halisdemir Caddesi aksında başka bir raylı sistem koridoru planlanıyor.

Bütün bunlar tamamlandığında Konya’nın raylı sistemi artık birkaç doğrusal hattan ibaret olmayacak.

Bir ağ oluşacak.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürü Yalçın Eyigün’ün açılışta yaptığı “network” benzetmesi tam da bunu anlatıyordu. Dünya şehirlerinde raylı sistem tek bir çizgi halinde değil, birbirini besleyen ringler, kesişen hatlar ve aktarma merkezleri şeklinde çalışır. Konya’nın da bugün doğrusal sistemden gerçek bir ulaşım ağına doğru ilerlediğini görüyoruz.

Meram açısından da bu dönüşüm son derece önemli.

Uzun yıllar raylı sistem konusunda şehrin diğer bölgelerine göre daha zayıf kalan Meram artık yeni ağın dışında değil, tam tersine merkezinde yer almaya hazırlanıyor.

KONYARAY Meram Gar’dan başlıyor.

Fetih-Ahmet Özcan hattı Meram’ın önemli ulaşım akslarını raylı sistemle buluşturacak.

Son yıllarda açılan Necmettin Erbakan Caddesi ve Sultan Abdülhamid Han Caddesi gibi geniş ulaşım koridorlarına baktığınızda da şehrin büyümesinin tesadüfen şekillenmediğini görüyorsunuz. Necmettin Erbakan Caddesi yaklaşık 3,5 kilometrelik yeni bir koridor oluştururken Sultan Abdülhamid Han Caddesi 14,5 kilometrelik büyük bir ulaşım omurgası meydana getirdi.

Elbette her yeni cadde “yarın buradan tramvay geçecek” düşüncesiyle açılmıştır demek doğru olmaz.

Ancak yolların, yeni yerleşim alanlarının, hastanelerin, üniversitelerin ve raylı sistem güzergâhlarının birbirini tamamlayan bir şehir planlaması içinde ele alındığı artık açık biçimde görülüyor.

Bence Uğur İbrahim Altay döneminin en belirgin taraflarından biri de budur.

Tek tek proje yapmaktan ziyade projeler birbirine bağlanıyor.

Bir cadde açılıyor.

Bir kavşak düzenleniyor.

Yeni yerleşim alanı oluşuyor.

Ardından raylı sistem geliyor.

Hastane, üniversite, sanayi, hava alanı, otogar, gar, stadyum, YHT Garı ve şehir merkezi giderek birbirine bağlanıyor.

Ortaya yalnızca ulaşım yatırımları değil, yeni bir şehir düzeni çıkıyor.

Konya bugün yaklaşık 27 kilometrelik mevcut raylı sistem ağının üzerine onlarca kilometrelik yeni yatırım ekliyor. Uzun vadeli hedef ise 100 kilometrenin çok üzerinde yeni raylı sistem bağlantısına ulaşmak.

Bu gerçekleştiğinde Konya’nın yalnız Türkiye’de değil, Avrupa ölçeğinde güçlü bir raylı ulaşım şehri olarak anılması hiç de abartılı olmayacaktır.

Ama benim için asıl mesele kilometre değildir.

Bir emeklinin Şehir Hastanesi’ne daha kolay ulaşabilmesidir.

Bir işçinin sabah sanayiye tramvayla gidebilmesidir.

Bir öğrencinin üniversitesine raylı sistemle ulaşabilmesidir.

Meram’daki vatandaşın şehrin başka bir ucuna toplu ulaşım ağıyla bağlanabilmesidir.

YHT’den inen bir yolcunun başka bir raylı sisteme geçebilmesidir.

Şehirde yaşayan insanın otomobile mecbur kalmamasıdır.

İşte gerçek dönüşüm budur.

Bu yüzden 9 Eylül’de yapılan Adliye-Şehir Hastanesi Tramvay Hattı açılışını önemli buluyorum.

Çünkü bu gün yalnızca 1,4 kilometrelik yeni bir hat açılmadı.

Konya’nın gelecekteki ulaşım haritasının çok önemli bir halkası yerine oturdu.

Ve bugün başlayan bu büyük raylı sistem hamlesi planlandığı gibi tamamlanabilirse, Uğur İbrahim Altay dönemi Konya tarihine yalnızca yapılan yollar, kavşaklar veya tramvay hatlarıyla değil, şehrin ulaşım anlayışının yeniden kurulduğu dönem olarak geçecektir.

Neticede Konya’nın geleceği yere döşenen raylarla kuruluyor, tarih yazılıyor, şehir geleceğe hazırlanıyor.

Bunu başaran yiğidin ismi de Uğur İbrahim Altay’dır. Allah nazardan korusun, yollarını açık etsin.

Adidas neden Gazze’yi göremiyor?

İnsanın yaşı ilerleyince oluyor belki, bilmiyorum. Daha fazla düşünüyorsun, daha fazla görmeye çalışıyorsun ve galiba gerçekten daha fazla görüyorsun.

Aslında düşünmeyi o kadar çok istediğimi, o kadar çok sevdiğimi zannetmeyin. İnanın öyle değil. Çünkü zaman ilerledikçe dışımızdan çok içimiz oluşmaya başlıyor. Ve insanın iç dünyası büyüdükçe, belli bir noktadan sonra dışarıdaki yüklerden daha ağır bir yük taşımaya başlıyor.

Mutlaka beni anlayan dostlar vardır, olacaktır. Belki de hepiniz anlıyorsunuz, bilmiyorum. Ama neticede insanın içinde böyle bir şeyler yaşanıyor.

Duygusal insanlar daha fazla düşünüyor deriz ya…

Belki mesele sadece duygusallık da değil.

Düşünüyoruz işte. Ve bazen düşünmenin kendisi bile bir yük oluyor. Bunu da bilmek gerekiyor.

Çünkü her şeyi düşünüyoruz.

Kâinatı, evreni, yaşamı, çocuklarımızı, kendimizi, annemizi, babamızı, kaybettiklerimizi, ülkemizi, coğrafyamızı…

Kavgaların anlamsızlığını, siyasetin patavatsızlığını ve aslında hiçbir anlamı olmayan birçok şeyin bize çok önemliymiş, çok kıymetliymiş gibi yıllarca yutturulmasını…

Her şeyi düşünüyorum.

Bazen sosyal medyada reels videolarına denk geliyorum. İnsanlar kendilerini, düşüncelerini, hayata bakışlarını anlatıyorlar. Biz de izliyoruz.

Ama bazılarını yalnızca izlemiyoruz; aynı zamanda etkileniyoruz.

Çünkü bir bakıyorsunuz, bizden daha zeki, bizden daha akıllı, bizden daha derin düşünen insanlar var. Bizden daha fazla gelgit yaşamış, daha fazla kırılmış, daha fazla sorgulamış insanlar…

Belki de tam bu yüzden daha geniş alanları keşfetmişler, hayatın daha farklı taraflarını görmüşler ve kendi duygu dünyalarına daha büyük zenginlikler katmışlar.

Evreni konuşuyorlar, kâinatı konuşuyorlar.

Cenneti, cehennemi, göğü, gökyüzünü…

Ayetlerin farklı yorumlarını, hayatı, ölümü, insanı…

Düşündükçe, dinledikçe ben de bir noktaya varıyorum:

İnsanda en değerli üç şey bence sevgi, merhamet ve tolerans; yani başkalarına saygı.

Ve şuna gerçekten inanıyorum:

Başkalarına saygısı olmayanın içinde gerçek bir sevgi de yeşermez. İçinde sevgi olmayanın vicdanı da, merhameti de zamanla kurur.

Belki de bütün mesele burada başlıyor.

Buradan nasıl Gazze’ye geçeceksin, nasıl İsrail’e geçeceksin, nasıl dünyaya, nasıl insanlığın acımasızlığına geçeceksin, onu ben de bilmiyorum.

Ama insanı konuşmaya başlayınca, insanın acısına uğramadan devam edemiyorsun.

Son günlerde Adidas’ın bir İsrail askeriyle çektiği video karşıma çıktı. Açık söyleyeyim, böyle bir görüntünün insanlığın içini acıtması gerektiğini düşünüyorum.

Ama neden bilmiyorum; bugün Avrupalıları, büyük sermaye sahiplerini, dünyadaki birçok insanı yeterince incitmiyor gibi görünüyor.

İşte buna şaşırıyorum.

Bu kadar düşünen, bu kadar sorgulayan, bu kadar gelgit yaşamış, tabiri caizse feleğin çemberinden geçmiş insanların, merhamet gibi kutsal bir duygu karşısında nasıl bu kadar sessiz kalabildiğini anlamıyorum.

Kimseye “eline silah al, git Gazze’de savaş” demiyoruz.

Mesele bu değil.

Mesele, bir bebeğin öldürülmesine karşı çıkabilmek için herhangi bir ideolojiye ihtiyaç duyulmaması gerektiğidir.

Gazze’de çocukların, bebeklerin, kadınların, yaşlıların öldürüldüğünü hep birlikte gördük.

Ve benim asıl anlamadığım şu:

Kendisinden olmayana saygı duymuyor.

Merhamet etmiyor.

Vicdanını kapatıyor.

İnsanları öldürmek İsraillilere o kadar basit geliyor ki insan olarak şaşırıyorsunuz.

Ciddi ciddi insan öldürdükleri için sevinç gösterileri yapabiliyorlar.

Öldürüyorlar, bebek, anne, hamile, yaşlı, hasta, hiç bakmıyorlar, tek ki kendilerinden olmasın. Tek ölçüleri bu. Öldürmekle kalmıyorlar soykırım yapıyorlar. Kendinden olmadığı zaman insanların ölmesinde, yok edilmesinde, yakılmasında hiçbir beis görmeyen bir topluluk var karşımızda.

İşte asıl felaket bu.

Bugün bu durum yalnızca Müslümanlar içinmiş gibi görünebilir.

Peki yarın?

Yarın İsrail’in bütün insanlık için büyük bir felakete dönüşmeyeceğinin garantisini kim verebilir?

Amerika ellerinde, Avrupa devletleri ellerinde, Kanada devleti ellerinde, buralardaki vatandaşlar bile İsrail’in düşmanı olabilir, kim bunlara o zaman dur diyecek? Acıma yok ki.

Görmedik mi?

Her şey gözlerimizin önünde cereyan etti;

İnsan katletmeyi…

Bebek katletmeyi…

Hamile kadın katletmeyi…

Yaşlı katletmeyi… sıradan bir olaymış gibi yaptı İsrail. Bunları gördük.

Peki Kanada niye göremiyor bunu?

Amerika niye göremiyor?

Avrupa Birliği ülkeleri niye göremiyor?

Adidas niye göremiyor?

Volkswagen niye göremiyor?

Evet, ey Adidas…

Reklamda oynattığın o askere bir sor bakalım kaç bebek katletti. İnan üzülerek ifade ediyorum, övünerek yaptığı katliamları anlatacaktır, soykırımın bir parçası olmasından gurur duyacaktır. Bunu insanlığımdan utanarak ifade ediyorum, biz utanıyoruz da onlar utanmıyor, onlar yok etmekte beis görmüyorlar ve Adidas da onlarla reklam yapmakta bir beis görmüyor.

Allah kahretsin yahu, sen bir ayakkabı markasısın ve insanlar seni severek kullanır, sporla özdeşleşmişsin, neden şimdi insanlık katilleri ile aynı saftasın?

Satış yapmak için bile olsun, vicdanın yok mu senin?

Bu kadar açık bir insanlık dramının yaşandığı yerde, insanların acısını biraz olsun hesaba katmak bu kadar mı zor?

Gazze’de binlerce insan uzuvlarını kaybetti. Çocuklar sakat kaldı, aileler yok oldu, şehirler yıkıldı.

Sen gittin böyle bir tablonun ortasında, İsrail ordusuyla özdeşleşen, soykırımın parçası bir askeri mi buldun reklam yapmak için?

İşte bunu anlamıyorum.

Evreni anlayan arkadaşlar bunu anlıyor mu bilmiyorum ama ben anlayamıyorum.

Belki de insanlığın önce kendisini düşünmesi gerekiyor.

Çünkü biz evreni düşünüyoruz.

Âlemi düşünüyoruz.

Mevti, yaşamı, geleceği düşünüyoruz.

Her şeyi düşünüyoruz.

Ama beraber yaşamayı düşünemiyoruz.

Kendisinden olmayana merhamet etmeyi düşünemiyoruz.

Hakikaten çok acı.

Bu acı insanı nereye götürür, onu da bilmiyorum.

Ama hayırlı bir noktaya götüreceğini hiç zannetmiyorum.

Pelitler dökülürken Uğur Başkandan Konya’nın dönüşümünü dinlemek

Konya Büyükşehir Belediye Başkanımız Uğur İbrahim Altay’ın kentsel dönüşüm ve kamulaştırma çalışmalarını anlattığı toplantıya katıldık.

Toplantıya tramvayla gittim.

Ben tramvayı seviyorum. Şehrin caddelerinde yürümeyi de seviyorum. Bir yere yalnızca ulaşmak için değil; şehri duymak, görmek, bazen insanın otomobilin camının arkasından geçerken fark edemediği küçük ayrıntılara rastlamak için…

Arabaya bindiğiniz zaman şehir biraz geride kalıyor. Önünüzde bir yol, yetişmeniz gereken bir saat, arkanızda bıraktığınız caddeler oluyor. Yürürken ise şehir sizinle birlikte yürüyor.

Mevsimini bile fark ediyorsunuz.

Kültürpark’ın içinden geçerken pelitlerin dökülmeye başladığını gördüm.

Biz çocukken orası Kültürpark değildi, fuardı.

Konya’ya dair çocukluk hatıralarımızın önemli bir kısmında o fuarın yeri vardır. Bugün ismi başka, çehresi başka; zaman değişmiş, biz değişmişiz ama bazı ağaçlar ve bazı kokular insanı hiç beklemediği bir anda yıllar öncesine götürüyor.

Pelitler de öyle…

Biz çocukken pelitler dökülmeye başladı mı sonbaharın geldiğine kesin karar verirdik.

Takvime bakmaya gerek yoktu.

Ceviz ve badem zamanı gelmiş, üzümler olgunlaşmış, yenebilir hale gelmiş demekti. Pancar sökülecek, patates topraktan çıkacak demekti. Sabah serinliği biraz daha uzun sürecek, akşam daha erken inecek, toprak başka kokacaktı.

Konya’da da böyleydi, Beyşehir’de de, Derbent’te de…

Hayatın tabiatla daha çok konuştuğu yıllardı.

Şimdi hayat daha hızlı. Mevsimleri takvimden, sıcaklığı telefondan öğreniyoruz. Ama insan çocukluğundan kalan bir işarete rastlayınca hafızasının kapısı kendiliğinden açılıyor.

Kültürpark’taki pelitlere bakarken bunları düşündüm.

Sonra Taş Bina’ya geçtik.

Uğur İbrahim Altay yaklaşık 45 dakika boyunca Konya’da yapılanları ve önümüzdeki dönemde yapılacak kentsel dönüşüm çalışmalarını anlattı.

Ben bir taraftan ekrandaki haritalara, projelere ve rakamlara bakarken bir taraftan da yıllardır bu şehir üzerine yazmış bir gazeteci olarak kendi hafızamın içinde dolaştım.

Çünkü anlatılan yerlerin hemen hepsinin bende bir karşılığı var.

Yıllarca önlerinden geçtik.

Yazdık.

Eleştirdik.

“Bu şehirde burası niye böyle?” diye sorduk.

“Konya büyüyor ama merkezi neden bu kadar yoruluyor?” dedik.

Bazı bölgeler için zaman zaman, “Burası artık gerçekten çözülebilir mi?” diye düşündük.

Genç bir gazeteciyken eleştirdiğimiz pek çok meselenin bugün başka bir noktaya geldiğini görmek önemli.

Bunu teslim etmek gerekiyor.

Çünkü gazetecilik yalnızca eleştirmek değildir. Yanlış yapılırken söylemek kadar, doğru yapıldığında hakkını vermek de mesleğin namusundandır.

Bugün dönüp baktığımda, yıllarca şikâyet ettiğimiz birçok şehircilik meselesine Uğur İbrahim Altay’ın dokunduğunu görüyorum.

Üstelik kolay yerlere değil.

Boş araziye yeni bir bina yapmak kolaydır.

Yeni gelişen bir bölgede geniş bir cadde açmak da görece kolaydır.

Asıl mesele; yıllardır yapılaşmış, mülkiyet ilişkileri oluşmuş, ticaretin sürdüğü, insanların hatıralarının içine yerleşmiş yerlere dokunabilmektir.

Kentsel dönüşümün asıl zorluğu burada başlıyor.

Nalçacı mesela…

Konya’nın yakın dönem şehir hayatının en önemli damarlarından biri.

Bir caddeden fazlasıdır.

Apartmanları, dükkânları, kaldırımları, trafiği ve insan ilişkileriyle bir dönemin Konya’sıdır.

Şimdi Nalçacı’da kentsel dönüşümden söz ediyoruz.

Bunu sıradan bir belediye haberi gibi okumamak gerekir.

Çünkü yıllardır konuşulan, çözümü zor görülen bir alan için artık başka bir gelecek tasarlanıyor.

Merkez İmam Hatip çevresi…

Taş Bina’nın arkası…

Üçler Mezarlığı ile eski garaj arasındaki alanlar…

Bizim eskiden Cıvıloğlu diye tarif ettiğimiz bölge…

Peynir Pazarı…

Larende Caddesi…

Şems-i Tebrizi çevresi…

Bunlar Konya’nın yalnızca fizikî mekânları değil, hafızasının parçaları.

Her birinin kendi hikâyesi, kendi problemi, kendi bekleyişi var.

Peynir Pazarı’na baktığınızda eski Konya’nın ticaretini görüyorsunuz.

Larende’ye baktığınızda şehrin tarih boyunca dışarıya açılan damarlarından birini…

Taş Bina’nın çevresine baktığınızda Konya’nın idari ve sosyal hafızasını…

Bunları yeniden ele almak, aslında Konya’nın merkezini yeniden düşünmek demektir.

Beni heyecanlandıran taraflardan biri de tam olarak bu:

İçeri Şehir.

Konya yıllarca dışarı doğru büyüdü.

Yeni mahalleler kuruldu, yeni bulvarlar açıldı, yeni siteler yükseldi.

Şehir genişledi.

Ama şehirlerin yalnızca genişlemesi yetmiyor.

Merkezini kaybeden bir şehir, ne kadar büyürse büyüsün bir tarafını eksik bırakıyor.

Çünkü şehir merkezi hafızadır.

İnsanların birbirine rastladığı, ticaretin şekillendiği, tarihin bugünkü hayatla temas ettiği yerdir.

Darülmülk Projesi bu nedenle benim için yalnızca bir restorasyon veya çevre düzenlemesi meselesi değil.

Türbeönü Çarşıları, Taş Bina, Alaaddin Caddesi’ndeki yenilemeler, Depo No:4, Meydan Evleri, Velespit Müzesi, Darülmülk Sergi Sarayı…

Şimdi Şehir Kütüphanesi…

Büyük Larende…

Mevlana’nın arkasındaki dönüşüm…

Peynir Pazarı…

Bunların her birine tek tek baktığınızda bir proje görüyorsunuz. Hepsini yan yana getirdiğinizde ise daha büyük bir şey ortaya çıkıyor:

Konya kendi merkezine yeniden dönüyor.

Kendi tarihini yeniden okumaya çalışıyor.

Uğur Başkan konuşmasında, “Konya ruhu olan bir şehirdir” dedi.

Ben de yıllardır aynı şeyi düşünüyorum.

Konya’yı yalnızca binalarla anlatamazsınız.

Bu şehrin bir terbiyesi, bir sükûneti vardır.

Selçuklu’dan kalan devlet hafızası, Mevlana’dan gelen bir irfan çizgisi vardır.

Dolayısıyla kentsel dönüşüm, eski binayı yıkıp yenisini yapmak değildir.

Eskiyi silmeden yeniyi kurabilmektir.

Geçmişi bir vitrinin arkasına hapsetmeden bugünün hayatına katabilmektir.

Asıl şehircilik galiba tam burada başlıyor.

Toplantıda açıklanan rakamlar yapılan işin büyüklüğünü gösteriyor.

2018’den bugüne 1 milyon 344 bin metrekarelik alanda 1.920 bağımsız bölüm ve 702 binanın kamulaştırması tamamlanmış.

Kamulaştırmaların güncel değeri 13 milyar 685 milyon liraya ulaşmış.

Kentsel dönüşümle birlikte toplam yatırım 25 milyar 685 milyon lira.

Büyük rakam.

Fakat şehircilikte rakamdan daha kalıcı olan, o paranın şehirde bıraktığı izdir.

Yıllar sonra insanlar “Buraya kaç milyar harcandı?” diye konuşmayacak.

“Burası eskiden nasıldı, şimdi nasıl oldu?” diyecek.

Bana göre bir şehir yönetiminin gerçek bilançosu da budur.

Üstelik mesele artık merkezle sınırlı değil.

Beyşehir var.

Ilgın var.

Kadınhanı var.

Akşehir var.

Seydişehir var.

Beyşehir’de Eşrefoğlu Camii çevresinin yeniden ele alınmasını çok kıymetli buluyorum. Tarihî bir eseri yalnızca restore etmek yetmez; çevresini de o eserin vakarına yaklaştırmanız gerekir.

Aynı şekilde Seydişehir’de Harun Veli Camii çevresindeki dönüşüm de bu bakışın ilçelere taşındığını gösteriyor.

Ilgın Osmanlı Kent Meydanı, Kadınhanı’ndaki çalışmalar ve diğer ilçelerde yapılanlar da öyle…

Konya merkezinde kurulmaya çalışılan tarih-şehir ilişkisi ilçelere doğru yayılıyor.

Olması gereken de bu.

Çünkü Konya yalnızca merkezden ibaret değil.

Beyşehir’in de, Akşehir’in de, Ilgın’ın da, Kadınhanı’nın da, Seydişehir’in de kendi hafızası, kendi meydanı, kendi sokağı ve kendi şehir terbiyesi var.

Burada ayrıca Uğur İbrahim Altay ve Konya Büyükşehir Belediyesi ekibiyle ilgili uzun zamandır dikkatimi çeken bir şeyi söylemek istiyorum.

Belki de yapılan bütün bu işlerin arkasındaki görünmeyen asıl kuvvetlerden biri bu:

Onlar şehri, şehrin insanıyla birlikte yaşıyor.

Şehrin sorunlarını uzaktan seyretmiyorlar.

Aynı caddelerden geçiyorlar.

Aynı trafikte bekliyorlar.

Aynı meydanlarda insanlarla karşılaşıyorlar.

Şehrin rahatsız olduğu yeri onlar da hissediyor, vatandaşın gördüğü aksaklığı çoğu zaman onlar da görüyor.

Ve daha önemlisi, bu şehre ve bu şehrin insanına yukarıdan bakmıyorlar.

Yan yana yürüyorlar.

Bence bunun kıymeti, bazen milyarlarca liralık yatırımlardan bile önce geliyor.

Çünkü şehir yönetimi önce bir ilişki meselesidir.

Bir belediye başkanı, yönettiği şehrin insanıyla arasına görünmez duvarlar örmeye başladığı gün o şehri anlamaktan uzaklaşmaya başlar.

Makam yükseldikçe insanın şehirden uzaklaşması çok kolaydır.

Ama makam büyürken insanlarla mesafe küçülüyorsa orada başka bir şey oluşuyor.

Bir sinerji…

O sinerji de zamanla enerjiye dönüşüyor.

İnsan belediyesine güveniyor, belediye insanından güç alıyor.

Sorun daha kolay anlatılıyor, çözüm daha kolay kabul görüyor, şehir yapılan işe daha fazla sahip çıkıyor.

Bir siyasetçi açısından bunun çok kıymetli bir seviye olduğunu düşünüyorum.

Hatta siyasetin nirvanası denilebilecek yer belki de tam burasıdır:

Yönettiğiniz insanlardan biri olmayı kaybetmeden onları yönetebilmek.

Kalabalığın önünde yürürken kalabalıktan kopmamak.

Makamınız yukarıda olsa da bakışınızı yukarıdan kurmamak.

Allah nazardan saklasın, benim gördüğüm kadarıyla Uğur İbrahim Altay Başkan bunu yakalamış görünüyor.

Belki Konya’daki bu yüksek çalışma temposunun, çok farklı kesimlerle kurulabilen diyaloğun ve büyük projelerde oluşan toplumsal kabulün arkasında da tam olarak bu var.

Çünkü kentsel dönüşüm kolay değil.

Kamulaştırma hiç kolay değil.

Her tapunun arkasında bir insan var.

Her dükkânın bir geçim hikâyesi…

Her evin içinde yılların hatırası…

İnsanı merkezin dışında bırakarak yapılan dönüşüm, şehri güzelleştiriyor görünse bile bir tarafını incitir.

Bu yüzden Başkan Altay’ın kamulaştırmada uzlaşma, hakkaniyet ve vatandaşın hukukuna yaptığı vurgu önemli.

Şehir değişmeli.

Ama insanıyla birlikte değişmeli.

Toplantı bitti.

Taş Bina’dan çıktık.

Konya yine kendi gündelik hayatının içindeydi.

Tramvaylar gidip geliyor, insanlar caddelerde yürüyor, Kültürpark’ın ağaçları sonbahara hazırlanıyordu.

Pelitler dökülüyordu.

Belki şehirlerin dönüşümü de biraz mevsimlere benziyor.

Bir şeyler giderken başka şeyler geliyor.

Bazı yapılar kaybolurken meydanlar ortaya çıkıyor.

Bazı sokaklar değişirken şehir kendi geçmişini yeniden hatırlıyor.

Bizim çocukluğumuzun Konya’sından bugüne çok şey değişti.

Daha da değişecek.

Mesele değişmek değil zaten.

Mesele, değişirken kendin kalabilmek.

Kökünü unutmadan yenilenmek.

Geçmişini sırtında bir yük gibi değil, önünü aydınlatan bir hafıza gibi taşıyabilmek.

Yıllardır bu şehri yazan biri olarak, geçmişte eleştirdiğimiz yerlerin bugün birer birer çözümün konusu haline geldiğini görmekten memnuniyet duyuyorum.

Konya güzel bir yere doğru gidiyor.

Bunu bir övgü cümlesi kurmak için söylemiyorum.

Yılların içinden bakarak söylüyorum.

Pelitler yine dökülecek.

Sonbaharlar yine gelecek.

Biz yaş alacağız.

Gün gelecek bizim bugün yürüdüğümüz caddelerde başka insanlar yürüyecek.

Ama şehirler bizden daha uzun yaşar.

Yeter ki onlara kendi ruhlarını kaybettirmeden dokunabilelim.

Ve sonunda geriye dönüp baktığımızda mesele kaç bina yaptığımızdan, kaç milyar lira harcadığımızdan daha büyük bir yerde duracak:

Bizden sonrakilere nasıl bir Konya bıraktık?

2029’da Türkiye nasıl bir ekonomi olacak? OVP’nin rakamları umut veriyor, asıl soru vatandaş ne hissedecek?

Türkiye’nin 2027-2029 dönemine ilişkin yeni Orta Vadeli Programı açıklandı.

İlk bakışta rakamlar dikkat çekici: Enflasyon yüzde 9’a inecek, büyüme yüzde 5’e çıkacak, kişi başına gelir 25 bin doları aşacak, ihracat büyüyecek, işsizlik gerileyecek.

Peki bütün bunlar gerçekleşirse Türkiye nasıl bir ülke olacak?

Daha önemlisi, vatandaş bunu cebinde hissedecek mi?

Bence yeni OVP’yi asıl bu iki soruyla okumak gerekiyor.

Programın temel hedefleri şöyle:

Gösterge 2026 2027 2028 2029
Büyüme %3,3 %4,2 %4,6 %5,0
Enflasyon %28,4 %21,0 %13,5 %9,0
İşsizlik %8,1 %8,0 %7,8 %7,6
Cari açık/GSYH %2,6 %1,9 %1,8 %1,6
İhracat 282 milyar $ 292 milyar $ 302,5 milyar $ 316 milyar $
İthalat 387 milyar $ 397 milyar $ 411 milyar $ 426 milyar $

Bu tablo tek başına bile programın iddiasını anlatıyor.

En dikkat çekici hedef enflasyon.

2026 sonunda yüzde 28,4 olması beklenen enflasyonun 2027’de yüzde 21’e, 2028’de yüzde 13,5’e ve 2029’da yüzde 9’a gerilemesi hedefleniyor.

Eğer bu hedef tutarsa Türkiye yeniden tek haneli enflasyon ortamına dönecek.

Ama burada çok önemli bir ayrım var.

Enflasyonun yüzde 9’a düşmesi, fiyatların ucuzlayacağı anlamına gelmiyor. Fiyatlar artmaya devam edecek; yalnızca daha yavaş artacak.

Dolayısıyla vatandaşın gerçek refahını belirleyecek şey enflasyon oranından çok maaşların, ücretlerin ve gelirlerin fiyatlardan daha hızlı artıp artmayacağı olacak.

OVP’nin ikinci önemli iddiası büyümede.

2026’da yüzde 3,3 olması beklenen büyümenin 2027’de yüzde 4,2’ye, 2028’de yüzde 4,6’ya ve 2029’da yüzde 5’e çıkması hedefleniyor.

Burada önemli olan yalnızca büyüme oranı değil, büyümenin kaynağı.

Program, tüketime dayalı büyüme yerine yatırım, üretim, teknoloji ve verimliliği öne çıkarıyor.

Orta-yüksek ve yüksek teknolojili yatırımlar için üç yıllık 750 milyar liralık Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) desteği öngörülüyor.

Sanayiye 250 milyar liralık ilave finansman desteği sağlanması, yüksek ve orta-yüksek teknolojili yatırımlar için üç yıllık 750 milyar liralık YTAK kredisi ayrılması bu yaklaşımın parçası.

Türkiye açısından doğru yön de burada.

Çünkü daha büyük ekonomi olmak başka, daha değerli üretim yapan ekonomi olmak başka.

Türkiye’nin gerçek sıçraması daha fazla otomobil, makine, yazılım, savunma teknolojisi, sağlık teknolojisi ve yüksek katma değerli ürün ihraç edebilmesiyle mümkün.

İstihdam tarafında da somut hedef var.

Program döneminde yaklaşık 2,1 milyon yeni istihdam oluşturulması ve işsizliğin yüzde 7,6’ya düşürülmesi planlanıyor.

Kadınların ve gençlerin iş gücüne daha fazla katılması, mesleki eğitim, çocuk bakım hizmetleri ve atıl iş gücünün azaltılması da programın önemli başlıkları arasında.

Fakat burada önemli bir boşluk var.

Türkiye’de ekonomik sıkıntıyı bugün en ağır yaşayan kesimlerin başında emekliler geliyor.

Çalışan için 2,1 milyonluk istihdam hedefi var.

Sanayici için finansman var.

İhracatçı için destek var.

Dar gelirli için sosyal konut ve kiralık konut politikaları var.

Ama emekli aylıklarının reel olarak ne kadar artırılacağına ilişkin programda somut ve ölçülebilir bir hedef yok.

Sosyal güvenlik bölümünde daha çok sistemin mali sürdürülebilirliği ve prim gelirlerinin artırılması üzerinde duruluyor.

Bu nedenle OVP’nin sosyal tarafında en dikkat çekici eksikliklerden biri emekliler.

Tarımda ise programın dili değişmiş.

Tarım artık yalnızca üretim veya fiyat meselesi olarak görülmüyor; doğrudan ekonomik güvenlik başlığı altında değerlendiriliyor.

Sulama yatırımlarının yüzde 42, organize tarım bölgesi yatırımlarının yüzde 103 artırılması planlanıyor.

Buğday gibi stratejik ürünlerin Türkiye’de üretilmesi ve acil dönemler için stoklanması özellikle vurgulanıyor.

Bence bu, OVP’nin en önemli zihniyet değişikliklerinden biri.

Çünkü yeni dünyada gıda, enerji ve su artık yalnız ekonomi meselesi değil; doğrudan milli güvenlik meselesi.

Enerji tarafı ise programın en büyük kırılganlığını gösteriyor.

Bir önceki OVP’de 2026 için 64,3 dolar varsayılan Brent petrol fiyatı 89,3 dolara yükseldi. Enerji ithalatı tahmini de 63 milyar dolardan 71 milyar dolara çıktı.

Bu fark küçümsenecek bir fark değil.

Petrol yükseldiğinde yalnızca rafineri faturası artmıyor.

Motorin yükseliyor.

Benzin yükseliyor.

Nakliye pahalanıyor.

Tarımın maliyeti artıyor.

Sanayicinin üretim gideri yükseliyor.

Sonunda bunların tamamı yeniden enflasyona dönüyor.

Bu yüzden Türkiye’nin enerji bağımlılığını azaltması, enflasyonu düşürmek kadar stratejik.

Döviz kuru, altın ve Borsa İstanbul için ise OVP’de yıllık fiyat hedefi yok.

Bu da önemli.

Program “dolar şu olacak, altın bu olacak, BIST şu seviyeye çıkacak” demiyor. Bunun yerine TL’ye güvenin artırılması, sermaye piyasalarının derinleştirilmesi ve tasarrufların uzun vadeli araçlara yönlendirilmesi hedefleniyor.

İhracatta ise 2026’daki 282 milyar dolarlık mal ihracatının 2029’da 316 milyar dolara çıkması öngörülüyor. Mal ve hizmet ihracatında toplam hedef 450 milyar dolar.

Ama asıl önemli olan ihracatın niteliği.

Türkiye daha fazla ürün satmak kadar daha yüksek teknoloji ve daha yüksek katma değer satmak istiyor.

Programın belki de en iddialı tarafı Türkiye’nin dünya ekonomisindeki konumuna ilişkin hedef.

2026 sonunda milli gelirin 1,8 trilyon doları, kişi başına gelirin 20 bin doları aşması bekleniyor. Türkiye’nin nominal büyüklükte dünyanın 16’ncı, satın alma gücü paritesine göre 11’inci büyük ekonomisi konumunu sürdürmesi öngörülüyor.

2029 sonunda ise milli gelirin 2,2 trilyon doların, kişi başına gelirin 25 bin doların üzerine çıkması hedefleniyor.

Benim tahminim şu:

Bu hedefler büyük ölçüde gerçekleşirse Türkiye, 2029’a doğru yalnızca büyük ekonomiler liginde kalan değil; Avrupa ile Asya arasında üretim, savunma, lojistik, enerji ve ticaret bakımından daha ağırlıklı bir bölgesel güç olarak görülmeye başlayacaktır.

Türkiye’yi yalnızca “köprü ülke” olarak tarif eden eski yaklaşımın yerine, üretim ve lojistik merkezi olma iddiası konuluyor.

Programın siyasi açıdan dikkat çekici bir diğer mesajı da seçim takvimi.

Cevdet Yılmaz, OVP’nin seçimlerin zamanında yapılacağı varsayımıyla hazırlandığını açıkça söylüyor. Erken seçim senaryosu üzerinden bir ekonomik program kurulmadığı belirtiliyor.

Bu da programın 2027-2029 dönemini kesintisiz bir ekonomik politika dönemi olarak gördüğünü gösteriyor.

Peki umutlu olmalı mıyız?

Bence temkinli biçimde evet.

Çünkü hedeflerin yönü doğru.

Daha fazla üretim, daha yüksek teknoloji, daha fazla ihracat, daha düşük enflasyon, daha güçlü tarım, daha az enerji bağımlılığı ve daha fazla istihdam…

Bunlara itiraz etmek zor.

Ama mesele hedef koymak değil.

Türkiye 2,2 trilyon dolarlık ekonomiye ulaştığında vatandaş daha rahat yaşayabiliyor mu?

25 bin dolarlık kişi başına gelir açıklanırken insanlar kirayı daha kolay ödeyebiliyor mu?

Gıda harcamasının bütçedeki payı düşmüş mü?

Çalışanın maaşı reel olarak artmış mı?

Emekli büyüyen ekonomiden pay almış mı?

Gençler daha kolay iş bulabiliyor mu?

İşte yeni OVP’nin gerçek sınavı burada.

Rakamlar umut veriyor.

Ama Türkiye’nin asıl başarısı, büyüyen ekonominin büyüyen refaha dönüşmesiyle ölçülecek.

Resmi Gazete’de Konya için kritik DSİ kararı: Yeni bina yapılacak | Peki, Anıt’taki arazi ne olacak?

4 Eylül 2026 tarihli ve 11749 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ait bazı taşınmazların özelleştirilmesi ile buradan elde edilecek gelirin yeni DSİ yatırımlarında kullanılmasını öngören kapsamlı bir düzenleme getirdi.

Kararın ekiyle birlikte değerlendirildiğinde, iki aşamalı bir model ortaya çıkıyor: İlk olarak 11 ilde bulunan 37 DSİ taşınmazı veya taşınmaz hissesi özelleştirme kapsamına alınıyor. Ardından bu işlemlerden elde edilen gelir, giderler düşüldükten sonra Konya’nın da aralarında bulunduğu illerdeki yeni hizmet binaları ve tesislerin finansmanına aktarılıyor.

Konya açısından kararın en önemli bölümü, DSİ 4. Bölge Müdürlüğüne yeni hizmet binası ve tesis yapılmasının açıkça hükme bağlanmış olması.

Ancak karar yeni bir soruyu da Konya’nın gündemine taşıdı:

DSİ yeni yerleşkesine taşındığında, Anıt Alanı’ndaki mevcut bina ve geniş kamu arazisi nasıl değerlendirilecek?

Özelleştirme kapsamına alınan 37 taşınmaz hangi illerde?

Kararın ekinde yer alan ve “Özelleştirme Kapsam ve Programına Alınacak Taşınmaz Listesi” başlığını taşıyan tabloda, DSİ mülkiyetindeki 37 taşınmazın il, ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgileri tek tek sıralandı.

Taşınmazların illere göre dağılımı şöyle:

İl İlçe ve bölge Taşınmaz sayısı
Adana Seyhan-Cemalpaşa, Yüreğir-Mihmandar 4
Ağrı Merkez-Suçatağı 1
Ankara Mamak-Küçük Kayaş-İmar 1
Antalya Manavgat-Ilıca 4
Edirne Keşan-Aşağızaferiye 1
Eskişehir Tepebaşı-Batıkent 1
İstanbul Pendik-Kurtköy, Kağıthane-Merkez 2
Kütahya Merkez-Alipaşa 1
Malatya Yeşilyurt-Yakınca 1
Samsun Canik-Dereler 1
Şanlıurfa Haliliye-Karşıyaka 20
Toplam 37

Taşınmazların 36’sı DSİ’nin tam mülkiyetinde bulunuyor. İstanbul’un Kağıthane ilçesindeki taşınmazda ise DSİ’ye ait 115487/120000 oranındaki hisse özelleştirme kapsamına alındı.

Listenin en yoğun bölümünü Şanlıurfa oluşturdu. Haliliye ilçesinin Karşıyaka bölgesinde bulunan 20 ayrı DSİ taşınmazı karar kapsamına girdi.

Konya özelleştirme listesinde bulunmuyor

Kararın Konya açısından doğru okunabilmesi için iki listenin birbirinden ayrılması gerekiyor.

Konya, özelleştirme kapsamına alınan 37 taşınmazın bulunduğu iller arasında yer almıyor. Bu nedenle DSİ 4. Bölge Müdürlüğünün Anıt Alanı’ndaki mevcut binası ve arazisi, 11749 sayılı kararla satış veya özelleştirme kapsamına alınmış değil.

Konya’nın karardaki yeri farklı.

Kent, özelleştirme işlemlerinden sağlanacak gelirle yeni DSİ hizmet binası ve tesis yapılacak iller arasında bulunuyor.

Dolayısıyla karar, “Konya’daki DSİ arazisi satılacak ve buradan elde edilen parayla yeni bina yapılacak” anlamına gelmiyor. Başka illerdeki 37 DSİ taşınmazının özelleştirilmesiyle oluşacak ortak kaynağın bir bölümü, Konya’daki yeni DSİ yerleşkesinin yapımında kullanılabilecek.

Taşınmazların tamamı mutlaka satılmayacak

Kararda “özelleştirme” için tek yöntem olarak satış belirlenmedi.

Taşınmazlar veya taşınmaz hisseleri;

  • Satış,
  • Kiralama,
  • Gelir ortaklığı,
  • İşletme hakkının verilmesi,
  • Mülkiyet dışındaki bazı hakların kurulması,
  • İşin gereğine uygun diğer hukuki yöntemler

aracılığıyla değerlendirilebilecek.

Bu yöntemlerden biri kullanılabileceği gibi, birden fazlası birlikte de uygulanabilecek. Dolayısıyla 37 taşınmazın tamamının tapusuyla satılacağı yönünde kesin bir hüküm bulunmuyor.

Özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar taşınmazlara ilişkin gelir, gider, bakım, onarım, işletme ve diğer yükümlülükler DSİ’ye ait olacak. İşlemlerin tamamlanması için son tarih ise 31 Aralık 2028 olarak belirlendi.

Konya dahil beş bölge müdürlüğüne yeni bina

Özelleştirme gelirinden işlemlere ilişkin giderler çıkarıldıktan sonra kalan tutar, genel bütçeye gelir kaydedilmeden DSİ muhasebe biriminin hesabına aktarılacak.

Kararda, bu kaynağın kullanılacağı yatırımlar ayrıntılı biçimde sıralandı.

Yeni hizmet binası ve tesis yapılacak bölge müdürlükleri şöyle:

DSİ birimi İl Kararda öngörülen yatırım
DSİ 3. Bölge Müdürlüğü Eskişehir Yeni hizmet binası ve tesis
DSİ 4. Bölge Müdürlüğü Konya Yeni hizmet binası ve tesis
DSİ 5. Bölge Müdürlüğü Ankara Yeni hizmet binası ve tesis
DSİ 6. Bölge Müdürlüğü Adana Yeni hizmet binası ve tesis
DSİ 11. Bölge Müdürlüğü Edirne Yeni hizmet binası ve tesis

Kararın kullandığı ifade yalnızca mevcut binaların yenilenmesi veya onarılması değil. Eskişehir, Konya, Ankara, Adana ve Edirne’deki bölge müdürlükleri için açıkça “yeni hizmet binaları ve tesislerinin yapımı” öngörülüyor.

Bununla birlikte karar, bu projelerin yerlerini, büyüklüklerini, maliyetlerini ve ihale takvimlerini açıklamıyor.

Şube müdürlükleri ve diğer yatırımlar da kapsamda

Özelleştirme gelirinin kullanılabileceği yatırımlar bölge müdürlükleriyle sınırlı değil.

Karara göre;

  • DSİ Ankara Taşkın Koordinasyon Merkezi,
  • DSİ Nevşehir AR-GE ve Eğitim Tesisi,
  • Yalova, Mardin, Siirt, Şırnak, Nevşehir, Alanya ve Kilis şube müdürlüklerinin yeni hizmet binaları ve tesisleri,
  • Erzurum ve Şanlıurfa bölge müdürlüklerinin ihtiyaç duyduğu ilave tesisler,
  • Hatay, Ağrı, Tunceli, Adıyaman ve Ardahan şube müdürlüklerinin ilave tesisleri

de bu kaynaktan finanse edilebilecek.

Ayrıca DSİ’nin ihtiyaç duyduğu diğer hizmet binaları ile tesislerin yapımı; mevcut bina ve tesislerin bakım, onarım ve güçlendirme çalışmaları da kararın kapsamına alındı.

Konya’daki yeni DSİ yerleşkesi nereye yapılacak?

Kararla birlikte Konya’ya yeni DSİ 4. Bölge Müdürlüğü hizmet binası ve tesis yapılacağı kesinleşirken, yatırımın ayrıntıları henüz açıklanmadı.

Yeni yerleşkenin hangi mahallede kurulacağı, arazisinin belirlenip belirlenmediği, projenin büyüklüğü, yatırım bedeli, ihale tarihi ve yapım takvimi Cumhurbaşkanı Kararı’nda yer almıyor.

DSİ 4. Bölge Müdürlüğünün resmî adresi hâlen “Anıt Alanı, Meram/Konya” olarak gösteriliyor. Kurum, Konya’nın merkezindeki Konevi Mahallesi-Feritpaşa Caddesi aksında bulunan mevcut yerleşkesinde faaliyetlerini sürdürüyor.

Yeni hizmet binası kararının ardından DSİ’nin taşınma planının ve yeni yerleşke için düşünülen alanın kamuoyuna açıklanması bekleniyor.

Anıt’taki mevcut DSİ arazisi ne olacak?

Kararın Konya açısından ortaya çıkardığı en önemli şehircilik sorusu, mevcut DSİ yerleşkesinin geleceği oldu.

DSİ 4. Bölge Müdürlüğü, Konya’nın merkezindeki en değerli kamusal akslardan birinde bulunuyor. Mevcut yerleşke; Anıt, Millet Bahçesi, Feritpaşa Caddesi, Konevi bölgesi ve tren garı çevresinin oluşturduğu büyük kent merkezi bütününün bir parçası konumunda.

Ancak Cumhurbaşkanı Kararı’nda;

  • Mevcut DSİ binasının boşaltılacağı tarih,
  • Arazinin başka bir kamu kurumuna devredilip devredilmeyeceği,
  • Millet Bahçesine katılıp katılmayacağı,
  • Yeşil alan veya farklı bir kamusal kullanıma ayrılıp ayrılmayacağı,
  • İleride ayrıca özelleştirme kapsamına alınıp alınmayacağı

konusunda herhangi bir hüküm bulunmuyor.

Bu nedenle Anıt’taki alanın satılacağını veya belirli bir projeye ayrıldığını şimdiden söylemek mümkün değil.

Millet Bahçesi bölgenin karakterini değiştirdi

Anıt çevresini değerlendirirken eski stadyum alanının bugünkü durumunu özellikle dikkate almak gerekiyor.

Eski Konya Atatürk Stadı’nın bulunduğu alan artık atıl veya boş bir arazi değil. Burada tamamlanan Millet Bahçesi, Konya şehir merkezinin en önemli açık ve yeşil alanlarından biri olarak hizmet veriyor.

Konya Büyükşehir Belediyesinin proje bilgilerine göre Millet Bahçesi, toplam 76 bin 818 metrekarelik alanda hayata geçirildi. Restoran, pastane, kitap kafe, koşu alanları, basketbol sahaları, tenis kortu, gölet, etkinlik alanları ve çocuk oyun alanlarıyla bölge, şehrin merkezindeki önemli sosyal yaşam ve nefes alma mekânlarından birine dönüştü.

Bu nedenle mevcut DSİ arazisinin geleceği, yalnızca bir kamu kurumunun taşınması veya bina değişikliği olarak değerlendirilemez. Verilecek karar, Millet Bahçesi ve Anıt çevresindeki kamusal bütünlüğü doğrudan etkileyecek.

Bölgede büyük cami yatırımı da devam ediyor

Millet Bahçesi çevresindeki bir diğer önemli yatırım ise yapımı süren büyük cami projesi.

İnşaatın bir dönem dışarıdan bakıldığında yavaşladığı veya durmuş olduğu yönünde bir izlenim oluşsa da çalışmaların devam ettiği anlaşılıyor. Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay, Merceknet’e yaptığı değerlendirmede caminin kurşun kaplama çalışmalarının gerçekleştirildiğini ifade etti.

Bu bilgi, inşaatın tamamen durmadığını ve yapım sürecinin sürdüğünü ortaya koyuyor.

Millet Bahçesi, cami yatırımı ve DSİ yerleşkesinin muhtemel dönüşümü birlikte ele alındığında, bölgede önümüzdeki yılları şekillendirecek daha geniş bir şehircilik sürecinin bulunduğu görülüyor.

DSİ arazisinin Millet Bahçesine katılması yıllar önce gündeme gelmişti

DSİ yerleşkesinin Millet Bahçesiyle birlikte değerlendirilmesi fikri yeni değil.

Dönemin Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Akyürek, 4 Kasım 2012’de yaptığı açıklamada eski stadyumun bulunduğu 102 bin metrekarelik alanın, aradaki cadde ve DSİ Bölge Müdürlüğü arazisiyle birlikte ele alınması için çalışma yürütüldüğünü açıklamıştı.

Akyürek, dönemin Orman ve Su İşleri Bakanlığıyla ön görüşme yapıldığını; mutabakat sağlanması halinde DSİ alanının da projeye katılarak bölgenin en az yüzde 75’inin yeşil alan, yürüyüş yolu, bisiklet yolu ve kent parkı olarak Konya’ya kazandırılmasının hedeflendiğini belirtmişti.

Aradan geçen süreçte eski stadyum alanı Millet Bahçesine dönüştürüldü ve halkın kullanımına açıldı; ancak DSİ yerleşkesi mevcut konumunda kaldı.

Şimdi DSİ 4. Bölge Müdürlüğüne yeni hizmet binası ve tesis yapılmasının Cumhurbaşkanı Kararı’nda açıkça yer alması, 2012’de gündeme gelen DSİ arazisinin büyük yeşil alanla bütünleştirilmesi düşüncesini yeniden önemli hale getirdi.

Bununla birlikte eski açıklamanın bugün de geçerli bir proje veya kesinleşmiş karar olduğunu söylemek mümkün değil. Mevcut DSİ arazisinin Millet Bahçesine katılması için güncel bir karar, protokol veya plan değişikliğinin açıklanması gerekiyor.

Feritpaşa Caddesi’ndeki plan revizyonu dikkat çekiyor

DSİ 4. Bölge Müdürlüğünün bulunduğu Konevi-Feritpaşa aksında devam eden planlama çalışmaları da dikkatle takip ediliyor.

Meram Belediye Meclisinin 6 Şubat 2026 tarihli ve 37 sayılı kararında, Konevi Mahallesi Feritpaşa Caddesi güzergâhı ve çevresindeki uygulama imar planı revizyonu teklifinin ayrıntılı incelenebilmesi amacıyla İmar Komisyonuna süre verilmesi kararlaştırıldı.

Ancak yayımlanan karar özetinde plan revizyonunun ayrıntılı sınırları ile kapsadığı bütün ada ve parseller açıklanmıyor. Bu nedenle söz konusu çalışmanın DSİ 4. Bölge Müdürlüğü arazisini kapsadığı veya arazinin gelecekteki kullanımını belirlediği yönünde kesin bir değerlendirme yapılamıyor.

Yine de aynı dönemde hem Feritpaşa Caddesi ve çevresinde plan revizyonunun gündemde olması hem de DSİ 4. Bölge Müdürlüğüne yeni bina yapılmasına ilişkin karar çıkması, iki sürecin birbiriyle bağlantılı olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor.

Konya’nın merkezinde önemli bir fırsat

DSİ 4. Bölge Müdürlüğünün başka bir yerleşkeye taşınması halinde Anıt’taki mevcut alanın Millet Bahçesiyle bütünleştirilmesi, Konya şehir merkezindeki kamusal ve yeşil alanın genişletilmesi bakımından önemli bir fırsat oluşturabilir.

Eski stadyum arazisinin yoğun yapılaşmaya açılmak yerine Millet Bahçesine dönüştürülmesi, bölgede şehrin nefes alabileceği değerli bir kamusal alan ortaya çıkardı.

Mevcut DSİ arazisinin geleceğine ilişkin karar da Anıt çevresinin önümüzdeki onlarca yıllık yapısını etkileyebilecek önemde. Bu nedenle alanın geleceği yalnızca ekonomik değeri üzerinden değil; kamusal kullanım, yeşil alan sürekliliği, ulaşım, sosyal yaşam ve kent merkezinin ihtiyaçları birlikte değerlendirilerek ele alınmalı.

Cevap bekleyen kritik sorular

11749 sayılı kararın ardından Konya kamuoyunun cevap beklediği başlıca sorular şöyle:

  1. DSİ 4. Bölge Müdürlüğünün yeni hizmet binası ve tesisleri Konya’nın neresine yapılacak?
  2. Yeni yerleşke için arazi veya parsel belirlendi mi?
  3. Proje bedeli ve ihale takvimi hazırlandı mı?
  4. Anıt’taki mevcut DSİ yerleşkesi yeni bina tamamlandıktan sonra ne olacak?
  5. Mevcut arazi Millet Bahçesine katılacak mı?
  6. Alan yeşil ve kamusal kullanım için mi değerlendirilecek, yoksa başka bir fonksiyon mu verilecek?
  7. Feritpaşa Caddesi ve çevresindeki imar planı revizyonu DSİ arazisini kapsıyor mu?
  8. DSİ, Konya Büyükşehir Belediyesi ve Meram Belediyesi arasında alanın geleceğine ilişkin bir görüşme veya protokol bulunuyor mu?
  9. Millet Bahçesi’ndeki cami projesinin güncel yapım takvimi nedir?

Mesele yalnızca yeni bir kamu binası değil

Resmi Gazete’deki kararın Konya bakımından en net sonucu, DSİ 4. Bölge Müdürlüğüne yeni hizmet binası ve tesis yapılmasının finansman yolunun açılması oldu.

Ancak kararın şehir açısından daha büyük anlamı, Anıt’taki mevcut DSİ yerleşkesinin geleceğinde yatıyor.

Konya, özelleştirilecek 37 taşınmazın bulunduğu iller arasında değil. Bu nedenle mevcut DSİ arazisinin bu kararla satıldığı söylenemez. Buna karşılık yeni yerleşke tamamlandığında mevcut alanın nasıl değerlendirileceği, Millet Bahçesi ve cami yatırımıyla yeniden şekillenen Anıt bölgesinin geleceğini doğrudan etkileyecek.

Artık cevaplanması gereken iki temel soru bulunuyor:

Yeni DSİ 4. Bölge Müdürlüğü nereye yapılacak?

Ve bundan daha önemlisi:

Konya’nın merkezindeki mevcut DSİ arazisi bundan sonra ne olacak?

Konya’nın kokusu GastroFest’te: Bir şehir böyle güzel anlatılır

Bugün saatlerce GastroFest’i gezdim.

Öyle bir uğrayıp çıkmak değildi bu. Tezgâh tezgâh dolaştım, kokuların peşine düştüm, kalabalığın arasına karıştım, insanların yüzüne baktım, çocukların heyecanını izledim.

Eve döndüğümde bile etliekmeğin, fırın kebabının, düğün pilavının, bamya çorbasının kokusu sanki hâlâ üzerimdeydi.

Bazen bir şehri anlatmak için uzun uzun cümlelere gerek yoktur.

Bazen bir koku yeter.

Bir tabak yemek, bir meydan kalabalığı, çimlerin üzerinde oturan bir aile, elinde dondurmasıyla koşan bir çocuk…

Bugün GastroFest’te bana en çok bunlar Konya’yı anlattı.

Ve içimden şu geçti:

Bu şehir böyle organizasyonları gerçekten hak ediyor.

Daha girişte fark edilen bir düzen var

Festival alanına yaklaşırken önce organizasyonun bu yıl daha derli toplu hale getirildiği hissediliyor.

Araç park alanları hazırlanmış, girişler daha belirgin hale getirilmiş, ulaşım ve yaya akışı daha güvenli bir düzene oturtulmuş.

Geçmiş yıllarda zaman zaman hissedilen karmaşanın yerini bu yıl daha kontrollü, daha anlaşılır bir yapı almış.

Turnikelerden geçerek alana giriyorsunuz.

Girişlerde güvenlik kontrolü var. Kadın ziyaretçileri kadın güvenlik görevlileri, erkek ziyaretçileri erkek güvenlik görevlileri kontrol ediyor.

Bunlar küçük ayrıntılar gibi görünebilir.

Ama büyük organizasyonların kalitesi çoğu zaman işte böyle ayrıntılarda ortaya çıkar.

Kalabalık var.

Hem de ciddi bir kalabalık.

Ama insanı huzursuz eden bir düzensizlik hissi yok.

Festival alanı bu yıl başka görünüyor

Benim en çok dikkatimi çeken şeylerden biri de stantların tasarımı oldu.

Geçmiş yıllarda farklı renk ve büyüklüklerde çadırların yan yana gelişi zaman zaman dağınık bir görüntü oluşturuyordu.

Bu yıl ise çok daha bütünlüklü bir görüntü var.

Firmalara Bedesten havasını çağrıştıran, hasır dokulu, Konya’nın mimari ve kültürel kimliğine daha çok yakışan alanlar hazırlanmış.

Yürüyüş yolları belirgin.

Stantlar birbirini boğmuyor.

İnsanlar rahatça dolaşabiliyor, alışverişini yapabiliyor, yiyeceğini alıp birkaç adım ötede oturabileceği alanlara geçebiliyor.

Kimi masalara oturuyor.

Kimi çimlere yayılıyor.

Kimi ailesiyle saatlerce alanda kalıyor.

İşte festival dediğiniz biraz da böyle olmalı.

İnsan sadece bir şey satın almamalı.

Orada vakit geçirmeli.

Oranın havasına karışmalı.

Lezzetlerin arasında kayboluyorsunuz

Peki ne var?

Doğrusu, ne yok ki?

Etliekmek var.

Fırın kebabı var.

Konya düğün yemeği var.

Bamya çorbası var.

Su böreği, sarma, içli köfte var.

Döner var.

Kokoreç var.

Sokak lezzetleri var.

Dondurmalar, tatlılar, waffle çeşitleri var.

Geleneksel şerbetlerden modern içeceklere kadar geniş bir yelpaze var.

Bir noktada ıslak hamburger standının önünde gençlerin oluşturduğu sırayı gördüm.

Bu görüntü aslında festivalin ruhunu çok güzel anlatıyor.

Bir tarafta yüzlerce yıllık Konya mutfağı…

Diğer tarafta bugünün gençlerinin sevdiği sokak lezzetleri…

Aynı alanda, aynı sofranın etrafında buluşuyorlar.

Bence GastroFest’in asıl güzelliği de burada.

Konya mutfağı birkaç yemekten ibaret değil

Konya mutfağını yalnızca etliekmekle anlatmaya kalkarsak bu şehre büyük haksızlık ederiz.

Elbette etliekmek bizim vazgeçilmezimiz.

Ama bu mutfağın arkasında çok daha derin bir kültür var.

Düğün pilavı var.

Bamya çorbası var.

Tirit var.

Fırın kebabı var.

İrmik helvası, hamur işleri, yöresel çorbalar, tandır kültürü, tahıl ve bakliyat geleneği var.

GastroFest’in en değerli tarafı da bana göre bunu görünür hale getirmesi.

Bu festival yalnızca yemek yenilen bir alan değil.

Konya’nın gastronomi hafızasının kurulduğu büyük bir vitrin.

Resmî festival verilerine göre bu yıl alanda 65’in üzerinde firma yer alıyor. Programda ayrıca 43’ten fazla söyleşi ve imza etkinliği, 100’ün üzerinde kültürel etkinlik ve 30’dan fazla atölye bulunuyor.

Bu rakamlar da GastroFest’in artık küçük çaplı bir yerel etkinliğin çok ötesine geçtiğini gösteriyor.

Yöresel ürünler başlı başına ayrı bir dünya

Festivalde yalnızca pişmiş yemekler yok.

Yöresel ürünlerin bulunduğu bölümlerde dolaşmaya başladığınızda sanki Anadolu’nun büyük bir pazarına girmiş gibi oluyorsunuz.

Peynirler…

Tarhanalar…

Kurutulmuş sebzeler…

Patlıcan kuruları…

Zeytinyağları…

Tereyağları…

Kurutulmuş meyveler…

Bulgur ve bakliyatlar…

Helva çeşitleri…

Yerel markalar ve üreticiler…

Bir tarafta modern gastronomi, diğer tarafta evlerin mutfağından taşınmış asırlık alışkanlıklar.

Aslında burada sadece ürün satılmıyor.

Bir kültür anlatılıyor.

Ünlü şefler de bu hikâyenin içinde

Festivalin ulusal ölçekte ses getiren taraflarından biri de gastronomi dünyasının tanınan isimlerini Konya’da buluşturması.

Birçok birbirinden ünlü şefler festival programına ayrı bir renk katıyor.

Bu isimlerin burada olması yalnızca bir sahne gösterisi anlamına gelmiyor.

Konya mutfağının daha geniş kitlelere anlatılması açısından da önemli.

Çünkü artık şehirler yalnızca sanayileriyle, yollarıyla, binalarıyla yarışmıyor.

Kültürleriyle yarışıyor.

Mutfaklarıyla yarışıyor.

Hikâyeleriyle yarışıyor.

Konya’nın bu yarışta anlatacak çok güçlü bir hikâyesi var.

Kalabalık rahatsız etmiyor, sevindiriyor

Biz Yazır Mahallesi’nde oturuyoruz.

Festival nedeniyle çevredeki sokakların araçlarla ve insanlarla dolduğunu görmek mümkün.

Normalde böyle bir yoğunluk insanı rahatsız edebilir.

Ama bu kez başka bir duygu oluşuyor.

Çünkü o kalabalık aslında bir sahiplenmenin göstergesi.

Konyalı gelmiş.

Ailesiyle gelmiş.

Çocuğuyla gelmiş.

Arkadaşıyla gelmiş.

Şehrin kendi organizasyonuna sahip çıkmış.

Bence bundan daha kıymetli bir şey yok.

Bir şehir, kendi insanı yaptığı organizasyona ilgi gösteriyorsa orada gerçek bir karşılık var demektir.

Uğur Başkan’a ve emeği geçenlere hakkını teslim etmek gerek

Güzel yapılan işi takdir etmek gerekir.

Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay’ı ve organizasyonda emeği geçen bütün ekibi kutluyorum.

Çünkü ortaya yalnızca bir yemek festivali değil, Konya’nın kendisini anlattığı büyük bir buluşma çıkmış.

Düzeniyle…

Güvenliğiyle…

Otopark alanlarıyla…

Stant tasarımlarıyla…

Yöresel ürünleriyle…

Ünlü şefleriyle…

Ve en önemlisi Konyalısıyla…

GastroFest bu yıl Konya’ya gerçekten yakışmış.

Daha bitmedi: Pazar akşamı 22.00’ye kadar vaktiniz var

Bir de bunu özellikle söylemek istiyorum.

Bu satırları okuyup “Festivali kaçırdık mı?” diye düşünenler varsa hayır, kaçırmadınız.

4. Konya GastroFest, 6 Eylül 2026 Pazar günü de devam edecek ve festival alanı akşam saat 22.00’ye kadar ziyaretçilere açık olacak.

Yani hâlâ vakit var.

Ailenizi alın.

Çocuklarınızı alın.

Dostlarınızı alın.

Kalehan Ecdat Bahçesi’ne gidin.

Bir etliekmek yiyin.

Bamya çorbasının tadına bakın.

Düğün pilavına uğrayın.

Yöresel ürünlerin arasında dolaşın.

Bir şefin gösterisini izleyin.

Sonra bir köşeye oturup etrafınızdaki kalabalığa bakın.

Belki siz de benim bugün düşündüğüm şeyi düşünürsünüz:

Bir şehir bazen kendisini en güzel sofrada anlatır.

Bugün Konya, GastroFest’te kendisini çok güzel anlatıyor.

Ve insan alandan ayrılırken yalnızca doymuş olmuyor.

Biraz da gururlanıyor.

Ben gittim, gezdim, beğendim.

Şimdi gönül rahatlığıyla söylüyorum:

Vaktiniz varsa mutlaka gidin.

Çünkü bu şehir böyle organizasyonları hak ediyor.

Hatta daha fazlasını hak ediyor.

Daha çok ulusal etkinlik…

Daha çok uluslararası organizasyon…

Daha çok misafir…

Daha çok tanıtım…

Daha çok Konya…

6 Eylül Pazar akşamı saat 22.00’ye kadar GastroFest hâlâ sizi bekliyor.

 

Konya Ticaret Odası, Selçuk Öztürk ve geleceğe bırakılan Konya Ekonomi Raporu

Eskisi gibi değiliz tabii…

Artık çok fazla yazamıyoruz.

Lokman Kuyumcuoğlu ağabey bilir; eskiden haftanın yedi günü yazardım. Hatta bazı günler bir de müstear ismim vardı. Aynı gün iki ayrı kişiymiş gibi iki farklı yazı kaleme alırdım.

İşin ilginç tarafı, bir süre sonra o müstear isimle yazan hayali kişiye davetiyeler bile gelmeye başlamıştı. İnsanlar gerçekten öyle birisinin var olduğunu düşünüyordu.

Oysa yoktu.

Onu da ben yazıyordum.

Sizin anlayacağınız, bazı günler iki ayrı yazıyla çıkardık okurun karşısına.

Sadece Konya gündemini de yazmazdım.

Türkiye, dünya, ekonomi, finans, ticaret, edebiyat, özellikle şiir, sinema, kültür sanat…

Okunur muydu?

Bilmiyorum inanın.

Ama tepki gelirdi, etki oluştururdu; onu görürdüm. Hatta bazen ismimin benden daha etkili olduğunu bile düşünürdüm.

Zaman işte…

Yaş ilerledikçe insan ister istemez değişiyor.

Belki tembelleşmiyoruz da daha fazla kırılıyoruz.

Bazen küsüyoruz, bazen kendi kabuğumuza çekiliyoruz. Eskisi kadar öfkelenemiyor, eskisi kadar heyecanlanamıyor, belki eskisi kadar her meseleye yetişemiyoruz.

Onun için kusurumuza bakmayın.

Eskisi kadar yazamıyorum.

Ama yazılacak konu azalıyor mu?

Tam tersine.

Konular biriktikçe birikiyor.

Mesela imam hatipli öğrencilerin askeri okullara girmeye başlamasını, hatta artık o okullardan birinciler çıkarmasını yazmak istiyordum.

Bunun Türkiye’nin yakın tarihi açısından ne anlama geldiğini, nereden nereye gelindiğini, geçmişte hangi kapıların kimlere kapatıldığını, bugün hangi zihinsel eşiğin aşıldığını anlatmak istiyordum.

Yazamadım.

Bir taraftan HÜRJET geliyor.

Türkiye kendi uçağını yapıyor, geliştiriyor, envantere kazandırıyor.

Savunma sanayisinde geldiğimiz nokta…

Ne yalan söyleyeyim, bütün zerrelerimi etkiliyor.

Bazen taşıdığım heyecanı nasıl anlatacağımı bile bilmiyorum.

Onu da yazamadım.

Neyse…

Duanıza talibiz.

Belki yine yazarız.

Çünkü insanın yaşadığı zamana karşı bir vazifesi var.

Kimisine üretmek düşüyor, kimisine yönetmek, kimisine öğretmek…

Bize de galiba yazmak, konuşmak ve şahit olduğumuz zamana not düşmek düşmüş.

Yalan dünyada, hiç değilse “Bunlar yalan değildi” diyebilmek…

Rabbim o sözü söyleme gücümüzü daim kılsın.

Peki, bugün ne yazacağım?

Bugün Konya Ticaret Odasının yayımladığı ve bence üzerinde çok daha fazla durulması gereken bir çalışmadan bahsedeceğim:

Konya Ekonomi Raporu 2025.

Değerli Dostum, Özhan Say, sağ olsun, bir tane de bu eserden bana takdim etti. 

Tabi ben de kitabı ayrıntıları ile inceledim.

Onlar bu eserin belki adına kitap demediler.

Belki teknik olarak bir rapor ve o şekilde ifade ettiler.

Belki kurum diliyle bir araştırma belgesi.

Ama bana sorarsanız bu çalışma düpedüz bir kitap, devasa bir eser.

Üstelik yalnızca bugünün yöneticisinin, sanayicisinin, tüccarının ya da akademisyeninin elinin altında bulunması gereken bir kitap değil.

Bu aynı zamanda geleceğe bırakılmış bir şehir hafızası.

Çünkü Konya Ekonomi Raporu’nu karıştırmaya başladığınızda yalnızca sanayi veya ticaret rakamlarıyla karşılaşmıyorsunuz.

Şehrin neredeyse tamamıyla karşılaşıyorsunuz.

Üniversiteler var mesela…

Üniversitelerin ödenekleri…

KYK yurtları…

Özel yurtların kapasiteleri…

Akademisyen sayıları…

Üretilen akademik çalışmalar…

Projeler…

Makaleler…

Bilginin kendisi var.

Sonra tarım bölümüne geçiyorsunuz.

İnanın tek başına oradan belki on farklı yazı çıkar.

Tohumculuktan tarımsal üretime, sulamadan desteklemelere, Konya Büyükşehir Belediyesinin çiftçiye sağladığı desteklerden Türkiye genelindeki tarımsal desteklerin Konya’daki karşılığına kadar çok geniş bir alan incelenmiş.

Konya’da hangi ürün ne kadar üretiliyor?

Üretim maliyeti ne?

Hangi üründe Konya Türkiye’nin neresinde duruyor?

Tarım makinelerinde üretim kapasitemiz ne?

Ne kadar ihracat yapıyoruz?

Hangi ihtiyacımızı kendimiz karşılıyoruz?

Hangi alanda dışarıya ihtiyaç duyuyoruz?

Bunların hepsini aynı eser içerisinde bulabiliyorsunuz.

Sonra sanayi geliyor.

Organize sanayi bölgeleri…

İlçelerdeki sanayi alanları…

Küçük sanayi siteleri…

Üretim kapasiteleri…

İhracat…

İthalat…

Ar-Ge…

Krediler…

Bankacılık…

Ulaşım…

Kamu destekleri…

Gelir düzeyleri…

Sosyoekonomik göstergeler…

Merkez ve ilçeler…

Kısacası bugünün Konya’sını oluşturan ne varsa bir biçimde kayda geçirilmiş.

İşte beni asıl etkileyen tarafı da burada başlıyor.

Bu çalışma bugünü anlatmaktan çok daha fazlasını yapıyor.

Bugünü kayda geçiriyor.

Bugünün Konya’sının fotoğrafını çekiyor.

Şöyle düşünün:

Yüz yıl sonra bir araştırmacı bu raporu eline aldığında 2025 yılında Konya’da tarımın hangi seviyede olduğunu, sanayinin ne ürettiğini, hangi ilçede hangi ekonomik yapının öne çıktığını, üniversitelerin kapasitesini, akademik üretimi, ihracatı, yatırımları, yurtları, yolları, üretim araçlarını, gelir yapısını görebilecek.

Bir şehrin hafızası dediğiniz şey biraz da budur.

Bugünün rakamlarını yarına bırakabilmek.

Bugünün emeğini yarının araştırmacısına teslim edebilmek.

Bir şehrin yalnızca ne yaptığını değil, hangi noktada bulunduğunu belgeleyebilmek.

Bu nedenle Konya Ekonomi Raporu’na yalnızca bir ekonomik rapor gözüyle bakmamak gerekiyor.

Bu çalışma aynı zamanda bir şehir arşividir.

Ve burada Konya Ticaret Odası Başkanı Selçuk Öztürk’ün hakkını ayrıca teslim etmek gerekiyor.

Çünkü Selçuk Başkan yalnızca Konya Ticaret Odası Başkanlığı yapmıyor.

Yıllar içerisinde Konya Ticaret Odasını yalnızca tüccarın meselesine bakan klasik bir meslek kuruluşu olmaktan çıkarıp, bilgi üreten, veri toplayan, araştıran, raporlayan ve şehrin geleceğine dair zihinsel altyapı oluşturan bir kuruma dönüştüren anlayışın başında bulunuyor.

Ben Selçuk Başkan’ın çalışma biçimini az çok bilenlerdenim.

MÜSİAD döneminden hatırlıyorum.

Her ay mutlaka bir rapor hazırlatırdı.

Bugünün diliyle söylersek, gündelik telaşın içinden çıkıp “Bu şehir nereye gidiyor, Türkiye nereye gidiyor, dünyada ne oluyor?” sorularına veriyle cevap arayan bir çalışma anlayışı vardı.

O günlerde belki birkaç kişi kendi imkânlarımızla bu işlerin altından kalkmaya çalışıyorduk.

Şimdi ise tablo çok farklı.

Bugün Konya Ticaret Odasının çevresinde ciddi bir bilimsel ve kurumsal kapasite oluşmuş durumda.

Bir tarafta KTO Karatay Üniversitesi var.

Bir tarafta Kalkınma Odaklı Stratejik Araştırmalar Merkezi, yani KOSAM var.

Bir tarafta Konya Ticaret Odasının kendi araştırma birimleri var.

Akademisyenler var.

Araştırmacılar var.

Uzmanlar var.

Veri üreten, raporlayan, karşılaştıran ve geleceğe dönük fikir geliştiren çok daha güçlü bir yapı var.

Bu yüzden ben buna sadece bir kurum yapılanması değil, bir ekosistem diyorum.

Çünkü ekosistem dediğiniz şey yalnızca aynı çatı altında birkaç kurumun bulunması değildir.

Birbirini besleyen, birbirinin ürettiğini büyüten, birinin eksik bıraktığını diğerinin tamamladığı bir yapı kurabilmektir.

Konya Ticaret Odası ekosisteminde bugün tam olarak bunu görüyorsunuz.

Bir tarafta ticaret var.

Bir tarafta sanayi var.

Bir tarafta üniversite var.

Bir tarafta bilimsel araştırma var.

Bir tarafta fuarcılık var.

Bir tarafta test merkezleri var.

Bir tarafta konaklama ve hizmet altyapısı var.

Bir tarafta şehir dışından ve yurt dışından gelen iş insanını karşılayan yapı var.

Bir tarafta yeni projeler, yeni yatırımlar, yeni hedefler var.

TÜYAP gibi uluslararası ölçekte önemli bir fuar organizasyonunun Konya’da güçlü bir merkez hâline gelmesi de bunun parçası.

Üniversite bunun parçası.

Araştırma merkezleri bunun parçası.

Otel bunun parçası.

Restoran bunun parçası.

Test merkezi bunun parçası.

Uçak ve uçak pisti bile bunun parçası.

İnşaAllah önümüzdeki dönemde hastane de bu yapının bir parçası olacak.

Bunların hiçbiri tek başına düşünüldüğünde o kadar büyük görünmeyebilir.

Ama hepsini yan yana koyduğunuzda ne olduğunu daha iyi anlıyorsunuz.

Bir şehirde ticaretin ve sanayinin sadece üretim yapması yetmez.

Bilgiye erişmesi gerekir.

Akademiyle temas etmesi gerekir.

Ürettiğini sergilemesi gerekir.

Dünyadan alıcı getirmesi gerekir.

İş insanını ağırlaması gerekir.

Ürününü test etmesi gerekir.

Yeni teknolojiyi izlemesi gerekir.

İnsan kaynağı yetiştirmesi gerekir.

Ve bütün bunların birbirine değdiği bir kurumsal zemin gerekir.

İşte Konya Ticaret Odasının yıllar içerisinde inşa ettiği yapı, tam anlamıyla bu ihtiyaca cevap veriyor.

Belki bugün bunların kıymetini bütünüyle anlayamıyoruz.

Ama emin olun ilerleyen yıllarda çok daha iyi anlayacağız.

Çünkü kurum dediğiniz şey bugünden yarına oluşmuyor.

Ekosistem dediğiniz şey de bir binayla, bir seçim dönemiyle, bir proje lansmanıyla kurulmaz.

Yıllar ister.

Israr ister.

Sabır ister.

İnsan yetiştirmek ister.

Kaynak ayırmak ister.

Bir fikre inanmak ister.

Konya Ekonomi Raporu’nu incelerken Selçuk Öztürk Başkanımızın Konya açısından ne anlama geldiğini de bu yüzden daha net görüyorsunuz.

Bazı insanlar bugün ne demek istediğimizi tam anlamayabilir.

Geçmişte beraber yürüdüğümüz, bugün bambaşka savrulmalar içerisinde gördüğümüz bazı dostlarımız da belki söylediklerimizi farklı değerlendirebilir.

Ama benim gördüğüm gerçek çok açık:

Selçuk Öztürk Başkan Konya için gerekli bir isimdir.

Konya sanayisi için gereklidir.

Konya ticareti için gereklidir.

Şehrin ekonomi dünyası için gereklidir.

Üniversite ile sanayi arasındaki ilişkinin güçlenmesi için gereklidir.

Bilgi üreten kurumların ayakta kalması için gereklidir.

Konya’nın yalnızca daha fazla üretmesi değil, daha nitelikli üretmesi için gereklidir.

Daha fazla ihracat yapması, daha doğru yatırım yapması, dünyadaki gelişmeleri takip etmesi, kendi güçlü ve zayıf taraflarını bilmesi için bu tür liderliklere ihtiyaç vardır.

Çünkü lider kolay yetişmiyor.

Selçuk Öztürkler de çok fazla yetişmiyor.

Kendisinden fedakârlık yapacak, ömrünü ve mesaisini şehrine vakfedecek, gecesini gündüzüne katacak, kurduğu yapının meyvesini belki kendisinden yıllar sonra vereceğini bilerek çalışacak insanları her zaman bulamıyorsunuz.

Onun için kıymet bilmek gerekiyor.

Selçuk Öztürk Başkanımızın da, Uğur İbrahim Altay Başkanımızın da, Konya’ya gerçek anlamda katkı sunan bütün yöneticilerimizin ve liderlerimizin kıymetini bilmeliyiz.

Çünkü şehrin yarınını bugünden kuran insanlara sahip çıkmak, aslında şehrin kendi geleceğine sahip çıkmasıdır.

Bu arada bir hakkı daha teslim edelim.

Konya Ekonomi Raporu’nu KOSAM hazırlamamış.

Eserin içerisinde çalışmanın Konya Ticaret Odası Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü tarafından hazırlandığı belirtiliyor.

Buradan Feyzullah Altay, Hacı Dede Hakan Karagöz, Burçin Kabakcı, Gizem Erim Özçelik, Mustafa Samet Keskin ve Muhammed Furkan Çetin’i de ayrıca kutlayalım.

Hepsi bu teşekkürü hak ediyor.

Çünkü böylesine kapsamlı bir eserin ortaya çıkması masa başında birkaç rakamı bir araya getirmekle mümkün olmaz.

Veri toplamak gerekir.

Kaynak taramak gerekir.

Karşılaştırmak gerekir.

Teyit etmek gerekir.

Sınıflandırmak gerekir.

Yorumlanabilir hâle getirmek gerekir.

Ve en önemlisi bunu okuyan insana anlamlı bir bütün olarak sunmak gerekir.

O nedenle bu raporda emeği geçen herkesin hakkını teslim etmek gerekiyor.

Ben notlarımı aldım.

Önümüzdeki günlerde rapordaki başlıkları tek tek haberleştirebilir miyiz bilmiyorum.

Çünkü gerçekten onlarca ayrı konu var.

Tarım tek başına bir dosya.

Sanayi ayrı bir dosya.

Üniversiteler ayrı.

Dış ticaret ayrı.

Ar-Ge ayrı.

İlçelerin ekonomik yapısı ayrı.

Ulaşım ayrı.

Sosyoekonomik göstergeler ayrı.

Belki hepsine yetişemeyiz.

Ama en azından bu eserin ortaya konulmuş olmasını kayda geçirmek istedim.

Çünkü bazı çalışmalar yapıldığı günün haberi olur.

Bazı çalışmalar ise yapıldığı dönemin hafızası hâline gelir.

Konya Ekonomi Raporu 2025 ikinci gruba giriyor.

Yıllar sonra bu şehri anlamak isteyenlerin dönüp bakacağı belgelerden biri olacak.

Onun için emeği geçen herkesi kutluyorum.

Gerçekten söylüyorum:

Allah razı olsun.

Ve Selçuk Öztürk Başkan’a da ayrıca teşekkür ediyorum.

Çünkü kurum inşa etmek zordur.

Kurumların yanında fikir inşa etmek daha da zordur.

Bir şehirde araştırmayı, üniversiteyi, ticareti, sanayiyi ve bilgiyi aynı ekosistemin parçaları hâline getirebilmek ise bundan da zordur.

Konya Ticaret Odasının bugün geldiği yere baktığımızda yapılan şeyin yalnızca oda yönetmek olmadığını görüyoruz.

Bir şehir için bilgi altyapısı kuruluyor.

Bir hafıza oluşturuluyor.

Bir gelecek tasavvuru inşa ediliyor.

Ve Konya Ekonomi Raporu bunun somut örneklerinden biri olarak önümüzde duruyor.

Şehirler yalnızca fabrikalarla büyümez.

Yalnızca yollarla, köprülerle, binalarla da büyümez.

Şehirler; bilgi üreterek, kurum oluşturarak, hafıza biriktirerek ve kendi zamanını kayda geçirerek büyür.

Konya Ticaret Odasının bugün yaptığı tam olarak budur.

Selçuk Öztürk Başkanımızın öncülüğünde Konya’nın bugünkü fotoğrafını çekiyor ve o fotoğrafı geleceğe bırakıyor.

 

İdris Naim Şahin’i anlamaya çalışıyorum: Bu insanların onun araçlarında ne işi var?

İdris Naim Şahin bana biraz tuhaf geliyor.

“Tuhaf” derken kişiliğinden söz etmiyorum. Bir insanın karakteri üzerine uzaktan hüküm vermek doğru da değil.

Ben onun siyasi yolculuğunu, devlet içerisindeki uzun geçmişini ve bugün adının etrafında beliren soru işaretlerini yan yana koyduğumda ortaya çıkan tabloyu anlamakta zorlanıyorum.

Çünkü bazen bir insanı anlamak için bugünkü sözlerinden önce dün nerede durduğuna, kimlerle yürüdüğüne ve hangi tarihlerin onun hayatında kırılma noktası olduğuna bakmak gerekir.

İdris Naim Şahin meselesine de biraz böyle bakmak gerekiyor.

Hele bugün Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının “Alihan Kuriş suç örgütü” adıyla yürüttüğü soruşturmada Şahin adına tahsis edilen bir değil, üç ayrı aracın gündeme geldiğini düşünürsek…

O zaman en başa dönmek gerekiyor:

Kimdir İdris Naim Şahin?

Devleti bilen bir isim

1956 yılında Ordu’nun Ünye ilçesinde doğdu.

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu. Kaymakamlık yaptı; Türkeli’den Ermenek’e, Eleşkirt’ten Cizre’ye kadar Türkiye’nin farklı ilçelerinde mülki idare amiri olarak görev aldı. İçişleri Bakanlığında mülkiye müfettişi ve başmüfettiş oldu. Daha sonra İstanbul Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcılığına getirildi.

Burası önemli.

Çünkü yıl 1994’tü.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı koltuğunda Recep Tayyip Erdoğan vardı.

Şahin sonraki süreçte İstanbul Büyükşehir Belediyesinde başkan danışmanlığı, Adapazarı Büyükşehir Belediyesi Genel Koordinatörlüğü ve yeniden İBB’de Teftiş Kurulu Başkanlığı gibi önemli görevlerde bulundu.

AK Parti kurulurken de dışarıdan gelmiş bir isim değildi.

Kurucular arasındaydı.

2002 ve 2007’de İstanbul’dan milletvekili seçildi, 2011’de Ordu Milletvekili oldu ve nihayet 61. Hükümette İçişleri Bakanlığı görevine getirildi.

Yani karşımızda siyasetin kıyısından geçmiş bir insan yok.

Devleti tanıyan bir kaymakam…

Mülkiye başmüfettişi…

Türkiye’nin en büyük belediyelerinden birinin üst düzey yöneticisi…

AK Parti kurucusu…

Milletvekili…

Ve nihayet Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanı.

Üstelik bütün bunların önemli bir bölümünde Recep Tayyip Erdoğan’la aynı siyasi yürüyüşün içerisinde.

İşte tam da bu nedenle bugünkü araç meselesine sıradan bir “otomobil başkasının eline geçmiş” hikâyesi gibi bakamıyorum.

Çünkü İdris Naim Şahin, bir aracın tahsisinin ne demek olduğunu da, çakarlı aracın ne ifade ettiğini de, güvenlik bürokrasisinin nasıl çalıştığını da ortalama bir vatandaştan çok daha iyi bilecek bir devlet adamıdır.

Sonra bir kırılma yaşandı

Şahin’in İçişleri Bakanlığı görevi Ocak 2013’te sona erdi.

Fakat burada gözden kaçırılmaması gereken bir ayrıntı var:

Bakanlıktan ayrıldı ama AK Parti’den ayrılmadı.

Yaklaşık 11 ay daha partisinde kaldı.

Ta ki…

25 Aralık 2013’e kadar.

Bu tarihi öylesine geçemeyiz.

Çünkü 17 ve 25 Aralık 2013’te yaşanan süreç, Türkiye’nin resmi ve yargısal değerlendirmelerinde FETÖ’nün dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ı ve hükümeti hedef alan “yargısal darbe teşebbüsü” olarak tanımlandı. Sonraki yıllarda devletin FETÖ ile mücadelesinin en önemli dönüm noktalarından biri haline geldi.

Ve İdris Naim Şahin, AK Parti’den 25 Aralık 2013 günü istifa etti.

Tam o gün.

İnsan ister istemez burada duruyor.

Eğer mesele yalnızca “Bakanlıktan alındım, Erdoğan’a kırıldım” meselesiyse neden Ocak 2013’te ayrılmadı?

Neden şubatta değil?

Martta değil?

Gezi olaylarının yaşandığı yaz aylarında değil?

Neden 11 ay boyunca AK Parti milletvekili olarak kalıp, FETÖ’nün 17-25 Aralık operasyonunun ikinci ayağının yaşandığı 25 Aralık günü istifa etti?

Şahin istifa mektubunda hükümete ağır eleştiriler yöneltiyor, yönetimde “bürokratik ve politik dar bir oligarşik kadro” oluştuğu yönünde ifadeler kullanıyordu.

Elbette bunlar tek başına başka bir ilişkinin delili değildir.

Ama siyasi tarih dediğimiz şey zaten tarihlerden, kırılmalardan ve insanların kritik zamanlarda aldıkları pozisyonlardan oluşur.

Bu yüzden sormamız gerekiyor:

17-25 Aralık, İdris Naim Şahin için ne ifade ediyordu?

Recep Tayyip Erdoğan’la 1994’lerden itibaren devam eden uzun siyasi birliktelik neden tam da FETÖ’nün hükümetle açık çatışmaya girdiği o günlerde kesin biçimde sona erdi?

Bence bu soru bugün de önemini koruyor.

Sonra başka bir siyasi yol

Şahin’in AK Parti’den ayrıldıktan sonraki siyasi güzergâhı da dikkat çekici.

Millet ve Adalet Partisinin kuruluşunda yer aldı ve genel başkanlık yaptı.

2019’da Saadet Partisinin Ordu Büyükşehir Belediye Başkan adayı oldu.

2023’te ise İYİ Parti’nin Ordu birinci sıra milletvekili adayı olarak seçime girdi.

Bunların hiçbirinde hukuken veya demokratik açıdan garip bir taraf yok.

İnsanlar siyasi görüş değiştirebilir.

Parti değiştirir.

Dün yanında bulunduğu siyasetçiye bugün karşı çıkabilir.

Mesele bu değil.

Mesele, İdris Naim Şahin’in hayatındaki asıl siyasi kopuşun mahiyetinin yeterince anlaşılmamış olmasıdır.

Çünkü bugün karşımıza başka bir dosya çıkıyor.

Ve ben ister istemez geçmişteki kırılmayla bugünkü ilişkileri aynı masanın üzerine koyup bakıyorum.

Önce bir araç çıktı

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü Alihan Kuriş soruşturmasında aranan Hilmi Tuna Kuriş ve Erhan Yılmaz, Marmaris’in Bozburun bölgesinde yakalandı.

İkilinin İstanbul’dan Muğla’ya götürülmesinde kullanılan 34 SL 313 plakalı çakarlı aracın İdris Naim Şahin adına tahsisli olduğu ortaya çıktı.

Aracı kullanan isimlerden biri olarak dosyaya Mehmet Özmen yansıdı.

Şahin daha sonra yaptığı açıklamada Hilmi Tuna Kuriş ile Erhan Yılmaz’ı tanımadığını söyledi.

Aracı İstanbul’a geldiğinde kullanmak için kiraladığını, kendisi kullanmadığı zamanlarda aracın otoparkta bulunması gerektiğini, söz konusu kişilerin araçla taşınmasını sonradan öğrendiğini anlattı ve şirket sahibi hakkında suç duyurusunda bulunduğunu belirtti.

İlk bakışta makul bir savunma gibi görünebilir.

İnsan aracını başkasına verir.

Verilen kişi kötüye kullanır.

Araç sahibinin haberi olmayabilir.

Hayatta bunlar olur.

Fakat mesele burada bitmedi.

Çünkü ikinci araç çıktı…

İlk aracın ardından Şahin adına tahsis edilen diğer araçlar da incelenmeye başlandı.

Ve 34 S 7815 plakalı ikinci araç gündeme geldi.

Bu aracın da İdris Naim Şahin adına tahsis edildiği ve farklı kişiler tarafından kullanıldığı belirlendi.

Kullanıcılar arasında dikkat çeken isimlerden biri Ömer Sipahioğlu idi.

Soruşturma kayıtlarına yansıyan bilgilere göre Sipahioğlu’nun Alihan Kuriş yapılanmasıyla bağlantılı değerlendirilen kişilerle irtibatları bulunuyordu ve ilk operasyonun gerçekleştirildiği 13 Ağustos günü Almanya’ya çıkış yaptığı belirlenmişti.

Ama benim dikkatimi çeken asıl isim başka:

Ömür Yücel.

Çünkü Ömür Yücel sıradan bir araç kullanıcısı değil.

Yücel’in 2011-2014 yılları arasında İçişleri Bakanlığı Özel Kalem Müdürlüğünde görev kaydı bulunduğu soruşturma dosyasına yansıdı.

Şimdi tarihlere bakın.

İdris Naim Şahin’in İçişleri Bakanlığı dönemi:

2011-2013.

Ömür Yücel’in Özel Kalemde görev yaptığı dönem:

2011-2014.

Yani bu iki insanın bürokratik yolları zaten yıllar önce kesişiyor.

Şahin’in İçişleri Bakanlığı yaptığı yıllarda Özel Kalem Müdürlüğünde görev kaydı bulunan bir insan, yıllar sonra Şahin adına tahsis edilmiş bir aracın kullanımında yeniden karşımıza çıkıyor.

Tesadüf olabilir.

Fakat gazetecinin görevi zaten tam burada “Nasıl?” diye sormaktır.

Sonra üçüncü araç çıktı

Derken 34 RM 8677 plakalı üçüncü araç gündeme geldi.

Bu aracın da İdris Naim Şahin adına tahsis edildiği ve Yücel ailesinin kullanımında bulunduğu soruşturma kayıtlarına yansıdı.

İşte benim meseleye bakışım burada değişiyor.

Bir araç olsa…

“Haberi olmayabilir” dersiniz.

İkinci araç ortaya çıkınca…

“Bir dakika” dersiniz.

Üçüncü araç da aynı soruşturmanın çevresindeki isimlerin kullanımında karşınıza çıkınca artık yalnızca otomobilleri konuşamazsınız.

İlişkileri konuşmaya başlarsınız.

Mehmet Özmen…

Ömer Sipahioğlu…

Ömür Yücel…

Hilmi Tuna Kuriş…

Erhan Yılmaz…

Ve hepsinin bir yerinde dönüp dolaşıp İdris Naim Şahin adına tahsis edilmiş araçlar.

Bunun bir açıklaması olmalı.

Belki son derece basit bir açıklaması vardır.

Ama anlatılması gerekiyor.

Üstelik Adalet Bakanı da aynı soruyu başka biçimde soruyor

Meseleyi daha önemli hale getiren bir başka gelişme ise Adalet Bakanı Akın Gürlek’in açıklamaları oldu.

Gürlek, Şahin’in kamuoyuna yaptığı açıklamalarla soruşturma dosyasındaki kayıtların birbirini tutmadığını söyledi.

Bakanın açıklamasına göre Şahin, aracı kiralama yoluyla kullandığını söylerken dosyadaki şirket kayıtları farklı bir tablo gösteriyordu.

Gürlek ayrıca Şahin ile Mehmet Özmen arasında öncesine dayanan bir tanışıklık bulunduğunu ve aracın uzun süredir Özmen tarafından kullanıldığına ilişkin tespitlerin bulunduğunu açıkladı.

Dahası…

Bakan Gürlek açıkça:

“İki araba daha var.”

dedi.

İşte mesele artık burada yalnızca bir gazete köşesinde sorulan soru olmaktan çıkıyor.

Soruşturmanın başındaki devlet makamları da aynı araç ağını inceliyor.

Bu nedenle “Ben bilmiyordum” açıklaması artık başlangıç cümlesi olabilir ama tartışmanın son cümlesi olamaz.

Bir de BBC meselesi var

Benim dikkatimi çeken başka bir ayrıntı daha var.

İdris Naim Şahin, araç meselesi kamuoyuna yansıdıktan sonra ilk kapsamlı açıklamalarından birini BBC Türkçe’ye yaptı.

BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayarak aracın bilgisi dışında kullanıldığını anlattı.

Şimdi bunu özellikle yanlış yere çekmek istemem.

Bir siyasetçinin BBC’ye konuşması suç değildir.

Herhangi bir gazeteye, televizyona veya yabancı medya kuruluşuna açıklama yapmak da bir ilişkinin delili sayılamaz.

Ama ben yine de merak ediyorum.

Yıllarca Türkiye Cumhuriyeti’nin en kritik makamlarından birinde bulunmuş eski bir İçişleri Bakanı, böylesine hassas bir soruşturmada neden ilk olarak BBC Türkçe’ye konuşmayı tercih etti?

Neden Anadolu Ajansı değil?

Neden Türkiye’deki başka büyük haber ajanslarından biri değil?

Neden doğrudan geniş kapsamlı bir basın toplantısı değil?

Bunun mutlaka olağan bir açıklaması olabilir.

Ve tekrar söylüyorum:

BBC tercihi bir suç delili değildir.

Fakat gazetecilik biraz da ayrıntıların peşinden gitmek değil midir?

İnsan ister istemez soruyor.

Benim için asıl mesele yine BBC değil.

Asıl mesele, BBC’ye anlatılan savunmanın soruşturma kayıtlarıyla örtüşüp örtüşmediğidir.

Ve Adalet Bakanının açıklaması tam burada önem kazanıyor.

Çünkü Gürlek, anlatılanlarla dosyadaki kayıtların uyuşmadığını söylüyor.

“Süleymancılar” ile soruşturmayı da birbirine karıştırmayalım

Burada önemli bir ayrımı özellikle yapmak gerekiyor.

Kamuoyunda “Süleymancılar” olarak bilinen geniş bir dini topluluğun bütün mensuplarını, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturduğu yapılanmayla eşitlemek hukuken de vicdanen de doğru değildir.

Adalet Bakanı Akın Gürlek de operasyonun herhangi bir inanç grubuna veya dini topluluğun kendisine yönelik olmadığını; soruşturmanın suç isnatları, mali yapılanma ve suç örgütü faaliyetleri üzerinden yürütüldüğünü özellikle ifade etti.

Bu ayrım çok kıymetli.

Devlet insanların inançlarını soruşturmaz.

Devlet suçu soruşturur.

Bir topluluğun mensubu olmak kimseyi suçlu yapmaz.

Ama dini kimlik de kimseye hukuk karşısında dokunulmazlık sağlamaz.

Varsa suç ortaya çıkarılır.

Yoksa insanlar töhmet altında bırakılmaz.

Hukukun anlamı budur.

Fakat hâlâ İdris Naim Şahin’i anlamıyorum

Bütün tabloyu önüme koyuyorum.

Kaymakamlık…

Mülkiye başmüfettişliği…

İstanbul Büyükşehir Belediyesi…

Recep Tayyip Erdoğan’la 1994’lere uzanan siyasi beraberlik…

AK Parti’nin kuruluşu…

Parti yönetimi…

Milletvekilliği…

İçişleri Bakanlığı…

Sonra Ocak 2013’te Bakanlıktan ayrılış fakat partide kalış…

Ardından FETÖ’nün hükümeti hedef aldığı 17-25 Aralık süreci…

Ve tam 25 Aralık günü AK Parti’den istifa.

Sonrasında başka siyasi partiler…

Ve bugün…

İdris Naim Şahin adına tahsis edilmiş üç ayrı araç, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü Alihan Kuriş suç örgütü soruşturmasının çevresindeki isimlerle birlikte karşımızda.

Birinci araçta firari şüpheliler taşınıyor.

Mehmet Özmen adı çıkıyor.

İkinci araçta Ömer Sipahioğlu ve Şahin’in İçişleri Bakanlığı döneminde Özel Kalem Müdürlüğünde görev kaydı bulunan Ömür Yücel karşımıza çıkıyor.

Üçüncü araç Yücel ailesinin kullanımında görülüyor.

Adalet Bakanı, Şahin’in açıklamalarıyla dosyadaki kayıtların uyuşmadığını söylüyor.

Şahin ise bunlardan haberi olmadığını anlatıyor.

Bütün bunların belki makul cevapları vardır.

Ama o cevapların artık verilmesi gerekiyor.

Çünkü karşımızdaki insan eski bir İçişleri Bakanıdır.

O halde soralım…

Sayın İdris Naim Şahin;

Mehmet Özmen kimdir?

Sizin hayatınızda nerede durmaktadır?

Ömür Yücel’le ilişkiniz İçişleri Bakanlığı döneminizden sonra nasıl devam etti?

Ömer Sipahioğlu neden sizin adınıza tahsis edilen araçlardan birini kullanıyordu?

Hilmi Tuna Kuriş ve Erhan Yılmaz sizin adınıza tahsis edilmiş bir araçla İstanbul’dan Muğla’ya nasıl götürüldü?

Bir aracınızın kullanımından haberiniz olmayabilir.

Peki ikincisinden?

Üçüncüsünden?

Aynı soruşturmanın çevresindeki bu kadar isim neden dönüp dolaşıp sizin adınıza tahsis edilmiş araçlarda karşımıza çıkıyor?

Bir başka soru da siyasete dair:

Recep Tayyip Erdoğan’la İstanbul Büyükşehir Belediyesinden başlayıp AK Parti’nin kuruluşuna, oradan İçişleri Bakanlığına uzanan yaklaşık yirmi yıllık yol arkadaşlığınız neden FETÖ’nün 17-25 Aralık operasyonunun tam ortasında sona erdi?

Ve son olarak:

Böylesine kritik bir meselede kamuoyuna ilk kapsamlı cevabınızı neden BBC Türkçe üzerinden vermeyi tercih ettiniz?

Bunların hiçbiri peşinen suçlama değildir.

Ben mahkeme değilim.

Bir insanı suçlu ilan etmek gazetecinin görevi hiç değildir.

Ama gazetecinin başka bir görevi vardır:

Anlamadığı yerde soru sormak.

Ben de onu yapıyorum.

İdris Naim Şahin’i anlamaya çalışıyorum.

Fakat insan bazen bir olaya baktığında açıklama bekleyen tek bir tesadüfle karşılaşır.

Bazen iki tane…

Burada ise tarihler, insanlar ve araçlar üst üste geliyor.

Bir noktadan sonra insan otomobillerden çok, o otomobillerin çevresinde oluşan ilişkiler haritasına bakmaya başlıyor.

Ve benim önümde hâlâ aynı soru duruyor:

Sayın İdris Naim Şahin, bütün bu insanların sizin adınıza tahsis edilmiş araçlarda ne işi var?

Bir Medeniyetin Gücü, Sorabildiği Sorular Kadardır

Bazen bir sohbet, insanı hiç hesapta olmayan yerlere götürüyor.

Tanrı’dan başlıyorsunuz, insana geliyorsunuz. İnsandan felsefeye, felsefeden medeniyete; oradan da şu temel soruya ulaşıyorsunuz:

Bir toplum neden bir dönem büyük düşünürler, büyük eserler ve büyük medeniyet hamleleri üretirken başka bir dönemde kendi fikrî sınırlarının içine sıkışıp kalır?

Son iki yüz yılın Avrupa düşüncesine baktığımızda insanla çok sert, çok gerçek ve zaman zaman acımasız bir yüzleşme görüyoruz.

Kant, Hegel, Schopenhauer, Marx, Nietzsche, Heidegger…

Bu isimlerin hiçbiri yalnızca felsefe tarihi içinde kalmadı. İnsanın Tanrı’yla, toplumla, devletle, doğayla, ahlakla ve kendi varlığıyla kurduğu ilişkiyi değiştirdiler.

Özellikle Alman düşünce geleneği bu bakımdan başlı başına dikkat çekicidir.

Kant, insanın neyi bilebileceğini sorguladı. Hegel, tarihi ve bilinci büyük bir bütünlük içinde anlamaya çalıştı. Marx, toplumu üretim ilişkileri üzerinden yeniden okudu. Nietzsche, Avrupa’nın değer dünyasının altını kazıdı. Heidegger ise insanın dünyayla ve varlıkla kurduğu ilişkinin kendisini tartışmaya açtı.

Bütün bunların arkasında büyük bir kırılma vardı.

Tanrı merkezli dünya tasavvuru giderek insan merkezli bir dünyaya dönüşüyordu.

Tanrı, yüzyıllar boyunca yalnızca inanılan bir varlık değildi. Hayatın anlamının, ahlakın, iyinin, kötünün, ölümün ve insanın evrendeki yerinin de merkezindeydi.

Modern insan bu merkezi değiştirdiğinde özgürleştiğini düşündü.

Fakat mesele orada bitmedi.

Nietzsche’nin “Tanrı öldü” sözü de aslında yalnızca Tanrı’nın varlığına ilişkin bir hüküm değildi. Çok daha ağır bir sorunun habercisiydi:

Tanrı’nın anlam kurucu merkezi rolü ortadan kalkarsa, değerlerin kaynağı ne olacak?

İnsan mı?

Devlet mi?

Toplum mu?

Bilim mi?

Çoğunluk mu?

Güç mü?

Modern insanın büyük krizi burada başladı.

Tanrı’yı merkezin dışına çıkarmak kolaydı; fakat onun taşıdığı anlam yükünü neyin taşıyacağı sorusu cevapsız kalıyordu.

Edebiyat da bu büyük kırılmanın en güçlü aynalarından biri oldu.

Turgenyev’in Babalar ve Oğullarındaki Bazarov’u düşünelim.

Eski kuşağın inançlarını, duygularını ve değerlerini reddeden bir nihilist…

Karşısında ise geleneğe, aileye, inanca ve duygulara bağlı başka bir dünya.

Aynı evde yaşayabiliyorlar, birbirlerini sevebiliyorlar ama aynı dünyaya baktıklarında aynı şeyi görmüyorlar.

Belki insanın en tuhaf tarafı da burada.

Aynı gökyüzüne bakıp biri Tanrı’yı görebiliyor, diğeri yalnızca maddeyi.

Biri hayatı büyük bir anlamın parçası sayıyor, diğeri rastlantıların toplamı olarak görüyor.

Ve dünya bütün bu ihtimallere izin veriyor.

Belki Tanrı’nın insana verdiği en sarsıcı imkânlardan biri de budur: İnsan inanabiliyor, reddedebiliyor, şüphe edebiliyor, arayabiliyor.

Tek düze olmak zorunda değil.

Batı düşüncesini etkileyici kılan yönlerden biri de bu farklı ihtimallerle yüzleşmekten bütünüyle vazgeçmemesidir.

İnsan yüceltilmedi sadece.

Parçalandı da.

Kibri, korkusu, arzuları, inancı, inkârı, yalnızlığı, şiddeti ve ölüm karşısındaki çaresizliği masaya yatırıldı.

Batı kendi karanlığını da yaşadı.

Savaşlar gördü.

Totaliter rejimler üretti.

Bilimi ölüm makinesine çevirebildi.

İnsanın ne kadar korkunçlaşabileceğini de gördü.

Fakat bütün bu karanlığa rağmen düşünce hareket halinde kaldı.

Belki asıl fark burada ortaya çıktı.

Bir düşünür konuştu, diğeri itiraz etti.

Bir sistem kuruldu, başka biri onu yıktı.

Bir fikir bastırıldı, başka bir yerde yeniden ortaya çıktı.

Düşünce tek bir merkezin kontrol edemeyeceği kadar geniş bir alan kazandı.

Ve bu hareketlilik yalnızca felsefede kalmadı.

Bilimi etkiledi.

Bilim teknolojiyi değiştirdi.

Teknoloji üretimi dönüştürdü.

Üretim toplumu değiştirdi.

Toplum siyaseti, siyaset devleti ve hukuku dönüştürdü.

Yani fikir, kitapların arasında kalmadı.

Medeniyet üretti.

Burada ister istemez kendi tarihimize dönüp bakıyoruz.

Farabi’yi, İbn Sina’yı, Gazâlî’yi, İbn Rüşd’ü yetiştirmiş bir medeniyetten söz ediyoruz.

Farabi, mantıktan siyasete kadar insan bilgisinin büyük alanlarında söz söyleyebiliyordu.

İbn Sina tıp ile metafiziği aynı zihinde taşıyabiliyordu.

Gazâlî, filozofları eleştirmeden önce onları anlamaya çalışıyor, onların düşüncesini sistematik biçimde anlatıyor, ardından itirazını ortaya koyuyordu.

İbn Rüşd ise ona cevap veriyordu.

Asıl kıymet burada.

Birinin haklı, diğerinin haksız olmasından önce, düşüncenin hareket halinde olması.

Bir düşünür konuşuyor.

Diğeri ona itiraz ediyor.

Üçüncüsü yeni bir yol açıyor.

Medeniyet dediğimiz şey biraz da budur.

Fakat özellikle son iki yüzyılda İslam dünyası ağır tarihsel şartlarla karşılaştı.

Savaşlar, sömürgecilik, imparatorlukların çözülmesi, ekonomik geri kalmışlık, devletlerin varlığını koruma kaygısı…

“İnsan nedir?” sorusunun önüne çoğu zaman “Devleti nasıl kurtaracağız?” sorusu geçti.

“Varlık nedir?” sorusunun önüne “Neden geri kaldık?” sorusu geldi.

Bunlar elbette önemsiz değildi.

Fakat bir toplum uzun süre yalnızca hayatta kalmayı düşünürse, bir noktadan sonra düşüncesi de savunmacı hale gelir.

Ve asıl tehlike orada başlar:

Soruların alanı daralır.

İnsanlar ne düşüneceklerinden önce neyi düşünmelerine izin verildiğini hesaplamaya başlar.

Oysa özgür düşünce güvenli değildir.

Bazen devlete itiraz eder.

Bazen geleneğe.

Bazen yerleşik dinî yorumlara.

Bazen toplumun kutsallaştırdığı kabullere.

Bazen yanlış sonuçlara da ulaşır.

Fakat fikrin tabiatı budur.

Sonucu önceden belirlenmiş düşünce, düşünce değildir.

Belki bugün bizim yeniden hatırlamamız gereken şey tam olarak budur.

Gelişmek yalnızca teknoloji satın almak değildir.

Üniversite binası yapmak değildir.

Laboratuvar kurmak, fabrika açmak, yol yapmak, güçlü bir ordu kurmak da tek başına yeterli değildir.

Bütün bunları üretecek insanı yetiştirmek gerekir.

O insanın soru sorabileceği iklimi kurmak gerekir.

Kendisine itiraz edilmesinden korkmayan yöneticiyi, yanlış yapmaktan korkmayan bilim insanını, düşünceyi suç değil imkân olarak gören toplumu oluşturmak gerekir.

Çünkü bir toplumun asıl gücü yalnızca sahip olduğu silahlarda, sermayede ya da teknolojide değildir.

O gücü doğuran zihinsel düzendedir.

Felsefe, medeniyet ve düşünce üzerine önemli çalışmaları bulunan değerli Üstadımız İbrahim Kalın’a da yazının sonunda bu soruyu yöneltelim:

İnsanlar hâlâ özgürce soru sorabiliyor mu?

Çünkü toplumun gelişmesinin, geleceğini kurmasının, hatta gerektiğinde bir savaşı kazanmasının yolu yalnızca güçlü araçlara sahip olmaktan geçmez.

Asıl mesele; o araçları üretecek fikrî iklimi, o iklimi taşıyacak insanı ve o insanın önünü açacak sistemi kurabilmektir.

Geleceği kazanan toplumlar, yalnızca daha güçlü olanlar değil; düşünebilen insanı yetiştirebilen, soruyu yaşatabilen ve fikri harekette tutabilen toplumlardır.

Süleymancılar Meselesi: Alihan Kuriş Ayrı, Anadolu’daki Kur’an Hizmeti Ayrı

Biliyorsunuz yeni gündemimizin adı “Alihan Kuriş”…

Yanlış anlamayın, operasyonları doğru buluyorum ve yanındayız, orada sorun yok…

Biz diyoruz ki; Alihan Kuriş hakkında ortaya atılan iddialar ağırsa araştırılsın. Mal varlığı sorgulanacaksa sorgulansın. Hukuka aykırı bir kazanç, suç veya usulsüzlük varsa devlet sonuna kadar üzerine gitsin.

Zaten kimsenin buna itirazı olmamalı da aman Anadolu’daki hizmetler aksatılacak şekilde, doğrultuda olmasın yürünecek yol. 

Elbette kamuoyuna yansıyan altınlar, mallar, mülkler ister istemez insanları rahatsız ediyor. Burada Süleymancıların da kendi içlerinde samimi bir muhasebe yapmaları gerektiğini düşünüyorum.

Bir tarafta ömrünü Anadolu’yu dolaşarak, trenlerle şehir şehir giderek Kur’an öğretmeye adamış Süleyman Hilmi Tunahan Efendi; diğer tarafta bugün tartışılan bu servet görüntüleri…

İnsan ister istemez soruyor:

Süleyman Hilmi Tunahan Efendi nerede, bugün gelinen nokta nerede?

Yıllar önce İçeri Çumra’dan yaşlı bir amca bana bir hatırasını anlatmıştı. Anlatırken ağlıyordu.

Süleyman Hilmi Tunahan Efendi’nin Torosların köylerinde Kur’an öğretmeye çalıştığı yıllardan söz etmişti. Köy köy dolaştıktan sonra Çumra’ya geliyor. Treni bekleyecek, ardından tekrar yola çıkacak ve gittiği her yerde Kur’an öğretmeye devam edecek.

O gece kalacak yeri yok.

Fakir bir aile evini açıyor.

Yokluğun, imkânsızlığın içinde o evde misafir oluyor.

Ve o insanlara, günün birinde bu hizmetlerin büyüyeceğini, çok daha geniş imkânlara kavuşulacağını söylüyor.

Amca bunu yıllar sonra gözyaşları içinde anlatıyordu.

İşte bugün Süleyman Hilmi Tunahan Efendi’nin yolundan gittiğini söyleyen herkesin dönüp bu hikâyeye bakması gerekiyor.

Nereden geldiklerini, niçin var olduklarını, hangi fedakârlıkların üzerine bir gelenek kurulduğunu unutmamalılar.

Yanlış varsa yanlışın yanında durmamalılar.

Yanlış yapan insanları sırf aynı yapının mensubu diye savunmamalılar.

Çünkü bir dini yapıyı ayakta tutan şey kişilere körü körüne bağlılık değil, kuruluş gayesine sadakattir.

Ama aynı hassasiyet devlet açısından da gösterilmelidir.

Suçlu varsa yargılansın; fakat suçsuz insanlar, ömrünü Kur’an öğretmeye adamış hocalar ve Anadolu’da fedakârca çalışan hizmet erbabı bu sürecin altında ezilmesin.

Çünkü Türkiye’nin bugün kaybetmemesi gereken çok önemli bir ayrım var:

Alihan Kuriş başka bir meseledir; Anadolu’da yıllardır Kur’an öğreten insanlar başka bir meseledir.

Bir yöneticinin veya belirli kişilerin hukuki sorumluluğu araştırılırken Süleyman Hilmi Tunahan geleneğine bağlı insanların köylerde, kasabalarda ve mezralarda yürüttüğü hizmeti tasfiye etmeye kalkarsanız, suçla mücadele etmekle kalmaz, Anadolu’da doldurulması son derece güç bir boşluk da meydana getirirsiniz.

Benim asıl dikkat çekmek istediğim nokta budur.

Ankara’dan bakınca görünmeyen Anadolu

İstanbul’da, Ankara’da oturup cemaatler hakkında hüküm vermek kolay.

Şehir merkezinde imkân çoktur. Camiler vardır, Kur’an kursları vardır, ulaşım vardır, öğretici vardır. Yeterli sayıda öğrenci bulunduğunda kurs açarsınız, çocukları oraya yönlendirirsiniz.

Peki Anadolu’nun ücra bir köyünde ne yapacaksınız?

Topu topu on çocuğun yaşadığı bir köy düşünün.

On çocuk için resmî bir Kur’an kursu açabilecek misiniz?

Her köye ayrı bir görevli gönderebilecek misiniz?

Dağın arkasındaki mezrada yaşayan beş çocuğa kim ulaşacak?

İşte şehir merkezlerinden bakıldığında görülmeyen gerçek burada başlıyor.

Süleymancılar olarak bilinen insanlar yıllardır tam da bu boşlukta çalışıyorlar. Köye gidiyorlar, kasabaya gidiyorlar, mezraya ulaşıyorlar. Çocuğa elifbayı öğretiyor, Kur’an-ı Kerim’le tanıştırıyor, imkânı olmayana barınacak yer sağlıyor, isteyen öğrenciyi hafızlığa yönlendiriyorlar.

Bence meselenin en kıymetli tarafı budur.

Hayatında bir defa Anadolu’nun ücra bir köyüne gitmemiş, on çocuğun yaşadığı bir mezrada din eğitiminin hangi şartlarda sürdürüldüğünü görmemiş bir insan, İstanbul’daki veya Ankara’daki imkânları bütün Türkiye’de var zannedebilir.

Oysa yok.

Türkiye yalnızca İstanbul ve Ankara’dan ibaret değildir.

Dolayısıyla Süleymancılar meselesi de yalnızca İstanbul’da veya Ankara’da yürüyen bir soruşturma dosyasından ibaret görülemez.

Cemaatler arasındaki acımasız rekabet

Devletin özellikle dikkat etmesi gereken bir başka nokta daha var.

Türkiye’deki cemaatlerin, tarikatların ve dini grupların kendi aralarındaki rekabeti ne yazık ki zaman zaman son derece acımasız olabiliyor.

Kendi grubundan olmayanı değersiz gören, başka bir dini yapının zayıflamasını hatta tamamen ortadan kalkmasını kendi başarısı sayan anlayışlarla karşılaşıyoruz.

Daha hayatında bir öğrenci yetiştirmemiş, bir çocuğun elinden tutup Kur’an öğretmemiş, bir köyün yolunu bilmeyen bazı çevrelerin bugün çıkıp “Süleymancıları tamamen ortadan kaldırın” diye ortaya dökülmesini bu nedenle doğru bulmuyorum.

Bir dakika…

Siz kimi ortadan kaldırıyorsunuz?

Alihan Kuriş hakkında hukuki bir süreç varsa hukuk işini yapsın.

Peki Konya’nın bir köyünde çocuklara Kur’an öğreten hocanın Alihan Kuriş’in dosyasıyla ne ilgisi var?

Bir Anadolu kasabasında on beş, yirmi çocuğu karşısına alıp onlara Kur’an öğreten insanın suçu ne?

Köy köy dolaşıp ailelerle görüşen, öğrencileri takip eden, gençlerin barınmasına yardımcı olan hizmet erbabının hangi soruşturma dosyasında adı geçiyor?

Devlet, dini gruplar arasındaki hesaplaşmaların aracı hâline gelmemelidir.

Bir cemaatin diğerine duyduğu öfke devlet politikası olamaz.

Devletin ölçüsü bellidir:

Suç varsa suçluya gidilir. Hukuksuzluk varsa hukuksuzluk ortadan kaldırılır. Masum insanın hizmeti ise korunur.

Bu boşluğa sevinenler de olacaktır

Meselenin yalnızca cemaatler arasındaki rekabetten ibaret olmadığını da görmek gerekiyor.

Türkiye’de Kur’an eğitiminden, dini hizmetlerden ve dinin toplumsal hayattaki görünürlüğünden rahatsız olan çevreler de var.

Bugün Süleymancılar üzerinden başlayan bir sürecin Anadolu’daki Kur’an eğitimini zayıflatmasından memnun olacak insanlar elbette çıkacaktır.

Onlar açısından bir köyde Kur’an öğretilememesi bir kayıp değildir.

Ama bizim açımızdan öyledir.

Bugün bir yapının tamamen ortadan kaldırılmasını alkışlayanların önemli bir bölümü, yarın Anadolu’nun bir köyünde çocuklara Kur’an öğretecek kimse kalmadığında bunun derdini çekmeyecek.

Fakat o aile çekecek.

O köy çekecek.

En önemlisi de o çocuk çekecek.

Bu yüzden meseleye ideolojik sevinçlerle veya cemaatler arası rövanş duygularıyla değil, Anadolu’da ortaya çıkacak sonuç üzerinden bakmak gerekiyor.

Asıl soru çok basit:

Süleymancıları o köyden çektiğiniz gün, ertesi sabah o çocuklara Kur’an’ı kim öğretecek?

Bu soruya sağlam bir cevabımız yoksa çok dikkatli hareket etmek zorundayız.

Diyanet İşleri Başkanlığımız ve hocalarımız son derece kıymetlidir. Fakat devlet memurluğu ile gönüllülük esasına dayanan sivil hizmet aynı çalışma biçimi değildir.

Memurun görev alanı, mesaisi ve kurumsal sınırları vardır.

Gönüllü hizmet insanı ise gerektiğinde üç çocuk için de yola çıkar; dağın arkasındaki köye gider, aileyle görüşür, öğrencinin peşine düşer.

Anadolu’da ihtiyaç duyulan şeylerden biri tam olarak bu fedakârlıktır.

Sayın Cumhurbaşkanımıza ve bakanlarımıza çağrım

Buradan Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’a, İçişleri Bakanımız Sayın Mustafa Çiftçi’ye ve Adalet Bakanımız Sayın Akın Gürlek’e özellikle seslenmek istiyorum:

Devlet suçla sonuna kadar mücadele etsin.

Alihan Kuriş hakkındaki iddialar araştırılsın. Hukukun gerektirdiği ne varsa yapılsın. Kim suç işlemişse hesabını versin.

Fakat ne olur, Alihan Kuriş’in dosyasını Anadolu’da Kur’an öğreten insanların dosyasına dönüştürmeyin.

Sahadaki hocaları, Kur’an öğreticilerini, öğrencilere hizmet eden insanları, kasabalara ve köylere ulaşan gönüllüleri ayrı değerlendirin.

Onların yaptığı işin kıymetini görün.

Hukuka uygun çalışan kurumların, yurtların ve eğitim faaliyetlerinin devam etmesine imkân sağlayın.

Çünkü yapılması gereken şey bir geleneği yok etmek değil, varsa hukuksuzluğu o geleneğin içinden ayıklamaktır.

Devletin kudreti de burada ortaya çıkar.

Herkesi aynı torbaya doldurmak kolaydır.

Zor olan; suçlu ile suçsuzu, yanlış yapanla fedakârca hizmet edeni, kişisel sorumlulukla toplumsal faydayı birbirinden ayırabilmektir.

O on çocuğu unutmayın

Ben bu meseleye Ankara’daki binalardan değil, Anadolu’daki o on çocuğun yaşadığı köyden bakıyorum.

Çünkü yarın bütün bu tartışmalar bitecek.

Dosyalar kapanacak.

Televizyonlar başka meseleleri konuşacak.

Cemaatler arasındaki rekabet başka bir başlığa taşınacak.

Ama o köydeki on çocuk yine orada olacak.

Ve birinin onlara Kur’an öğretmesi gerekecek.

Bugün Süleymancılar hakkında verilecek kararların Anadolu’daki karşılığı düşünülürken unutulmaması gereken gerçek budur.

Süleymancılar da kendi iç muhasebelerini yapmalı, kuruluş gayelerini ve Süleyman Hilmi Tunahan Efendi’nin hangi şartlarda bu hizmeti başlattığını unutmamalıdır.

Devlet de suçla hizmeti birbirinden ayırmalıdır.

Alihan Kuriş’in hesabı varsa hukuk sorsun. Ama o hesabı, Anadolu’nun bir köyünde çocuklara Kur’an öğretmek için mücadele eden insanlara ödetmeyin.

Bütün mesele budur.

Konyaspor’da mesele sadece Rizespor yenilgisi değil

Konyaspor, Rizespor karşısında yalnızca 3 puan kaybetmedi.

Ortaya koyduğu oyunla, gelecek haftalar adına ciddi soru işaretleri de bıraktı.

Hakemin maçın sonucuna etki eden hatalı kararı elbette konuşulmalı. Böyle bir kararın üzeri örtülemez. Ancak bütün meseleyi hakeme bağlayıp geçmek, Konyaspor’un asıl sorunlarını görmezden gelmek olur.

Zaten Konyaspor’a sahipsizliğini de biliyoruz, Sayın Valimiz İbrahim Akın başta olmak üzere, stadyuma gelip Rizespor maçındaki hakem kararını görenler bu karar sonrası nasıl bir tepki verdiler, kime verdiler inanın merak ediyorum?

Bu ayrı bir konu tabi ama biz Konyaspor’a gönül veren ve çocukluğundan beri stadyumda yaz kış demeden maç izleyen Konyalılar biliriz ki ne yazık ki zaten Konyaspor’umuzun sadece rakibi değil, hakemi de yenmesi gerekir. Öyle bir kararla bu takım nasıl yenilir? Buna gönlünüz razı mı? da bu konu tabi ayrı bir konu.

Biz asıl Konyaspor’un tat vermeyen futboluna gelelim;

Evet Dostlar, Konyaspor, Rizespor karşısında tat vermedi.

Daha da önemlisi, bu görüntü yalnızca bir maçlık kötü performans gibi durmuyor.

Ortada bir süredir hissedilen daha yapısal bir problem var.

Yönetim güçlü bir görüntü vermiyor

Konyaspor yönetimi bugün taraftara güven veren, ne yaptığını bilen, geleceğe dair güçlü bir plan ortaya koyabilen bir görüntü çizemiyor.

Daha kötüsü, yönetimle taraftar arasında ciddi bir mesafe oluşmuş durumda.

Konyaspor gibi şehrin en önemli markalarından birini yönetenlerin, tribünle, şehirle ve camiayla daha güçlü bir bağ kurması gerekir.

Ancak bugün baktığımızda bunun tam tersini görüyoruz.

Taraftarın beklentileri başka yerde, yönetimin söyledikleri başka yerde, sahada ortaya çıkan sonuç ise bambaşka bir yerde duruyor.

Sadece janjanlı sosyal medya paylaşımları ile işi götüreceklerini sandıklarını düşünüyorum ama iş öyle gitmez arkadaşlar bilginiz olsun.

Yıllardır yapısal değişimden söz ediliyor.

Altyapıdan oyuncu çıkarılacağı söyleniyor.

Genç futbolculara şans verileceği, kulübün kendi değerlerini üretip sahaya süreceği anlatılıyor.

Peki sonuç?

Bugün sahaya baktığımızda bu vaatlerin ne kadarının gerçek anlamda hayata geçtiğini soralım.

Ne yazık ki kimse tatmin edici bir yanıt veremez bu soruya. 

Biz illa transfer istemiyoruz

Burada mesele her kötü sonuçtan sonra “Transfer yapın, futbolcu alın” demek değil.

Hayır.

Bir kulübün başarısı yalnızca para harcayarak kurulmaz.

Biz diyoruz ki futbolcu çıkarın.

Yetiştirin.

Oynatın.

İkna edin.

Bu çocukların Konyaspor formasıyla sahada mücadele edebilecek seviyeye gelmesini sağlayın.

Ayağında top tutabilsin.

Doğru pas verebilsin.

Rakip karşısında ayakta kalabilsin.

Kaleyi gördüğünde adam gibi şut vurabilsin.

Pozisyona girdiğinde gol atabilsin.

Oyunu okuyabilsin.

Bunlar profesyonel futbolun en temel gerekleri.

Transfer yapamıyorsanız üretin.

Üretemiyorsanız doğru oyuncuyu bulun.

Bulduğunuz oyuncudan verim alın.

Ama Konyaspor bugün bunların hiçbirinde yeterince güçlü bir görüntü veremiyor.

Şirketleşme gibi konularda da adımlar atılamıyor.

Sorun da tam burada başlıyor.

Çünkü başarısızlık bir maçla sınırlı kalırsa telafi edilir.

Ama sorun yönetimden kadro planlamasına, altyapıdan saha içi üretkenliğe kadar uzanıyorsa, o zaman karşımıza geçici değil, kalıcı bir başarısızlık tehlikesi çıkar.

Bugün Konya’da hissedilmeye başlayan endişe tam olarak budur.

İnsanlar bir maçın kaybedilmesine değil, bu işin nereye gittiğine bakıyor.

Bu fikstür hata kaldırmaz

Şimdi önümüzde çok zor bir dönem var.

Konyaspor gelecek hafta Kadıköy’de Fenerbahçe ile karşılaşacak.

Ardından Kocaelispor Konya’ya gelecek.

Sonra Erzurum deplasmanı var.

Beşinci haftada Trabzon maçı oynanacak.

Böyle bir fikstürde Rizespor maçındaki görüntüyü sürdürürseniz, bunun faturası ağır olabilir.

Bir iki kötü sonuçtan sonra özgüven kaybolur.

Tribün gerilir.

Takım üzerindeki baskı büyür.

Yönetim daha fazla tartışılmaya başlanır.

Ve sezonun daha başında kendinizi çıkması zor bir girdabın içinde bulabilirsiniz.

Üstelik mesele yalnızca bu dört maç da değil.

Biraz daha ileriye bakalım.

Kasımpaşa var.

Amed var.

Gençlerbirliği var.

Göztepe var.

Alanyaspor var.

Şimdi herkes elini vicdanına koyup şu soruyu sorsun:

Konyaspor, bugünkü haliyle bu takımları rahatlıkla yenebilecek bir güven veriyor mu?

Vermiyor.

Mesele rakipleri küçümsemek ya da büyütmek değil.

Mesele Konyaspor’un kendi seviyesinin nerede olduğudur.

Bugün sahaya çıkan takım, rakibine oyununu kabul ettiren, fizik gücüyle ayakta kalan, topa hükmeden ve hücumda ne yaptığını bilen bir takım görüntüsünden uzak.

Alarm çalıyor, hâlâ zaman var

Konyaspor için henüz hiçbir şey bitmiş değil.

Sezonun başındayız.

Hatalar düzeltilebilir.

Takım toparlanabilir.

Yönetim doğru adımlar atabilir.

Teknik ekip eksikleri giderebilir.

Genç oyunculara gerçekten alan açılabilir.

Ama bunun için önce problemin varlığını kabul etmek gerekiyor.

Her mağlubiyetten sonra hakemi konuşup, şansı konuşup, eksikleri başka gerekçelere bağlayarak ilerlemek çözüm değil.

Konyaspor’un bugün ihtiyacı olan şey laf değil, sahaya yansıyacak bir değişimdir.

Yönetimin daha güçlü durması gerekiyor.

Taraftarla yeniden bağ kurulması gerekiyor.

Kulübün geleceğine dair gerçekçi bir plan ortaya konulması gerekiyor.

Altyapı deniyorsa bunun karşılığını sahada görmemiz gerekiyor.

Genç oyuncu deniyorsa gerçekten futbolcu çıkarılması gerekiyor.

Çünkü Konyaspor’un sonsuza kadar transferle, günü kurtaran hamlelerle ya da geçici çözümlerle yol alması mümkün değil.

Rizespor yenilgisi geçti.

Ama asıl mesele o maç değil.

Asıl mesele, Konyaspor’un bu görüntüyle nereye kadar gidebileceği.

Bugün Konya’nın içinde dolaşan duygu şu:

Ya bu takım kısa sürede kendine gelecek ya da kalıcı bir başarısızlığın kapısı aralanacak.

Bu nedenle herkesin şapkayı önüne koymasının zamanı geldi.

Çünkü fikstür zor.

Rakipler güçlü.

Ve Konyaspor’un artık kaybedecek zamanı yok, bilmem anlayabiliyor musunuz? 

Uğur İbrahim Altay Başkan’la Rayların Üzerinde Geleceğin Konya’sını Gezdik

Başlığa bakıpta geleceği çok uzak sanmayın, öncelikle onu ifade edeyim, o gelecek gelmiş diyorum ve yazıma geçiyorum: 

Bazen bir şehrin geleceğini anlamak için uzun uzun rapor okumaya gerek yoktur. Şehrin sokaklarında dolaşır, yapılan yatırımları yerinde görür, yükselen yapılara, açılan yollara, döşenen raylara bakarsınız; nasıl bir geleceğin hazırlandığını anlarsınız.

Konya Büyükşehir Belediye Başkanımız Uğur İbrahim Altay’ın misafiri olarak gazeteci arkadaşlarımızla birlikte yaptığımız gezi benim için tam da böyle oldu.

KONYARAY’a bindik. Meram Garı’ndan hareket ederek Pınarbaşı yönüne doğru gittik, lojistik merkezini gördük, Organize Sanayi Bölgesi’ne uzanan demiryolu bağlantısını yerinde inceledik. Havaalanının raylı sisteme nasıl bağlanacağını, stadyum ve otogar çevresinde nelerin değişeceğini, TÜYAP’tan TÜMOSAN’a, Şehir Hastanesi’nden Adliye’ye kadar uzanan yeni ulaşım ağını dinledik.

Yeni otogar…

Yeni kamu binaları…

Yeni yollar…

Yeni konut alanları…

Ve bütün bunların ortasında Konya’nın geleceğini adeta yeniden çizen devasa bir raylı sistem ağı…

Günün sonunda zihnimde oluşan kanaat şu oldu:

Konya büyümüyor yalnızca; Konya yeniden kuruluyor.

KONYARAY’la sanayi de havaalanı da şehre bağlanıyor

Yıllardır KONYARAY’ı konuşuyoruz. Projesini yazdık, temelini konuştuk, çalışmalarını takip ettik.

Ama bu defa bindik.

İnsan bir projeyi içinde yolculuk yapınca çok daha farklı değerlendiriyor.

Meram Garı’ndan başlayan sistem Organize Sanayi Bölgesi’ne kadar uzanıyor. Lojistik merkeziyle birlikte düşündüğünüzde Konya’nın en önemli üretim üssü şehir merkezine demiryoluyla bağlanmış oluyor.

Bu çok büyük bir iş.

Çünkü Organize Sanayi Bölgesi’ne her gün binlerce insan gidip geliyor. Böylesine büyük bir üretim merkezini raylı sistemle şehir merkezine bağladığınızda sadece trafik rahatlamıyor; insanların işe ulaşım biçimi, sanayinin şehirle ilişkisi ve Konya’nın gelişim yönü de değişiyor.

KONYARAY’ın bence en heyecan verici taraflarından biri de havaalanı bağlantısı.

Hat ile havaalanı arasında kalan yaklaşık 150-200 metrelik bölümün kapalı bir yaya bağlantısıyla tamamlanması planlanıyor. Böylece uçaktan inen bir yolcu raylı sisteme ulaşarak şehir merkezine gelebilecek.

Bir dünya kentinde olması gereken de budur.

Konya turizm şehridir, sanayi şehridir, üniversite ve fuar şehridir. Hazreti Mevlana, Tarım Fuarı, Çatalhöyük, Sille gibi değerleri nedeniyle dünyanın dört bir yanından misafir ağırlayan bir şehirdir.

Böyle bir Konya’nın havaalanını şehir merkezine demiryoluyla bağlaması artık bir lüks değil, zorunluluktu.

Ve şükürler olsun ki bu da Uğur Başkanın vizyonu, Ulaştırma Bakanlığının desteği ile başarılmış oldu.

Stadyumdan Şehir Hastanesi’ne bambaşka bir Konya

Stadyum ve mevcut otogar çevresindeki çalışmaları görünce de aynı şeyi düşündüm:

Birkaç yıl sonra buraları tanımakta zorlanacağız.

Konya’da tramvay ilk defa sıfır kotunun altına inecek, yani yolun altından geçecek. Otogar Kavşağı çok katmanlı bir ulaşım sistemine dönüşecek. Yurtlar bölgesindeki geçişlerden Ankara-Aksaray yolu tarafına kadar önemli düzenlemeler yapılacak.

Ankara ve Aksaray yollarının ayrıldığı bölgede gidiş-geliş toplam altı şeritli, ortasından tramvayın geçtiği yeni bir üst geçit planlanıyor.

Üstelik Uğur Başkan yalnızca mühendislik tarafını düşünmüyor; işin estetiğini de önemsiyor.

Şehir girişleri bir kentin vitrinidir. Konya’ya gelen insanın karşısına sadece beton bir üst geçit değil, şehre yakışan mimarisi ve çevre düzenlemesiyle güzel bir eser çıkması gerekiyor.

Hat buradan TÜYAP’a, TÜMOSAN çevresine, sanayi bölgelerine ve Şehir Hastanesi’ne uzanıyor. Şehir Hastanesi’nden de Adliye tarafındaki mevcut sisteme bağlanıyor.

Bir düşünün:

Havaalanı, Organize Sanayi, stadyum, TÜYAP, TÜMOSAN, sanayi bölgeleri, Şehir Hastanesi, Adliye…

Hepsi aynı büyük ulaşım sisteminin parçaları haline geliyor.

İşte beni asıl heyecanlandıran budur.

Bir yere üç kilometre ray yapmak değil mesele.

Şehri ağ gibi örmek.

Eski Sanayi-Şeker Murat bağlantısı da korunacak

KONYARAY çalışmaları sırasında Konyalıların merak ettiği konulardan biri Eski Sanayi tarafından gelip demiryoluna paralel olarak Şeker Murat Mahallesi yönüne uzanan yoldu.

Çalışmalar nedeniyle burası kapandı. Ancak Uğur Başkanın açıklamasına göre cadde tamamen ortadan kaldırılmayacak.

Eski Sanayi ile karşı taraf arasında yapılacak tüp geçitle bağlantı yeniden sağlanacak. Selçuklu İstasyonu tarafından gelen araçlar demiryoluna paralel olarak Şeker Murat Mahallesi yönüne devam edebilecek.

Üstelik bölgenin eskisinden daha düzenli ve güzel hale getirilmesi düşünülüyor.

Bunu özellikle önemsiyorum.

Büyük proje yapmak mevcut şehri parçalamak değildir. Raylı sistemi yaparken mahallenin bağlantısını kaybetmemek, yolunu korumak ve mümkünse eskisinden daha güzel hale getirmek gerekir.

Burada yapılmaya çalışılan da bu.

KONYARAY’da deneme sürüşleri de başlıyor. Konya Büyükşehir Belediyesinin dört araç alması planlanıyor. Gördüğümüz çalışma temposuyla birlikte 2027’ye doğru sistemin önemli bir bölümünün tamamlanması bekleniyor.

Yani artık uzak geleceğin hayalinden değil, gözümüzün önünde şekillenen bir Konya’dan söz ediyoruz.

Yeni otogar da yeni Konya’nın parçası

Bir başka önemli gelişme yeni otogar.

Yeni otogarın TÜYAP’ın karşısındaki bölgede, TÜMOSAN’a bitişik bir boş arsa var, Ankara-Aksaray yolu kavşağının TÜMOSAN bölgesine doğru olan arsa. Yeni otagar işte oraya yapılacakmış, resmi açıklama tabi bu, çünkü açıklamayı Uğur İbrahim Altay Başkan yaptı. 

Bence son derece doğru lokasyon bu.

Mevcut otogar yapıldığı dönemde şehrin kenarındaydı. Konya büyüdü, şehir otogarı geçti. Bugün çevresinde üniversite, stadyum, konut bölgeleri ve yoğun bir trafik var.

Yeni otogarı ana ulaşım akslarının yakınına taşıyıp raylı sistemle buluşturduğunuzda şehirlerarası trafiği de merkezin dışına çıkarmış oluyorsunuz.

Otobüsten inen yolcu raylı sisteme geçecek.

Şehir merkezine gidecek.

Şehir Hastanesi’ne gidecek.

Stadyuma ulaşacak.

Sistem tamamlandığında bütün üniversitelere gidecek. 

Modern şehir ulaşımı zaten böyle kuruluyor.

Kamu kurumları da yeni Konya’ya taşınıyor

Değişim yalnızca ulaşım yatırımlarından ibaret değil.

Konya’nın kamu yerleşim haritası da değişiyor.

Merkez Bankasının İstanbul Yolu tarafına taşınıyor. Bosna Hersek Mahallesinin bittiği noktada, yurtların olduğu bölgede bir araziyi Merkez Bankası almış, Konya’daki Merkez Bankası binası oraya taşınacakmış, İl Emniyet Müdürlüğünün yeni binası Adana Çevreyolu civarında ve benim görebildiğim kadarıyla kaba inşaatı bitmiş ama müthiş bir bina olmuş, Selçuklu Emniyet Müdürlüğü Selçuker’in yanındaki trafonun yanında bulunan boş araziye yapılacakmış, Selçuklu Kaymakamlığı da yine o bölgeye taşınacakmış.

Bu bölge tam anlamıyla bir şehir merkezine dönüşüyor, bilginiz olsun. 

Bu arada bir yeni bilgi daha vereyim, Selçuk Üniversitesine bir de yeni Tıp Fakültesi yapılıyormuş, mevcut Rektörlük civarına yapılacakmış bu bina da, bunu da aktarmış olayım. 

Özellikle Merkez Bankasının mevcut yerinden taşınması Mevlana Caddesi ve tarihi şehir merkezi açısından önemli.

Konya büyüdükçe bütün kamu kurumlarını aynı birkaç kilometrelik alanda tutmanız mümkün değil. Kamu kurumlarını yeni gelişim bölgelerine yaydığınız zaman hem şehir merkezini rahatlatırsınız hem de yeni merkezler oluşturursunuz.

Konya artık tek merkezli bir şehir olamaz.

Stadyum çevresi başka bir merkez olacak.

Şehir Hastanesi çevresi başka…

TÜYAP-TÜMOSAN aksı başka…

Organize Sanayi ve lojistik bölgesi başka…

İstanbul Yolu başka…

Bunları birbirine güçlü yollar ve raylı sistemlerle bağladığınızda ortaya gerçek anlamda büyükşehir çıkar.

20 kilometreden 54’e, ardından 114 kilometreye

Gelelim işin büyüklüğünü gösteren rakamlara.

Konya bugün 20 kilometrenin biraz üzerinde mevcut şehir içi raylı sisteme sahipken, yeni tramvay hatları ve KONYARAY’la birlikte ilk büyük aşamada yaklaşık 54 kilometrelik yeni bir raylı sistem yatırımından söz ediyoruz.

Asıl büyük hedef ise devamında.

2035 perspektifindeki etaplarla birlikte Konya’ya yaklaşık 114 kilometrelik yeni şehir içi demiryolu sistemi kazandırılması hedefleniyor.

Gerçekten muazzam bir rakam…

Barış Caddesi için planlanan tramvay hattı da bu büyük geleceğin parçalarından biri. Bu hat Necmettin Erbakan Üniversitesi Hastanesine, hatta oradaki kampüse kadar uzanacakmış, yani yeni bir ulaşım aksından bahsediyoruz. Real’ın önündeki kavşakta iki tramvay hattı birleşecek, Barış Caddesi yönünden ya da Beyhekim Hastanesi yönünden gelen hatlardan insanlar orada diğer tramvaya binip şehir merkezine, sanayi bölgelerine, otogara, havaalanına yine demiryolundan gidebilecekler.

Vizyonu görebiliyor musunuz? Konya’yı görebiliyor musunuz? 

Bir zamanlar “Konya’nın tramvayı bu kadar mı kalacak?” diye konuşuyorduk.

Şimdi 54 kilometreyi konuşuyoruz.

Ardından 114 kilometrelik vizyonu konuşuyoruz.

Bunlar gerçekleştiğinde Konya, şehir içi raylı ulaşım ağı bakımından Türkiye’nin en iddialı şehirlerinden biri haline gelecek. Yok yok eksik kalıyor, Konya inanın dünyanın en iddialı şehirlerinden biri haline gelecek.

Beni heyecanlandırıyor bu konu, sizi de heyecanlandırıyor mu? 

İnşaAlah o günleri de görürüz. İşte “dünya şehri” dediğimiz şey bu değil mi? 

Organize Sanayi çevresinde yeni bir yaşam kuruluyor

Organize Sanayi Bölgesi’nin çevresindeki yatırımlar da çok dikkat çekici.

Konya Büyükşehir Belediyesinin lojistik merkezinin bulunduğu bölgede toplu konut projesi üzerinde çalışıyormuş.

Çok kıymetli buluyorum, tam bir uydu kent projesi. 

Çünkü sanayiyi yapıp çalışan insanı şehrin öbür ucundan her gün oraya taşımak doğru şehircilik değildir.

Çalışan insana iş yerine yakın konut üreteceksiniz.

Raylı sistemi götüreceksiniz.

Yeni yollar açacaksınız.

Sosyal alanlarını oluşturacaksınız.

Karatay tarafından Bahri Dağdaş bölgesinden Organize Sanayi yönüne doğru yapılan yeni yüksek standartlı yol da bu açıdan önemli. Yol tamamlandığında sanayiye yeni bir ulaşım alternatifi ortaya çıkacak ve mevcut yollar üzerindeki yük azalacak.

Aslım bölgesinin de bütün bu gelişmelerin ortasında bugünkü haliyle kalması mümkün görünmüyor. Şehir oraya doğru büyüyor. Raylı sistem, konut, sanayi, lojistik ve yeni yollar aynı aksa yöneliyor.

Konya’nın coğrafyası değişiyor.

Uğur İbrahim Altay’ın başarısı tesadüf değil

Burada Uğur İbrahim Altay Başkanımız için ayrıca birkaç cümle kurmak istiyorum.

Hepimizin göz bebeği biliyorum Uğur Başkan… 

Yıllardır tanıdığımız Uğur Başkan’ın belediyecilik vizyonunu zaten biliyoruz. Ama insanın makamı büyüdükçe değişmediğini görmek de ayrıca kıymetli.

Makamlar, mevkiler Uğur Başkan’dan hiçbir şey götürmedi.

Bugün Konya Büyükşehir Belediye Başkanı…

Bugün dünyanın yüz binlerce yerel ve bölgesel yönetimini temsil eden Dünya Belediyeler Birliği UCLG’nin Başkanı…

Ama sohbet ettiğiniz Uğur İbrahim Altay yine aynı Uğur İbrahim Altay.

Dostluğu aynı.

Arkadaşlığı aynı.

Samimiyeti aynı.

İnsanlığı aynı.

Birlikte yürürken, sohbet ederken, bir meseleyi anlatırken makamın ağırlığını insanlarla arasına duvar yapan bir Uğur Başkan görmüyorsunuz.

Bence asıl değer de burada.

Onun için Dünya Belediyeler Birliği Başkanı olması tesadüf değildir. Uğur İbrahim Altay, 2026-2029 dönemi için UCLG Başkanlığına seçildi; bugün dünyanın çok geniş bir yerel yönetim ailesini Konya’dan temsil ediyor.

Konya’nın belediye başkanının dünyanın belediyelerini temsil eden böylesine önemli bir yapının başında bulunması her Konyalının gurur duyması gereken bir başarıdır.

Maşallah diyelim.

Allah nazardan saklasın.

Allah, Uğur Başkan’ın hem Konya’ya hizmetinde hem de dünyada Konya’yı temsil ederken yolunu açık etsin.

Bu büyük dönüşümde devletimizin imzası var

Elbette bu ölçekteki yatırımlar sadece belediyenin yapabileceği işler değildir.

Konya bambaşka bir dünya oluyor, ondan bahsediyoruz. 

KONYARAY’dan yeni raylı sistem yatırımlarına, ulaştırma altyapısından büyük projelere kadar merkezi idarenin çok ciddi desteği var.

Burada Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’a özellikle teşekkür etmek gerekiyor. Cumhurbaşkanımızın Konya’ya olan ilgisini ve büyük yatırımlardaki desteğini Konyalılar yıllardır görüyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanımız Abdulkadir Uraloğlu’na da ayrıca teşekkür etmek gerekiyor. Bakanlığın KONYARAY başta olmak üzere Konya’nın ulaşım projelerindeki desteği bu büyük dönüşümün en önemli ayaklarından biri. 

Ben bir Konyalı olarak şunu açıkça söylüyorum:

AK Parti iktidarları döneminde Konya’nın aldığı yatırımlar, şehrin çehresini değiştirdi. Bugün konuştuğumuz KONYARAY, raylı sistemler, büyük yollar, kamu yatırımları ve şehircilik hamleleri bu uzun sürecin yeni halkalarıdır.

Konya artık Anadolu’nun büyük şehirlerinden biri olmanın ötesine geçip bir dünya kenti olma iddiasını büyütüyor.

Konyalılar da bunu hak ediyor.

Bu şehir Türkiye’ye üretimiyle katkı sağlıyor.

Sanayisiyle katkı sağlıyor.

Tarımıyla katkı sağlıyor.

İhracatıyla katkı sağlıyor.

Kültürüyle, tarihiyle, inancıyla ülkemize değer katıyor.

Konya devletine her zaman sahip çıktı.

Devletimiz de bugün Konya’nın hak ettiği yatırımların gereğini yapıyor.

Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’dan Ulaştırma ve Altyapı Bakanımız Abdulkadir Uraloğlu’na, Büyükşehir Belediye Başkanımız Uğur İbrahim Altay’dan bu projelerde emeği geçen mühendislere, bürokratlara ve işçilere kadar herkese teşekkür etmek gerekiyor.

Allah hepsinden razı olsun.

100 milyar lirayı aşan büyük bir gelecek yatırımı

Bütün bu projelerin ölçeğini anlamak için toplam büyüklüğüne bakmak yeterli.

Raylı sistemler, KONYARAY, yeni tramvay hatları, araç alımları, kavşaklar, yollar, köprüler, otogar ve diğer yatırımlarla birlikte bize aktarılan büyüklük 100 milyar lirayı aşan bir yatırım hacmine ulaşıyor.

Bu rakam yalnızca para değildir.

Bu, Konya’nın önümüzdeki 30-50 yılına yapılan yatırımdır.

Bugün döşenen raylardan çocuklarımız geçecek.

Bugün açılan yolların çevresinde yeni mahalleler kurulacak.

Bugün alınan kararlar, yarının Konya’sının nerede yaşayacağını, nerede çalışacağını ve nasıl yolculuk edeceğini belirleyecek.

Bu yüzden bu yatırımlara yalnızca bugünün gözüyle bakmamak gerekiyor.

Birkaç yıl sonra bu Konya’yı tanımakta zorlanacağız

Bugün inşaat var.

Bazı yollar kapalı.

Trafik zaman zaman sıkışıyor.

Vatandaşımız haklı olarak “Ne zaman bitecek?” diye soruyor.

Fakat birkaç yıl sonra bugünü hatırladığımızda başka şeyler konuşuyor olacağız.

Organize Sanayi’ye KONYARAY’la gideceğiz.

Havaalanından şehir merkezine raylı sistemle geleceğiz.

TÜYAP’a tramvayla ulaşacağız.

Şehir Hastanesi ve Adliye raylı ağın parçası olacak.

Stadyum çevresinde tramvay trafiğin altından geçecek.

Yeni otogar yeni yerinde hizmet verecek.

Eski Sanayi-Şeker Murat bağlantısı yeniden açılacak.

Barış Caddesi yeni raylı sistemine hazırlanacak.

Organize Sanayi çevresinde yeni yollar ve yaşam alanları oluşacak.

Kamu kurumları yeni gelişim akslarına dağılacak.

Ve Konya’nın haritası yeniden şekillenecek.

Ben bugün gördüklerimden sonra şuna inanıyorum:

Başka bir Konya geliyor.

Daha ulaşılabilir…

Daha düzenli…

Daha güçlü…

Sanayisini, havaalanını, hastanesini, fuarını, otogarını ve yaşam alanlarını birbirine bağlayan bir Konya…

20 kilometreleri konuştuğu dönemden 54 kilometrelik yatırımlara, oradan 114 kilometrelik raylı sistem vizyonuna yürüyen bir Konya…

Bütün bunların gerçekleşmesi için elbette yapılanları takip edeceğiz. Eksik gördüğümüzü söyleyecek, aksayanı yazacak, verilen sözlerin peşinde olacağız.

Ama güzel yapılan işe de güzel demek lazım.

Doğru yapılan işe teşekkür etmek lazım.

Ben bir Konyalı olarak bugün gördüğüm manzaradan mutlu oldum.

Uğur İbrahim Altay Başkanımıza bir kez daha maşaAllah diyorum.

Allah nazardan saklasın.

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’a, Ulaştırma ve Altyapı Bakanımız Sayın Abdulkadir Uraloğlu’na, Büyükşehir Belediye Başkanımız Uğur İbrahim Altay’a ve bu büyük eserlerde emeği bulunan herkese Konya adına teşekkür ediyorum.

Allah hepsinden razı olsun.

Şimdi artık Konyalılara düşen de önümüzde yükselen bu yeni şehrin farkına varmak.

Çünkü raylar döşeniyor, yollar açılıyor, yeni merkezler kuruluyor ve şehir kabuğunu kırıyor.

Uğur İbrahim Altay’ın ifadesiyle dünya şehri olma iddiasını büyüten bir Konya adım adım önümüzde yükseliyor.

Ve ben yine aynı soruyla bitireyim:

Konya böylesine büyük bir geleceğe hazırlanırken, Konyalılar olarak biz yeni Konya’ya hazır mıyız?

Bir Üniversiteden Daha Fazlası: KTO Karatay Üniversitesi

Değerli dostlarım Özhan Say ve Akif Solak’ın mihmandarlığında, Dr. Ayça Gökyer Hanım’ın da son derece kıymetli ev sahipliğinde KTO Karatay Üniversitesini kapsamlı bir şekilde gezme fırsatı bulduk. Önemli notlar aldım.

KTO Karatay Üniversitesini kuruluşundan bu yana yakından takip eden bir gazeteciyim. Üniversitenin attığı her adımı, geçirdiği değişimi ve ulaştığı seviyeyi bugüne kadar büyük bir dikkatle izledim. Bu kurumun gelişimini daima takdir ettim ve Konya adına ortaya koyduğu başarıdan gurur duydum.

Ancak bu ziyaretin ardından KTO Karatay Üniversitesini bir kez daha takdir ettim, bir kez daha sevdim. Gördüklerimi, hissettiklerimi ve zihnimde oluşan düşünceleri sizlerle paylaşmak istiyorum.

Bilmenizi isterim ki burada anlatmamız gereken yalnızca modern binalar, geniş derslikler, laboratuvarlar, atölyeler, kafeler veya sosyal alanlar değildir.

Asıl üzerinde durmamız gereken konu insandır.

Mesele bina yapmak değil, insan yetiştirmektir.

Bir şehirde fabrikalar kurabilirsiniz.

En yeni makineleri satın alabilir, organize sanayi bölgeleri oluşturabilir, ticaret merkezleri inşa edebilir ve dünyanın farklı ülkelerine ürün satabilirsiniz.

Ancak bu tesisleri yönetecek, üretimi geliştirecek, teknolojiyi takip edecek, yeni pazarlar bulacak ve yapılan yatırımları geleceğe taşıyacak nitelikli insanınız yoksa bütün bu çalışmaların kalıcı olması mümkün değildir.

Bir şehrin en büyük sermayesi binaları, yolları veya makineleri değildir.

Bir şehrin en büyük sermayesi, iyi yetişmiş insanıdır.

Mühendisi, doktoru, hukukçusu, akademisyeni, teknisyeni, yöneticisi, iletişimcisi, girişimcisi ve tüccarıdır.

Daha da önemlisi; mesleğinin bilgisine sahip olduğu kadar ahlak, vicdan, adalet, merhamet ve sorumluluk duygusu taşıyan insanıdır.

KTO Karatay Üniversitesini değerlendirirken öncelikle bu gerçeği görmemiz gerekiyor.

Buradaki temel amaç yalnızca gençlere diploma vermek değildir.

Burada gençlere bir meslek kazandırılmaya, onları hayatın gerçeklerine hazırlamaya, bilgi ve tecrübeyle donatmaya çalışılıyor.

Gençlere yalnızca nasıl para kazanacakları değil, hayatın içerisinde nasıl doğru, adaletli ve sorumluluk sahibi insanlar olacakları da öğretiliyor.

Öncelikle Yükseköğretim Kurumları Sınavı’na giren ve tercih yapmaya hazırlanan bütün genç arkadaşlarımıza KTO Karatay Üniversitesini yakından incelemelerini tavsiye ediyorum.

Bunun altını özellikle çizmek istiyorum.

Elbette hiçbir genç yalnızca bir kişinin tavsiyesiyle üniversite seçmemelidir.

Gidip kampüsü görmeli, akademisyenlerle konuşmalı, tercih etmeyi düşündüğü bölümün eğitim programını incelemeli, uygulama imkânlarını araştırmalı ve mezuniyet sonrasında kendisini nasıl bir hayatın beklediğini sorgulamalıdır.

Ancak benim gençlerimize samimi çağrım şudur:

KTO Karatay Üniversitesini görmeden, imkânlarını incelemeden ve sunduğu eğitim ortamını araştırmadan tercihinizi kesinleştirmeyin.

KTO Karatay Üniversitesinde bu tercih döneminde hizmet veren kapsamlı bir danışma merkezi de bulunuyor. Alanında uzman akademisyenler ve danışmanlar, öğrencilerin puanlarına, yeteneklerine, ilgi alanlarına ve gelecek hedeflerine göre doğru bir tercih yapmalarına yardımcı oluyor. Üstelik bu hizmet ücretsiz olarak sunuluyor.

Gençlerimiz bu imkândan mutlaka faydalanmalıdır.

Çünkü üniversite tercihi yalnızca dört veya beş yıl geçirilecek bir okulun seçilmesi değildir.

Üniversite tercihi, çoğu zaman insanın bütün hayatının yönünü belirleyen önemli bir karardır.

KTO Karatay Üniversitesine yalnızca Konya’dan bakmamak gerekir

KTO Karatay Üniversitesini yalnızca Konya ölçeğinde değerlendirmek büyük bir haksızlık olur.

KTO Karatay Üniversitesi, Anadolu’nun en büyük ve en kapsamlı vakıf üniversitesidir.

Akademik yapısı, kampüsü, laboratuvarları, uygulama alanları, teknolojik altyapısı ve sosyal imkânlarıyla İstanbul ve Ankara’daki birçok vakıf üniversitesinden hiçbir açıdan geri değildir.

Hatta pek çoğundan daha ileri bir seviyede olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.

Ankara ve İstanbul dışında bu kadar kapsamlı, geniş ve büyük bir vakıf üniversitesi bulmak kolay değil. Bunun da altını çizelim.

Ben KTO Karatay Üniversitesinin Türkiye’nin en kıymetli vakıf üniversiteleri arasında bulunduğunu düşünüyorum. Hatta vakıf üniversiteleri arasında ilk sıralarda, benim kanaatimce ilk beş içerisinde değerlendirilebilecek bir yapıya ulaştığı konusunda hiçbir şüphe taşımıyorum.

Üniversitenin sosyal imkânları da gerçekten fevkalade.

Öğrencilerin derslerden kalan zamanlarını değerlendirebilecekleri kafelerden yeme içme alanlarına, dinlenme ve gezinti bölümlerinden öğrenci topluluklarına ve etkinlik alanlarına kadar son derece güçlü bir sosyal ortam oluşturulmuş.

Türkiye’de standartları bu kadar yüksek, düzenli ve kapsamlı kampüslerin sayısı sanıldığı kadar fazla değil. Fakat KTO Karatay Üniversitesinin değerini yalnızca kafeleriyle, binalarıyla ve sosyal alanlarıyla ölçmek de doğru olmaz. Çünkü üniversitenin asıl gücü, eğitim anlayışında ve insan yetiştirme iradesinde ortaya çıkıyor.

Öğrenciye diploma değil, donanım kazandırılıyor

Türkiye’de üniversite mezunu birçok gencin en büyük problemi, yıllarca eğitim aldıktan sonra iş hayatına yeterince hazırlanamadan mezun olmasıdır.

Gençler teorik bilgiye sahip olsalar bile uygulamada büyük güçlüklerle karşılaşabiliyorlar.

KTO Karatay Üniversitesi ise teoriyle uygulamayı bir araya getirmeye çalışan bir anlayışa sahip. Pilot olmak isteyen bir genç, havacılığı yalnızca kitaplardan okumuyor. Uçağı, uçuş disiplinini ve havacılığın gerektirdiği sorumlulukları uygulamalı olarak öğreniyor.

Mimarlık, inşaat mühendisliği, makine mühendisliği, metalürji ve malzeme mühendisliği gibi alanlarda eğitim alan öğrenciler; çizim, tasarım, üretim ve teknik uygulamalarla tanışıyor.

Meslek yüksekokullarında sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikli teknik elemanların yetiştirilmesine önem veriliyor. Kaynak yapmayı, makine kullanmayı, bakım ve onarım gerçekleştirmeyi öğrenen gençler, üretim hayatına daha hazır hâle geliyor.

Dış ticaretle uğraşmak isteyen bir genç; dış ticareti, uluslararası pazarları ve iş dünyasının işleyişini öğreniyor.

İktisat, işletme, muhasebe, bankacılık, sigortacılık, finans ve İslami finans gibi alanlarda eğitim alan öğrenciler, iş dünyasının gerçek ihtiyaçlarına göre yetiştiriliyor.

Bugün iş hayatında hangi alanda insan kaynağına ihtiyaç duyulduğunu düşünürseniz, KTO Karatay Üniversitesinde o ihtiyaca cevap vermeye çalışan bir bölümle karşılaşmanız mümkündür.

Sadece Konya’nın değil, Türkiye’nin, hatta dünyanın dört bir tarafının KTO Karatay Üniversitesinin hinterlandına girdiğini de rahatlıkla ifade edebiliriz. KTO Karatay Üniversitesi mezunu pilotlar bugün dünyanın dört bir yanında görev yapıyor. Aynı şekilde kabin memurları da dünyanın farklı bölgelerinde çalışıyor.

Finansçılar ve mühendisler de yalnızca Konya için değil, Türkiye’nin farklı bölgeleri ve dünyanın çeşitli ülkeleri için insan kaynağı ihtiyacına cevap veren gençler olarak yetişiyor.

Hukuktan iletişime, mühendislikten mimarlığa, dış ticaretten havacılığa ve sağlık bilimlerine kadar geniş bir eğitim yelpazesinden söz ediyoruz.

Bu üniversite, öğrencisini yalnızca mezun etmeyi değil, meslek sahibi ve donanımlı bir insan olarak hayata hazırlamayı hedefliyor.

Hukukçu yetiştirmek tek başına yeterli değildir

Bir üniversitenin görevi yalnızca bir mesleğin teknik bilgilerini öğretmek olamaz.

Örneğin bir hukuk fakültesi yalnızca kanun maddelerini ezberleyen hukukçular yetiştiriyorsa görevini eksik yapıyor demektir.

Hukuk fakültesi; adalet duygusu yüksek, vicdanlı, merhametli, mazlumun yanında durabilen ve zalimin karşısında söz söyleyebilen hâkimler, savcılar ve avukatlar yetiştirmelidir.

Evet, doğru… Hukuk fakültelerimiz, “Emrolunduğun gibi dosdoğru ol.” anlayışıyla hareket eden hukukçular yetiştirmelidir.

Bir doktor yalnızca hastalığı tedavi etmeyi bilmemeli, hastasının acısını da hissedebilmelidir.

Bir mühendis yalnızca bina yapmayı öğrenmemeli, yaptığı binada yaşayacak insanların güvenliğinden sorumlu olduğunu bilmelidir.

Bir işletmeci yalnızca kâr hesabı yapmamalı; çalışanının hakkını, müşterisinin hukukunu ve toplumun menfaatini gözetmelidir.

Bir iletişimci yalnızca haber üretmemeli; hakikatle yalan arasındaki çizginin korunmasının ne kadar büyük bir sorumluluk olduğunu kavramalıdır.

Eğitim, insana meslek kazandırırken ahlak, vicdan, adalet ve sorumluluk da kazandırmalıdır.

KTO Karatay Üniversitesinin gençlerin yalnızca maddi ve mesleki açıdan değil, manevi ve insani yönden de gelişmesine önem vermesini bu nedenle son derece kıymetli buluyorum.

KTO Karatay Üniversitesinde eğitim gören ve yakından tanıdığım gençler var.

Bu gençlerin duruşlarını, ahlaklarını, çalışkanlıklarını ve gelecek hedeflerini gördüğümde gerçekten hayranlık duyuyorum.

Tertemiz, donanımlı ve memleketine hizmet etme arzusu taşıyan gençlerden bahsediyorum.

İşte bu gençlerin yetişmesinde KTO Karatay Üniversitesinin önemli bir payı bulunuyor.

KOSAM, üniversitenin fikir üreten yüzü

Ziyaretimiz sırasında Kalkınma Odaklı Stratejik Araştırmalar Merkezini, yani KOSAM’ı da yakından tanıma fırsatı bulduk.

KOSAM Müdürü, kıymetli dostumuz Ahmet Çelik’ten merkezin yürüttüğü çalışmalar hakkında ayrıntılı bilgiler aldım.

Dünyadaki gelişmeleri, Türkiye’nin değişen dinamiklerini ve Konya’nın geleceğini birlikte değerlendiren KOSAM’ın; hazırladığı araştırmalar, raporlar ve stratejik analizlerle önemli bir düşünce merkezine dönüştüğünü görmekten büyük mutluluk duydum.

KOSAM’ı ayrıca ve çok daha geniş bir yazıyla ele almak gerekir.

Ancak şimdilik şunu söylemek istiyorum:

Üniversite yalnızca ders anlatılan ve meslek öğretilen bir yer değildir.

Üniversite; araştıran, sorgulayan, düşünen, analiz eden, bilgi üreten ve gerektiğinde karar alıcılara yol gösteren bir kurumdur.

KOSAM’ın varlığı, KTO Karatay Üniversitesinin yalnızca bugünün ihtiyaçlarıyla değil, Konya’nın ve Türkiye’nin geleceğiyle de ilgilendiğini gösteriyor.

Üniversitenin her noktasında bir vizyon görülüyor

Bu arada şunun da altını çizmek istiyorum: KTO Karatay Üniversitesinin hemen her noktasında Konya Ticaret Odası Başkanı Selçuk Öztürk’ün ortaya koyduğu vizyonu görmek mümkün.

Bu vizyon, üniversitenin her tarafına sirayet etmiş. 

Akademisyenlerden genel sekreterliğe, idari kadrodan teknik birimlerde çalışanlara kadar herkesin işine odaklandığını ve yaptığı işi son derece önemsediğini görüyorsunuz.

Selçuk Öztürk Başkanımız kadrosuyle birlikte; üniversiteyi yarınlara taşıyacak her türlü maddi ve manevi adımı kurgulamış ve bu anlayışı üniversitenin bütün yapısına adeta nakış nakış işlemişler.

Orada yalnızca binalar yok.

Emek var.

Heyecan var.

Mana var.

Aşk ve muhabbet var.

Geçmişten gelen vakıf anlayışıyla geleceğin modern üniversite modelini bir araya getirme iradesi var.

Bir kurumun başarısı yalnızca yöneticisinin vizyonuyla mümkün olmaz. O vizyonun bütün çalışanlar tarafından benimsenmesi ve ortak bir hedefe dönüştürülmesi gerekir.

KTO Karatay Üniversitesinde bu ortak hedefin oluştuğunu açıkça görebiliyorsunuz.

Caner Arabacı Hoca ile vakıf anlayışını konuştuk

Ziyaretimiz sırasında Prof. Dr. Caner Arabacı Hocamızla da karşılaştık.

Kendisiyle oturup bir süre sohbet etme imkânımız oldu.

Geçmişte vakıfların, medreselerin ve eğitim kurumlarının nasıl faaliyet gösterdiğini; bugün vakıf üniversitelerinin hangi sorumlulukları taşıması gerektiğini konuştuk.

Sohbetimizin merkezinde çok önemli bir gerçek vardı:

Bu kurumların birer insan yetiştirme yuvası olduğu hiçbir zaman unutulmamalıdır.

Vakıf üniversiteleri para kazanmak amacıyla faaliyet gösteren ticarethaneler değildir ve olmamalıdır.

Zaten öğrencilerden alınan ücretlerin bu kadar büyük bir yapının bütün giderlerini karşılaması da mümkün değil. Nitelikli akademik kadroların oluşturulması, laboratuvarların kurulması, uygulama alanlarının hazırlanması, kampüsün geliştirilmesi ve teknolojik altyapının sürekli yenilenmesi son derece ciddi maliyetler gerektiriyor.

Konya Ticaret Odasının aktif desteği olmadan bu büyüklükteki bir üniversitenin aynı standartlarda faaliyetlerini sürdürmesinin imkânı yok.

KTO Karatay Üniversitesini kuruluşundan itibaren takip eden bir gazeteci olarak şunu çok açık bir şekilde söyleyebilirim:

KTO Karatay Üniversitesi ticaret yapmak veya para kazanmak amacıyla kurulmuş bir üniversite değildir.

Bu üniversite insan yetiştirmek için kurulmuştur.

Sanayiye insan yetiştiriyor.

Ticarete insan yetiştiriyor.

Hukuka, sağlığa, havacılığa, iletişime ve hayatın farklı alanlarına insan yetiştiriyor.

Gençlerin maddi, mesleki, manevi ve insani açıdan gelişmesine katkı sağlamaya çalışıyor.

Caner Arabacı Hocamızla sohbetimiz sırasında Selçuklu dönemindeki vakıf ve eğitim anlayışını da konuştuk.

Selçuklu medeniyetinde vakıflar yalnızca bina yapan veya yardım dağıtan kurumlar değildi.

Vakıflar; toplumun eğitim, sağlık, barınma ve sosyal dayanışma ihtiyaçlarını karşılayan büyük bir medeniyet anlayışının temsilcisiydi.

Geçmişte bazı eğitim kurumlarında öğrencilere günlük ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için yevmiye verildiğini biliyoruz.

Bugünün şartlarında aynı sistemin bütünüyle uygulanması elbette kolay değil. Ancak öğrencilerden alınan ücretlerin mümkün olduğunca ulaşılabilir seviyelerde tutulması, başarılı ve ihtiyaç sahibi gençlere burs imkânlarının sağlanması ve eğitim kalitesinden taviz verilmeden en yüksek fedakârlığın gösterilmesi, geçmişten günümüze gelen bir medeniyet anlayışının yansımasıdır.

KTO Karatay Üniversitesinin de gençlerin daha iyi şartlarda eğitim görebilmesi için önemli fedakârlıklar yaptığını görüyoruz.

Elbette bursların ve desteklerin daha da artırılması, vakıf anlayışının güçlenmesine ve üniversitenin toplumsal etkisinin büyümesine katkı sağlayacaktır. Ancak kurumların sürdürülebilir olması gerektiğini ve bunun da günümüz şartlarına göre sağlanmasının zorunlu olduğunu biliyoruz.

Maddi imkânı sınırlı fakat yetenekli bir gencin önünü açmak, yapılabilecek en kıymetli hizmetlerden biridir.

Neticede dostlar, Konya Ticaret Odası, insan yetiştiren bu görkemli kurumun faaliyetlerini sürdürebilmesi için her türlü imkânı seferber ediyor; bu kurum aracılığıyla şehrimize ve ülkemize vizyon kazandırıyor.

Caner Hocamla da bu konuları konuştuk.

Dostlar, bir şehir için insan yetiştirmekten daha önemli bir yatırım olabilir mi?

Yol yaparsınız, zaman içerisinde eskir.

Bina yaparsınız, yıllar sonra yenilenmeye ihtiyaç duyar.

Makine alırsınız, teknolojisi bir süre sonra geride kalır.

Ancak iyi yetiştirdiğiniz bir insan; ailesine, şehrine, ülkesine ve insanlığa onlarca yıl hizmet eder.

İnsana yapılan yatırım hiçbir zaman değerini kaybetmez.

KTO Karatay Üniversitesi, Konya’nın en kıymetli insan yatırımlarından biridir.

Onun için KTO Karatay Üniversitesi yalnızca Konya Ticaret Odasının değil, bütün şehrin kazancıdır.

Burada insan yetiştiriliyor arkadaşlar.

KTO Karatay Üniversitesi yalnızca bir üniversite değildir.

Konya’nın geçmişten aldığı değerleri geleceğin bilgisiyle buluşturan, insan yetiştirmeyi merkezine alan ve şehrin yarınlarına yatırım yapan büyük bir eserdir.

Bu esere sahip çıkmak yalnızca Konya Ticaret Odasının değil, hepimizin sorumluluğudur.

Çünkü KTO Karatay Üniversitesinde yalnızca öğrenci yetiştirilmiyor.

Burada Konya’nın ve Türkiye’nin geleceği yetiştiriliyor.

Bu akademisyenlere, bu çalışanlara, bu kuruma ve ortaya konulan büyük emeğe sahip çıkmak hepimizin vazifesidir.

Sevgili gençler, bu deryaya dalın

KTO Karatay Üniversitesinin bu yıl 2 bin 276 yeni öğrenci kabul edeceğini öğrendim. Biri lisans olmak üzere dört yeni bölüm öğrenci kabul edecek. Böylece bu yıl 10 bin öğrenci sayısının da inşallah aşılması bekleniyor.

Allah yar ve yardımcıları olsun. İyi ki varlar. Durmak yok; aynı dinamizm ve anlayışla yola devam, inşallah.

Tabii burada şunu da yazalım: Benim KTO Karatay Üniversitesinin kontenjanlarının tamamını dolduracağı konusunda hiçbir şüphem bulunmuyor.

Ancak mesele yalnızca kontenjanların dolması değildir.

Asıl mesele, doğru gençlerin doğru bölümlerle buluşması ve üniversiteye adım atan her öğrencinin mezuniyetinde bilgi, beceri, özgüven, ahlak ve sorumluluk sahibi bir insan hâline gelmesidir.

Bu nedenle tercih yapacak bütün gençlerimize açık çağrım şudur:

KTO Karatay Üniversitesini mutlaka gidip görün.

Kampüsü gezin.

Akademisyenlerle konuşun.

Laboratuvarları, atölyeleri ve uygulama alanlarını inceleyin.

Mezunların nerelerde çalıştıklarını araştırın.

Sorularınızı çekinmeden sorun.

Geleceğinizle ilgili kararı yalnızca çevrenizden duyduklarınıza göre değil, araştırarak ve bilgi sahibi olarak verin.

Sevgili gençler…

Kendinizi mesleki bilgiyle, insani değerlerle ve güçlü bir gelecek hedefiyle donatmak istiyorsanız önünüzde büyük bir imkân bulunuyor.

Kendinizi bu eğitim deryasına bırakın.

İnanıyorum ki bu derya sizi yarınlara taşıyacak ve burada kendinize çok güzel bir gelecek kuracaksınız.

CHP’liler Niye Anlamıyor? Ne Olursa Olsun, Merkez Boşaltılmaz, Parti Dağıtılmaz

18 Ocak 1998…

Bizim için sıradan bir gün değildi. Çocukluğumuzu, gençliğimizi, hayallerimizi, fikirlerimizi ve geleceğimizi temsil ettiğine inandığımız Refah Partisi o gün kapatılmıştı.

O günkü kadar öfke ve isyanla dolduğum başka bir günü hatırlamıyorum. Genç bir gazeteciydim. KONTV’de çalışıyor, sabah programını sunuyordum. Anayasa Mahkemesi kararını vermiş, Refah Partisi’ni kapatmıştı.

Benim gibi milyonlarca insan televizyonun karşısında Necmettin Erbakan Hocamızın ne söyleyeceğini bekliyordu.

Erbakan Hocamız ekrana çıktı ve “Olay aslında tarihin akışı içerisinde fevkalade basit bir olaydır. Bu kararın tarihte nokta kadar değeri ve hükmü yoktur” dedi. Verilen kararın tarih önünde hiçbir kıymetinin bulunmadığını anlatan, ancak insanları sokağa, isyana ve devletle çatışmaya çağırmayan son derece sakin bir açıklama yapmıştı. 

O açıklama, içimizdeki yangını söndürmüştü.

(Ki inanın benim gibi İmam Hatip Lisesi mezunu gençlerden 28 Şubat çok şeyler götürdü. Hep avukat olmak isterdim mesela ben, iki yıl onun için çalışmıştım ama İmam Hatip Mezunu olduğum için hiçbir şekilde Hukuk Fakültesini kazanamayacağımı çok acı bir şekilde tecrübe etmiştim. Ağırdı… Ama ağırlık vermedik çevremize, yük olmadık kimseye, çalıştık, mücadele ettik, hayat böyle devam etti.) 

Muhterem Erbakan Hocamız bize, bu ülkeye ait olduğumuzu bir kez daha hissettirmişti. Yaşadığımız haksızlığa rağmen ülkemize, devletimize ve milletimize zarar verecek bir davranışın içine girmememiz gerektiğini göstermişti.

Aradan yıllar geçti.

Bugün Cumhuriyet Halk Partisi Konya İl Başkanlığı’nda düzenlenen basın toplantısına gittiğimde, nedense o günü hatırladım.

Belki 1998’de Refah Partisi’nin yaşadıklarıyla bugün CHP içerisinde yaşananlar birbirinin aynısı değildir. Dönemler, şartlar, siyasi aktörler ve hukuki süreçler farklıdır. Ancak Türkiye’de zaman zaman devlet içerisindeki bazı yapılanmaların siyasi partilere yönelik haklı ya da haksız uygulamalarda bulunduğu da tarihimizin bir gerçeğidir.

Bu nedenle CHP’yi ve CHP’lilerin yaşadığı sıkıntıları anlamaya çalışıyorum.

Fakat anlayamadığım bir şey var, CHP’liler bu süreçte en büyük zararı kendilerine veriyorlar, bunu neden anlamıyorlar? 

Refah Partisi kapatıldı ama merkez dağılmadı

Refah Partisi kapatıldığında parti binaları tahrip edilmedi. Devletle kavga edilmedi. Sabahları cemaatle namaz kılarak yaptık eylemimizi. Kimseye zarar vermedik, kimseye zarar vermedi dava arkadaşlarımız. Refah Partisi, insanları birbirlerine düşman hâline getirmedi.

Erbakan Hoca, siyasi merkezi zayıflatacak bir eylemin içerisinde bulunmadı. Parti tabanı da böyle bir yola yönelmedi.

Ardından Fazilet Partisi kuruldu. O da kapatıldı. Ancak siyasi merkez yine dağılmadı. İnsanlar, geçmişe isyan etmek yerine gelecekte nasıl bir siyasi yapı kurulabileceğini tartıştı.

Elbette ayrışmalar yaşandı. Fazilet Partisi’nin içinden Saadet Partisi ve Adalet ve Kalkınma Partisi olmak üzere iki farklı siyasi hareket çıktı.

Ancak Refah Partisi’nin kapatıldığı günlerde ayakta tutulan siyasi gelenek, daha sonra Türkiye’de iktidara geldi. Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde başlayan süreç, Türkiye’nin siyasi, ekonomik ve toplumsal yapısında çok önemli değişimler yaptı, adeta devrime devrim yaptı bizim davamız. 

Bunun beğenilen veya eleştirilen tarafları ayrı bir tartışma konusudur. Fakat ortada inkâr edilemeyecek bir gerçek vardır:

Bir siyasi hareket, ancak merkezini koruyabildiği, kadrolarını tamamen dağıtmadığı ve tabanını birbirine düşman etmediği zaman yoluna devam edebilir.

CHP’nin en büyük hatası merkezi boşaltmak

CHP’lilerin yaptığı en büyük yanlışın, partinin merkezini sürekli boşaltmak olduğunu düşünüyorum.

Özgür Özel ve ekibi göreve geldikten sonra Kemal Kılıçdaroğlu döneminin kadrolarını büyük ölçüde partinin dışına itti. Daha önce görev yapan insanlara karşı son derece sert ve acımasız davranıldı.

Bunun Konya’daki yansımalarını da gördük.

Barış Bektaş’a sorabilirsiniz. Özgür Özel döneminde Barış Bektaş gibi CHP’nin Konya’da karşılığı bulunan isimler yok sayıldı. Sayın Barış Bektaş’ı Konya’da herkes tanır, bizim dostumuzdur, ağabeyimizdir, kardeşimizdir. Hatırı bizde kıymetli olan biridir. Aynı partide olmasak da çayını içer, yemeğini yeriz, çay ikram eder, yemek ikram ederiz, hepimize selamı yeter.

Böyle bir insan partiden dışlanılır mı?

Elda Sude Akça ve arkadaşları dışlanır mı? 

Böyle yiğit kadınlar kolay mı yetişiyor, itiraz edebilen, fikrini ortaya koyabilen, insanlara davasını, inandıklarını anlatabilen, insanların iyiliği için ömrünü, gençliğini vakfeden gençler kolay mı yetişiyor? 

Böyle insanlar dışlanır mı? 

Dışladılar.

Sadece yok sayılmakla kalmadılar, zaman zaman neredeyse birer siyasi düşman gibi görüldüler.

Oysa bir siyasi partinin gençlik ve kadın kolları, insanların büyük fedakârlıklarla görev yaptığı alanlardır.

Gençlik kollarında veya kadın kollarında görev yapan insanlar kolay yetişmez. Bu yapılarda yıllarca emek veren, seçim dönemlerinde gece gündüz çalışan kadroları her yönetim değişikliğinde tasfiye ederseniz, partinin hafızasını da insan kaynağını da yok edersiniz.

Adalet ve Kalkınma Partisi’nde zaman zaman il başkanları değişti. Bir isim gitti, başka bir isim geldi. Ancak her gelen yönetim, kendisinden önce görev yapan milletvekillerini, kadın kollarını veya gençlik teşkilatlarını düşman ilan etmedi.

Çünkü parti geleneği, kişilerin üzerinde tutuldu.

CHP’de ise bir yönetim geliyor, önceki yönetimin ekibini tasfiye ediyor. Başka bir ekip geliyor, bu kez kendisinden öncekileri partinin dışına itiyor.

Sonuçta herkes kendisini merkezin sahibi olarak görüyor ama ortada herkesi bir arada tutabilecek güçlü bir merkez kalmıyor.

Nejat Türktaş’ın göreve gelmesiyle birlikte parti içerisinde ciddi ayrılıklar olmuştu. Bazı isimlerle çalışılmadı, bazı kadrolar dışarıda bırakıldı.

Gençlik kollarındaki atamaların ardından gençlerin gerçekleştirdiği ve mezar taşı kullanılan protesto eylemi hâlâ hafızalardadır.

Oysa bir siyasi parti için gençlik en büyük zenginliktir.

Hele ki okulunda, mesleğinde ve sosyal hayatında başarılı; Cumhuriyet değerlerine bağlı; çağdaş Türk kadınını temsil edebilecek gençleri bulmak hiç kolay değildir.

Türkiye’ye yeni bir ufuk kazandırabilecek gençleri, kişisel hesaplaşmalar ve parti içi kavgalar uğruna harcarsanız bunun bedelini yalnızca bugünkü yönetim değil, partinin geleceği de öder.

Ne yazık ki CHP, kendi yetiştirdiği insanları yine kendi elleriyle tüketiyor.

İl binasına zarar vermek kime zarar verir?

CHP Konya İl Başkanlığı’na yeni bir yönetim atandı.

Yeni yönetimle çalışamayan bir il başkanının görevden alınması kadar doğru olan ne olabilir. Hiçbir siyasi hareket parti içinde paralel yapılanmaya müsade etmez zaten. Mevcut yönetimle çalışacaksan, gidersin bağlılığını belirtirsin, yok çalışamayacaksan, giden genel başkana bağlılığın varsa onu da saygıyla çözersin, onurlu bir şekilde istifa eder, çeker gidersin. Parti binasını dağıtmak nedir? Görevden ayrılırken il başkanlığı binasını kullanılmaz hâle getirmek, duvarlara ağır ifadeler yazmak ve partinin mensuplarını hain veya satılmış gibi göstermeye çalışmak kabul edilebilir bir davranış değildir.

Binanın çeşitli yerlerine, yeni İl Başkanı Refik Serttaş ve Barış Bektaş hakkında son derece ağır, hakaret içeren ifadelerin yazıldığı görülüyor.

Peki bunun zararı kime?

O duvarların boyasını kim yaptıracak?

Binanın bakımını kim karşılayacak?

Bütün bu masraflar yine CHP’nin bütçesinden çıkmayacak mı?

Parti binasına zarar verdiğiniz zaman aslında karşı olduğunuz kişilere değil, doğrudan doğruya kendi partinize zarar vermiş olmuyor musunuz?

Ben bunu, gençliğinde Refah Partisi ve daha sonra Adalet ve Kalkınma Partisi içerisinde yer almış, bugün ise aktif siyasi tarafı bulunmayan bir Hamdi Bağcı olarak anlamakta zorlanıyorum.

Siz CHP’li değil misiniz?

O bina sizin binanız değil mi?

O parti sizin partiniz değil mi?

O fikir sizin fikriniz değil mi?

Günler gelir geçer, parti kalır

Siyasette bugün görevde olan yarın olmayabilir.

Bugün güçlü olan yarın zayıflayabilir. Bugün il başkanlığı yapan bir kişi yarın sıradan bir parti üyesi olabilir. Bugün dışlanan bir isim, birkaç yıl sonra partinin en önemli yöneticilerinden biri hâline gelebilir.

Makamlar ve görevler geçicidir.

Parti ise kalıcı olmak zorundadır.

Bu nedenle siyasi merkez boşaltılmaz. Parti binası dağıtılmaz. Birlikte mücadele ettiğiniz insanlar, yönetim değişti diye düşman ilan edilmez.

Çünkü merkez dağıldığı zaman parti dağılır.

Parti dağıldığı zaman fikirler dağılır.

Fikirler dağıldığında ortak hedef kaybolur.

Ortak hedef ortadan kalktığında da rakip olarak gördüğünüz siyasi hareketlere karşı nasıl mücadele edeceksiniz?

Birleştirmek için gelmek

Basın toplantısında CHP Konya İl Başkanı Refik Serttaş ve yanında yıllarca partiye hizmet etmiş isimler vardı.

Yeni yönetim, partiyi dağıtmak için değil birleştirmek için göreve geldiğini söyledi.

Bu söz önemlidir.

Çünkü CHP’ye yakışan da budur: Birbirine düşmek değil, farklılıklarına rağmen bir arada kalabilmek.

Ancak bugüne kadar yaşananlara bakıldığında, CHP’lilerin bunu başarmakta zorlandığı görülüyor.

Bir siyasi parti, kendi içerisindeki farklı görüşleri bir arada tutamıyorsa ülkeyi nasıl yönetecek?

Kendi binasına sahip çıkamıyorsa devlete nasıl sahip çıkacak?

Kendi arkadaşlarını düşmanlaştırıyorsa toplumun farklı kesimlerini nasıl birleştirecek?

CHP’lilerin bu sorular üzerinde ciddi biçimde düşünmesi gerekiyor.

Elbette gerçekten iktidara gelmek istiyorlarsa…

Çünkü iktidar yolu, parti binalarının duvarlarına hakaret yazmaktan değil; merkezi korumaktan, kadrolara sahip çıkmaktan ve birbirine tahammül etmeyi öğrenmekten geçer.

İspanya sen çok yaşa!

Evet, Dünya Kupası süreci tamamlandı. Açıkçası biraz da şükrediyoruz. Geceleri sabaha kadar maç beklemek, saatlerce ekran başında kalmak insanı gerçekten yoruyordu. Ancak turnuvanın hakkını da teslim etmek gerekiyor: Son derece güzel ve heyecanlı maçlar izledik.

Turnuva boyunca yalnızca iki ya da üç karşılaşmada belirgin hakem hataları gördüm. Onun dışında hakemlerin maçların sonucuna doğrudan etki ettiği pozisyonlar yok denecek kadar azdı. Genel olarak sahada daha iyi oynayan, mücadeleyi daha fazla isteyen ve futbolun gereklerini yerine getiren takımlar kazandı. Bugün ortaya çıkan sonuç da bunun bir yansıması oldu.

Türkiye’nin vedası hepimizi üzdü

Türkiye’nin ilk turda elenmesi elbette çok kötüydü. Bu sonuç hepimizi derinden üzdü. Ancak ben yine de Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın konuya müdahil olacağına ve Türk futbolunda önemli bir değişimin yaşanacağına inanmak istiyorum.

Böylesine ağır, kötü ve onur kırıcı bir başarısızlığın ardından Türkiye Futbol Federasyonu yönetiminin ve teknik direktörün hiçbir şey olmamış gibi görevlerine devam edemeyeceklerini düşünüyorum. Türk futbolunda mutlaka bir hesaplaşma ve yeniden yapılanma süreci başlamalıdır.

Elbette bu başlı başına ayrı bir yazının konusu. Türk futbolunun sorunlarını ve yapılması gerekenleri başka bir gün daha geniş biçimde ele alırız. Bugünkü asıl meselemiz Dünya Kupası’nın genel değerlendirmesi.

Afrika futbolunun yükselişi

Turnuvaya renk katan ülkelerin başında Fas geliyordu. Fas’ın daha önceki turnuvalarda da ortaya koyduğu mücadele, tesadüfi bir başarıya dayanmadığını gösteriyordu. Bu ülkenin artık ciddi bir futbol kültürü oluşturduğu çok açık.

Üstelik mesele yalnızca Fas’tan ibaret değil. Mısır’a ve diğer Afrika ülkelerine baktığımızda, kıtada futbolun ciddi bir ivme kazandığını görüyoruz. Afrikalı futbolcular artık sadece fizik güçleriyle değil; teknik kapasiteleri, oyun bilgileri ve taktik disiplinleriyle de öne çıkıyor.

Afrika futbolu doğru yatırımlar ve güçlü organizasyonlarla önümüzdeki yıllarda dünya futbolunun belirleyici güçlerinden biri olabilir.

Güney Amerika modern futbola ayak uydurdu

Güney Amerika’da futbol zaten her zaman çok gelişmişti. Brezilya, Arjantin, Uruguay ve diğer ülkeler futbol tarihine sayısız yıldız kazandırdı. Ancak bu turnuvada benim dikkatimi çeken bir başka gelişme daha vardı.

Güney Amerika ülkeleri, geleneksel futbol yeteneklerini modern Avrupa futboluyla birleştirmiş görünüyor. İngiltere Premier Lig’de, Fransa’da ve İspanya’da sergilenen tempolu, taktiksel ve fiziksel futbol anlayışının Güney Amerika’da da benimsendiğini gözlemledik.

Futbolcuların artık bu modern sisteme uygun biçimde yetiştirildiği çok açık. Teknik becerilerini kaybetmeden oyunun fiziksel ve taktiksel yönünü geliştiren Güney Amerikalı futbolcular, turnuvaya büyük renk kattı.

İngiltere beni şaşırttı

İngiltere’nin performansı herkesi şaşırttı mı bilmiyorum ama beni şaşırttı. Açıkçası İngiltere’nin turnuvaya çok daha erken veda edeceğini düşünüyordum. Ancak yarı finale kadar yükseldi, turnuvayı üçüncü tamamladı ve Fransa’yı gerçekten çok güzel bir futbolla mağlup etti.

İngiltere, yıllardır sahip olduğu güçlü kadrolara rağmen turnuvalarda beklenen başarıyı elde edemeyen bir ülkeydi. Bu kez daha dirençli, daha dengeli ve daha sonuç odaklı bir takım izledik.

Almanya ve Brezilya hayal kırıklığı yaşattı

Bu yılın en büyük hayal kırıklıkları ise Almanya ve Brezilya’ydı. İki futbol devi de turnuvaya beklenenden çok daha erken veda etti.

Özellikle Almanya’nın elenişi gerçekten trajikti. Alman futbolunun disiplinli, güçlü ve sistemli yapısından eser yoktu. Sahada ne yaptığını tam olarak bilemeyen, oyun üstünlüğü kuramayan ve baskı karşısında dağılan bir Almanya gördük.

Brezilya da kendisinden beklenen futbolu ortaya koyamadı. Yıldızlarla dolu kadrosuna rağmen kötü bir oyunla mağlup olarak kupaya veda etmek zorunda kaldı. Brezilya için de ciddi bir futbol muhasebesinin zamanı gelmiş görünüyor.

Norveç’in geleceği çok parlak

Norveç’in ayrıca altını çizmek gerekiyor. Bu ülkenin son yıllarda çok iyi futbolcular yetiştirdiğini zaten görüyorduk. Türkiye’da Trabzonpsor’da forma giydikten sonra İspanya’ya giden Alexander Sørloth, İngiltere Premier Lig’de mücadele eden yıldızlar ve dünya futboluna yön veren isimler Norveç’in doğru bir yapılanma içinde olduğunu gösteriyor.

Alexander Sørloth, Martin Ødegaard ve Erling Haaland gibi futbolcular bunun en önemli örnekleri. Özellikle Haaland, klasik anlamda dünyanın en iyi santrforlarından biri olarak kabul edilebilir.

Norveç futbolu oyunu anlamış, futbol eğitimini özümsemiş ve sistemli biçimde oyuncu yetiştirmeye başlamış durumda. Bugün ellerinde dünyanın en iyileri arasında gösterilebilecek üç ya da dört futbolcu bulunuyor.

Bu yıldızlar, Norveç’in gelecekte dünya futbolunda çok daha güçlü bir yere sahip olacağını gösteriyor.

Haaland’ın istikrarı önemli

Haaland’ın ayrıca üzerinde durmak gerekiyor. Manchester City’de yıllardır son derece başarılı ve değerli bir futbolcu olarak görev yapıyor.

Onunla birlikte Manchester City’de forma giymeye başlayan birçok oyuncu bugün takımda değil. Ancak Haaland hâlâ kulübün en önemli isimlerinden biri olarak güçlü biçimde futbol oynamaya devam ediyor. Önümüzdeki sezon da takımın hücum hattındaki en büyük gücü olacağı anlaşılıyor.

Bu istikrar, yalnızca Haaland’ın bireysel kalitesini değil, Norveç futbolunun dünyadaki gelişimini ve değişimini de ortaya koyuyor.

İspanya-Arjantin finali

Gelelim İspanya-Arjantin finaline…

Final öncesinde sosyal medyada yaşadığım kısa bir diyaloğu anlatmak istiyorum. Değerli bir dostum, durumunda “İspanya’yı neden destekliyoruz?” diye bir paylaşım yapmıştı.

Ben de kendisine:

“Evet, İspanya’yı destekliyoruz ama sonunda üzüleceğiz.” diye yazdım.

O da bana:

“Sorun yok, üzülelim ama biz İspanya’yı destekleyeceğiz.” karşılığını verdi.

Bunun üzerine ben de:

“Olsun, onurla mazlumun yanında durmanın şerefi bize yeter.” dedim.

Sonuçta İspanya’nın yanında duracaktık. Ancak açık konuşmak gerekirse İspanya’nın kaybedeceğini, Arjantin’in kazanacağını düşünüyordum. Tıpkı 1986 yılında Diego Maradona ile yaşandığı gibi bu kez de bir Messi şovu izleyeceğimizi tahmin ediyordum.

Fakat öyle olmadı.

İspanya futbola hükmetti

İspanya, ilk dakikadan son dakikaya kadar oyuna büyük bir hâkimiyet kurdu. Topa sahip oldu, oyunun temposunu belirledi ve Arjantin’e istediği futbolu oynama fırsatı vermedi.

Ferran Torres’in attığı muhteşem golle de kupaya uzandı.

Fenerbahçe ve Konyaspor’un gollerine sevinen bir insanım. Biraz Liverpool’u, biraz da Manchester City’yi severim; onların gollerine de zaman zaman sevinirim. Ancak son yıllarda bir gole bu kadar sevindiğimi gerçekten hatırlamıyorum.

Ferran Torres’in golü muhteşemdi. O gol, yalnızca İspanya’ya kupayı getirmedi; milyonlarca insana büyük bir sevinç yaşattı.

Buradan bütün İspanyol futbolculara, teknik heyete ve özellikle sahada yüreklerini ortaya koyan oyunculara teşekkürlerimizi iletmek istiyorum.

Türkiye neden İspanya’yı destekledi?

Peki Türk milleti neden İspanya’yı destekledi?

Bu desteğin yalnızca bana ait olmadığını, final sırasında ve sonrasında yapılan sosyal medya paylaşımlarından çok net biçimde gördük. İspanya kazandığında neredeyse bütün Türkiye, kendi millî takımı kupayı kazanmış gibi sevindi.

İspanya’nın daha önce attığı bir gol, hakemin anlamsız kararıyla iptal edildiğinde de yalnızca ben değil, milyonlarca insan üzüldü.

Peki neden sevindik? Neden üzüldük?

Aslında bunun yanıtını hepimiz biliyoruz.

Bunun yanıtı mazlumların yaşadığı acılarda gizli. Gazze’de katledilen bebeklerde, annelerde, babalarda, engelli insanlarda ve hayatları ellerinden alınan masumlarda gizli.

Üstelik yalnızca insanlar değil; onların yanında kediler, köpekler, kuşlar ve diğer canlılar da bombaların altında yok olup gidiyor. Amerika Birleşik Devletleri’nin İsrail’e gönderdiği silahlarla gerçekleştirilen saldırılar, bütün dünyanın gözleri önünde masumları hayattan koparıyor.

İspanya mazlumların yanında durdu

İnsanlık, bu zulme maruz kalanlara acıdığı için İspanya’nın yanında yer aldı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Arjantin’e verdiği desteğin de insanların tercihlerinde etkili olduğunu düşünüyorum.

Buna karşılık İspanya Başbakanı’nın onurlu duruşu ve İspanya halkının mazlumlara verdiği destek unutulmadı.

Avrupa’nın önemli bir bölümünün zalimlerin yanında sessizce saf tuttuğu, yaşanan vahşeti görmezden geldiği bir dönemde İspanya, mazlumların yanında durmayı tercih etti. İspanyol halkının bu tavrı, acı çeken insanların ve vicdan sahibi milyonların yüreğine su serpti.

Bu nedenle Türkiye, İspanya’yı destekledi.

Bu nedenle İspanya’nın golüne sevindik.

Bu nedenle İspanya’nın kupayı kaldırmasını kendi zaferimiz gibi gördük.

İspanya yalnızca bir futbol kupası kazanmadı. Dünyanın dört bir yanındaki mazlumların, ezilenlerin ve vicdan sahibi insanların sevincine ortak oldu.

İspanya’yı yürekten kutluyor, başarılarının devamını diliyoruz.

Onlar mazlumların sevinci oldular. Biz de onları işte bu yüzden seviyoruz.

Ve diyoruz ki:

İspanya, sen çok yaşa!